Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 3strona oryginału ↗

Lubow SERDUNYCZ: “Marzenie jest bardziej globalne – żeby Ukraina była ukraińska we wszystkim”

Слово Просвіти, №16 за 2021 рік

Pisarka, działaczka Proświty, badaczka wielkich głodów, krajoznawczyni, dziennikarka, etnografka, blogerka. Należy do Narodowych Związków Pisarzy Ukrainy, Dziennikarzy, Krajoznawców, Stowarzyszenia Badaczy Wielkich Głodów na Ukrainie. Kieruje rejonowymi organizacjami Ogólnoukraińskiego Zjednoczenia Weteranów, Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. T. Szewczenki oraz grupami twórczymi dla dzieci i dorosłych. Mentorka młodzieży. Wolontariuszka od 1995 roku. Należy do organizacji społecznej „Ludowe Zjednoczenie „Majdan”, do wolontariackiej organizacji społecznej „Zjednoczenie Ukrainek „Jaworyna” (zastępczyni przewodniczącej organizacji rejonowej). Publikuje w czasopismach, gazetach Ukrainy i za granicą, na portalach literackich i w mediach społecznościowych. Zwyciężczyni konkursów literackich. Redaktorka literacka, współredaktorka, autorka przedmów, współautorka wielu międzynarodowych i ogólnoukraińskich almanachów oraz zbiorów. W jej jednopokojowym mieszkaniu, jak sama mówi, znajduje się „sześć biur”. – Jakie są zasady życiowe Lubowy Serdunicz? – Jestem stała w swoich przekonaniach, zawsze po stronie prawdy. Cenię szczerość, nienawidzę dwulicowości. We mnie spokojnie współistnieją liryka, pewien pragmatyzm i sytuacyjny bunt. A jeśli spojrzeć globalniej, to uważam, że Ukraina jest przede wszystkim dla Ukraińców, bo już zobaczyliśmy, co znaczy być bardzo tolerancyjnymi. Na ziemi, danej narodowi przez los i historię, powinien żyć i gospodarować właśnie jej naród. A ukraińska ziemia należy do Ukraińców! O tym od wieków marzyli nasi przodkowie, broniąc jej przed różnymi przybłędami. – Marzenie młodości? – Zostać nauczycielką ojczystej polszczyzny. Zostałam. Niestety, z powodu choroby głosu zmuszona byłam opuścić szkołę, ale nie Słowo, bo „ojczysty język trzeba studiować całe życie”. Chociaż jestem na emeryturze, nie porzucam literatury: piszę, wydaję, pomagam innym w redagowaniu. A marzenie bardziej globalne – żeby Ukraina była ukraińska we wszystkim. – Tak wiele napisałaś, tak wiele włożyłaś pracy w literaturę. Poczytać w Wikipedii o tobie – twoją twórczość śmiało można porównać do dorobku Iwana Ohijenki. Podziel się sekretem tytanicznej pracy. – Dziękuję, Julenko, za porównanie! Chociaż, oczywiście, jeszcze daleko. A sekretu nie ma. Po prostu jeśli nic nie ma (ogrodu, gospodarstwa, pracy…), to jest więcej czasu na ulubione zajęcia. Ale najważniejsza jest miłość do wszystkiego, co narodowe. No i mój czas pracy – od wczesnego ranka do 2., a nawet 3. godziny następnej doby, bo jest dużo pracy. – Wymień swoje książki. Która ze wszystkich jest najmilsza dla duszy, a którą wygrzewasz w planach? – W ciągu 25 lat ujrzało światło dzienne prawie tyle samo moich zbiorów dla dorosłych i dzieci: poetyckich, prozatorskich, krajoznawczych, folklorystycznych, badawczych, oświatowych. A z kolektywnymi uzbiera się ponad 30: to regionalne i ogólnoukraińskie wydania z udziałem zagranicznych autorów, czyli także międzynarodowe zbiory. Moje zbiory: „Pierwsza kropelka”, „Źródełko”, „Kwiaty grudnia”, „Grodzisko nad Ikwą”, „Na łódeczce dłoni”, „Zgubiony pierścień”, „Barwa śmierci – 33-ci”, „Dusza nie znosi pustki”, „Odsłonięcie”, „Krople słońca na dłoni”, „Ustami prawdy i bólu”, „Z ludowej studni”, „Dwie barwy”, „Witraże żartów”, „Stolica twojego rodu”, „Przybłędom – wstęp wzbroniony!”, „Rozwidnienie”, „I słowo walczyło”, „Współczesny, palący, wieczny”, „Bez czego nie bywa dnia?”, „Narodzić się powtórnie”. Powiem banał: drogie są wszystkie książki, bo to moja praca, nieprzespane noce… Ale kiedy wydałam najobszerniejszy (w tamtym czasie) ze swoich zbiorów: „Z ludowej studni” (podręcznik dla placówek oświaty i kultury, zbiór scenariuszy świąt, dwukrotnie wydany), to myślałam, że to – mój główny zbiór. Kiedy wyszła jeszcze jedna obszerna książka: „Stolica twojego rodu” (historia mojej rodzinnej wsi), to, oczywiście, ją uważałam za swój główny dorobek, bo pracowałam nad nią całe świadome życie. Książka obejmuje 1000 lat historii wsi. Ja w ogóle uważam, że każdy twórczy człowiek po prostu jest zobowiązany wydać książkę o swoim rodzinnym kraju, bo nasze wsie – to taka terra incognita! I to, co czasem pisze Wikipedia o czasie założenia wsi, – daleko nie tak. Na przykład, uczyniłam swoje Teliżyńce starszymi o siedem lat. Mało tego, jeszcze przywróciłam poprawną nazwę. A kiedy wyszło „Rozwidnienie” (wydanie oświatowe o ukraińskim światopoglądzie), to i je uważam za swoją główną pracę, tym bardziej, że takie właśnie opinie o nim otrzymuję. I „Rozwidnienie” doczekało się już trzech wydań. I zbiór „Ustami prawdy i bólu” (folklor okresu wielkich głodów, ma 2 wydania) też uważam za ważną pracę. Mówią, że na Ukrainie przede mną nikt nie zebrał tyle folkloru czasów wielkiego głodu. Oto, prawdopodobnie, książki „najmilsze dla duszy”, bo włożono w nie wiele pracy, mają popyt, a ja – pochlebne recenzje. Chociaż każda książka – to twoje dziecko, dlatego droga jest każda. A wygrzewam jeszcze ponad 15 nowych projektów, nie tylko poetyckich, a przeważnie oświatowych. Jednak one dawno „zawisły”, bo wymagają środków. Ale… „contra spem spero”… – Tak wiele zostało napisane przez ciebie i tak mało napisane o tobie. Dlaczego? – Nie wiem. Wszystko jest względne (odnośnie „wiele napisałaś”). Zresztą przy pracy nigdy nie ma czasu myśleć o tym (odnośnie „mało o mnie”) i, tym bardziej, zajmować się sobą. I nikogo nie proszę, jak to bywa. – Czytając o współczesnych literatach, zwracam uwagę na takie zjawisko: twórczości mało, a odznaczeń dużo. A u ciebie odwrotnie... Chociaż odznaczenia też masz. Jakie one są? – Laureatka Chmielnickiej obwodowej nagrody im. Mykyty Hodowancia oraz Chmielnickiej krajowej im. Łesi Ukrainki. Za działalność oświatową odznaczona medalem „Budowniczy Ukrainy”. Za „znaczący osobisty wkład w badania wielkich głodów na Ukrainie oraz aktywną działalność społeczną” nagrodzona orderem „Za zasługi” III stopnia. Są i inne odznaczenia, w szczególności literackie: zwyciężczyni konkursów literackich im. M. Utryska (2014, 2015) oraz „ProPatria!” („Za Ojczyznę!”) (nominowana, 2014), ogólnoukraińskich konkursów internetowych w nominacji „Poezja”, „Proza” oraz „Przekłady”, zwyciężczyni Ogólnonarodowego konkursu „Język ukraiński – język jedności”... Ale, doprawdy, nie gonię za nimi. Jeśli przypadkowo natrafię na jakiś konkurs, to mogę coś wysłać, jeśli nie wymaga on wiele pracy. – Dużo zajmujesz się oświeceniem. Dlaczego stawiasz je niemal na pierwszym miejscu w swojej działalności? I co przede wszystkim warto stawiać za cel w tym kierunku? – Rzeczywiście, oświecenie uważam za swoją najważniejszą sprawę, ponieważ nieznajomość naszej historii prowadzi do katastrofalnych skutków. Jak powiedział Pawło Mowczan, „kryzys kultury towarzyszy kryzysowi duchowemu”. Po uzyskaniu przez Ukrainę niepodległości, a zwłaszcza po rozpoczęciu wojny moskiewsko-ukraińskiej, zaczęliśmy uważniej przyglądać się swoim korzeniom, a przy okazji – przewartościowywać te wartości duchowe, do których przywykliśmy, które przez długie wieki nam narzucano. Okazuje się, że nie wszystkie one są nam bliskie. Jesteśmy Ukraińcami. Jesteśmy Ukraińcami?.. A po czym to widać? Jesteśmy ubrani tak samo, jak Anglicy, Chińczycy czy Francuzi; rozmawiamy jak Moskale; nazwiska, toponimy mamy zniekształcone – zmoskwicone; imiona – greckie, żydowskie, włoskie, łacińskie; kultura jest poszarpana zewsząd; religia – różna, ale nie rodzima; zodiaki (horoskopy) – też obce, narzucone nam (wschodnie, japońskie); przewodnicy – cudzoziemcy, masoni albo mankurci... Kim więc jesteśmy?! Kto nie zastanawiał się nad tym wcześniej, myślę, że z początkiem współczesnej wojny przekonał się, jak ważne jest to: język ojczysty, kultura ojczysta. „Naród bez własnej autentycznej kultury zniknie”, jak powiedział myśliciel David Lane. A naród ukraiński ma się czym szczycić. Zatem potrzeba odradzania ducha narodowego jest aktualna jak nigdy. Jednak bez znajomości naszych źródeł (historii, języka) nie zachowamy duszy ludowej. Mało tego! Bez tej wiedzy, jak widzimy, tracimy nasze tereny. Bo tam, gdzie nie ma naszej kultury, gdzie nie brzmi nasz język, mnoży się mankurtyzm, który doprowadził do wojny i utraty terytoriów, a co najważniejsze – tysięcy ludzkich istnień. Ziemię jeszcze można (trzeba!) odzyskać, a utraconych istnień dziesiątek tysięcy – już, niestety, nie. I najważniejsze! 30 maja 2020 r. wyszedł Ukaz Prezydenta Ukrainy nr 303/2020 z inicjatywą nadania statusu państwowego poszczególnym świętom religijnym: Ramazan-Bajram, Kurban-Bajram, Pesach, Rosz ha-Szana, Chanuka, Wielkanoc chrześcijan obrządku zachodniego i in. Trzy ze wskazanych świąt pochodzą z kręgu religii światowych, trzy – z religii etnicznej narodu żydowskiego... Ale przecież liczba obcych świąt, które nie mają żadnego związku z ukraińską kulturą narodową, u nas i tak przekracza wszelkie granice! Na tyle, że już nie odróżniamy tego, co rodzime, od tego, co obce. Wygląda na to, że nie-Ukraińcom u władzy wciąż mało i chcą wprowadzić wszystkie święta swojego (obcego nam!) narodu w życie Ukraińców, podczas gdy właściwie ukraińskich, narodowych świąt na szczeblu państwowym nie ma ani jednego! Czyż nie jest to cicha, zalegalizowana okupacja?! Bądźmy czujni! Walczmy o Swoje, aby nie stracić kodu narodowego i ukraińskiej duszy! I świętujmy to, co Rodzime! A do tego trzeba mieć wiedzę, aby odróżniać to, co obce, od tego, co Swoje. I zanim zaczniemy „uczyć się cudzego”, trzeba znać to, co rodzime, praojcowskie, narodowe. Bo przejmować cudze można wtedy, gdy nie ma rodzimego. A my jesteśmy pradawnym i samowystarczalnym narodem! U NAS JEST WSZYSTKO SWOJE! I dlatego celem mojego oświecenia jest przebudzenie godności narodowej. Aby walczyć o Swoje, trzeba przede wszystkim odróżniać to, co Rodzime, od tego, co obce, i szczycić się Swoim, narodowym. A bez oświecenia godności nie wychowasz. Zresztą, oświatę można siać nie tylko wydanymi książkami, ale i każdym słowem: w powitaniu, w poprawnej nazwie rodzimej waluty (hrywna, a nie „ruble”, jak dotąd bywa), w wyborze ukraińskich imion dla dzieci i wnuków, w używaniu naszych, niegdyś represjonowanych, słów… – Jak dawno rozpoczął się twój udział w życiu politycznym i społecznym? I co było jego przyczyną? – Zaczął się jeszcze w latach radzieckich, wraz z narodzinami Ludowego Ruchu na rzecz Przebudowy. Samemu na coś wpływać było trudno, trzeba było się jednoczyć. Więc przebywanie w „prawicowych” partiach było organiczne. Byłam radną rady osiedlowej w Starej Sieniawie i rady rejonowej w Starej Sieniawie (sekretarz stałej komisji ds. oświaty, kultury, zabezpieczenia socjalnego, transportowego oraz odrodzenia duchowego rejonu). Byłam delegatką IV Światowego Forum Ukraińców, X zjazdu ADGU, Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. T. Szewczenki, Ogólnoukraińskiego Zjednoczenia Weteranów, kilku zjazdów partyjnych: Ukraińskiego Ludowego Ruchu, Ukraińskiej Partii Ludowej, Ludowego Związku „Nasza Ukraina”, co jeszcze bardziej dodaje sił. Wolontariuszuję od 1995 r. To była różna praca, a z początkiem wojny – pomoc żołnierzom. 2017 r. – zastępczyni przewodniczącej rejonowego oddziału w Starej Sieniawie Ogólnoukraińskiej Organizacji Społecznej „Zjednoczenie Ukrainek »Jaworyna«” (to organizacja wolontariacka). Organizuję pomoc dla ukraińskich żołnierzy, biorę udział w wyjazdach „jaworynek” na burzliwy wschód Ukrainy z pomocą wolontariacką. Uczestniczka wieców i akcji na różnych szczeblach w poparciu działań narodowo-patriotycznych. Uczestniczka Pomarańczowej Rewolucji (Kijów, Chmielnicki, osiedle typu miejskiego Stara Sieniawa). Uczestniczka Rewolucji Godności w Kijowie, Chmielnickim, osiedlu typu miejskiego Stara Sieniawa. Należę do Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. T. H. Szewczenki (przewodnicząca oddziału rejonowego od 1997 r., członkini zarządu Chmielnickiego obwodowego zjednoczenia OT „Proświta”), do Ogólnoukraińskiego zjednoczenia weteranów (przewodnicząca oddziału rejonowego od 2009 r., członkini rady Chmielnickiego obwodowego oddziału OZW). Odznaczona znakiem pamiątkowym „Gwardia Rewolucji” (numerowany, 2005). – A udział w licznych wspólnotach literackich? Co to wszystko tobie daje? – Jak każdy twórczy człowiek, potrzebuję kontaktu i lubię działać wspólnie, dlatego gdy zapraszają, chętnie się przyłączam. Przyjęta do Narodowego związku dziennikarzy Ukrainy (2000 r.), Narodowego związku krajoznawców Ukrainy (2001; sekretarz oddziału rejonowego), a od 2018 r. mam zaszczyt należeć do Narodowego związku pisarzy Ukrainy. Założycielka i kierowniczka Starosieniawskiego rejonowego studia literackiego „Muza Nadykwynnia” (od 1993 r.). Od 20 lat należę do Chmielnickiego związku literackiego „Podole”, jestem organizatorką i przewodniczącą Starosieniawskiego rejonowego zjednoczenia literackiego „Dżerelynka” (od 1998 r.). Należę do Ogólnoukraińskiego związku twórczego „Kongres literatów Ukrainy”, do Kijowskiego zjednoczenia literackiego „Radosyń”. Od kilkudziesięciu lat należę do Chmielnickiego klubu literacko-artystycznego „Złota róża”, gdzie jestem wiceprezesem ds. kultury ukraińskiej i duchowości. Ściśle współpracuję z innymi grupami twórczymi. – I Lubow Serdunycz – dziennikarka. Chociaż to daleko nie wszystko, czym się zajmujesz… – Moje artykuły i utwory były drukowane w czasopismach „Ukraińska kultura”, „Dywo słowo”, „Radosyń”, „Zapowit batkiw”, „Dzwin”, „Pedahohicznyj wisnyk”, „Mystecki hrani”, „Nimczycz”; w gazetach „Słowo Proświty”, „Wilne słowo” (Rumunia), „Wysokyj zamok”, „Swoboda” (USA), „Narodne słowo”, „Demokratyczna Riwnenszczyna”, „Poradnycia”, „Żywa woda”, „Pulsjuci dżereła”, „Ja ta misto” (obwód winnicki), „Kołos” (m. Zaleszczyki, obwód tarnopolski), w wielu gazetach rejonowych, na stronach internetowych i w mediach społecznościowych. A w Chmielnickim radiu obwodowym (ChODTRK „Podilla. Centr”) na zasadach społecznych prowadziłam audycje „Krynycia. Kultura mowłennia”, „U nas je wse swoje”, „Do ridnych wytokiw”, a także strony krajoznawcze i literackie w Starosieniawskim radiu rejonowym. Obecnie prowadzę osobisty blog na „UA. Modna”, mam publikacje na innych portalach internetowych, administruję i moderuję wspólnoty językowe i patriotyczne na Facebooku. Wiele wierszy zostało przełożonych na muzykę. Studiuję ukraiński światopogląd narodowy, kulturę, zwyczaje; wyszywam, lubię śpiewać, kocham wszystko, czym się zajmuję. – Twój trud to wyczyn! Tyle pracy!.. Dziękuję, Lubawko, za przyjemną rozmowę, po której chce się jeszcze więcej pracować dla Ukrainy i ludzi. Julia ŁYSKUN, członkini NZDU, przewodnicząca WGO „Ukraiński klub” m. Kamieńca Podolskiego

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn