Strona · s. 8strona oryginału ↗
JEJ GŁOS SŁYSZAŁY MILIARDY SŁUCHACZY
Слово Просвіти, №16 за 2008 рік
Walentyn KAREN, m. Odessa. Szanowna Redakcjo! 29 marca br. minęło 10 lat od dnia śmierci w Nowym Jorku wykonawczyni ukraińskich pieśni ludowych, osoby o niewiarygodnym, fantastycznym talencie i posiadaczki wspaniałego głosu — Kwitki Cisyk-Rakowicz, a 4 kwietnia — 55 lat od dnia jej urodzin (1953 r.). Kwitka nie dożyła swoich 45. urodzin zaledwie o 7 dni. Mam dwie płyty CD z jej ukraińskimi pieśniami — to wszystko, co jest na Ukrainie, a także przyjaciele znaleźli pewne informacje o jej życiu. Jej ojciec, Wołodymyr Cisyk (1913—1971), był wspaniałym skrzypkiem, siostra Maria Cisyk (1945—2003) — światowej sławy pianistką, matka Iwanna Cisyk-Lew również brała udział w tworzeniu przez Kwitkę dwóch płyt z ukraińskimi pieśniami. W USA obliczono, że za jej życia jej głos słyszało 22 miliardy (!) słuchaczy, a na Ukrainie prawie nic o niej nie wiadomo: „Znała ją i słyszała cała Ameryka, poza chyba głuchymi”. Czyżbyśmy na Ukrainie wciąż pozostawali głusi? „Ona śpiewała, a nie wykonywała”. To, że nic o niej nie wiedziano do 1991 r., można wytłumaczyć, „przecież to córka emigranta”. A co przeszkadza teraz dowiedzieć się więcej o jej życiu, skoro była i śpiewaczką operową, i wspaniałą mistrzynią skrzypiec? Ulana HLIBCZUK. I teraz uważam swoje poznanie twórczości Kwitki Cisyk za dziwne. Jej głos usłyszałam po raz pierwszy w dzieciństwie. Magnetofon „Wiesna” odtwarzał czarujący melos. Minęły lata, ale jej pieśń jakby istnieje poza czasem, ignorując współrzędne „modne-niemodne”. Mimo wszystko informacji było mało. To żywiło plotki, choć i otulało śpiewaczkę peleryną tajemniczości. Najwięcej o Kwitce Cisyk dowiedziałam się od Ołeksandra Hornostaja. Dziś kieruje on Narodową Orkiestrą Symfoniczną. A wtedy, w dalekim 1992 roku, stał u źródeł krajowego show-biznesu i organizował pierwsze festiwale „Czerwona Ruta”. Widocznie pomysł zaproszenia Kwitki na Ukrainę pojawił się znacznie wcześniej, niż los rzucił Ołeksandra do Nowego Jorku. Hornostaj to człowiek wytrwały. Przez wspólnych przyjaciół doprowadził do spotkania z tajemniczym głosem Ukrainy — Kwitką Cisyk. Miał nadzieję, że śpiewaczka przyjmie zaproszenie do udziału w festiwalu. Kwitka odmówiła. Wiadomo, że brak informacji rodzi legendy. Tak powstała pierwsza legenda. Mówiono, że Kwitce nie odpowiadało honorarium. Nawet przebąkiwano, że nie tyle jej, co mężowi i producentowi Eduardowi Rakowiczowi. Z tego błędnego wniosku narodził się kolejny nieprawidłowy wniosek, jakoby Kwitka była zależna od męża moralnie i materialnie. A w 1998 roku śpiewaczka niespodziewanie zmarła. Niespodziewanie dla ukraińskiej społeczności. Mało kto wiedział, że od długich lat zmagała się ze straszną chorobą. Wiele hipotez pomogła rozwiać Chrystyna Lew — urodzona w Waszyngtonie kuzynka Kwitki Cisyk. Rozmawiałyśmy w małej kawiarni, a ja dokonywałam pewnych korekt w swoim wyobrażeniu o Kwitce. 1. Kwitka i Chrystyna — potomkinie sławnego ukraińskiego rodu Nahirnych i Lewów. Bo rzadko bywa, że talent rodzi się z niczego — z powietrza, pustki. Nie, na genialność Kwitki pracowało niejedno sławne pokolenie. W szczególności dziadek Wasyl Lew był słynnym filologiem-językoznawcą, który przed emigracją ściśle współpracował i przyjaźnił się z Bohdanem Łepkim, Iwanem Truszem, Romanem Kupczynskim, Światosławem Hordynskim, Ołeksandrem Ołesiem. Z linii Nahirnych — twórcy galicyjskiej szkoły budownictwa sakralnego. Na przełomie XIX i XX wieku w Zachodniej Ukrainie Wasyl Nahirny zaprojektował i zbudował około 200 cerkwi. Ale pierwszy mąż też pomagał nagrywać płyty kompaktowe z ukraińskimi pieśniami… — Tak. Jack Corner to profesjonalista. „Dwa kolory” to jego aranżacja. Nagrał również partię fortepianu na dwóch jej albumach. Po to, by podczas aranżacji nie stracić ukraińskiego melosu, Kwitka każdą pieśń tłumaczyła Cornerowi. Jest bardzo przenikliwym i odpowiedzialnym kompozytorem, pragnął zrozumieć istotę ukraińskiej pieśni. Ten projekt był profesjonalny i drogi. — Kiedy zaczęłam szukać informacji o Kwitce, brakowało szczegółów portretowych na jej temat. Na przykład, jakie ubrania nosiła Kwitka? Wygodne, sportowe czy wykwintne? — Ubierała się jak dama. Była niskiego wzrostu, dlatego nosiła wysokie obcasy. Pamiętam, kiedy zbierałam się na Ukrainę, otworzyła swoją szafę i zaczęła wybierać sukienki, żebym na Ukrainie dobrze wyglądała. Mówiła, że za trzy miesiące się spotkamy. Ale już chyba czuła, że to nasze ostatnie spotkanie. Zmarła w dniu wyborów na Ukrainie. Byłam we Lwowie jako obserwator. Nawet na pogrzeb nie zdążyłam. Kwitka miała 44 lata.
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
