Strona · s. 13strona oryginału ↗
WALCZMY — ZWYCIĘŻYMY!
Слово Просвіти, №16 за 2007 рік
NAGRODA Switłana KORONENKO Ta nagroda jest szczególna. Chyba nie ma takich więcej na całym świecie. Przynajmniej o nich nie słyszałam. Wszak nazwana ta nagroda jest imieniem człowieka, który nie był ani wybitnym uczonym językoznawcą, ani wykładowcą, ani poetą. Był po prostu ukraińskim patriotą. Ależ, powie ktoś, patriotów jest wielu. I oni dużo mówią o miłości do Ukrainy. Ołeksa Hirnyk żył tą miłością. Była ona istotą jego życia, treścią i podstawą. Bez języka ukraińskiego wszystko traciło kolor i smak. Świat pustoszał i robiło się zimno. Ołeksa Hirnyk nie był dziwakiem i nie był, jak dziś mówią, ekstremistą. Pracował, potem przeszedł na emeryturę, wiódł spokojne, uporządkowane życie w miasteczku Kałusz na Iwanofrankiwszczyźnie, był żonaty, wychowywał dwóch synów, pragnął zapewnić im dobre wychowanie, wykształcenie, zapewnić dobrobyt. Ten zamożny, inteligentny człowiek w wieku 65 lat zrobił to, co na zawsze wejdzie w świadomość Ukraińców jako wyczyn w imię Języka Ojczystego, w imię Ukrainy. 21 stycznia 1978 roku wszedł na mogiłę Tarasa Szewczenki w Kaniowie i rozrzucił na zboczach Góry Mnichów tysiące ulotek, na których napisał: „Protest przeciwko rusyfikacji narodu ukraińskiego”. I podpis: „W znaku protestu spalił się Ołeksa Hirnyk z Kałusza”. Po tym oblał się benzyną i przyłożył do piersi zapalniczkę… W 2003 roku, w przededniu Pomarańczowej rewolucji, powstała idea ustanowienia nagrody imienia Ołeksy Hirnyka. Jej inicjatorami stały się Kijowski fundusz im. O. Hirnyka oraz Liga Ukraińskich Mecenasów. W Regulaminie nagrody zapisano, że przyznaje się ją „za wielki wkład w ukraińskie odrodzenie narodowe oraz za znaczące sukcesy w narodowo-patriotycznym wychowaniu dzieci i młodzieży, PAMIĘĆ Jewhen Warda Ołeksandr FYSUN I do dziś w mojej wyobraźni jest jego portret-obraz: śniada twarz, zdumiewająco błyszczące, w szczególny sposób jaśniejące szczerością i dobrocią czarne-czarne oczy, nadmiernie niespokojny, cały w działaniu, w pragnieniu dokonania czegoś ważnego i teraz — w tej chwili. Swoim pojawieniem się wnosił impulsywny ruch, ożywienie w bieg spraw społecznych. Koniec pieriestrojki — rok 1989 — uwieńczył się stworzeniem Ludowego Ruchu Ukrainy, gdzie w przednich szeregach na rzecz kulturowo-narodowego odnowienia społeczeństwa przebywa burzliwy i działający J. Warda. Z jego udziałem tworzy się rada mniejszości narodowych, stowarzyszenie „Antyszowinistyczna idea”, narodowo- za zaszczepienie im patriotycznego stosunku do języka ukraińskiego”. Pobłogosławił tę nagrodę i nagradzał jej pierwszych laureatów obecny Prezydent Ukrainy Wiktor Juszczenko. W tym roku ogłoszono nowych laureatów nagrody imienia Ołeksy Hirnyka. Zostali nimi Neonila Szynkaruk, kierownik sektora edukacji społeczno-humanitarnej Instytutu Innowacyjnych Technologii i Treści Edukacji Ministerstwa Edukacji i Nauki Ukrainy; Wałerij Tarasow, pisarz (AR Krym); Nila Pidpała, wieloletni dyrektor Kijowskiego Muzeum Literacko-Pamięciowego Maksyma Rylskiego; Serhij Melnyczuk, student Wschodnioukraińskiego Uniwersytetu Narodowego im. W. Dala; Związek Ukrainek Australii (Chrystyna Sywenka-Bailey, przewodnicząca; Wałentyna Domazar, sekretarz); Roman Kolisnyk, redaktor naczelny czasopisma „Wisti kombatanta”; Stanley Peterson, mecenas (Kanada). W ceremonii nagradzania wzięli udział dyrektor wykonawczy Ligi Ukraińskich Mecenasów Mychajło Słaboszpycki, deputowany ludowy Ukrainy, syn patrioty Jewhen Hirnyk, przewodniczący Kijowskiego funduszu imienia O. Hirnyka „Ukraińskim dzieciom — ukraińskie słowo” Jurij Hnatkewycz oraz pierwszy laureat nagrody, naukowiec, krajoznawca z Kaniowa Mychajło Iszczenko. Mychajło Słaboszpycki przedstawił nowych laureatów tegorocznej nagrody imienia Ołeksy Hirnyka, opowiadając o tym, jak każdy z nich wspiera tak unikalną akcję, jak Międzynarodowy konkurs języka ukraińskiego, który w tym roku z powodzeniem odbył się już po raz siódmy. W tym językowym maratonie co roku bierze udział ponad 5 milionów uczniów i studentów. Swoje odznaki laureackie ci laureaci odbiorą przy odpowiedniej okazji. Neonila Szynkaruk, kierownik sektora edukacji społeczno-humanitarnej Instytutu Innowacyjnych Technologii i Treści Edukacji Ministerstwa Edukacji i Nauki Ukrainy, w Międzynarodowym konkursie języka ukraińskiego jest od pierwszego dnia. Właśnie na jej barki (jak na barki tysięcy pracowników edukacji) spadła codzienna, być może nie bardzo widoczna i nie bardzo wdzięczna codzienna tak zwana „czarna”, ale skrajnie niezbędna praca w Międzynarodowym konkursie języka ukraińskiego. Imię Nili Pidpałej, aktywnej propagatorki ukraińskiego słowa, na Ukrainie jest dobrze znane. W przemówieniu wspomniała swojego zmarłego męża, wspaniałego poetę Wołodymyra Pidpałego, który uosabia dla niej prawdziwego patriotę Ukrainy. „Trzeba walczyć o każdą ukraińską duszę, aby na Ukrainie zniknęło nawet samo pojęcie „rosyjskojęzyczny Ukrainiec”, — wzywała obecnych Nila Pidpała. Pisarz Wałerij Tarasow mieszka w Autonomicznej Republice Krym. Pisze po ukraińsku. Jeden z organizatorów i pracowników ukraińskojęzycznej gazety „Krymska switłycia”. Niedawnym kolizjom dotyczącym finansowania oraz, w końcu, samego istnienia tej gazety na Krymie z niepokojem przyglądała się cała patriotycznie nastawiona społeczność… Serhij Melnyczuk, 42-letni student Wschodnioukraińskiego Uniwersytetu Narodowego im. W. Dala w Ługańsku, odbierał swoje wyróżnienie przy oklaskach obecnych. Uświadomienie sobie tego, że jest Ukraińcem, przyszło do niego po Pomarańczowej rewolucji. Wtedy też zaczął mówić po ukraińsku. Urodzony na zrusyfikowanej Ługańszczyźnie, obecnie ten człowiek desperacko i uparcie broni swojego prawa do zdobywania wykształcenia w języku państwowym. Tak w 2005 roku zwrócił się po raz pierwszy do sądu ze skargą o naruszenie na uniwersytecie jego konstytucyjnego prawa, w szczególności do wszechstronnego rozwoju i funkcjonowania języka ukraińskiego we wszystkich sferach życia społecznego na całym terytorium Ukrainy, ponieważ na uniwersytecie nauczanie prowadzone jest w języku rosyjskim. Wtedy wygrał — Sąd Październikowy m. Ługańska zadowolił pozew studenta i zobowiązał Wschodnioukraiński Uniwersytet Narodowy imienia W. Dala do prowadzenia jego nauki w języku ukraińskim. Po tym wyroku sądowym, który jakoby wszystko postawił na swoim miejscu, czego to nie było w życiu Serhija Melnyczuka: i groźby, i pobicia, i skreślenie z listy studentów za brak postępów w nauce. Ale, jak powiedział Jurij Hnatkewycz, „trudności łamią słabych, silnych czynią silniejszymi”. Obecnie do Serhija Melnyczuka dołączyło jeszcze kilku studentów, którzy chcą skorzystać z jego doświadczenia…
„Bycie Ukraińcem na Ukrainie nigdy nie było łatwe – powiedział, witając nowych laureatów, syn Ołeksy Hirnyka, deputowany ludowy Ukrainy Jewhen Hirnyk. – Jak się okazało, także w niepodległej Ukrainie być Ukraińcem jest ciężko. Ale, jak mawiał Taras Szewczenko, walczmy – a zwyciężymy!”. …Czego potrzeba, aby na Ukrainie wreszcie zapanował język ukraiński? Aby wreszcie zniknęła ta jedna z najostrzejszych kwestii politycznych teraźniejszości, a temat języka ukraińskiego przestał być kartą przetargową w sporach naszych nieszczęsnych polityków. Aby język ukraiński był „naturalny jak przyroda” w ustach każdego Ukraińca? Czy istnieje taki przepis? Zapewne nie. Ale jeśli każdy z nas, świadomych Ukraińców, zrobi choćby to, co może zrobić – mówić wszędzie wykwintną ukraińszczyzną, demonstrując jej piękno i prestiż oraz nie przechodząc natychmiast przy pierwszej okazji na „ogólnodostępny”, aktywnie wspierać konkurs języka ukraińskiego, wytrwale i nieustępliwie wymagać używania ukraińskiego w urzędach państwowych i placówkach oświatowych, to już nawet przy takiej drobnostce można coś ruszyć z miejsca. WIEŚCI Z KRYMU W Kijowskim Miejskim Domu Nauczyciela odbyła się uroczysta ceremonia wręczenia tegorocznym laureatom nagrody imienia Ołeksy Hirnyka za 2006 rok. Redakcja „Słowa Proświty” ze smutkiem zawiadamia, że 12 kwietnia 2007 r. odszedł do wieczności w 94. roku życia wieloletni autor naszego tygodnika Ołeś (Ołeksandr) Opanasowycz SYŁYN, Bohater Ukrainy, zasłużony działacz kultury Ukrainy, zasłużony architekt Ukrainy, główny ekspert Fundacji Zabytków Historii i Kultury imienia Ołesia Honczara, patriota Ukrainy. = Zespół redakcji tygodnika „Słowo Proświty” wyraża kondolencje fotoreporterowi Ołeksandrowi Łytwynence z powodu przedwczesnej śmierci ojca Ołeksandra Jakowycza Łytwynenki. = „OD NINIWY DO UKRAINY”
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
