Strona · s. 3strona oryginału ↗
Buldożerem po Andrijiwskim Uzwozie
Слово Просвіти, №16 за 2012 рік
Klasyka wieczna. U naszego geniusza, Mykoły Gogola, w komedii „Rewizor” jest taki epizod. Gorodniczy, dowiedziawszy się, że do miasta rzekomo przyjechał rewizor ze stolicy, natychmiast, oprócz innych zarządzeń, nakazuje powalić płot na głównej ulicy, bo jakoby im więcej wszystkiego zepsuto, tym lepiej widać pracę urzędników. Widocznie laury gogolowskiego bohatera nie dają spokojnie spać nowoczesnym gorodniczym. A „rewizorem” w tej sytuacji jest Euro 2012. Bo to właśnie przed mistrzostwami piłkarskimi rzekomo zaczęto tak zwaną rekonstrukcję Andrijiwskiego Uzwozu.
Petro ANTONENKO
Zdjęcia Oleśa DMYTRENKA
Dość dziwne jest „unowocześnianie” najstarszej ulicy stolicy, która liczy ponad tysiąc lat. Ulicy, która niegdyś łączyła serce Kijowa, Starokijowską Horę, miasto Wołodymyra, z Podilem. Czy nowoczesne „rekonstrukcje” pasują do jej wizerunku? Czy warto zmieniać słynny bruk, który sam jest już częścią historii? Czy tylko tutaj wymagają wymiany zużyte instalacje, które przez dziesięciolecia zostały „dobite” w całym mieście, ponieważ położono je jeszcze za czasów radzieckich? I wszystko to z myślą o trzytygodniowym turnieju? Mimo to nie „wieszajmy wszystkich psów” na Euro. Wygląda na to, że już po mistrzostwach trzeba będzie rozliczyć się z tego, co należało zrobić z myślą o turnieju, a co „robiło się” pod jego przykrywką. Zamieszanie wokół Uzwozu wykracza poza ramy sportowego wydarzenia. Wpisuje się natomiast w rozdawanie stołecznych ziem, niszczenie zabytków historycznych i stawianie w ich miejsce pompatycznych budowli, symboli „ery dzikiego kapitalizmu”. Kolejny głośny skandal wybuchł na początku ubiegłego tygodnia. Na Andrijiwskim Uzwozie w przeddzień rozebrano trzy budynki, w tym zabytek historii. Wszystko to nieco poniżej Muzeum Bułhakowa. Tutaj, między domami 12 a 18, wyrósł płot, za którym na ruinach rozpoczęto kolejną budowę. I to bardzo rozległą: planowano wzniesienie centrum biurowego, 11-piętrowego kompleksu hotelowego z parkingiem na ponad 400 samochodów oraz restauracją. Ogólnie rzecz biorąc, pod pretekstem „rekonstrukcji” ulicy, przede wszystkim sieci, rozpoczęto masową zabudowę Andrijiwskiego Uzwozu. Nowa zabudowa (nota bene tuż obok teatru akademickiego „Koleso”) była planowana przez stołeczną spółkę z o.o. „Andrijiwska Plaza”, wchodzącą w skład „ESTA Holdingu”, który jest częścią ogromnego imperium Rinata Achmetowa „SKM”. Już w 2005 roku spółka z o.o. „Andrijiwska Plaza” otrzymała od władz miejskich w dzierżawę prawie hektar ziemi między Andrijiwskim Uzwozem a ulicami Borycziw Tik i Frołiwską, na okres 5 lat. W roku ubiegłym okres dzierżawy przedłużono o 15 lat. W tym miejscu znajdowała się fabryka „Junist”. Otóż wraz z rozbiórką starych zabudowań fabrycznych po cichu zburzono również budynki, których fasady wychodziły na Uzwoz. Dalej wydarzenia rozwijały się jak w kryminale. Od Wielkiego Wtorku rozpoczęły się akcje protestacyjne przedstawicieli społeczności. W środę pilnie zbiera się posiedzenie rady urbanistycznej w celu omówienia sytuacji wokół Andrijiwskiego Uzwozu. Przewodniczący KMDA Ołeksandr Popow oświadczył na radzie, że kluczowy problem tkwi w obowiązującym prawie budowlanym. Rzeczywiście, nowa ustawa znacznie ograniczyła kompetencje lokalnych władz w zakresie wydawania zezwoleń na budowę i kontroli nad nią. „Praktycznie nie mamy dziś takich funkcji, to kompetencja ministerstw, urzędów, Gabinetu Ministrów” — zaznaczył przewodniczący na posiedzeniu. Tymczasem władza miejska może interweniować dopiero po fakcie rozpoczęcia budowy, angażując organy ścigania oraz Państwową Inspekcję Kontroli Architektoniczno-Budowlanej, aby wstrzymać wątpliwe zabudowy. Władze miejskie przy wsparciu sądów i organów ścigania zdołały już odzyskać dla miejskiej wspólnoty blisko 2 tysiące hektarów ziemi, przekazanej z naruszeniami pod prywatną zabudowę. Obecnie w sądach rozpatrywanych jest około 90 spraw dotyczących wstrzymania budowy i zwrotu miastu działek. A kiedy mowa była konkretnie o Andrijiwskim Uzwozie, przewodniczący KMDA oświadczył, że 99 % ziemi tutaj już należy do deweloperów. Kontrola nad stanem zabytków historycznych została przekazana Ministerstwu Kultury. Jeszcze mniej zrozumiała jest sytuacja ze skandalicznym zburzeniem budynków, w tym pod numerem 10-A. Władze miejskie twierdzą, że nie wydawały zgody na jego rozbiórkę, to sprawa Ministerstwa Kultury. Natomiast w Ministerstwie Kultury oświadczono, że ten budynek, wzniesiony w 1978 roku, nie jest zabytkiem historycznym. Później wyszło na jaw: w 1978 roku w tym miejscu postawiono budynek według planu domu, który powstał ponad 100 lat temu, zatem ma on wartość historyczną. Tak samo można by zburzyć Sobór Michajłowski Złotokopułowy, ponieważ nie ma on nawet 20 lat i jedynie odtwarza dawnoruską świątynię. W Ministerstwie odpowiedziano, że nie wydawało zezwolenia na budowę nowoczesnych biur na Uzwozie. Od skandalicznej budowy odcięli się także w ratuszu. Zastępca przewodniczącego KMDA M. Kuczuk oświadczył, że deweloper kompleksu „Andrijiwski” w ogóle nie uzgadniał z władzami miejskimi projektu budowli. Jeszcze dalej poszedł główny architekt Kijowa S. Celowalnik, stwierdzając, że w budowie handlowo-biurowych gigantów na Uzwozie nie widzi niczego strasznego, a wspomniany kompleks „może się wpisać” w architekturę ulicy. Natomiast firma-deweloper oświadczyła, że projekt budowy kompleksu został uzgodniony z władzami miejskimi. Kijowianie, znużeni wysłuchiwaniem tej „wymiany ognia”, zorganizowali akcję protestacyjną naprzeciw biura firmy Achmetowa (Desiatynna, 3-a). Setki aktywistów społecznych zwaliło gruz budowlany pod biuro, żądając zaprzestania niszczenia Uzwozu. Postulaty uczestników akcji są dość stanowcze: — wszczęcie sprawy karnej i pociągnięcie do odpowiedzialności wszystkich winnych urzędników, którzy dopuścili do zniszczenia budynków; — dymisja wszystkich kierowników odpowiedzialnych za ochronę dziedzictwa kulturowego Kijowa; — powołanie niezależnej komisji złożonej z kijowoznawców, architektów, artystów, która opracuje projekt ochrony i rozwoju Uzwozu jako centrum kulturalnego Kijowa; — wprowadzenie do ustawy o urbanistyce surowej odpowiedzialności deweloperów za naruszenia; — natychmiastowe anulowanie przez Radę Miejską Kijowa przydziałów gruntów, które grożą nową barbarzyńską zabudową stolicy. Podczas akcji doszło do starcia z milicją; jeden z funkcjonariuszy „Berkutu” tak pchnął uczestniczkę akcji, że straciła przytomność, a karetka zabrała ją do szpitala. Protesty przyniosły rezultat. Już następnego dnia na sytuację zareagował Rinat Achmetow. Oświadczył, że budowa centrum „Andrijiwski” to błąd jego firmy i obiecał odbudować zniszczone zabytkowe budynki oraz zrezygnować z wznoszenia wysokiego kompleksu. W tym miejscu powstanie niskopiętrowy budynek, który wpisze się w architekturę Uzwozu. Budowa rozpocznie się dopiero po konsultacjach społecznych i publicznym zatwierdzeniu projektu. Do takiego wniosku w firmie podobno doszli już w marcu, jednak nie uwzględniwszy opinii kijowian, z jakiegoś powodu zniszczyli zabytkowe budynki. Achmetow podziękował nawet wszystkim nieobojętnym, którym leży na sercu dziedzictwo historyczne stolicy, i obiecał pomóc władzom miejskim w odbudowie Uzwozu. Czy konflikty zostały zatem wyczerpane? Nie spieszmy się. Przeszliśmy z aparatem fotograficznym przez zrujnowany Andrijiwski Uzwoz od Starokijowskiej Hory do Podilu — jakby po bombardowaniu. A przecież mieszkają tu ludzie, działa wiele pracowni artystycznych i różnorodnych lokali. Uzwoz aż huczy od ryku maszyn i łoskotu kolejnych burzonych budowli. Właśnie podczas naszej „wycieczki” rozbijano dom nr 28. Sytuację wokół Andrijiwskiego uwozu dla „Słowa Proświty” komentuje przewodniczący Komisji Rady Miejskiej Kijowa ds. kultury i turystyki Ołeksandr BRYHYNIEC. — Przewodniczący KMDA Ołeksandr Popow oświadczył, że niemal cały teren uzwozu został już przekazany w prywatne ręce (najwyraźniej jeszcze przed nim), a władze miejskie uporczywie walczą z nielegalną zabudową i o zwrot miastu gruntów nieprawnie przekazanych prywatnym strukturom. — Przewodniczący KMDA nieco kłamie, twierdząc, że wszystko już rozdano. Na Uzwozie w rękach miasta pozostaje wiele obiektów: teatr miejski „Koleso”, wciąż niedokończony Teatr na Podilu, Muzeum Bułhakowa, pracownie artystyczne. Inna sprawa, że władze miejskie zamiast bronić własności wspólnoty po cichu przygotowują wyprzedaż nowych obiektów. Na przykład przygotowywana jest do sprzedaży (a więc do rozbiórki) kamienica, którą użytkuje Związek Artystów i w której znajdują się pracownie twórców. To dom nr 36. — Jest już zakryty siatką, rzekomo pod remont. A co do sytuacji wokół skandalicznej budowy, rozpoczętej przez struktury Achmetowa, to czy ona się rzekomo uspokoiła? — Zobaczymy, co jeszcze tam będą budować. Ale poza tym na Uzwozie planuje się budowę ponad dziesięciu obiektów, w tym wysokich kompleksów, albo na już zwolnionych miejscach, albo w miejscu istniejących budynków. — Jednym z takich jest budynek nr 18, gdzie były pracownie artystów. Deweloperzy zapewniali nas, że go nie zburzą… — Funkcjonariusze organów ścigania poinformowali mnie, że rzeczywiście planuje się jego rozbiórkę pod zabudowę. Dlatego stamtąd „dobrowolnie” wysiedlono pracownie artystów. — Wokół każdego domu przeznaczonego do rozbiórki toczą się dyskusje: czy to zabytek historii, czy nie? — Zabytkiem jest cała ta unikalna ulica. Na początku roku Ministerstwo Kultury podjęło decyzję, zgodnie z którą Andrijiwski Uzwoz uznano za zabytek historii i urbanistyki. W związku z tym znajduje się on pod państwową ochroną, a wszelkie zmiany jego „oblicza” muszą być prowadzone bardzo ostrożnie, za odpowiednimi zezwoleniami, najpewniej na szczeblu Rządu. x x x …Gogolowski gorodniczy w mieście powiatowym zapewne już dawno odbudował płot zerwany w porywie gniewu. Odbudowywanie pamięci historycznej jest o wiele trudniejsze. Może lepiej wcale nie burzyć?
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
