Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 9strona oryginału ↗

SŁOWICZY DOROBEK RODZINY ŁYTWYNÓW

Слово Просвіти, №16 за 2008 рік

Śpiewa Wasyl Łytwyn Marija HARMASZ, nauczycielka języka i literatury ukraińskiej, wieś Ustimiwka, rejon wasylkowski, obwód kijowski. Zdjęcie Witalija Moroza Historia naszego narodu w latach 1960—70 jest wypełniona nie tylko tragedią zniszczenia jego najlepszych synów i córek, ale także licznymi faktami cichego, lecz upartego oporu wobec tego. Wśród zakątków, gdzie żyła duchowość Ukrainy, jest wieś Hrebieni na wysokim brzegu Dniepru w pobliżu Rzyszczowa. Właśnie tutaj znalazło schronienie małżeństwo Wasyla i Antoniny Łytwynów po tym, jak wspaniały duet braci Wasyla i Mykoły Łytwynów pozbawiono możliwości kontynuowania kariery scenicznej. Co więcej — nacjonalistom nie wolno było pracować w szkole czy tam, gdzie „pachniało” ideologią. Pozostała droga walki o przetrwanie w zwykłej kołchozowej wsi. Władza była spokojna: czy w głowie im ideologia i pieśni, kiedy dzieci trzeba karmić, a i kto będzie ich słuchał wśród zastraszonych kołchoźników? I gdyby naturalne pragnienie osiągnięcia godnej sytuacji materialnej przeważyło, to nie pozostałoby ani sił, ani czasu na rozwój duchowy i twórczość. Wasyl i Antonina zdołali przezwyciężyć pokusę życia „nie gorzej od innych” i przyjęli spartańskie warunki swojego bytu jako rzecz oczywistą. Karmili dzieci, dorabiając to w kołchozie, to w klubie, zbierając to, co wyrosło w ogrodzie i w sadzie. I żyli dalej, wsłuchując się i wpatrując w otaczający świat oraz w głębiny własnych dusz, w niewyczerpaną skarbnicę twórczości ludowej. To skłaniało do wzajemnego zrozumienia i szacunku, mimo trudności. Utalentowane małżeństwo wita ludowa artystka Ukrainy Nina Matwijenko Dzięki wspólnie pokonanym próbom, Łytwynowie doszli do własnej pieśni: bandurzysta Wasyl znalazł w żonie przyjaciółkę i poetkę, uważnie odnosił się do jej poszukiwań słowa. Na swoim wieczorze autorskim-prezentacji małżeństwo było otwarte i uczciwe wobec siebie i ludzi, a ich filozoficzne wnioski z przeżytego i przebytego we dwoje były zadziwiająco proste. Przepełniona sala muzeum I. M. Honczara uważnie wsłuchiwała się w każde słowo opowieści, poezji, pieśni. Wydawało się, że cieszą się z tego spotkania nie tylko obecni, ale i dusze bliskich przyjaciół Łytwynów, którzy odeszli już w Wieczność — I. M. Honczara oraz O. P. Berdnyka, których imiona raz po raz pojawiały się na ustach. Swym śpiewem uradował Markijan Swiato, jeden z absolwentów Stritiwskiej szkoły kobziarskiej. Każdy epizod tego wydarzenia fotografował jeszcze jeden „stritiwiec” — przewodniczący „Młodej Proświty” Witalij Moroz. Dobrze wiedzą oni, ile sił i zdrowia włożyło małżeństwo Łytwynów w stworzenie i ugruntowanie szkoły. Miło było słyszeć wystąpienia wielu prawdziwych przyjaciół i wielbicieli, w szczególności N. Matwijenko, P. Honczara, O. Fysuna. Wszyscy szczerze cieszyli się, że twórczy dorobek Wasyla i Antoniny z pomocą ich wspaniałych dzieci i dobrych ludzi będzie teraz dostępny dla wszystkich, którzy szukają siebie, pieśni, Ukrainy. ...naut Herman Titow spędził już całą dobę w locie kosmicznym na „Wostoku-2”. Autorem-konstruktorem obu statków kosmicznych był Serhij Korolow. W 1959 roku tworzy i wystrzeliwuje trzy automatyczne aparaty kosmiczne na Księżyc. Pierwszy dokonuje tam lądowania, drugi zostawia proporzec Związku Radzieckiego, a trzeci fotografuje niewidoczną stronę Księżyca. Do realizacji dalszych prac nad udoskonaleniem aparatów kosmicznych uczony angażuje kolegów, przede wszystkim swojego towarzysza G. N. Babakina. Serhij Korolow zapoczątkował wykorzystanie satelitów teletransmisji, opracował pierwszy krajowy satelita łączności i teletransmisji „Błyskawica-1”. Znaczący jest wkład w rozwój kosmonautyki innego ukraińskiego uczonego, konstruktora z Połtawszczyzny Jurija Kondratiuka, autora wielu aparatów latających. Jego również prześladowała władza radziecka. Jurij Kondratiuk nie dożył nawet 45 lat. Na początku lat 40. XX wieku Jurij Kondratiuk zaproponował, aby dla startów na Księżyc stworzyć bazę nie przy Ziemi, a wokół Księżyca, bo jest to o wiele wygodniejsze. Jego projekt przewidywał, że lot z Ziemi odbędzie się na pojedynczej rakiecie, potem wokół Księżyca zaczyna poruszać się stacja, na której zostaje jeden z astronautów, a dwoje zstępuje na module na Księżyc. Właśnie taki był amerykański program „Apollo” aż trzydzieści lat po odkryciu ukraińskiego uczonego. Przedwczesna śmierć obu wybitnych ukraińskich konstruktorów stała się ogromną stratą dla światowej nauki. Mimowolnie nasuwa się pytanie: jaki poziom osiągnęłaby ona, gdyby z życia tych utalentowanych naukowców nie wykreślono najlepszych lat? W Dniu Lotnictwa i Kosmonautyki wspominamy tych, którzy przybliżyli go do nas — naszych heroicznych rodaków, konstruktorów lotniczych i konstruktorów rakiet, którzy mimo niesprawiedliwości i okrucieństwa zawsze pozostawali oddani narodowi i nauce.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn