Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 1strona oryginału ↗

OGÓLNOUKRAIŃSKI TYGODNIK KULTUROZNAWCZY 16 (1120), 22—28 kwietnia 2021 35 lat katastrofy czarnobylskiej LUBOB SERDUNYCZ

Слово Просвіти, №16 за 2021 рік

Jesteśmy atomowymi zakładnikami postępu, Nie mamy już ani lasu, ani niebios. Tak żyjemy od stresu do stresu, Alfabet śmierci mamy – AES. Lina Kostenko Na całym świecie przy planowaniu budowy elektrowni atomowych spełnia się jeden z podstawowych warunków: instalacja elektrowni atomowych musi być bezpieczna dla ludności. Utworzona komisja państwowa ZSRR, która miała zajmować się wyborem miejsca pod budowę AES w Ukrainie, nie była niekompetentna – była podległa decyzjom władz i partii... Komisja zbadała 16 punktów w obwodach kijowskim, winnickim i żytomierskim. Plac budowy wybrano 4 km od wsi Kopaczi w rejonie czarnobylskim na prawym brzegu rzeki Prypeć (w górnym biegu trzech rzek, które niosą swoje wody do Dniepru, a dalej – do Morza Czarnego), 15 km od miasta Czarnobyl, w pobliżu stacji Janów linii kolejowej Czernihów – Owrucz. Według wyników badań ziemia, na której należało umieścić AES, została uznana za mało produktywną i odpowiadała wymogom zaopatrzenia w wodę, transportu oraz strefy sanitarno-ochronnej. Nie trzeba „daleko sięgać myślami”, a po prostu pomyśleć, aby przekonać się, ile błędów było w wyborze samego miejsca budowy AES, które potem rozpatrywano jako przyczyny katastrofy czarnobylskiej. W konkluzjach komisji brzmiało: mało przydatne, mało produktywne terytorium. A w rzeczywistości – serce Ukrainy, niebieskookie Polesie z lasami i rozlewiskami, żyzna ziemia, która słynęła ze swoich pól ziemniaczanych, karmiła nie tylko ZSRR, ale i zagranicę. Ziemia bogata w historię, zabytki kultury, z charakterystycznym etnosem i gwarą. Na tej malowniczej ziemi było wiele stref wypoczynkowych, sanatoriów, obozów pionierskich. Wybór placu „w górnym biegu trzech rzek...”, które niosły swoje wody nie tylko przez Ukrainę, ale i dalej do Morza Czarnego!!! Terytorium miało wysoki poziom wód gruntowych, czego nie brano pod uwagę. Stacja zbudowana w strefie sejsmicznej?! Historykom o tym miejscu możliwych katastrof naturalnych było wiadomo. W 1530 roku w Czarnobylu odnotowano jeden z niszczycielskich wstrząsów podziemnych jako potwierdzenie tego, że stacja znajduje się w strefie uskoków geologicznych. Przy budowie stacji plac wyrównywano, ponieważ było dużo zagłębień. Po awarii przeprowadzono zdjęcia lotnicze, które pokazały, że piasek poszedł w dół w środowisko geologiczne. Tę opinię potwierdza akademik NAN Ukrainy – geolog Wiaczesław Szestopałow. Przy budowie takich obiektów jak AES trzeba z wyprzedzeniem przewidywać niebezpieczeństwo, które mogą stworzyć kataklizmy naturalne, bezpieczeństwo, możliwe dywersje itp. O wyborze placu pod budowę AES na terytorium Ukrainy komisja zdała raport kierownictwu państwowemu. I już 2 lutego 1967 roku pod klauzulą „Ściśle tajne” pojawił się dokument: „Wniosek Rady Ministrów Ukraińskiej SRR do KC Komunistycznej Partii Ukrainy o uzgodnienie projektu budowy Centralno-Ukraińskiej elektrowni obok wsi Kopaczi w rejonie czarnobylskim obwodu kijowskiego”. W latach 70. budowa Czarnobylskiej AES stała się najbardziej zakrojoną na skalę masową w Ukrainie i w ZSRR. Jechała młodzież zewsząd: planowano, że Czarnobylska stacja atomowa zapewni energię elektryczną nie tylko całej Ukrainie, ale i części Rosyjskiej FSRR. W Ukrainie wcześniej nie budowano tak potężnych obiektów. I ukraińscy wykwalifikowani budowniczowie, niezapewnieni pracą na ojczystych terenach, rozjeżdżali się po całym Związku, szukając sobie miejsca do pracy. A tutaj taka szansa: wrócić do domu, do rodzinnej Ukrainy. Oczywiście, wracali! Oprócz wszystkiego, taka budowa dawała możliwość rozwoju zawodowego i czerpania satysfakcji z pracy, wszak budowali nie „byle co”, a potężną stację atomową! Na papierach była już najpotężniejszą na świecie!.. Postanowieniem KC KPZR i Rady Ministrów ZSRR z 29 maja 1969 roku został zatwierdzony kosztorys na budowę pierwszoplanowych obiektów Czarnobylskiej AES. Budową stacji i miasta-satelity Prypeci kierowali naczelnik zarządu Kyzyma W. T. i główny inżynier Łukow I. P. Rozkazem ministra energetyki i elektryfikacji ZSRR z 17 grudnia 1969 roku od 1 stycznia 1970 roku organizuje się dyrekcję Czarnobylskiej AES, a od kwietnia 1970 roku dyrektorem Czarnobylskiej AES im. W. I. Lenina mianuje się Briuchanowa W. P. Rozpoczęły się aktywne prace budowlane. Została utworzona komisja ds. odbioru obiektów Czarnobylskiej AES. „W Dniu Budowniczego, 15 sierpnia 1972 roku, o godzinie 11 rano, uroczyście położono pierwszy metr sześcienny betonu w fundament estakady deaeratorów głównego korpusu pierwszej kolejności stacji, dokonano złożenia nierdzewnej kapsuły z listem do przyszłych pokoleń” (Wikipedia). Konstrukcje wszystkich budynków AES muszą odpowiadać podstawowym wymogom: wygoda dla wykonywania głównego procesu technologicznego, celowość funkcjonalna budynku; niezawodność przy działaniu otaczającego środowiska, wytrzymałość i trwałość (celowość techniczna budynku); ekonomiczność, ale nie ze szkodą dla trwałości (celowość ekonomiczna); estetyczność (celowość architektoniczno-artystyczna). Za spełnieniem tych wymogów ściśle czuwała komisja ds. odbioru obiektów AES! Lata budowy stacji atomowej – to okres wytężonej pracy budowniczych wszystkich szczebli. Były problemy, i w zasadzie – były to problemy z zaopatrzeniem w materiały i sprzęt. Ale wszystko szło zgodnie z planem państwowym, z nieznacznymi odchyleniami, które rozwiązywano w trybie roboczym. Pierwszy blok energetyczny został oddany do eksploatacji 26 września 1977 roku. Drugi blok energetyczny zaczął pracować od 16 listopada 1978 roku. Trzeci blok energetyczny został uruchomiony 3 grudnia 1981 roku. C z w a r t y blok energetyczny został wyprowadzony na moc projektową 28 marca 1984 roku. Ministerstwo Energetyki ZSRR zdecydowało wykorzystać na stacji reaktor typu RBMK-1000. Czarnobylska AES stała się trzecią w ZSRR z reaktorami tego typu, po Leningradzkiej i Kurskiej AES. (Aktywna strefa RBMK składała się z muru grafitowego. Mur przenikały pionowe kanały ze stopu cyrkonu. Od dołu do reaktora napływała przez kanały woda. Tam się nagrzewała, i para trafiała do turbiny). Zgodnie z projektem moc CzAES miała osiągnąć 6000 MW. W kwietniu 1986 roku stacja produkowała 4000 MW. Po uruchomieniu 5. i 6. bloku energetycznego cyfra 6000 MW zostałaby osiągnięta... „Rok kończący jedenastą pięciolatkę był dla Czarnobylskiej AES niezwykły – tutaj działały na pełną moc od razu wszystkie bloki energetyczne. Podobnego jeszcze nie było w całej historii eksploatacji atomowego bogatera”, – pisała gazeta „IZWIESTIJA” 6 stycznia 1986 r., na 3,5 miesiąca przed tragedią. Z książki Ludmyły Żytniej „Czarnobyl – oczami kobiet”. (czytaj str. 8-9) NINA BERNADSKA LUDMYŁA ŻYTNIA TETIANA JUZWIAK 12-13 PETRO SZKRABIUK

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn