Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 13strona oryginału ↗

NIEUSTAJĄCY BLASK

Слово Просвіти, №16 за 2005 рік

reżyserowi telewizji, zaprosić ich wtedy było bardzo łatwo, znano mnie w całym regionie. Byłem i organizatorem, i reżyserem, i prowadzącym tych wieczorów, na których widzowie stali nawet pod ścianami. — Dlaczego znano Pana w całym regionie? — Jeszcze od wiosny 1967 roku w telewizji czerniowieckiej była audycja „Siajwo” („Blask”), którą widzowie pamiętają i wspominają dobrym słowem do dziś. Pełna jej nazwa to „Wiejski telewizyjny pałac kultury „Siajwo”. Była to bardzo udana forma do wypełnienia najróżniejszą treścią, bo składała się z wielu bloków. Audycja zawsze szła w ten sam dzień (w ostatnią środę miesiąca), o tej samej porze — o godzinie 21 i trwała 3—4 godziny — wyłącznie w języku ukraińskim. Przez 13 lat istnienia ani razu nie została przerwana i nie została przeniesiona na inny dzień. Listów z odpowiedziami na każdą audycję przychodziło tysiąc—półtora tysiąca. Czytałem je, poświęcając na to swoje dni wolne, nie otrzymując za to ani kopiejki. W każdej kolejnej audycji robiłem przegląd poczty „Siajwa”, który trwał nawet 20 minut. Tym właśnie zapadłem w pamięć widzom. Kiedy były jakieś krytyczne uwagi, nigdy ich nie pomijałem i nie ukrywałem, nawet jeśli nie dotyczyły bezpośrednio „Siajwa”. Dlatego studio czerniowieckie było jedynym, na które wtedy nie napływały skargi do Kijowa. Tam dziwili się: „Dlaczego? Co wy robicie z widzami?”. Dopiero pod koniec lat 70. partia dokumała się, że „Siajwo” idzie w poprzek jej pragnieniu zrobienia z nas „jedinogo sowietskogo naroda”, u którego będzie „tolko odin, konieczno russkij, jazyk”. Ale „Siajwo” swoją oświeceniową sprawę jednak zrobiło, zapadło w dusze i chociaż audycji nie ma już od 25 lat, pamiętają ją jako epokę odrodzenia. Wszak cud XX wieku wchodził do ciebie do domu i przemawiał tym ojczystym językiem, śpiewał ojczyste pieśni, za które jeszcze niedawno Rumuni bili bukami, a i Polacy nie pozostawali w tyle. Telewizorów było jeszcze mało, do jednego domu zbierały się całe ulice, zakątki, żeby popatrzeć na anielsko pięknego Iwana Mykołajczuka, posłuchać autorów „Czerwonej ruty” — Wołodymyra Iwasiuka, „Czeremszyny” — Wasyla Mychajluka, pieśni o Kołomyi — Dmytra Cyhankowa, o szałwii i rucie — Olekli dokumenty, ale one, poleżawszy z rok w Administracji Prezydenta, wracały z powrotem jako „przestarzałe”. — Jak Pan przywrócił na ekran kolędy i szczedriwki, zakazane przez władzę? — Noworoczne programy „Siajwa” obowiązkowo zaczynano od bożonarodzeniowej kolędy, chociaż tam zamiast „syn Boży” śpiewano „rok nowy narodził się”. Uroczystości od tego nie ubywało, świętość nie znikała. I nagle — kierownicza wskazówka teletypem o tym, że kolęd i szczedriwek używać w audycjach telewizyjnych zabrania się. To były czarne dla języka ukraińskiego i kultury lata 70. Gdzieś pod koniec, zdaje się, 1977 roku spotkałem kierownika artystycznego Bukowińskiego zespołu pieśni i tańca Andrija Kusznirenkę. „Zaprosili nas — mówi on — na festiwal do Moskwy i kazali przygotować jakiś „zimnij nomier”. Oto chodzę teraz i męczę się: jaki „zimnij nomier”? Patrzę na niego i myślę, czy on czasem nie udaje? W końcu mówię: „Kolędy i szczedriwki — czyż to nie zimowy numer?”. Kusznirenko aż westchnął: „Jak to ja nie domyśliłem się! Pomóżcie zrobić scenariusz, bo czasu zostało bardzo mało”. — „Pod jednym warunkiem — mówię — że ten numer lub fragment z niego wy obowiązkowo dacie mi w „Siajwie”. Jeszcze kilka melodii od razu zanuciłem mu do bożonarodzeniowego „plesu”. O swoim tajnym zamiarze nie pisnąłem ani słowem. Potem napisałem dla prowadzących tekst, że wkrótce nasz zespół ma zaszczyt wystąpić w Moskwie na scenie Kremlowskiego pałacu zjazdów, a teraz pokazujemy fragment tego występu. I daję kolędy oraz szczedriwki. Kto może odważyć się mi to zabronić? A w następnym roku już nie pytałem o pozwolenie nikogo. — Ile lat oddał Pan teatrowi zawodowemu? — Jeśli nie liczyć lat nauki w instytucie teatralnym, to 10. Z nich 7 pracowałem w Rówieńskim obwodowym teatrze muzyczno-dramatycznym. Pracując jeszcze jako główny reżyser telewizji, od 1994 roku przez trzy lata na pół etatu byłem jeszcze kierownikiem artystycznym Czerniowieckiego obwodowego teatru muzyczno-dramatycznego im. O. Kobylańskiej. Za radą pisarza Mychajła Iwasiuka (ojca autora „Czerwonej ruty”) wystawiłem wtedy na scenie zupełnie zapomnianą, raczej nieznaną sztukę „Łowy na łowców” przemilczanego ukraińskiego pisarza-klasyka Sylwestra Jaryczewskiego, żarliwego proświcianina, zawziętego organizatora „Siczy” na Bukowinie. Zanuciłem dyrygentowi 17 numerów muzycznych i zrobiłem ze sztuki muzyczną tragikomedię. Przedstawienie szło z wielkim sukcesem, o czym pisał też magazyn „Teatr i kino”. Wziąłem ten utwór z dwutomnika, który w 1977 roku został wydrukowany w języku ukraińskim w Bukareszcie, bo na Ukrainie utwory Jaryczewskiego do dziś nie są wydane. — Co Pana bardziej pociąga: teatr czy dziennikarstwo? — I jedno, i drugie, bo pisałem, grałem i wystawiałem przedstawienia od młodych lat. Ja i teraz już ponad 10 lat kieruję Literackim teatrem ludowym Domu estetyki i wypoczynku Czerniowiec, dla którego napisałem ponad 10 sztuk i kompozycji. Oprócz instytutu teatralnego ukończyłem jeszcze wydział dziennikarstwa Uniwersytetu Lwowskiego im. I. Franki. Kiedy stało się to możliwe, zacząłem pisać o Strzelcach Siczowych i autorach ich pieśni, o znanych ludziach Bukowiny, o kozactwie, inscenizowałem ostatni wielki przemilczany utwór O. Kobylańskiej „Apostoł czerni”. Pierwowzorem ojca Zachariasza dla pisarki posłużył rodak z mojej wsi, ksiądz Kostiantyn Bałycki. Wszystko to zebrałem potem w książce, epigrafem do której wziąłem słowa O. Kobylańskiej: „Wspominajcie przodków swoich, żeby historia przed wami nie zgasła, złotej nici nie zgubcie”. Książka tak właśnie nazywa się „Złotej nici nie zgubcie”. Teraz pracuję jako redaktor programów artystycznych i poznawczych, mam autorski program telewizyjny „Miasto mojej miłości” (zacząłem od 1998 roku), w którym opowiadam o historii Czerniowiec. Historię placów i ulic, architektonicznych arcydzieł. 38 audycji złożyło się na tyle samo rozdziałów książki „Miasto mojej miłości”. Kończę pracę nad drugą częścią. To będzie moja czwarta książka, a trzecia „Światło góry Cecyńskiej” — to historia czerniowieckiej telewizji państwowej. Gotowy jest już komputerowy skład mojej piątej książki „Grabowy masaż”. To prozaiczne i rymowane fraszki-przygody, które zdarzały się w telewizji, w teatrze i po prostu w życiu. Możliwe, że wydam osobno utwory dramatyczne, ponieważ niedawno inscenizowałem powieść Leopolda von Sacher-Masocha „Don Juan z Kołomyi”, a bajka dla dzieci „Pies Browko i wilk Bratko” idzie w Kołomyjskim teatrze obwodowym. — Dziękuję za rozmowę, panie Wasylu. Jest Pan w rozkwicie sił twórczych działalności proświcianowej. Niech zawsze blask Pana duszy przynosi wszystkim radość, a Najwyższy daruje długie lata na chwałę Ukraińskiej świątyni Piękna! Rozmawiał Wasyl RIABYJ, członek Ogólnoukraińskiego towarzystwa „Proświta” im. T. Szewczenki, m. Kołomyja

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn