Strona · s. 15strona oryginału ↗
«Intymny oddech epoki» Ihora Pawluka
Слово Просвіти, №16 за 2018 рік
Bohdan ZAWIEDNIAK, kandydat nauk filozoficznych, doktor filozofii (Ph.D.), docent katedry filozofii Ukraińskiego Uniwersytetu Katolickiego we Lwowie. Na poziomie fenomenu książkowego można rozpatrywać dzisiaj podsumowujące badania literaturoznawcze znanego pisarza Ihora Pawluka, zebrane w trzech woluminach. Wreszcie jego rozważne rzeźby Dedala nabrały spójnego wyglądu i na nowo brzmią na trzy głosy. O czym one są? Nie ma sensu streszczać obszernej treści tego wydania, które mieści łącznie około dwóch tysięcy dwustu stron tekstów intelektualnych. Tak jak naiwnie byłoby myśleć, że triadyczność, położona u podstaw trzytomowego tarnopolskiego wydania „Aston” z 2017 roku, będzie proponować tezowo-antytezowo-dialektyczną syntezę myślową. Są to raczej różnopłaszczyznowe teksty, zebrane przez autora w trzytomowe wydanie: monografie, artykuły, recenzje, eseje, wywiady, przedmowy, resume, wspomnienia, publicystyka itp., które zawdzięczają swoje powstanie serii bibliotecznej znanego czasopisma „Zołota pektoral” oraz Instytutowi Literatury im. T. H. Szewczenki NAN Ukrainy. Jednak w granicach tej kompleksowej pracy wyraźnie rozpoznaje się trzy głosy autorskie, przeglądają się trzy profile Pawluka — człowieka żywego, człowieka-obywatela, człowieka-poety. Jak i, oczywiście, śledzi się wyraźną chronologię powstawania naukowego wizerunku doktora Ihora Pawluka od 1994 roku do dzisiaj. Człowiek żywy — to ten, który nie boi się obnażyć duszy przed czytelnikiem, opowiadając o sobie obiektywne rzeczy. I odważną jest postawa autora — z pieśni słów nie wyrzucisz — pozostawiając wczesne publikacje w pierwotnym wyglądzie. Człowiek-obywatel — przejmuje się interesami społecznymi, ale również bez nadmiernego patosu. Autor w pełni uświadamia sobie, w jakim czasie żyje, nie potrzebując naftalinowego makijażu. On jest pragmatykiem, który napatrzył się na władzolubów, grantojadów, nieudaczników, a dlatego nie żywi złudzeń co do służby obywatelskiej, niosąc ją pokornie jako doktor nauk i profesor, laureat Nagrody Szewczenkowskiej. Człowiek-poeta — broni ideałów wysokiego słowa przy ognisku poezji. Tutaj Pawluk nie jest tylko wędrowną duszą, dzieckiem ukraińskiego stepu i fujarki, cygańskiego ogniska i muzyki gwiazd. On jest estetą, prognostykiem i wieszczem w odniesieniu do imion poetyckich. Niejednemu poecie dostała się od niego przepustka w literacką podróż. Jednak dlaczegoś właśnie jego wiersze przejmująco deklamują sławni ukraińscy aktorzy, jak na przykład Bohdan Stupka. Natomiast pierwszy głos autorski trzyksięgi Ihora Pawluka — o literaturze i procesie literackim ostatnich lat, gdzie spotykamy wyważone oceny książek pisarzy różnej jakości: tych, którzy jeszcze niedawno szli obok nas (jak Ihor Josypowycz Nyznyk), i tych, którzy obiecują dać o sobie znać w przyszłości. Mowa o subtelnej diagnostyce lekkich przypadłości duszy wśród pobratymców „w literaturze” z życzeniami przestrzegania zdrowych zasad życiowych dla młodego pokolenia, bo nie ma, według słów autora, smutniejszego widoku niż „starzy klauni” (t. 2, s. 33). O ambicjach i niezrealizowanych możliwościach arsenału literackiego — i tutaj drugi głos brzmi dojrzałym tembrem autora — jest on naznaczony nutami zwątpienia i pozytywistycznej trzeźwości wobec ukraińskich realiów. Powodem do zdjęcia różowych okularów stało się empiryczne doświadczenie autora, który jako podróżnik po świecie nawdychał się cudzoziemskiego powietrza w rozmowach z pobratymcami-emigrantami o smutnym losie tułaczki poza granicami ojczystej ziemi. O literaturze jako religii świadczy trzeci — wrażliwy głos autora (t. 2, s. 42). Tutaj Ihor Pawluk występuje jako pątnik do literackich świętości w czasie i przestrzeni, tworzy krystalicznie czysty i pamiętny obraz ukraińskiej literatury. Podróżując po stronach wydania-tryptyku Pawluka, mimowolnie odkrywasz dla siebie ukrytą warstwę mało znanej przestrzeni kulturowej teraźniejszości. Książki autora stają się kulturologiczną encyklopedią-przewodnikiem po pisarskich historiach tych, którzy prowadzą rozmowy za zamkniętymi drzwiami. Tworzy się wrażenie polilogu. Ale takim właśnie powinno być wydanie spuścizny twórczej autora, za plecami którego już pół wieku. Wierzę, że te trzy grube tomy przydadzą się przyszłym badaczom biografii Pawluka, ponieważ tworzą dobre wrażenie życiorysu osoby autora w przestrzeni i czasie oraz jego wzrostu twórczego. „Intymny oddech epoki”. t. 1. Artykuły, recenzje, wywiady (1994—2010). Tarnopol „Aston” 2016. — 752 s. „Intymny oddech epoki”. t. 2. Artykuły, recenzje, wywiady (2010—2015). Tarnopol „Aston” 2017. — 704 s. „Intymny oddech epoki”. t. 3. Badania monograficzne, artykuły, recenzje, wywiady (1997—2017). Tarnopol „Aston” 2017. — 720 s.
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
