Strona · s. 15strona oryginału ↗
Panoramiczna podróż «Świętościami ziemi ukraińskiej» na podstawie ekspozycji artysty Leonida Hopanczuka
Слово Просвіти, №16 за 2007 рік
Iwan OLIJNYK, student 2. roku Kijowskiego Narodowego Uniwersytetu im. Tarasa Szewczenki
Skupiwszy wzrok na »Słonecznikach«, zaczynam panoramiczną podróż po Ukrainie… od obrazu do obrazu. Oglądowa wycieczka bez pośrednika w postaci szkła, pod zawsze płonącym blaskiem, z szaloną prędkością, której nie da się zmierzyć. Nie wiadomo skąd pojawia się upajający bukiet kwiatowych aromatów i oto trzecia od Słońca kula postanawia nieco przytrzymać konie. Przynajmniej tak się wydaje… Od Pidhirców do wołyńskich pejzaży, od Kamiennej Mogiły do matki przy oknie. Kozacka ojcowizna — Chortycja podsuwa mnóstwo skojarzeń, rodzi kontury mew i mini-retrospektywę zwycięskich bitew. Drogą maków nad Dnieprem — pamięć przodków, w której na wieki wyryte jest imię księcia Światosława, który zginął tutaj. Oto jednak Chortycja. Hromu-Szyna bałka… A gdzie jesteśmy? Czy pamiętamy tragedię Baturyna, nad którą płacze krwawymi łzami »Zdjęcie anatemy«? Przekrój pnia drzewa ukraińskiej historii kryje w sobie mnóstwo słojów. Ilustracją jednego z nich jest obraz »Wieczór nad Oleskiem«. Każdy zamek, zwłaszcza Olesko, owiany legendami, historiami miłosnymi, zbroczony krwią, a niestety podległy nieustannej destrukcji. Każdy purpurowy zachód słońca nad nim cieszy, zdejmuje zmęczenie, daruje uśmiech i dumę ze swojego narodu. Wrażenie wzmacniają »Podhorecka misteria« i »Kaczanowski cud«. Krasnogórski monastyr koresponduje z obliczem Stwórcy w żółto-błękitnej aureoli (»W chwale«), prowadzi wzrok od jeziornych grzybieni aż do zielonych kopuł i złotych krzyży. »Ziemska błogość« wywołuje pragnienie zatrzymania się na chwilę, dania wolnej drogi myślom o sensie bytu, wspomnienia Patriarchy Kijowskiego i całej Rusi-Ukrainy Wołodymyra (Romaniuka), modlitwy za siebie i Ojczyznę. Czy żyjemy zgodnie z sumieniem, czy też rozłącznie z nim? Jak trudno odpowiedzieć na to pytanie w otoczeniu świętości! Porywa »Melodia deszczu«. Prowadzi wśród przeszywających szkiców i zielonych gajów drogami Tarasa, utartym szlakiem… Wyobrażone i rzeczywiste opada na oczy welonem natchnienia, a ręce, jakby śpiesząc ku zachodowi słońca, malują ostatni etap tej samej drogi (»Drogi długości życia«) pod czujnym okiem konwojenta.
Stary i młody Taras na jednym płótnie. Dowodem numer dwa stoją wśród stepu „Przodkowskie komnaty” Kamiany Mohyły. Oto ona, ilustracja słów Borysa Ołijnyka: „Żyliśmy tu jeszcze przed czasami potopu. Nasz korzeń wrasta w ziemską oś”. Dialogi z prahudożnikiem, seria prac poświęconych właśnie jemu. Odkrywanie myślenia przodków, odszyfrowywanie rysunków naskalnych i przede wszystkim jedność przez wieki, o tym świadczą magicznie przyciągające, mistycznie reliefowe płótna: „Ślady przodków”, „Święte małżeństwo” i „Bogini ziemi”. Cóż to, jeśli nie „Dotyk wieczności”, odbicie świętego pierwiastka? Ludzie mogą być różni pod względem wyznania, poglądów politycznych i statusu w społeczeństwie, ale świątynie są w każdym przypadku tak podobne. Łapiąc pierwsze czyste wrażenie z oglądu ekspozycji, byłem zachwycony pięknem przyrody. Rodzime krajobrazy leczą, ale nas wciąga smog wielkiego miasta. Jego nieugięty algorytm nie pozwala podnieść wzroku i zastanowić się nad tym, co tracimy, długo gubiąc się wśród zapisków w organizerze i lekkiej lektury Darii Dontsowej. „Do pracy… z pracy… budujemy plastry”, żaluzje nie przepuszczają światła, powietrzem zarządza klimatyzator. Tak właśnie otrzymujemy wszystko przefiltrowane i bezdusznego, pozbawionego smaku i prawie martwego. A kiedy migotanie elektronicznego notesu sygnalizuje, że nadszedł „Czas U.” (urlopów), najbliższy lot niesie nas do Egiptu, Bułgarii i Turcji, gdzie jest więcej naszych niż ich, a „naszego”, poświęconego wiekami, tam nie było i nie będzie za żadnych okoliczności. Rodzime maki poją duszę, budzą pragnienie, by póki nie jest za późno, cisnąć organizer do kosza i ruszyć z miejsca, by zobaczyć na własne oczy „Świątynie ziemi ukraińskiej”.
Na zdjęciu: Iwan Ołijnyk i Leonid Hopanczuk.
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
