Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 8strona oryginału ↗

Borys Humenjuk. Aby nie przegapić ataku

Слово Просвіти, №16 за 2018 рік

* * * Minutę temu jeszcze z tobą rozmawiają, na fotografiach zrobionych minutę temu rozpoznają, witają się, dokądś wołają, dzwonią, piszą, pokrzykują przez megafony, wywołują przez radio, mówią, że nie mogą się bez ciebie obejść — bez ciebie żyć — (dla większości ludzi słowa nic nie znaczą), wiją się wokół ciebie niczym stary barwinek na świeżych mogiłkach, zwisają niby bluszcz na drewnie. Masz jeszcze tak wiele wspólnego z tym światem — minutę temu! — masz imię, życie i znak wywoławczy. Za chwilę twoje kotki znajdą sobie innych właścicieli, twoje psy przybłąkają się do watahy bezpańskich psów, tak jak swego czasu one do ciebie się przybłąkały, twój dom nakryje gruby kaliber z piwonii czy goździków, czy jeszcze z czegoś o pięknej nazwie, twoje książki pójdą z dymem — bo oprócz ognia żadna książka nie jest już nic warta, włącznie z manuskryptami, świętymi pismami — płomień pod nogami heretyków. Twój kraj obywatele wymienią na żywność, drobną gotówkę, być może jeszcze gumę do żucia i kolorową kredę, jak to oni we wszystkie wieki robili, twoje kobiety też pójdą z wędrownym teatrzykiem lub przystaną do ruchomego szpitala, jak to zwykle bywa z kobietami — bo szpitale i teatrzyki to wszystko, co ostatecznie zostanie z kraju — albo też znajdą sobie innych mężczyzn. Kto naprawdę nie może się bez ciebie obejść — to twój kaktus — najbezbronniejsza istota we wszechświecie — na 45-lecie prezent od Andrusjaków. On najdłużej jest z tobą — osiem lat — obok ciebie nie ma nikogo, kto byłby obok ciebie dłużej niż on. Trzymasz go u siebie w domu, ogrzewasz za pazuchą — małego i bardzo przestraszonego, poświęcasz mu tyle uwagi, jakby Józef obcemu niemowlęciu, zamiast posadzić na osła i odesłać do Egiptu razem z matką: być może on czymś przypomina twój naród. On przypomina twój naród, tak samo bezradny i wzruszająco niedorzeczny ze swoimi śmiesznymi kolcami, tak samo przestraszony, któremu nie znalazło się miejsce na świecie, niby bóg-niemowlę, więc siedzi u ciebie za pazuchą niczym półtoramiesięczne kociątko, wbił kolce tobie pod skórę i pije twoją krew. Twój naród jest zagubiony i bezradny niczym wyrzucone w czernihowskie śniegi kaktusiątko z dalekiego Teksasu, nie wiadomo jak znalazł się w tej części galaktyki, w tym wrogim wszechświecie po jakiejś ciężkiej podróży, ale tak i nie przyjął się na tej ziemi. Dawno należało go wyrwać z sercem, z krwią, razem z mięsem, wyrzucić zza pazuchy i pójść sobie własną drogą — bez niego — ale jak on bez ciebie? jak ty bez niego? przecież nie masz nikogo więcej, on ma — tylko ciebie. Jeszcze mógłbyś wspomnieć strzelbę na nabój kalibru 338 magnum, o której nie warto nikomu wiedzieć, która ratowała ci życie i była wierną towarzyszką, którą przezornie ukryłeś w Piszkach jeszcze w marcu 2015 roku i teraz choćby na jeden dzień w miesiącu do niej wracasz niczym do potajemnej kochanki, żeby nie dać jej umrzeć, żeby nie dać sobie umrzeć, żeby upewnić się: uczucia te same, wy oboje wciąż żyjecie. (Tę skrzynkę nabojów dobrzy ludzie przerzucili morzem z dalekiego Teksasu dla Iwana z 95-tej, ale Iwan nie wyszedł z DAP-u, więc tysiąc nabojów — 20 boksów każdy — dostało się tobie). Pierwsze 200 nabojów wyleciało w świat tylko po to, by do świata się przystrzelać (przecież nie jesteś strzelcem, ty po prostu nienawidzisz), a następne 100 przez 2,5 roku poszło w cel. 700 zostało, nietrudno zgadnąć, jeśli nic się nie stanie — dzisiaj, jutro, w następnym roku — wiesz, co będziesz robił w następne 15—20 lat. Minęło całkiem niewiele czasu i ty już zgarniasz swoje telefony komórkowe i zanosisz handlarzowi starzyzną na rynek: numery starte, pod tymi numerami nikt nie figuruje, abonent tymczasowo niedostępny, taki numer nie istnieje, twój numer na rękawie. I tylko ktoś, nieznajomy mężczyzna bez imienia, bez przeszłości, bez twarzy — ile byś się mu nie przyglądał, będzie siedział w starym ogrodzie, zamaskowawszy się wierszami na starej, przekrzywionej ławce, razem ze strzelbą z wytartą kolbą i kompletnie odmrożonym kaktusem, i będzie patrzył na jesień, z której już prawie nic nie zostało, chyba brudnopis jakiegoś wiersza, którego nikomu nie dopisać, który nigdy nie stanie się wierszem, na zawsze pozostając brudnopisem czegoś większego: bezimienny listek w kupie liści — już nawet nie wiedzieć, z jakiego drzewa on spadł. 25.12.2017 * * * Na Donbasie noc nastaje nagle, nie tak jak my przywykliśmy w domu, ciemność opada znienacka niczym klatka do kopalni węgla, ty dokądś wpadasz z ciałem czy bez — do wyboru — w nieznane, niczym głośno rozległ się wybuch, niesłyszalnie, nieważko, kiedy ty jesteś wewnątrz niego, rozłożył cię na molekuły, rozerwał na kawałki. Byłeś człowiekiem, na chwilę przed tym byłeś cywilizowanym człowiekiem, jeszcze dosłownie minutę temu żyłeś w XXI wieku, czytałeś Sartre’a, Ezrę Pounda, kochałeś Saint-Exupéry’ego, słuchałeś Stinga, Coja, Oksany Biłozir, prowadziłeś auto, pielęgnowałeś ogród, majsterkowałeś łódź, kochałeś żonę, kochałeś się z jeszcze jedną i jeszcze jedną kobietą, co miesiąc chodziłeś z przyjaciółmi na futbol, co roku z rodziną do cerkwi, ubóstwiałeś młode wino i nienawidziłeś zupy z pulpetami, twoja wiara wydawała się niezachwiana w świat, gdzie pokojowo współistnieją piwo, bóg i internet 3G. Zatrzzeszczała stara wciągarka z charakterystycznym metalowym zacharczeniem i oto ty już wpadasz w erę pierwotnego zwierzęcego strachu, windą do piekła, w epokę potworów, ciemnych ludożerczych czasów. Skamieniałe dinozaury i mamuty, olbrzymie gady, latające jaszczury, kwiaty-zabójcy, motyle-wampiry, reliktowe lasy, paprocie, baobaby, które już dawno miały stać się węglem, organicznym paliwem dla nowych mieszkańców planety, panującej agresywnej rasy — dla nas z wami, węglem nie stały się, wbrew oczekiwaniom, one stały się żywe. Ożyły nieznane nauce istoty, które według jednej z wersji uważano za wymarłe, według innej zaliczano do świata zwierzęcego rodziny małpowatych, inaczej trzeba by uznać je za naszych przodków, potworów, które poruszały się na dwóch tylnych łapach i przy pierwszej lepszej okazji zabijały sobie podobnych i tylko tym przypominały ludzi. Wzmianki o nich nie ma w żadnym podręczniku z historii, tylko w podręcznikach z ewolucji, ich miał zetrzeć z powierzchni planety potop (uczeni i teolodzy mylą się) czy lodowiec. Rozbudzone licznymi wybuchami czy umyślnie preparowane w tajnych wojskowych laboratoriach, te nienasycone potwory wyskakiwały na ciebie ze swoich zasadzek: twoje strachy pokonywały ciebie. Mógłbyś przeżegnać się, ale w tamtym czasie bóg jeszcze nie został znaleziony, w odróżnieniu od niego ogień był zawsze, każdy jak mógł z tego korzystał, żeby ogrzać się, odstraszyć ciemność, oświetlić strach, zatrzymać bestię: ty też skorzystałeś z ognia. Cieszyłeś się prostymi rzeczami niczym pierwotny człowiek: nóż, ogień, woda, trochę jedzenia, ściany — to wszystko, co masz, co naprawdę trzeba, aby żyć.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn