Strona · s. 4strona oryginału ↗
Testamenty Hakmana: od duchowej jedności – do niepodległości Ukrainy. Konferencja online
Слово Просвіти, №16 за 2021 рік
Switłana MASŁOWSKA. Organizacja wydarzenia to kontynuacja cyklu spotkań online, zaproponowanych przez Zarząd Główny Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. Tarasa Szewczenki z okazji 30-lecia Niepodległości Ukrainy. „Czy taką widzieliśmy Ukrainę 30 lat temu?” O tym dyskutowaliśmy pod koniec marca, z inicjatywy przewodniczącego „Proświty” Pawła Mowczana, wspominając brzemienne w skutki wydarzenia lat 1989–1990–1991 oraz szukając przyczyn obecnego dreptania ukraińskiego społeczeństwa w miejscu: ekonomicznych, humanitarnych, ideologicznych, informacyjnych i innych. Bukowina, przejmując sztafetę cyklu, zaproponowała rozważenie duchowego komponentu w kształtowaniu naszej Niepodległości. Do spotkania online, które odbyło się w sali konferencyjnej Czerniowieckiej Obwodowej Naukowej Biblioteki Uniwersalnej im. Mychajła Iwasiuka (dyrektor Natalia Filak), dołączyło liczne grono kolegów-proświtian z różnych obwodów Ukrainy, księża i duchowni, nauczyciele oraz pracownicy branży oświaty, kultury, bibliotek, młodzież studencka i aktywna społeczność regionu. Moderatorką wydarzenia była p.o. przewodniczącej Czerniowieckiej „Proświty”, autorka niniejszej publikacji. Władyka Danyło: kanonizacja Hakmana – nasze główne zadanie. Pierwsze błogosławione słowo – od Metropolity Czerniowieckiego i Bukowińskiego Prawosławnego Kościoła Ukrainy Danyła. – Kiedy przybyłem na Bukowinę – wspomina władyka – a było to ponad trzy dekady temu, zobaczyłem świątynie wzniesione za błogosławieństwem Jewhena Hakmana i zrozumiałem wielkość tego człowieka, z jego dalekowzrocznym, planetarnym myśleniem. Wtedy wraz z aktywistami zastanawialiśmy się, jak pamięć o pierwszym Metropolicie Bukowińskim odnowić, zachować oraz jak zrozumieć i przekazać innym jego duchowo-oświatowy trud. Z okazji 120. rocznicy jego odejścia w inny świat nasza eparchia ogłosiła, że we wsi Wasłowiwci, na miejscu posiadłości Hakmana, ma powstać klasztor. I zbudowaliśmy go, otrzymaliśmy długo oczekiwaną świętość – ognisko łaski Bożej dla przebudzenia świadomości naszych rodaków. Świat do dziś dziwi się arcydzielnej architekturze naszego uniwersytetu. W tym również największa zasługa naszego sławnego rodaka. Rezydencja metropolitów to intelektualna wykwintność, którą Hakman wcielił w kamień. Jego oddanie Panu i ojczystemu narodowi jest nieocenione. Ponad 70 świątyń za błogosławieństwem metropolity wzniesiono na terenie regionu. On pierwszy odważył się i doprowadził do autonomii świętego prawosławia w katolickim imperium. Obecnie naszym głównym zadaniem jest wyniesienie władyki Jewhena do grona ukraińskich świętych. Zaprawdę, kanonizacja Hakmana byłaby wielkim prezentem na święto Niepodległości Ukrainy, spłaconym długiem wobec jego świętości oraz przeprosinami za czyny sowietów, którzy znieważyli prochy świętego rodaka. Uczestnicy spotkania online przekonali się o tym, oglądając fragment filmu „Powrót Metropolity”, którego inicjatorem był Ołeksandr Stoliar (obecnie nieżyjący) oraz Zastawniwska „Proświta”, autorką filmu jest Switłana Nowyćka. Iwan Derda: zaświadczamy szacunek i bierzemy lekcje od Hakmana. Szanowne towarzystwo powitała zastępczyni dyrektora CzOUB im. M. Iwasiuka Maria Dowhań, zauważając, że biblioteka przez wiele lat owocnie współpracuje z „Proświtą” i zawsze z przyjemnością organizuje takie spotkania online. Przedstawicielka biblioteki życzyła ciekawego i efektywnego omówienia palącego tematu wpływu duchowości na nasze życie. Obecnie jesteśmy dumni, że mamy takiego duchowego światłego człowieka. Zastawniwska ziemia podarowała Ukrainie, a i światu, wiele talentów, wśród współczesnych mamy dumę regionu – artystę ludowego Ukrainy Iwana Derdę, który również dołączył do konferencji. Jako zastępca przewodniczącego obwodowej „Proświty” zaznaczył, że podobne zgromadzenia upamiętniające naszych gigantów oraz wpływ ich działalności na naszą teraźniejszość należy przeprowadzać nawet w czasie pandemii, aby nie tylko zaświadczyć o naszym szacunku do wielkiego syna ukraińskiego narodu, ale wyciągnąć lekcje dla dalszego postępu naprzód. Ks. Witalij Menzak: harmonizacja władzy, duchowieństwa, oświaty popycha ideę naprzód. Hakman oświetla nam drogę do Boga prawdy, słowa, myśli i czynów. Dlaczego więc nie podążamy za tym światłem? Czyż po to budował świątynie, abyśmy w nich sławili wroga, modlili się w obcym języku? W latach 2018–2019 na Bukowinie 20 parafii Patriarchatu Moskiewskiego, z nich 6 w rejonie zastawniwskim, przeszło do Prawosławnego Kościoła Ukrainy. To była niełatwa praca „Proświty” i poszczególnych księży. Wśród których ks. Witalij Menzak, proboszcz cerkwi Świętego Wasyla Wielkiego we wsi Doroziwci. – Dlaczego z takimi ciężkimi trudami dążymy do naszego celu? – pyta ks. Witalij. – Przypomnijmy historię czasów Hakmana. Władyka Jewhen łatwo wchodził do cesarskiego pałacu, cieszył się szacunkiem ówczesnych możnych. Ten czynnik sprawdza się i w naszych czasach. Harmonizacja władzy, księży, oświaty popycha ideę naprzód. Jednocześnie taka jedność wychowuje i nową wspólnotę, i sędziów, i policjantów, i urzędników. Jeśli nie współpracować, możliwość wykorzysta ktoś inny, próżnia zostanie wypełniona, ale czym?.. Naszej cerkwi nie wpuszczano do szkoły przez 30 lat. Dopiero teraz zaczynamy to robić, i to nie wszędzie. Ale w placówce oświatowej, gdzie kierownik jest patriotą, jak w mojej wsi Doroziwci, etykę chrześcijańską wykłada ksiądz, od pierwszej klasy do najstarszej. Lecz to za mało, bo wiele stracono. Wczorajsze dzieci, które nie miały tego przedmiotu, dorosły. Oto walczymy teraz z tymi, których nie zdążyliśmy wychować, których nie oświeciliśmy. Wszystko, co obecnie dzieje się w państwie, pokazuje naszą niższość. Dlatego potrzebna jest własna Cerkiew, język, armia, państwo. Stepan Wołkowecki: podnoszenie ludzkiej świadomości – nasza wspólna misja. Jewhen Hakman osiągnął wielkość w wierze i wniósł niemały wkład w rozwój oświatowy Czerniowiec i regionu bukowińskiego. Tak jak 150 lat temu, tak i obecnie Cerkiew jest głosicielem wartości moralnych i rodzinnych. Przecież rodzina to swoista mała cerkiew, powołana do wielkich uczuć. O tym i o misjonarstwie księży mówił przewodniczący Iwano-Frankiwskiej obwodowej „Proświty” Stepan Wołkowecki: – Każdy z nas rozumie znaczenie wychowania. Problemem Ukrainy jest brak uświadomienia naszej tożsamości oraz wychowania narodowo-patriotycznego. Tak, główna rola przypada rodzinie, szkole, ale i organizacje społeczne nie powinny stać z boku. Frankiwskia „Proświta” wiele robi w tym planie, mamy program, prowadzimy liczne wydarzenia. Jednocześnie duchowni cerkwi greckokatolickich i Prawosławnego Kościoła Ukrainy podczas nabożeństw nie powinni ograniczać się do komentowania Pisma Świętego, co niewątpliwie jest potrzebne, ale poruszać tematy relacji rodziców i dzieci – co jest nie mniej ważne. Formować i podnosić ludzką świadomość – to nasza wspólna misja, aby po wyborach władz nie narzekać, że wybrano nie tego prezydenta czy deputowanego. To nie wyrzut, a jedynie przypomnienie o testamentach, które obecnie rozważamy. Bo i metropolita Hakman, i metropolita Szeptycki inaczej podchodzili do wychowania młodego pokolenia.
Mykoła Szkurko: związek społeczny „Proświta” otworzy nowe horyzonty działalności. Nasz duchowy olbrzym, budując świątynie, pokładał wielkie nadzieje w tym, że Kościół ma moc ukształtować osobowość. Ale przecież wiemy, że cerkwi moskiewskich na Ukrainie, a także na Bukowinie, jest wciąż bardzo wiele, więc nie ma co liczyć na to, że świadomość ludzi, a zatem narodu, jest rozstrzygająca. Na tym skoncentrował uwagę zastępca przewodniczącego Czernihowskiej obwodowej, przewodniczący Niżyńskiej miejskiej „Proświty” Mykoła Szkurko. — Unikalny i aktualny temat jest obecnie przedmiotem dyskusji — rozpoczął rozmowę gość z Czernihowszczyzny. — Mamy zamiar utworzyć w Niżynie Związek Społeczny „Proświta”, do którego wejdą osoby prawne: organizacja społeczna, fundusz charytatywny, stowarzyszenie przedsiębiorców, parafie Prawosławnego Kościoła Ukrainy. W ten sposób zapoczątkujemy duchowo-oświatowe centrum Niżyńskiej „Proświty”. Przeorganizowana „Proświta” będzie mogła materialnie utrzymywać biskupa wikariusza PKU w celu koordynacji pracy Centrum. W Niżynie jest obecnie dwóch biskupów, ale obaj są z patriarchatu moskiewskiego. Dziwi mnie to, że Bukowina to mały obwód, w którym są aż trzy eparchie. Dlaczego nie idziecie za przykładem czasów Hakmana — jedna metropolia zademonstrowałaby siłę i autorytet!.. Parafii PKU macie dwa razy mniej niż przychodów PM… Mam własną wizję dotyczącą decyzji Jewhena Hakmana o odłączeniu Bukowiny od Galicji, przecież i jedni, i drudzy to Ukraińcy, być może był to jego błąd. Od razu go naprawił, zakładając organizację oświatową „Ruska besida”, która propagowała wszystko, co ukraińskie: język, wydawnictwa książkowe, gazety, zwyczaje, teatr, czytelnie (biblioteki) i tak dalej. Finansowo była zabezpieczona dzięki składkom. Współczesny Związek pozwoli rozwijać się organizacyjnie, mieć bardziej potężną, materialnie zabezpieczoną strukturę organizacyjną, gdzie pełnoprawnymi założycielami będą nie tylko osoby fizyczne, ale i prawne. Łącząc się, będziemy wpływać na ważne decyzje. Na przykład, na wybory ludzie powinni już iść ideologicznie przygotowani i nie dawać się nabierać na showmanów, a opierać się na państwowcach. Ołeksij Szewczenko: „Proświta” i Kościół mają moc zjednoczyć społeczeństwo. Bez wątpienia pan Szkurko zaintrygował uczestników konferencji taką propozycją. Ziarno prawdy w tym jest. W końcu jedność sił postępowych zawsze przynosiła rezultat. Właśnie na tym skoncentrował uwagę Ołeksij Szewczenko — szef Sumskiej „Proświty”: — Przede wszystkim szczere podziękowania dla Bukowińskiej „Proświty” za to, że szanujecie duchowego olbrzyma i staracie się kierować jego testamentem. Obecnie niby mamy wszelkie możliwości, by zachowywać i pomnażać podobne tradycje, ale, jak to mówią, coś czasem trzyma za ręce. Nasi nauczyciele, oczywiście, organizują wiele różnych wydarzeń, konkursów, projektów. Stworzyliśmy patriotyczną grupę na Viberze, do której weszli prawie wszyscy pedagodzy. Kiedy jednak wybrano na Ukrainie nowego. Bukowińska „Proświta” nieprzypadkowo wybrała 12 kwietnia na przeprowadzenie spotkania online kolegów-myślicieli, aby omówić kwestię wpływu duchowości na kształtowanie niepodległości Ukrainy. Właśnie w tym dniu Czerniowiecczyzna czci pamięć pierwszego Metropolity Bukowiny i Dalmacji, działacza kościelnego, politycznego i społecznego, biskupa prawosławnego, założyciela pierwszej organizacji oświatowej na Bukowinie „Ruska besida” Jewhena Hakmana. 228. rocznicę urodzin oraz 148. rocznicę śmierci Bukowina wspominała również w tym roku. Metropolita Hakman jeszcze na początku XIX wieku, w czasie panowania Cesarstwa Austriackiego, rozumiał, że naród definiuje wspólnota duchowa, która ma swoją suwerenność, dlatego całe swoje życie ofiarnie oddał na ołtarz duchowo-narodowego oświecenia Bukowińczyków. Niestety, przeszłość Kościoła czasów Jewhena Hakmana, a także współczesność, wciąż krwawi sprzecznościami o jedyny ukraiński Kościół – duchową podstawę naszego bezpieczeństwa i Niepodległości.
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
