Strona · s. 7strona oryginału ↗
«…wbiliście mi klin w głowę…» W 105. rocznicę wydania „Cieni zapomnianych przodków”
Слово Просвіти, №16 за 2018 рік
Romana Czeremszynśka, dyrektor Etnograficzno-Pamiętnikarskiego Muzeum Wołodymyra Hnatiuka, wieś Welesniw, rejon monastyriski, Tarnopolszczyzna. Mychajło Kociubynski 4 kwietnia 1899 roku wita Wołodymyra Hnatiuka z okazji utworzenia „Ukraińsko-Ruskiej Spółki Wydawniczej”, a 8 listopada zawiadamia, że przesyła szkic „W okowach szajtana”, większą rzecz jeszcze pisze. I już w grudniu Wołodymyr Hnatiuk wydał zbiór opowiadań Mychajła Kociubynskiego „W okowach szajtana”, dokąd weszły „W okowach szajtana”, „Na wiarę”, „Cipowiaz”. Między 15 a 25 kwietnia 1905 roku Mychajło Kociubynski wraz z Iwanem Franką i Wołodymyrem Hnatiukiem jeździł do wsi Jajkiwci koło Lwowa (teraz wieś Antoniwci). Sfotografowali się na pamiątkę spotkania. 23 marca 1906 roku uczony pisze do pisarza: „W tym roku Pan ma przyjechać do nas z rodziną i razem jedziemy na lato na Huculszczyznę, gdzie ma Pan kąpać się w zimnym Czeremoszu, wygrzewać się na sianie do słońca, jeździć na tratwach, rozmawiać, pisać poezje i chodzić na spacery. Pan się tego nie wyprze, i proszę pisać zawczasu, czy szukać Panu wielkiej chaty czy małej…”. Wołodymyr Hnatiuk co roku zaprasza Mychajła Kociubynskiego do przyjazdu w Karpaty. 7 września 1908 roku Wołodymyr Hnatiuk pisze do Mychajła Kociubynskiego: „Ja umyślnie piszę o tym już teraz, żeby Pan miał czas pomyśleć i przygotować się, a ja ze swojej strony przyszedłbym z wszelką pomocą. Przez zimę mógłby Pan zapoznać się z niewielką huculską literaturą i na miejscu patrzeć już na wszystko innymi oczami…”. 26 lipca 1909 roku Wołodymyr Hnatiuk pisze do Mychajła Kociubynskiego, że może tylko żałować, iż nie zajechał do Kryworni, gdzie mógłby pobyć na święcie i zobaczyć Hucułów w strojnych ubraniach. Listy Wołodymyra Hnatiuka wywierają wielkie wrażenie na Mychajle Kociubynskim, i on przed podróżą do Kryworni pisze do niego z Capri 7 lipca 1910 roku: „Swoimi słowami „Pan musi coś napisać o Hucułach” wbiliście mi klin w głowę, one nie dają teraz mi spokoju, tylko co ja zrobić zdołam w 10 dni? Tylko niesmak sobie nabiję…”. 31 lipca 1910 roku, wracając z Capri do Czernihowa, zajeżdża na początku sierpnia do Kryworni i spotyka się tutaj z Wołodymyrem Hnatiukiem oraz Iwanem Franką. W liście z 1 sierpnia z Kryworni pisze do żony Wiry Ustimiwny: „…Tutaj tak pięknie, że ja nie spodziewałem się nawet… Tylko co przyszedł tutaj Franko i razem z nim idziemy do Hnatiuka, który leży teraz chory… we Lwowie ja prawie nikogo nie widziałem, przebywałem tam jeden dzień, przenocowałem i rano wyjechałem, ale podwoda do Worochty, którą ja zamówiłem przez telefon, nie przyszła, i ja musiałem nocować w Worochcie. Tutaj było całe ukraińskie towarzystwo, które zrobiło ze spotkania ze mną całe uroczystości, wygłaszano przemówienia, ja musiałem opowiadać, śpiewali mi „mnohaja lita” i całą procesją, ze śpiewami, odprowadzili na noc do hotelu. Krótko mówiąc, zrobili mi przyjemną nieprzyjemność, bo ja nie lubię publicznych towarzystw, kiedy ja jestem w centrum”. W liście do żony pisarz zawiadamia z Kryworni 4 sierpnia 1910 roku, że czuje się dobrze, bo wszyscy o niego dbają. 30 grudnia 1910 roku Mychajło Mychajłowycz odpowiedział Wołodymyrowi Mychajłowyczowi: „Ja w swoim czasie, z głową zanurzyłem się w Huculszczyznę, która mnie zachwyciła, „Jaki oryginalny kraj, jaki niezwykły bajkowy naród. Ale książka książką, trzeba mieć żywe wrażenia, żeby coś zrobić i chce się szybciej doczekać lata…”. Powieść „Cienie zapomnianych przodków” Mychajło Kociubynski rozpoczął pisać 20 sierpnia i zakończył 3 października 1911 roku, jak to widać z notatki autora na rękopisie. 16 października pisze list do Mychajła Mohylanskiego, że 3 października skończył swoje „huculskie opowiadanie” („Cienie zapomnianych przodków”). Wyszło arkuszy trzy. 12 grudnia 1911 roku Mychajło Kociubynski z Capri pisze do Wołodymyra Hnatiuka: „Oprócz Gorkiego (który kłania się Panu) – są tutaj jeszcze inni rosyjscy literaci – Bunin (akademik, czyli członek akademii), bardzo dobry poeta i beletrysta, oraz inni”. 15 czerwca 1912 r. wyjeżdża do Kryworni, gdzie intensywnie pracuje, zbiera materiał dla drugiej książki o Hucułach. W liście z 28 czerwca pisze z Kryworni do żony Wiry Ustimiwny: „…zebrałem trochę materiału tutaj, ale jeszcze mało. Ta praca tak mnie zachwyciła, że nawet nie mogę być spokojnym i podziwiać przyrodę. Każda zmarnowana godzina mnie boli. Może, trochę potem stanę się spokojniejszym, jak już będę miał materiał”. Po raz pierwszy powieść „Cienie zapomnianych przodków” Mychajła Kociubynskiego ujrzała światło dzienne w dwóch częściach w „Literacko-Naukowym…”. Natalia FLEHONTOWA, kandydat nauk pedagogicznych, docent katedry nauk humanistycznych i przyrodniczych Centrum Edukacji Międzynarodowej NAU. „Kobzarze! Znów do ciebie przychodzę, bo ty dla mnie sumienie i prawo”. (L. Kostenko). Imię Tarasa Szewczenki zawsze jest na czasie. Szczególnie w pierwsze wiosenne dni, dni duchowego przebudzenia, kiedy Ukraina i postępowa ludzkość czczą pamięć Wielkiego Kobzarza. Dla studentów Narodowego Uniwersytetu Lotniczego wiosna zaczęła się od „Szewczenkowskiego marca”. Codziennie odbywały się wydarzenia, poświęcone wybitnemu synowi ukraińskiego narodu: Międzynarodowy flashmob „Global Shevchenko”, literacko-artystyczna czytelnia „Nas jednoczy słowo Szewczenki”, konkurs prezentacji „Szewczenko – to naród i, jak naród, on wiecznie będzie żyć”, konkurs esejów „Kto dla mnie Szewczenko?”, quest „Czy znamy my Szewczenkę?”, wykłady, posiedzenia przy okrągłym stole, dyskusje naukowe itp. Jednak jednym z najjaśniejszych można nazwać czytania literackie „Kobzar International”, które zostały przeprowadzone w Centrum Edukacji Międzynarodowej Narodowego Uniwersytetu Lotniczego. Tutaj uczą się chłopcy i dziewczęta z najodleglejszych zakątków świata. Różni pod względem wieku, wyznania, koloru skóry, charakteru, systemu. Wołodymyr Hnatiuk jako przewodniczący Frankowskiego komitetu jubileuszowego 30 października 1897 roku przesyła do Czernihowa Mychajle Kociubynskiemu zaproszenie do wzięcia udziału w zbiorze na cześć Iwana Franki z okazji obchodów 25-lecia działalności pisarskiej i społecznej oraz w organizacji zbierania funduszy na przeprowadzenie jubileuszu.
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
