Strona · s. 6strona oryginału ↗
NOWA JAKOŚĆ KOMÓREK TOWARZYSTWA
Слово Просвіти, №16 за 2007 рік
Wołodymyr FERENC, Iwano-Frankiwsk. Minęło sporo czasu od utworzenia podstawowych komórek Towarzystwa Języka Ukraińskiego, które z czasem stały się proświtańskimi. Członkowie „Proświty” stanowią intelektualne jądro procesu politycznego, które na pierwszym miejscu stawia nie walkę o władzę, a przywrócenie sił witalnych ukraińskiego narodu, zachowanie i rozwój tożsamości Ukraińców. Warunki i cel działalności podstawowych komórek nieustannie zmieniały się w rytm życia narodu. Stopniowo doszliśmy do potrzeby jakościowych zmian, których przeczucie przywiodło przewodniczących podstawowych komórek miejskiej „Proświty” w Iwano-Frankiwsku do Domu Ludowego. Było to 29 marca, większość przyszła na zebranie zaraz po zakończeniu wiecu miejskiego, na którym przyjęto rezolucję z żądaniem przedterminowych wyborów ukraińskiego parlamentu. Temat ten jeszcze długo dominował w nastrojach proświtan, którzy zebrali się na szczerą rozmowę o sprawach organizacji. Spokojnie porozmawiać na temat wzmocnienia organizacji zazwyczaj nie pozwala ciągłe napięcie i dramatyzm ukraińskiej polityki oraz zachowanie władzy. Zmuszeni byliśmy przywyknąć do poświęcania rozbudowy organizacji proświtańskiej na rzecz budowy państwa. Teraz nadszedł czas przewartościowania postrzegania przez „Proświtę” ukraińskiej polityki oraz jasnego określenia celu różnych ogniw organizacji, nowej jakości pracy społecznej. Dotyczy to przede wszystkim podstawy — komórek podstawowych. Przewodniczący miejskiej „Proświty” akademik Wasyl Bojko podkreślił niełatwą sytuację na Ukrainie, która wymaga od proświtanina, nawet w warunkach Galicji, nadzwyczajnej koncentracji wysiłków i myśli. Bez wątpienia organizacja miejska ma w swoim dorobku wiele pożytecznych dla ukraińskiej społeczności spraw, ale teraz od każdego przedstawiciela komórki wymagano jednego — krytycznych uwag i propozycji. Komórka „Proświty” powinna mieć codzienny sens działania i odnosić codzienne zwycięstwa, odczuwać własną obecność w ogólnym systemie Ogólnoukraińskiego Zjednoczenia „Proświta”. Problemów jest wiele: zalew obcojęzycznej prasy, niechlujne nieukraińskie szyldy, natrętna obca telewizja, problem wychowania dzieci migrantów zarobkowych, zauważalne obniżenie poziomu kultury ogólnej ludności i zniechęcenie do zachowania tradycji. Wyliczać nie ma sensu, bo niepokoi co innego — ogólny deficyt czasu sprowadza do minimum możliwości aktywnego Ukraińca do poświęcenia się sprawie społecznej, i dlatego coraz trudniej przychodzą realne pozytywne rezultaty pracy proświtańskiej. Słuchając tradycyjnych, rok w rok wygłaszanych wystąpień, niemal fizycznie odczułem anachronizm długotrwałych zebrań. Koniecznie potrzebne są seminaria szkoleniowe i orientacyjne — trening aktywnego jądra organizacji. Dotąd uważano za wystarczające po prostu bycie członkiem organizacji, wnosząc w jej atmosferę własną wizję celu i sposobów działania. Teraz dla sukcesu ukraińskiej organizacji to za mało — potrzebna jest jedność wizji celu i sposobów działania komórki jako jednostki ogólnoukraińskiego towarzystwa, umiejętność wykorzystania ogólnej struktury „Proświty” dla potężnego wpływu na społeczeństwo i władzę. Zapewnić sukces może wykorzystanie nowoczesnych technologii informacyjnych, schematów komunikacji komórek podstawowych, rejonowych i miejskich zjednoczeń. Większość problemów ma charakter ogólnoukraiński i konsekwencje wpływu na Ukrainę innych państw świata. „Proświta”, nawet na poziomie komórki podstawowej, powinna umieć dokonywać głębokiej analizy zjawisk i wydarzeń ukraińskiego życia, znajdować we wszystkim interes narodowy i korzyść dla zachowania i rozwoju tożsamości, zwiększenia wpływu Ukraińców i ukraińskich wartości na społeczeństwo i państwo. Tylko tak „Proświta” może dostrzec perspektywę, aby pomóc ukraińskiej społeczności jak najszybciej wejść na drogę rozwoju na równi z silnymi narodami świata. Jeśli nadal będziemy mówić tylko o obronie i samozachowaniu — to nie będzie „Proświta”, a jej bezsilny cień, który nie pomaga narodowi zdobyć godnego miejsca wśród narodów świata. Takie myśli trzeba przepędzać ze środowiska proświtańskiego, choćby jak cięż- Akcja iwano
frankowskich prośwician w 2004 roku, niezależnie od tego, jak nieprzychylnie nie układałby się los Ukraińców na Ukrainie. Droga do efektywnej pracy społecznej wiedzie wyłącznie przez opanowanie pewnego poziomu profesjonalizmu, wykorzystanie nowoczesnych światowych form działalności, doświadczenia świata. Metodologia i zarządzanie nowoczesną organizacją społeczną non-profit mogą bardzo przyspieszyć jakościową odnowę pracy oddziałów i ich zrzeszeń. Niezbędne są merytoryczne dyskusje o sensie działalności oraz konkretne cele i możliwości. Jakieś pięć lat temu podjąłem próbę zastosowania ogólnej metodyki pracy organizacji pozarządowej non-profit do warunków działalności „Proświty”. Powstała niewielka broszura, którą nazwałem „Proświta — misja, struktura i praktyka organizacji społecznej”. Niestety, do tej pory nie ma możliwości wydania jej siłami organizacji obwodowej. Nie mam nawet żadnej oceny tej pracy. Opracowania z teorii i praktyki działalności proświciańskiej, typowe regulaminy i metodyki działania są niezbędne w warunkach naturalnego zmniejszenia czasu wolnego, który można poświęcić na pracę społeczną, a także w warunkach braku środków na zatrudnienie płatnych funkcjonariuszy. Moim zdaniem, opracowanie metodyki jakościowo nowej pracy różnych struktur „Proświty” może zostać zrealizowane jako szeroko zakrojony projekt Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” z udziałem każdej organizacji obwodowej. Do tej pory władza państwowa nie wspierała „Proświty” w sposób rzeczywisty, gdyż fakt jej działalności jest bezpośrednim świadectwem przerwanego w czasie najwyższego wzlotu lat 90. państwowego samostanowienia Ukraińców na Ukrainie. W rzeczywistości „samostanowiła się” wierchuszka władzy, której obojętne są autentyczne wartości Ukraińców. „Proświta” musi czerpać siłę w ukraińskiej wspólnocie i pracować na rzecz wzmocnienia ukraińskiego etnosu, nie uciekając się do daremnego misjonarstwa w gąszczu zrusyfikowanej enklawy polityki, służby państwowej i biznesu. Jak tylko ukraiński etnos nabierze wystarczającej siły, wszystko wróci na swoje miejsce, a obywatelska ukraińskość nagle stanie się ekonomicznie opłacalna. „Proświta” powinna być standardem nowoczesnego Ukraińca, wspierać chętnych do stania się nowoczesnym silnym Ukraińcem i promować takich ludzi we wszystkich strukturach władzy i społeczeństwa, usuwając przeszkody i szkodników na drodze rozwoju i zachowania ukraińskiej tożsamości. Istnieją pewne naturalne zaliczki i wymagania wobec „Proświty”: 1. Dbając o odporność, przetrwanie i rozwój ukraińskiego etnosu, nie ma ona prawa być słabą, i Ukraińcy muszą o tym pamiętać. 2. W warunkach całkowitego braku ruchu społecznego na rzecz ochrony praw Ukraińców, powinna ona pokazać ogromnej ukraińskiej wspólnocie lustro, aby zobaczyła siebie i poczuła zdolność do samodzielnego zagwarantowania sobie prawa do języka, kultury i wiary, demokratycznego określania ukraińskości władzy. 3. W warunkach współczesnej konkurencji informacyjno-ekonomicznej narodów państwowych powinna ona przekonać etnicznych Ukraińców do przyjęcia wyzwania światowej konkurencji, opanowując własną przestrzeń informacyjną ukraińskimi wartościami jako ochroną przed negatywami globalizacji, udowodnić kręgom biznesowym i obywatelom Ukrainy prostą prawdę o niemożności wygrania światowej konkurencji bez oparcia na wartościach humanistycznych ukraińskiego etnosu. Nowoczesna misja „Proświty” musi być złożona, bo czas nie czeka, aż w końcu drogą gorzkich prób i błędów naród pojmie ideę ukraińską i demokrację. Organizacja musi uczyć się i zdobywać udane doświadczenia szybciej niż naród, wtedy jej misja będzie potrzebna, a praca w organizacji będzie interesująca dla każdego rozsądnego Ukraińca. Główny cel — natychmiastowe dopełnienie państwowego samostanowienia Ukraińców na Ukrainie, które jest możliwe jedynie kosztem przebudzenia twórczych sił narodu i wykorzystania mądrego doświadczenia wielu pokoleń naszych przodków. W obecnych warunkach potrzebny jest jeszcze trzeci warunek — odgonić „świnie”, które już zdążyły porządnie podryć korzenie narodowego drzewa. I co najważniejsze — wielkie projekty „Proświty” powinny jednoczyć wszystkie podstawowe oddziały, angażować wszystkich aktywnych Ukraińców, aby zawsze kończyły się zwycięsko i z największą korzyścią dla narodu.
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
