Strona · s. 16strona oryginału ↗
I znowu – wernisaż
Слово Просвіти, №16 за 2021 рік
Jewhen BADIN, m. Dniepr W Muzeum Sztuki w Dnieprze trwa wystawa obrazów z okazji 120. rocznicy urodzin wielkiego artysty-ziomka Mykoły Hłuszczenki. Kilka lat temu muzeum organizowało wielki osobisty wernisaż jego obrazów, wtedy było ich więcej niż obecnie. Dlaczego liczba dzieł zmalała, a nie wzrosła – to pytanie do dyrektora muzeum. Hłuszczenkę, który ukształtował się jako artysta w Europie Zachodniej i mieszkał tam prawie dwie dekady, nieustannie porównuje się do francuskich impresjonistów: raz nazywa się go ukraińskim Manetem, innym razem symbolem ukraińskiego impresjonizmu. Naszym zdaniem narracje te nie do końca odpowiadają rzeczywistości. Nie będziemy mówić o wczesnych pracach Hłuszczenki: prawie wszystkie pozostały za granicą i są nam nieznane. Na wystawie zaprezentowano prace artysty, namalowane w latach 50.–70. XX wieku, w ostatnim okresie życia mistrza. Rozkwit francuskiego impresjonizmu przypadł na ostatnią ćwierć XIX wieku, a prace Hłuszczenki powstały 50–70 lat później. Czyżby utalentowany Ukrainiec przez pół wieku starannie pracował w duchu stylu, który już odszedł do przeszłości? Bez wątpienia Hłuszczenkę wiele łączy z impresjonistami: brak wątków biblijnych i mitologicznych, obrazów z ostrą problematyką społeczną, odzwierciedlanie tylko pozytywnych stron życia, duża uwaga poświęcona efektom światła, nieużywanie czarnej farby. Jednocześnie Hłuszczenko nie był zauważony w samodzielnych eksperymentach z rozkładaniem światła słonecznego na różne kolory, nie malował obrazów rzędami różnokolorowych plamek, nie próbował w nieskończoność odtwarzać wibracji powietrza. Hłuszczenko jest przede wszystkim pejzażystą, przyroda to jego główna miłość i podstawowy temat: „Stacja łodzi nad Dnieprem”, „Barwna jesień”, „Wieczór na Połtawszczyźnie”, „Błękitny poranek. Krym”, „Skały nad morzem”, „Deszczowa wiosna. Karpaty”, „Górskie szczyty. Alpy”, „Śnieg taje” i wiele innych. Nie stroni mistrz również od pejzaży urbanistycznych: „Krzywy Róg”, „Poranek na torach”, „Budowa na Dnieprze”, „Współczesny Sztokholm”, „Ruiny, m. Rzym” i in. Specyfika pejzaży urbanistycznych polega na tym, że na pierwszym planie jest przyroda, a budowle przemysłowe i mechanizmy zajmują znikome pod względem objętości miejsce gdzieś na drugim planie. Wymowny jest obraz „Krzywy Róg” (1965 r.). Urwisko o brunatnym kolorze przy kopalni, kolorze krzyworoskiej rudy żelaza, na dole nieco przytłumionego zielonego koloru, na górze, niby zabawkowe – małe budowle kopalniane, żadnego człowieka czy zwierzęcia. Powiedzieć, że w tym pejzażu jest jakiś nastrój? Nie. Powiedzieć, że artysta namalował nieszczęście ekologiczne? Nie. Szukać impresjonizmu w ogóle nie będziemy. Pejzaż krzyworoski to niby po prostu utalentowanie utrwalony fakt, jest taki pejzaż urbanistyczny – i tyle, żadnych wniosków artysta nie narzuca. Nawiasem mówiąc, w pejzażach Hłuszczenki jest tylko flora, nie ma żadnego zwierzęcia ani ptaka. Jeśli zwrócimy się do rzadkiego dla artysty przedstawienia kolei na obrazie „Poranek na torach” (1963 r.), to znów zobaczymy, że na pierwszym planie jest przyroda: zimowy mglisty poranek, przetykany fioletowymi torami pośród białego i nie do końca białego śniegu, matowo błyszczą światła semafora. W głębi – małe parowozy. Najważniejsze: w atmosferze wyczuwa się napiętą energetykę permanentnego ruchu. Jak Hłuszczence udało się przekazać energetykę powietrza – to jego zagadka i wielkość jako artysty. Zupełnie inny motyw jest na obrazie „Poranek. Akt” (1958 r.). Półnaga kobieta w półobrocie tyłem siedzi przy oknie. Ciało kobiety jest bzu... Bądźmy razem! PRENUMERATA—2021 Koszt prenumeraty TYGODNIK OGÓLNOUKRAIŃSKIEGO TOWARZYSTWA “PROŚWITA” (z dostawą i kosztami pocztowymi):
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
