Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 5strona oryginału ↗

OŚWIADCZENIE VII ZJAZDU OGÓLNOUKRAIŃSKIEGO TOWARZYSTWA „PROŚWITA” IM. TARASA SZEWCZENKI „O STANIE I FUNKCJONOWANIU JĘZYKA UKRAIŃSKIEGO NA UKRAINIE”

Слово Просвіти, №16 за 2005 рік

PROJEKT Podstawą prawną dla realizacji państwowej polityki językowej na Ukrainie jest Konstytucja Ukrainy, Ustawa Ukrainy „O językach w Ukraińskiej SRR”, orzeczenie Sądu Konstytucyjnego Ukrainy z dnia 14 grudnia 1999 roku dotyczące stosowania języka państwowego przez organy władzy państwowej, organy samorządu terytorialnego oraz wykorzystywania go w procesie nauczania w placówkach oświatowych Ukrainy, a także inne akty prawne, w szczególności ustawy Ukrainy „O mniejszościach narodowych na Ukrainie”, „O oświacie”, „O informacji”, „O telewizji i radiofonii”, „O działalności wydawniczej”, „O reklamie”, „O drukowanych środkach masowego przekazu (prasie) na Ukrainie” itd. W ostatnim czasie, mimo ustawowego zagwarantowania językowi ukraińskiemu statusu państwowego, zachodzi proces zawężania sfery jego stosowania, co wywołuje napięcia społeczne w społeczeństwie, rodzi nastroje separatystyczne, jest sprzeczne z interesami bezpieczeństwa narodowego Ukrainy i zagraża jej suwerenności oraz samostanowieniu państwowemu, ponieważ antyukraińskie siły próbują podzielić kraj według kryterium językowego: na ukraińskojęzyczny Zachód i Centrum oraz rzekomo rosyjskojęzyczne Południe i Wschód. Ten podział jest całkowicie bezpodstawny, ponieważ na wszystkich naszych etnicznych terenach przeważają Ukraińcy, tylko na Południu i Wschodzie doświadczyli oni totalnej rusyfikacji w Imperium Moskiewskim czasów carskich i bolszewickich. I ta rusyfikacja trwała w niepodległej Ukrainie aż do końca 2004 roku. Niewiele zmieniło się, niestety, także wraz z przyjściem nowej władzy, która powinna położyć kres grubemu lekceważeniu art. 10 Konstytucji Ukrainy oraz orzeczenia Sądu Konstytucyjnego Ukrainy z dnia 14 grudnia 1999 roku. Świadome środowiska ukraińskie wiązały wielkie nadzieje ze zwycięstwem narodowego Prezydenta W. Juszczenki i jego (jak mieliśmy nadzieję) zwolenników, ich zrozumieniem tego, że sytuacja językowa w państwie świadczy o tym, iż sama deklaratywność statusu państwowego języka ukraińskiego dla pełnowartościowego i nieodwracalnego utwierdzenia go we wszystkich sferach życia społecznego jest niewystarczająca — niezbędne są mechanizmy realizacji wyżej wymienionych dokumentów prawnych dotyczących funkcjonowania języka ukraińskiego, a także uregulowanie kwestii związanych z udoskonaleniem odpowiedzialności prawnej za naruszenie ustaw, które regulują kwestie wykorzystania języka państwowego. Proświcianie pikietują radę miejską Oto dlaczego proświcianie są oburzeni niedawnymi oświadczeniami sekretarza RBNiO P. Poroszenki, który za jedno ze swoich głównych zadań uważa ochronę języka rosyjskiego, a także projektem Dekretu „O ochronie praw obywateli do korzystania z języka rosyjskiego i języków innych narodowości Ukrainy”, w którym w sposób rażący naruszane są prawa etnicznych Ukraińców. Według ostatniego spisu powszechnego stanowią oni prawie 78% ludności Ukrainy. W poszczególnych regionach Zachodu, Centrum i Północy Ukrainy — ponad 90%. W regionach Południowych i Wschodnich, poza Krymem, również przeważa ludność ukraińskojęzyczna. Nawiasem mówiąc, tam urzędnicy państwowi z reguły nie posługują się państwowym językiem ukraińskim, o czym świadczą pozwy sądowe obywateli. We wspomnianym projekcie Dekretu nie ma ani słowa o wypełnianiu językowych artykułów Ustawy Zasadniczej (art. 10, art. 11 i in.) dotyczących wzmocnienia i rozwoju języka państwowego. Faktycznie tworzone są warunki ku temu, aby język rosyjski stał się jeszcze jednym językiem państwowym na Ukrainie. Proświcianie uważają, że państwowa polityka językowa na Ukrainie powinna odpowiadać normom konstytucyjnym oraz strategii budowy państwa, uwzględniać konieczność wypracowania konsekwentnego i wyważonego podejścia w rozwiązywaniu problemów językowych, niedopuszczania przy tym do politycznych spekulacji i konfliktów międzyetnicznych, uświadamiając sobie, że stosowanie języków w państwie powinno stać się czynnikiem jednoczącym, a nie rozbiorczym, — delegaci VII zjazdu OTW „Proświta” zwracają się do Prezydenta Ukrainy z prośbą o utworzenie konsultacyjno-doradczej rady ds. polityki językowej, podległej Prezydentowi Ukrainy, włączając w jej skład wiodących specjalistów — przedstawicieli instytutów branżowych Narodowej Akademii Nauk Ukrainy. Wspierać przyjęcie przez Radę Najwyższą Ukrainy ustawy Ukrainy o rozwoju i stosowaniu języków na Ukrainie, która przewidywałaby realny mechanizm ochrony i utwierdzenia języka ukraińskiego jako państwowego we wszystkich sferach życia społecznego. Prosimy Premier Julię Tymoszenko oraz Gabinet Ministrów Ukrainy o opracowanie i wniesienie pod obrady Rady Najwyższej Ukrainy projektu Konstytucji państwowej polityki językowej Ukrainy oraz projektu ogólnopaństwowego Programu rozwoju, funkcjonowania i badania języka ukraińskiego na lata 2006—2012, opracowanie i wniesienie pod obrady Rady Najwyższej Ukrainy projektów ustaw Ukrainy o zmianach wprowadzenie zmian do odpowiednich ustaw Ukrainy w celu: — zapewnienia ukraińskojęzycznym produktom nie mniej niż 70 procent czasu transmisji oraz miejsca na łamach drukowanych środków masowego przekazu; — odmawiania organizacjom telewizyjnym, które naruszają ustawy regulujące kwestie używania języka państwowego, w uzyskaniu lub przedłużeniu licencji na prawo korzystania z kanałów nadawczych; — wprowadzenia ulgowego opodatkowania oraz innego wsparcia finansowego dla ukraińskojęzycznej produkcji, wydawnictw periodycznych, produkcji filmowej i audio; — przewidzenia odpowiedzialności za naruszenie ustaw regulujących kwestie stosowania języka państwowego na Ukrainie, w szczególności dla osób pełniących funkcje publiczne, które podczas wykonywania swoich obowiązków służbowych używają jako środka komunikacji innego, niepaństwowego języka; — przewidzenia w ustawodawstwie o mniejszościach narodowych zapisu o obowiązkowej znajomości języka państwowego przez obywateli, którzy należą do mniejszości narodowych i stale zamieszkują na Ukrainie; — utworzenia w strukturze Gabinetu Ministrów Ukrainy zarządu do spraw polityki językowej; — wprowadzenia etapowego mechanizmu atestacji urzędników państwowych oraz wykładowców placówek oświatowych państwowej i komunalnej formy własności ze znajomości języka ukraińskiego; — wspierania zwiększenia liczby i nakładów wydań dzieł literackich klasyki narodowej i światowej, literatury popularnonaukowej, technicznej, informacyjnej w języku ukraińskim dla różnych grup wiekowych ludności; — opracowania środków wspierających wydawanie krajowej produkcji filmowej, wideo, audio, powielanie najlepszych ukraińskich filmów, a także dubbingowanie i udźwiękawianie w języku ukraińskim dzieł światowej sztuki filmowej; — zapewnienia tworzenia ukraińskojęzycznych programów w sieci komputerowej Internet oraz na płytach laserowych; — wspierania tłumaczeń na język ukraiński licencjonowanej produkcji wideo; — zapewnienia wprowadzenia języka ukraińskiego do wszystkich sfer procesu edukacyjno-wychowawczego oraz działalności pozalekcyjnej placówek oświatowych państwowej i komunalnej formy własności. Zobowiązać organizacje radiowo-telewizyjne niezależnie od form własności oraz drukowane środki masowego przekazu na Ukrainie do: — przestrzegania w swojej działalności ustalonych kwot ukraińskojęzycznego nadawania, filmów narodowych oraz audycji lub programów produkcji krajowej zgodnie z ustawami; — wprowadzenia w radiu i telewizji cyklu stałych audycji o tradycjach, zwyczajach i życiu codziennym narodu ukraińskiego oraz propagowania języka ukraińskiego; — kontynuowania dyskusji w środkach masowego przekazu na temat aktualnych problemów współczesnego stanu funkcjonowania języka ukraińskiego na Ukrainie oraz zadań dotyczących podniesienia jego autorytetu i prestiżu. Proświcianie są pewni, że naród ukraiński, wyraźnie demonstrując swoją świadomość narodową w dniach Pomarańczowej Rewolucji, nigdy nie zgodzi się żyć bez ojczystego języka na własnej ziemi.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn