Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 1strona oryginału ↗

PREZYDENT UKRAINY WIKTOR JUSZCZENKO: «MUSZĘ OBRONIĆ WYBÓR NARODU»

Слово Просвіти, №16 за 2007 рік

Petro Antonenko Prezydent Ukrainy Wiktor Juszczenko 12 kwietnia udzielił w Domu Ukraińskim w stolicy konferencji prasowej dla dziennikarzy ze wszystkich regionów kraju oraz ich zagranicznych kolegów. We wstępnym przemówieniu szczegółowo zatrzymał się na głównej przyczynie, która skłoniła go 2 kwietnia do wydania dekretu o rozwiązaniu parlamentu i przeprowadzeniu nowych wyborów. Chodzi o wypaczenie przez parlament woli narodu, wyrażonej w zeszłorocznych wyborach, o uzurpację władzy, do której dążyła rządząca koalicja wraz ze swoim rządem. Konkretnie rzecz dotyczy niebezpiecznego, niedemokratycznego precedensu przejścia niektórych deputowanych z opozycji do koalicyjnej większości. Głowa państwa odczytała teksty ogłoszeń, sporządzone przez przewodniczącego posiedzeń parlamentu 22 i 23 marca. Pierwszego dnia ogłoszono przejście dwóch deputowanych, drugiego dnia — siedmiu do rządzącej koalicji, „zgodnie z oświadczeniami deputowanych”. Tak zaczęła się ta uzurpacja, podkreślił Prezydent. Kilka wyjaśnień. Po raz pierwszy na Ukrainie wybory do parlamentu w zeszłym roku zostały przeprowadzone w całości w oparciu o system proporcjonalny, czyli według list partii i bloków. Do parlamentu weszło 5 sił politycznych, które proporcjonalnie do zdobytych głosów otrzymały odpowiednią liczbę mandatów deputowanych. Taka liczba powinna pozostawać niezmienna przez wszystkie pięć lat kadencji parlamentu — w tym właśnie polega istota systemu proporcjonalnego. Na miejsce odchodzącego deputowanego przychodzi nowy, ale z listy tej samej partii lub bloku. Niestety, powiedziawszy „A”, ustawodawcy nie powiedzieli „B”: wprowadziwszy system proporcjonalny, nie wprowadzili do ustawy przepisu o mandacie imperatywnym. Oznacza to, że jeśli deputowany samowolnie opuści frakcję, traci mandat. U nas, jak się okazuje, wyjść można. Ale dokąd? Dlatego jeszcze bardziej zasadnicze pytanie dotyczy przejścia deputowanego do innej frakcji, do koalicyjnej większości. Nie będziemy dotykać aspektu moralnego, to osobny temat — zdrada, przekupstwo, brak zasad. Ale także od strony prawnej takie przejście jest niedopuszczalne. Istnieją tu już jasne normy prawne, zwłaszcza najważniejszej z nich — Konstytucji. Mówi ona, że parlamentarna koalicyjna większość tworzy się wyłącznie na bazie frakcji deputowanych. A ta większość, rządząca koalicja, to nie coś abstrakcyjnego. To właśnie koalicja ma wyłączne prawo określać kandydaturę na szefa rządu, a także inne bardzo ważne uprawnienia, w tym dotyczące nominacji rządowych. I oto zniekształcana jest wola narodu wyrażona w wyborach. To wyjaśnienie (szczegółowo przedstawił je także Prezydent) jest niezbędne, aby podkreślić rzecz najważniejszą: Głowa państwa miała obronić prawo narodu do własnego wyboru. Bo plan przejęcia władzy jest oczywisty: manipulacjami w parlamencie zgromadzić w koalicji 300 głosów, czyli większość konstytucyjną, i ostatecznie zniekształcić wolę Ukraińców w wyborach. A potem grabić kraj. Przykłady tego Prezydent przedstawił: zwłaszcza niedawną „prychwatyzację”, sprzedaż za bezcen Ługańskiej Fabryki Lokomotyw Spalinowych. ROZWIĄZANIE NIE BYŁO CELEM SAMYM W SOBIE Wiktor Juszczenko zaznaczył, że ta decyzja przyszła mu z trudem, że rozwiązanie parlamentu nie było celem samym w sobie. Wprost przeciwnie, prezydent do ostatniej chwili dążył do porozumienia z parlamentem. Wskazując na niekonstytucyjność owych deputowackich „przejść”, głowa państwa zaproponowała zakończenie tego zjawiska. A także zaproponowała zatwierdzenie na drodze ustawodawczej zeszłorocznego Uniwersału jedności narodowej oraz uchylenie niektórych niekonstytucyjnych decyzji. A ponadto — rozpoczęcie prawdziwego procesu konstytucyjnego, by wprowadzić poprawki do Konstytucji, a być może także przyjąć jej nową redakcję, tak jak należy, z ogólnonarodową dyskusją, a nie tak, jak to pospiesznie zrobiono w grudniu 2004 roku. Prezydent omawiał te propozycje przez cały dzień 2 kwietnia podczas konsultacji z liderami frakcji parlamentarnych. Następnie osobno spotkał się z przewodniczącym parlamentu Morozem na jego prośbę. Uzgodniono, że Moroz przedstawi te propozycje do rozpatrzenia przez parlament następnego dnia. Lecz tego samego wieczoru Juszczenko dowiaduje się, że Moroz pilnie zwołuje wieczorne nadzwyczajne posiedzenie parlamentu, na którym planowane jest podjęcie kolejnej serii niekonstytucyjnych kroków, w tym m.in. takich, które uniemożliwiłyby przedterminowe wybory parlamentarne, a także wymianę Centralnej Komisji Wyborczej. Dopiero po tej kolejnej zdradzie uzgodnień ze strony Moroza prezydent o godzinie 21:00 podpisał dekret. Juszczenko szczegółowo wyjaśnił to na konferencji prasowej, podkreślając, że kryzys, który nastąpił po rozwiązaniu parlamentu, został sprowokowany przez sam parlament. To kryzys parlamentarny. Dlatego wybory przedterminowe, oczyszczenie przez wolę narodu — to stało się jedynym wyjściem z sytuacji. Ciąg dalszy na s. 2 LESZ SERDIUK O KINIE I ŻYCIU Dobrowolne ofiary „Na Cerkiew Kobzarza”: MBF „Ukraińska Rodzina” R/r nr 26045200145101 w Podolskim oddziale AKB „Kijów”, MFO 320401 ZKPO 21709106 RAZEM NA KONCIE CERKWI TARASOWEJ — 808 157 hrn 75 kop.

s. 2 · strona oryginału ↗

wielkich osiągnięć rządu”, to Juszczenko przypomniał, że gospodarka Ukrainy jest na fali wznoszącej już szósty rok, niezależnie od tego, kto jest w rządzie. A to, że w ostatnim czasie powstało zadłużenie z tytułu zwrotu VAT na 8 miliardów hrywien, że znów rosną długi wobec wsi, to już „zasługa” rządu. O sposobach przezwyciężenia kryzysu: Prezydent przedłożył rządowi pakiet propozycji, które uzupełniają i rozwijają te, które składał w przededniu rozwiązania parlamentu. Należy je jak najszybciej omówić z udziałem rządu, liderów wszystkich frakcji parlamentarnych. Prezydent jest gotowy na taki dialog. Co więcej, codziennie kontynuuje spotkania z premierem, przedstawicielami różnych sił politycznych. O pośrednictwie krajów zagranicznych: Prezydent powiedział, że na tym etapie ukraińska elita polityczna musi szukać porozumienia sama, to sprawa jej honoru. W dalszej perspektywie wsparcie innych krajów w naszych procesach demokratycznych jest jak najbardziej możliwe. Odnośnie Rosji, Prezydent poinformował, że jest w stałym dialogu roboczym z Władimirem Putinem. Tak jak z głowami wielu innych państw świata. O namiętnościach politycznych na majdanach: Tutaj jest wiele emocji. Odnośnie jawnie antypaństwowych akcji (chodziło w szczególności o pojawienie się na wiecach koalicji w Kijowie flag jakiejś „Donieckiej Republiki”, wezwania do podziału Ukrainy), to Juszczenko powiedział, że żyjemy w kraju, gdzie są siły polityczne, które będą wzywać do podobnych rzeczy, będą spekulować na tematach separatyzmu, kwestii językowej. Dziennikarka z Ługańska zadała pytanie dotyczące głośnej sprawy studenta Serhija Melnyczuka, który musi poprzez sądy dochodzić prawa do nauki w Ługańsku w państwowym języku ukraińskim. Prezydent powiedział, że wie o tej historii i wydał polecenie Prokuratorowi Generalnemu, aby niezwłocznie wyjaśnił sytuację i zapewnił konstytucyjne prawa obywateli. O nowych wyborach: Dekret jest ważny, kampania wyborcza się rozpoczęła. Nie można jej zatrzymać ani apelami rządu („Dekret nie jest uchylany na prośbę rządu”), ani dziwnymi decyzjami jakichś sądów rejonowych („O konstytucyjności Dekretów może orzekać tylko Sąd Konstytucyjny Ukrainy, a nie sądy rejonowe powszechnej jurysdykcji”), ani jakimiś chorobami poszczególnych członków CKW („To choroby jednej diagnozy”). Mowa może być jedynie o pewnym przesunięciu daty wyborów, aby dopełnić wszystkich wymaganych procedur. O siłach demokratycznych w wyborach: Początkowo Prezydent ocenił zeszłoroczną nieudaną „koalicjadę” sił pomarańczowych, które tak i nie zdołały sformować rządzącej większości. „Koalicja demokratyczna nie sformowała się przez ambicje”. Poważnym błędem nazwał Prezydent także swary wśród sił pomarańczowych podczas minionej parlamentarnej kampanii wyborczej. Wnioski dla nowych wyborów? „Każda siła polityczna będzie musiała przyjąć nowe zasady tworzenia list. Lista — nie przeciwko komuś, a żeby zharmonizować ją z opinią publiczną. Dobro, a ostateczną listę z miejscami kandydatów zatwierdzą na jego drugim etapie. Termin upływa 26 kwietnia. W pierwszej piątce listy prognozuje się przewodniczącego partii Wiaczesława Kyryłenkę, ministra spraw zagranicznych Arsenija Jaceniuka, ministra obrony Anatolija Hrycenkę, a także, najwyraźniej, Olgę Herasymjuk lub Swiatosława Wakarczuka. Zgodnie z prawem, do listy mogą wejść także przedstawiciele innych partii, ale na indywidualnej podstawie, zawieszając członkostwo w swoich partiach. Włączono liderów Partii Obywatelskiej „Pora” na czele z jej przewodniczącym W. Kaskiwem. Tak samo mógłby wejść na listę (i nawet stanąć na jej czele, według niektórych prognoz) Jurij Łucenko. Ale na razie to pytanie jest otwarte: Łucenko sformował swój blok, choć negocjacje o połączeniu NSNU i „Samoobrony” trwają. NOWY BLOK „RUCH — UKRAIŃSKA PRAWICA” Siły narodowo-demokratyczne, które po raz pierwszy od 16 lat znalazły się poza parlamentem, naprawiły swój zeszłoroczny błąd. Nie rozpuściły się w „pomarańczowych” megablokach, ale też nie idą pojedynczo. 10 kwietnia zjazdy Ukraińskiej Partii Ludowej, Ludowego Ruchu Ukrainy, Ukraińskiej Partii Republikańskiej „Sobór” podjęły decyzję o założeniu bloku wyborczego „Ruch — ukraińska prawica”. 16 kwietnia w Domu Nauczyciela odbył się zjazd tego Bloku. Wśród partii-podmiotów Bloku nie znalazło się kilka mniejszych partii narodowo-demokratycznych, którym zaproponowano włączenie się do Bloku na indywidualnej podstawie, czyli w osobie swoich liderów, aktywistów. Nieco nieoczekiwaną okazała się sytuacja z Ogólnoukraińskim Zjednoczeniem „Swoboda”, któremu przewodzi Ołeh Tiahnybok. Jak zaznaczono w oświadczeniu „Swobody”, miała ona wejść jako czwarty podmiot do Bloku Prawicy, i dwie partie z trzech — UPL i „Sobór” — wypowiedziały się za tym. Ale trzecia partia prawicy — Ludowy Ruch — była przeciw. A bez zgody wszystkich partii rozszerzenie bloku jest niemożliwe. Dlatego „Swobodzie” również zaproponowano wejście do prawicy na indywidualnej podstawie. Jeśli do tego nie dojdzie i „Swobodę” zmuszą do startu osobno, to może ona odebrać prawicy setki tysięcy głosów wyborców. Zatwierdzoną przez zjazd pierwszą piątkę Bloku prowadzą przewodniczący partii — Borys Tarasiuk (LRU), Jurij Kostenko (UPL), Anatolij Matwijenko („Sobór”), dalej idą Wasyl Kujbida oraz Iwan Zajeć. Na liście są także Stepan Chmara, Ołeksandr Słobodian, inni znani politycy. * * * Zjazdy przeprowadzono. Ale ponieważ sytuacja z datą wyborów jest niepewna, ani listy, ani sama konfiguracja sił politycznych w wyborach nie są ostateczne. Jasne jest tylko, że BJuT i „Nasza Ukraina” pójdą dwoma blokami. Wygląda na to, że trzecim blokiem demokratycznym będzie Ukraińska Prawica. Los innych sił i ostateczna konfiguracja w wyborach będzie się określać w najbliższym czasie.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn