Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 14strona oryginału ↗

UKRAIŃSKI KINEMATOGRAF MUSI PODNIEŚĆ SIĘ Z KOLAN

Слово Просвіти, №16 за 2007 рік

Ukraińskiego kinematografu nie sposób wyobrazić sobie bez postaci ludowego artysty Ukrainy Lesia Serdiuka. Jego wygląd, charakter, duch to charyzma, marka kraju. Każdemu cudzoziemcowi można poradzić: „Jeśli chcecie dowiedzieć się, kim jest Ukrainiec, to spójrzcie na Lesia Serdiuka, a jeszcze lepiej – porozmawiajcie z nim”. Jasny talent, pracowitość i serdeczność stały się warunkiem wstępnym tego, że wszedł on w złotą plejadę aktorów i reżyserów słynnego poetycko-romantycznego kina ukraińskiego. tak, ale rozumem, serce tu się nie włącza. Jednocześnie los obdarzył mnie zdumiewającymi przyjaciółmi, do których mogłem przytulić się sercem, są nimi: Borysław Brondukow, Iwan Mykolajczuk, Kostiantyn Stiepankow, Iwan i Jarosław Hawryluko, Fiodor Stryhun, Wiktor Stiepanow, Michaił Hołubowycz, Fiodor Opanasenko, Leonid Osyka, Jurij Illenko, Tasia Lytwynenko, Lubocka Poliszczuk… Mało? No jakim słowem to nazwać, jeśli nie „szczęściem”? A to przy tym, że trochę się spóźniłem: przyjechałem do Kijowa w 1966 roku z krajów nadbałtyckich, z Rygi, gdzie pracowałem. Wydawało się, że najważniejsze wydarzenia kinematograficzne już się dokonały, mam na myśli „Cienie zapomnianych przodków”, „Zachar Berkut”. Nawet „Kamienny krzyż” był już kręcony (Leonid Osyka nie mógł zrozumieć, jak to się stało, że nie trafiłem do jego filmu „Zachar Berkut”). A ja nie miałem tyle bezczelności, żeby podejść i powiedzieć: „Lonia, co to takoje? Dlaczego nie gram u ciebie?” Gdybym się tak zachowywał, lista moich ról byłaby oczywiście dłuższa. Pamiętam, jak wychodziłem z sali po projekcji „Kamiennego krzyża”. Wydawało mi się, że taki film mógł stworzyć barwny koryfeusz na wzór Eisensteina — z czupryną i łysiną; w wielkich filmach trzeba mieć rozumną głowę i superoperatora, aby potem, jeśli ktoś złośliwy zechciałby wyrzucić choć jedno słowo, wszystko stawało się niezrozumiałe w tym wielkim fragmencie. I nie było dokąd uciec. Albo wszystko zostaw, albo wyrzucaj. Prawda, nasi kinowi zwierzchnicy często szli inną drogą, dlatego „Babilon XX” stracił półtora tysiąca cennych metrów! Iwan zamierzał zrobić film w dwóch częściach, w efekcie miało to trwać dwie godziny dwadzieścia minut. Ale tak go pocięli, że Iwan chodził chory, w jego oczach zastygły łzy, nie wiedział już, co ma zrobić z tym filmem. Ile razy go przerabiał… I zakończenie wyszło inne, choć zamyślone było wesołe, operetkowe: po tym, jak strzeliła armata, przy Jordanie wszyscy mieli tańczyć, weselić się, fajerwerki, i na tym koniec. Podczas zdjęć zwróciłem uwagę: a po co Mykolajczuk prosi mnie, żebym wziął strzelbę i wycelował ją w Filozofa i Malwę, kiedy stoją pod krzyżem? Nie rozumiałem, w scenariuszu tego nie było. A wejść do tego… Zrobiłem to właśnie jako takim „zbirem”. To prawo aktorskie: ile daje ci partner, tyle ty oddajesz. A Borys był bardzo hojny ze swoim aktorskim darem, dawał tyle, że nie zauważając, stawałeś się kimś innym. A Kostia Stiepankow… Nigdy wiele nie mówił, powie kilka słów, podejdzie do ciebie, weźmie za rękę i spojrzy w oczy, i zaczynasz rozumieć, że poszedłeś w złą stronę; jakimś dziwnym sposobem Stiepankow zawraca cię na tę drogę, która jest potrzebna właśnie w tym kontekście. W tym właśnie sens grania z dobrymi aktorami — niepostrzeżenie podciągasz się do wysokiego poziomu, zdobywasz doświadczenie, które przyda się w następnej pracy. A to doświadczenie jest bezgranicznie potrzebne w ro-

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn