Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 16strona oryginału ↗

NIEDZIELA „PALMOWA”

Слово Просвіти, №16 за 2005 рік

Niedziela na tydzień przed Wielkanocą nazywana jest Palmową, wierzbową lub kwiatową, a tydzień przed nią — tygodniem wierzbowym. Według ludowych wierzeń w tygodniu wierzbowym nie wolno było siać konopi i warzyw — „będą łykowate jak wierzba”, a buraki „będą gorzkie”. W Niedzielę Palmową święcono wierzbę. Rano na nabożeństwo obowiązkowo schodzili się starzy i młodzi, bo „grzech nie pójść do cerkwi, gdy święcą wierzbę”. Kiedy kończyło się nabożeństwo i ksiądz kropił gałązki święconą wodą, dzieci — jedno przed drugim — starały się jak najszybciej dostać wierzbę i tuże połknąć kilka „kotków” — „żeby gardło nie bolało”. Dziewczęta i chłopcy żartobliwie bili się święconą wierzbą przy cerkwi i w drodze do domu, powtarzając: Bądź wielki jak wierzba, A zdrowy jak woda, A bogaty jak ziemia! Wierzba bije — nie ja biję, Od dziś za tydzień Będzie u nas Wielkanoc — Czerwone jajeczko! (obwód lwowski) Wierzba bije, Ja się nie boję: za tydzień — Wielkanoc. (Bukowina) Po powrocie z cerkwi gospodarze od razu sadzili w ogrodzie lub w polu po kilka gałązek święconej wierzby — „żeby rosło Bogu na chwałę, a nam, ludziom, na użytek”. Resztę trzeba było zanieść do domu, aby postawić w pokuciu pod świętymi obrazami. Tych, którzy przespali jutrznię, bito święconą wierzbą, powtarzając: Nie ja biję — wierzba bije, Za tydzień Wielkanoc, Niedaleko czerwone jajeczko! Ratuj i zachowaj, Matko Boża, Pod swoim płaszczem. (obwód kijowski) Nie ja biję — wierzba bije, Niedaleko piękne jajeczko, Za tydzień — Wielkanoc! Nie umieraj, nie umieraj — Wielkanocy doczekaj! (Podole) Uważano, że święcona wierzba ma magiczną moc. Kiedy po raz pierwszy wiosną wypędzano bydło na pastwisko, to tylko tą wierzbą — „żeby nic złego nie czepiało się bydła”. Na Bojkowszczyźnie gospodyni, wypędzając bydło na pastwisko, mawiała: „Idź z Bogiem, niech cię ochroni wierzba!”. Podczas gradu na podwórze wyrzucano gałązki święconej wierzby — „żeby grad ustał”. W Niedzielę Palmową uważano za dobry czas na wyznanie miłości, „wtedy tej miłości nikt nie rozbije”. Na Bukowinie wrzucano gałązkę święconej wierzby do stawu — „żeby dobrze ryba się mnożyła”, wkładano w stajni nad drzwiami — „żeby inwentarz się wiódł”, wtykano w stóg siana — „żeby siano nie gniło”, rzucano na ul — „aby pszczoły się roiły”. Kiedy bili czerwoną czy... Oleksandr Ochapkin. „Niedziela Palmowa”. KIJOWSKA PASCHA. Jeden litr mleka, pięć jajek, 200 g masła, szklanka cukru, 100 g drożdży, 100 g oleju, cukier waniliowy, rodzynki, mąka. Zrobić rozczyn z drożdży, mleka i mąki — ma być jak gęsta śmietana. Kiedy zwiększy się dwukrotnie, dodać wszystkie inne produkty. Starannie wymieszać ciasto i postawić w ciepłe miejsce, żeby wyrastało. Po 2—2,5 godziny ciasto ładnie wyrośnie. Teraz znowu wyrabiają, dodają rodzynki. Ciasto na paschę powinno być umiarkowanie gęste. Jeśli jest rzadkie, to pascha w piecu opadnie, gęste — pascha niesmaczna. Formy do paschy smarują olejem, wypełniają do 1/3 wysokości i znowu stawiają, żeby ciasto podrosło do brzegów formy, smarują z wierzchu jajkiem i wypiekają w gorącym piekarniku (190—200°C) przez 45—60 minut. Upieczoną paschę można jeszcze posmarować lukrem białkowym i posypać kolorową posypką lub posmarować syropem (cukier z wodą). Kiedy pascha się zarumieni, przykrywają ją papierem, żeby nie ściemniała, a była jasna i wesoła. Zapisano od Oleny BOHACZ, ur. 1927 r., m. Kijów. ROGATYŃSKA PASCHA. 1,5—2 kg mąki, 12 jajek, 1 litr mleka, 1,5 szklanki śmietany, 200 g masła, 100 g drożdży, 2 szklanki cukru, wanilina, 150 g rodzynek.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn