Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
← Archiwum «Slovo Prosvity»

Слово Просвіти, №16 за 2025 рік

16 s. · 37 wpisów · PDF w Wikimedia Commons ↗ · CC BY 4.0

Tłumaczenie maszynowe z ukraińskiego. Cytaty, nazwiska i liczby sprawdzaj ze stroną oryginału.

Tekst wyodrębniono z PDF i automatycznie podzielono na materiały. Granice części materiałów nie zostały sprawdzone redakcyjnie: jeden wpis może zawierać kilka materiałów, tylko część jednego lub blok serwisowy (np. ogłoszenie o prenumeracie). Źródłem pierwotnym jest strona gazety w PDF.

Strona · s. 1strona oryginału ↗

OGÓLNOUKRAIŃSKI TYGODNIK KULTUROZNAWCZY 16 (1299), 24—30 kwietnia 2025 Wersy napromieniowane czasem

Dmytro CZYSTIAK Zdjęcie Serhija PRYSUSZCHINA Przedświąteczne spotkanie z Lubow Hołotą w Narodowej Bibliotece Ukrainy imienia Jarosława Mądrego – jedno z najbardziej przejmujących, najjaśniejszych wrażeń – na długo, długo... Kto miał przyjemność rozmawiać z Lubow Wasyliwną, ten wie, że jej napromieniowane czasem opowieści to zjawisko unikalne: istotne, problemowe, dramatyczne i uśmiechnięte – na przecięciu licznych losów i losu naszych czasów, są one świadectwem, diagnozą i przykładem. A ponadto – to sprawdzanie naszego procesu literackiego według Mistrzów, bo nad nami trzymają pieczę Ołes Honczar i Wiktor Miniajło, Wołodymyr Drozd i Roman Iwanyczuk, Jewhen Hucało i Roman Fedoriw, żywi, pełnokrwiści w morzu naszej Literatury. A przecież dzisiaj w tomiku poetyckim „Papierowy anioł” (Wydawnictwo „Ukraiński priorytet”) – dusza „rozdarta jak Złote Wrota” – z głębi bólu, w Wielkim Tygodniu – przez głos Krwi, przez przekleństwa i zaklęcia, przez głębiny i wierzchołki tego, co bliskie, Swoje, mocą wielkiej i prawdziwej Miłości wznosi się Światłem do Domu. I w tym Domu Duszy, przy Wielkanocnym Stole zbiera wielką ukraińską Rodzinę – w żałobie i nadziei, i szczodrze dzieli się z tymi, którzy zdołają usłyszeć, poczuć, przejąć się i przyłączyć do jej Drogi. Wszak przy tym Stole – święta Ofiara i odblask Tronu, kraj Miłości i Życia, w naszej jedynej na świecie Ukrainie, gdzie „obejmuje moją łzę ta łza, co z nieba...”. Dziękuję, piękna Lubow Wasyliwno, za to, że Pani jest obok, w naszym przestępnym czasie, za to, że dzieli się Pani słowem i czynem, i niech spełni się wycierpiana przez Panią ukraińska Ukraina, i „naród, który pokona wroga i pigmejów. Czyim duchem – Szewczenko. Słowem – Kamieniar”.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 1strona oryginału ↗

Paski z nieba i inne cuda Wielkanocy

W noc poprzedzającą 20 kwietnia w Soborze św. Michała Archanioła o Złotych Kopułach w Kijowie odbyło się nabożeństwo wielkanocne Prawosławnego Kościoła Ukrainy, któremu przewodniczył metropolita Epifaniusz. Metropolita Epifaniusz nagrał również życzenia z okazji Wielkanocy. Podkreślił, że pierwsze życzenia kieruje do ukraińskich obrońców, ponieważ dzięki nim istnieje możliwość świętowania i odprawiania nabożeństw w ojczystym języku w rodzimym Kościele lokalnym. „Niech wiara w Zmartwychwstałego Zbawiciela stanie się źródłem naszej inspiracji do dalszej służby na rzecz wspólnego zwycięstwa i odbudowy Ukrainy” – powiedział. W najjaśniejsze święto roku w Kijowie odbyła się cotygodniowa akcja przypominająca „Nie milcz, niewola zabija” w celu wsparcia ukraińskich wojskowych i cywilów, którzy przebywają w rosyjskiej niewoli lub zaginęli bez wieści. Akcja trwała pod murami Soboru Mądrości Bożej w Kijowie, a na terenie świątyni odbyły się wydarzenia pod nazwą „Wielkanoc w Soborze Mądrości Bożej” – to odrodzenie dawnych tradycji w historycznym i kulturalnym sercu Kijowa z wspólnej inicjatywy Narodowego Rezerwatu „Sobór Mądrości Bożej” i Narodowego Centrum Kultury Ludowej „Muzeum Iwana Honczara”. Wydarzenia rozpoczęły się od otwarcia Przestrzeni Pamięci, poświęconej poległym bojownikom za Ukrainę. A dalej – wielkanocne gry z pisankami z dziecięcymi zespołami folklorystycznymi; śpiew kobziarzy i lirników: Serhij Wołczenko, Żdan Bezwerbnyj, Dmytro Radczenko, Mykoła Towkajło, Witalij Kobzar, Ołeksandr Tychenko, Ołeś Sanin, Taras Kompanyczenko, Swiatosław Syłenko, Roman Łysenko. Odbyła się zbiórka charytatywna na rekonstrukcję twarzy ukraińskich żołnierzy po odniesionych ranach, wystawa fotograficzna „Dzielne twarze” w ramach projektu charytatywnego „Lekarze dla bohaterów”. Przez cały dzień trwał jarmark tradycyjnej sztuki. W dniu Zmartwychwstania Pańskiego nawet w najgorętszych punktach frontu ukraińscy żołnierze nie pozostali bez symbolu Wielkanocy. Dzięki wysiłkom Sił Zbrojnych Ukrainy i wsparciu Kościoła, ponad 6000 poświęconych pasek dotarło na linię frontu, w szczególności za pomocą dronów, które zrzuciły smakołyki prosto do okopów. O tej inicjatywie opowiedział generał porucznik Serhij Najew. Opublikował on wideo, na którym widać, jak dron dostarcza paski bojownikom trzymającym pierwszą linię obrony. To nie tylko innowacja techniczna – to symbol duchowego wsparcia, który pokonuje wszelkie przeszkody. Paski zostały poświęcone przez Błogosławionego Metropolitę Kijowskiego i całej Ukrainy Epifaniusza w Soborze św. Michała Archanioła o Złotych Kopułach. Przekazano je dowództwu brygad, pododdziałom, a także bezpośrednio tym, którzy utrzymują pozycje w najbardziej niebezpiecznych punktach frontu. „Nasi obrońcy i obrończynie czują w tych paskach nie tylko świąteczny smak, ale także obecność swojego narodu obok” – powiedział generał Najew. Według niego to nie tylko wypieki, ale przypomnienie o miłości, modlitwach i jedności, które pomagają przetrwać nawet w najtrudniejszych chwilach. Symboliczność tego gestu trudno przecenić. Paska to nie tylko świąteczna tradycja, ale potężny duchowy znak, który podtrzymuje morale i przypomina: za plecami każdego ukraińskiego żołnierza stoi cały kraj. W Czernihowie na Wielkanoc ułożono ponad tysiąc pasek w kształcie ręcznika (rusznyka) i ustanowiono rekord Ukrainy. Zorganizowali go pracownicy Czernihowskiego Kombinatu Piekarniczego nr 2. Aby zarejestrować rekord, do Czernihowa przyjechała dyrektor generalna Księgi Światowych Rekordów Hanna Krysiuk. Według niej Czernihów jest pierwszym miastem, w którym ułożono ręcznik z pasek. Na przygotowanie ponad tysiąca pasek pracownicy kombinatu poświęcili sześć godzin, opowiedziała Olha Zajika. „Jesteśmy piekarzami, zawsze staramy się upiec na święta coś tak niesamowitego, żeby było to stosowne, żeby było w rodzinach, rodzinne, świąteczne. Brakuje nam być może takich wydarzeń, które by nas jednoczyły, dlatego Wielkanoc to święto ogólnonarodowe”. Własna inf.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 2strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

łączy się z portretem Lubow Panczenko, tworząc spójną kompozycję. Lubow Panczenko mieszkała w Buczy pod Kijowem. Rosyjscy wojskowi podczas inwazji na miasteczko na początku 2022 roku zniszczyli dom artystki, a ona sama przez miesiąc głodowała, co doprowadziło do pogorszenia stanu jej zdrowia. 30 kwietnia 2022 roku Lubow Panczenko zmarła w kijowskim szpitalu. Dziś prace artystki przechowywane są w Muzeum Szistdesiatnyctwa (filii Muzeum Historii Miasta Kijowa), gdzie obecnie trwa retrospektywna wystawa „Wszechświat Lubow”, poświęcona ukraińskiej artystce. 18 kwietnia w 90. roku życia odszedł do wieczności łącznik Ukraińskiej Powstańczej Armii z Sokalszczyzny – Mychajło Prokopowycz Kucjaba. O jego śmierci powiadomiono Radę Miejską w Sokalu. Mychajło Kucjaba urodził się 21 listopada 1935 roku we wsi Pyratyn w pobliżu Radziechowa na Lwowszczyźnie. Jego dzieciństwo naznaczone było tragicznymi wydarzeniami: w 1943 roku ojca wywieziono na przymusowe roboty do Niemiec, skąd nie wrócił; w 1947 roku za udział w OUN aresztowano starszego brata, który zmarł w GUŁAG-u; w tym samym roku deportowano matkę, dwie siostry i dziadka. Wtedy 12-letniemu Mychajłowi udało się uniknąć zesłania – przez cztery lata ukrywał się u krewnych. Z czasem został zmuszony do dołączenia do rodziny na Syberii i powrócił na Ukrainę dopiero w 1962 roku. W Odessie w skwerze na skrzyżowaniu Fontańskiej Drogi i prospektu Łesi Ukrainki zostanie ustawiony pomnik pisarki. Taką decyzję podjęto na sesji Rady Miejskiej Odessy. Za uchwałą zagłosowało 43 deputowanych. Pomnik będzie miał status obiektu o znaczeniu lokalnym. Przygotował Ihor ZOC po węgiersku czy rumuńsku. Dlaczego jest to złe, zdaniem pana Wiatrowycza: „Naszym zadaniem jest zintegrowanie tych młodych ludzi ze społeczeństwem ukraińskim. Jeśli oni, zdobywając wykształcenie zawodowe, nie będą władać językiem ukraińskim, będziemy przygotowywać ich jako specjalistów dla getta, a nie dla państwa ukraińskiego, albo do wyjazdu z Ukrainy, co jest kategorycznie niedopuszczalne”. Czyli, jeśli człowiek zdobywa wykształcenie zawodowe i przy tym nie włada językiem ukraińskim – najprawdopodobniej wyjedzie tam, gdzie ten język jest bliższy. I to szkodzi jedności kraju oraz jego przyszłości, uważa deputowany. Dodał, że taką normę przedstawia się jako krok ku integracji europejskiej, ale ani UE, ani inne struktury międzynarodowe takich wymagań nie stawiały. I co najważniejsze – jest to sprzeczne z ukraińskimi ustawami, gdzie wyraźnie zapisano: kształcenie zawodowe musi odbywać się w języku ukraińskim. Wiatrowycz proponuje powrót do starej wersji projektu ustawy, nad którą pracowano kilka lat. Była ona bardziej zrównoważona i nie zawierała spornych oraz, jak uważa, szkodliwych norm.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 2strona oryginału ↗

Przegląd mediów i sieci społecznościowych

Prezydent Ukrainy Wołodymyr Zełenski poinformował na kanale Telegram, że w czasie pełnoskalowej inwazji rosyjscy okupanci zabili lub zamęczyli 67 ukraińskich duchownych, a także zniszczyli ponad 600 budowli sakralnych. „Trudno wskazać inny naród, który byłby tak często niszczony i tak bezlitośnie rozszarpywany, dzielony między chciwych sąsiadów, a który znów powstawałby do życia niczym feniks z popiołów, rodził nową elitę, znajdował siły do samostanowienia” – cytuje męża stanu Wiaczesława Czornowiła gazeta „Silśki wisti” (nr 14, 10.04.). W swoim artykule pod tytułem „Każdy kraj przygotowuje swoje piekło” Tetiana Parchomczuk w „Ukrainie mołodij” (nr 12, 26.03.) zaznacza, że Putin chce jednego: połknąć Ukrainę. „Z Putinem nie można porozumieć się w sprawie pokoju. I nie można porozumieć się w sprawie pieniędzy. Pluł on na pokój, na pieniądze, na Zełenskiego, na Kołomojskiego, na seriale Szefirów i inną drobnicę. On jest carem-wyzwolicielem. Chce nas wyzwolić od nas samych. Dlatego będziemy musieli walczyć albo poddać się i zgodzić na inkorporację w skład Rosji. Żadnego innego wyjścia nie ma” – cytuje gazetę pani Parchomczuk. Były sekretarz polskiej delegacji do Zgromadzenia Parlamentarnego NATO, były wiceminister gospodarki Polski Piotr Kulpa uważa, że Donald Trump stara się jak najszybciej przywrócić przyjazne stosunki z Rosją, a nie sprawiedliwie zakończyć wojnę. Taką opinię wyraził na antenie kanału telewizyjnego Espresso. W Ministerstwie Spraw Zagranicznych wezwano kanał Fox News do przeprowadzenia śledztwa w sprawie sytuacji, w której na antenie oznaczono Kijów jako „rosyjskie” miasto. Poinformował o tym rzecznik MSZ Ukrainy Heorhij Tychyj w sieci społecznościowej X, przekazuje Ukrinform. „Jeśli to była pomyłka, a nie świadoma deklaracja polityczna, należy przeprosić i zbadać, kto popełnił błąd” – napisał. Amerykański kanał Fox News transmitował obchody z okazji Wielkanocy z całego świata, w tym z Kijowa. Podczas emisji 20 kwietnia kanał przez 20 minut oznaczał Kijów jako rosyjskie miasto. Manana ABASZYDZE, kandydat nauk prawnych. 16 kwietnia Rada Najwyższa przegłosowała projekt ustawy nr 13107-d „O kształceniu zawodowym”. 264 deputowanych – „za”. To nie jest o „prawach mniejszości”, u nas nawet w paszportach nie ma rubryki „narodowość”. To o stopniowej utracie języka państwowego tam, gdzie powinien on być bezdyskusyjnym standardem. Proces edukacyjny musi odbywać się w języku państwowym – ukraińskim. „Słudzy Narodu” uważają: placówki kształcenia zawodowego mają prawo swobodnie wybierać języki nauczania, które są językami urzędowymi w krajach UE, jednak przy tym muszą zapewniać naukę języka państwowego jako osobnej dyscypliny nauczania. Czyli ukraiński będzie tylko jednym przedmiotem?! Urzędnicy wyjaśnili włączenie norm językowych tym, że są one uzgodnione. Wojskowi 15. samodzielnej brygady rozpoznania artyleryjskiego „Czarny Las” dokonali rekonstrukcji historycznych zdjęć obchodów Wielkanocy przez bojowników UPA. To wydarzenie uwieczniono na fotografiach z 1944 roku w kompleksie leśnym na Przedkarpaciu Czarny Las, współczesna brygada o identycznej nazwie odtworzyła wydarzenie sprzed 81 lat. Przedstawiciele brygady „Czarny Las” opowiedzieli wydaniu ZAXID.net, że od dawna mieli pomysł połączenia współczesnej walki z czynem UPA, szukali paraleli w tekstach historycznych i na zdjęciach. Do naszych czasów dotarło pozdrowienie żołnierzy UPA: „Chrystus Zmartwychwstał – Zmartwychwstanie Ukraina!”. Nawet w czasach podziemia żołnierze UPA starali się przestrzegać tradycji, świętowali Wielkanoc w lasach. Czasem dla bezpieczeństwa kazanie księdza zastępował dowódca polowy. Po ciężkim zimowaniu w kryjówkach Wielkanoc dla żołnierzy UPA była symbolem początku nowego roku walki. Pisarka, laureatka Nagrody Szewczenkowskiej Tamara Horiha Zernia na swojej stronie na Facebooku napisała: „Na każdej prezentacji podchodzą ludzie i dziękują za »polityczną postawę«. Za każdym razem dziwię się, od kiedy to zwykły zdrowy rozsądek u nas zaczęto uważać za »polityczną postawę«? Petro Poroszenko zaskarża sankcje przeciwko sobie w Sądzie Najwyższym. Już pierwsze posiedzenie otworzyło taką warstwę nadużyć, ignorancji i nieukrywanej mściwości ze strony Zełenskiego, że powinno to wstrząsnąć społeczeństwem, stać się bombą informacyjną. Ale podejrzewam, że tak nie będzie. Na antenę maratonu nie przeniknie nawet wzmianka o tym procesie. Sąd będzie zwlekał z rozpatrzeniem do ostatniego – następne posiedzenie odbędzie się dopiero za miesiąc”. Zdaniem deputowanego Rady Miejskiej Zaporoża Wałerija Prozapasa, „ci, którzy cieszą się z demonstracyjnego bezprawia wobec Petra Poroszenki, nie uświadamiają sobie tego, że teraz na oczach całego świata unieważniają nie jego prawa, a prawa wszystkich obywateli państwa, w tym tych wesołków – bo jeśli tak można postąpić z nim, to pod »prewencyjną« czystkę może trafić każdy”. „Kiedyś, nie tak dawno temu, Ukraińcy milczeli, a niektórzy tak samo cieszyli się z rozpraw nad »wrogami ludu«, a potem jedli własne dzieci, bo zagroda prędzej czy później staje się moskiewska. Ale czy nas czegoś nauczyła historia” – napisał deputowany na swojej stronie na Facebooku. Obywatele Ukrainy mają prawo wzywać policję z powodu słuchania rosyjskojęzycznych treści w miejscach publicznych. W szczególności dotyczy to muzyki. Funkcjonariusze organów ścigania mówią, że kontrola nad zakazem publicznego wykorzystywania rosyjskojęzycznego produktu w stolicy została powierzona stałej komisji Rady Miejskiej Kijowa ds. kultury, turystyki i komunikacji społecznej. Informuje o tym Kanał 24, powołując się na Hromadske. Na Centralnym Dworcu Kolejowym w Kijowie otwarto rzeźbę „Wola” Ołeksija Saja. Jest ona wykonana z powitalnych liter przyfrontowej osady Lubymiwka w obwodzie chersońskim i symbolizuje niezłomność Ukraińców – informuje służba prasowa „Ukrzaliznyci”. Narodowy Bank Ukrainy wyemitował monetę okolicznościową „Świat sztuki kouturier. Lubow Panczenko”, poświęconą wybitnej artystce-projektantce i szestdziesiatnycy. Prezentacja monety odbyła się 15 kwietnia, w Światowy Dzień Sztuki, w Narodowym Centrum „Ukraiński Dom” – informuje DIVOCHE.MEDIA. Moneta okolicznościowa o nominale 10 hrywien wykonana jest ze srebra próby 925. Na awersie przedstawiono stylizowany portret Lubow Panczenko, obramowany elementami jej obrazu „Buczańska wiosna”. Kompozycja podkreśla ścisły związek artystki z Ojczyzną. Na rewersie również przedstawiono fragment dzieła „Buczańska wiosna”, który symbolicznie łączy

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 2strona oryginału ↗

Specjaliści dla getta?

Wydanie „Ekspert” pisze, że nowy projekt ustawy o kształceniu zawodowym, zaproponowany przez rząd, wywołał poważny skandal. Według słów posła ludowego Ukrainy z ugrupowania „Europejska Solidarność” Wołodymyra Wiatrowycza dokument nie tylko narusza obowiązujące ukraińskie prawo, ale może też doprowadzić do tego, że młodzi ludzie po ukończeniu nauki nie będą pozostawać w Ukrainie, lecz wyjeżdżać. Co wywołuje oburzenie? W projekcie ustawy zapisano normę, która pozwala tworzyć całe grupy szkoleniowe, w których nauka będzie odbywać się w językach mniejszości narodowych, bez obowiązkowego używania języka ukraińskiego (tylko na jednej lekcji). Takie grupy będzie można formować, jeśli zbierze się zaledwie osiem osób. Co więcej, dostać się do nich będą mogli nie tylko przedstawiciele mniejszości narodowych, ale również zwykli Ukraińcy. Czyli teoretycznie: urodziłeś się w Ukrainie, mówisz po ukraińsku, a możesz trafić do grupy, w której uczy się, powiedzmy,

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 2strona oryginału ↗

Początek tekstu może być niepełny — porównaj ze stroną oryginału

Język – główny blokpost

uzgodnione z europejskimi partnerami, zwłaszcza z Węgrami. W obowiązującej redakcji projektu ustawy mowa o pełnoprawnym nauczaniu w języku mniejszości narodowej, w szczególności w dwóch placówkach kształcenia zawodowego na Zakarpaciu, w miastach Berehowie i Wynohradiwie. Czyli za nasze podatki zapewniamy przedstawicielom węgierskiej mniejszości narodowej bezpłatną edukację przedszkolną, średnią i zawodową, opiekę państwa oraz wsparcie. Jeśli ta ustawa zostanie uchwalona, będziemy zapewniać także edukację zawodowo-techniczną, a znaczna część absolwentów następnie wyemigruje na Węgry i do innych krajów. Deputowana ze „Sługi Narodu” Olha Koval jest przekonana, że „w projekcie ustawy są zmiany, które od dawna są na czasie, stanowi on impuls do rozwoju edukacji zawodowo-technicznej i częścią naszej integracji europejskiej”. Oprócz tego planuje się jeszcze utworzenie rad nadzorczych dla placówek kształcenia zawodowego. Ustawa o edukacji profilowej, bez wątpienia, jest potrzebna, ale nie z takimi inicjatywami. P. S. Ciekawe, że miesiąc temu podejrzany o zdradę państwa deputowany z zakazanej prorosyjskiej partii OPZŻ Nestor Szufrycz zwrócił się do przewodniczącego Rady Najwyższej z prośbą o zarejestrowanie jego projektu ustawy o ochronie praw mniejszości narodowych w zakresie używania oficjalnych języków UE, ponieważ nie ma dostępu do swojego służbowego komputera w areszcie śledczym. Prośbę odrzucono, ale temat, jak widzicie, jest aktualny. Język to nasz główny blokpost, a naboje są na tyłach! Co musi być w mózgu ofiary, która dalej mówi językiem mordercy?!

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 3strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

memszczą się na wrogu za skradzione dzieciństwo naszych maluchów. A póki co wszyscy razem musimy pomagać, każdy na własnym małym froncie”. Na apel aleksandrowskich „tkaczek” odpowiedziały mistrzynie ze wsi gminy – Nekremennoho, Nowoaleksandriwki, Petriwki Perszej i Petriwki Druhoji, z którymi wolontariusze najpierw podzielili się materiałami i umiejętnościami, a z czasem na miejscach zorganizowali tak ważną dla frontu działalność. Wołodymyr ZAÏKA, osiedle Aleksandriwka w rejonie kramatorskim w obwodzie donieckim. próbują się dogadywać, zamiast go ukarać, nieuchronnie prowadzi to do eskalacji tragedii. Czy możliwe jest zmienienie takiej haniebnej i skrajnie niebezpiecznej sytuacji? Oczywiście, że możliwe, wszystko zależy od woli politycznej głównych aktorów na światowej scenie politycznej. I jeśli światowe elity nadal będą obchodzić się z szalonym raszystowskim dyktatorem i jego zbrodniczą kliką jak z „jajkiem”, zamiast wreszcie zastosować prawowitą siłę w celu przywrócenia naruszonego porządku światowego, będzie to oznaczało, że w ten sposób uznano prymat sił światowego zła. I jakkolwiek potem próbowano by przedstawić to zło w postaci dobra, świat będzie już istniał według narzuconych mu praw zła. Czyli będziemy mieli dawno obiecany koniec świata dobra i początek świata zła. Czy ludzkość będzie w stanie się z tym pogodzić – pokażą dalsze wydarzenia i procesy, których świadkami i uczestnikami będziemy my z wami. Wołodymyr STECIUK

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 3strona oryginału ↗

Front przy linii frontu

Od 24 lutego 2022 roku pełnoskalowa wojna z rosyjskim agresorem stała się sprawą każdego. Ruch wolontariacki zjednoczył w swoich szeregach tysiące nieobojętnych ludzi, którzy pomagają bronić ojczystej ziemi na tyłach, udzielają pomocy uchodźcom, nie licząc się z czasem i środkami, przybliżają wspólne Zwycięstwo Ukrainy. Działa takie centrum również w hromadzie aleksandrowskiej w rejonie kramatorskim w obwodzie donieckim, które zaczynało od zbiórki i wysyłki obrońcom Sił Zbrojnych Ukrainy produktów żywnościowych i niezbędnych rzeczy, wypieku chleba i smakołyków. Z czasem inicjatywne kobiety i dziewczęta zorganizowały wytwarzanie siatek maskujących na potrzeby ukraińskiej armii. Między sobą nazywają je „pajączkami”. „Z początkiem pełnoskalowej inwazji raszystów wytwarzanie takich siatek nie ustaje ani na dzień – opowiada jedna z kierowniczek centrum wolontariackiego Julia Budiak. – Teraz mamy tylko jeden dzień wolny w tygodniu – niedzielę, ponieważ u obrońców dni wolnych w ogóle nie ma”. Julia z wdzięcznością wymienia swoje przyjaciółki – „pszczółki”: Ołenę Harbuz, Alonę Zadyr, Tetianę Iwanową, Ołhę Łocman, Wirę Merkułową, Tetianę Postawnyczą, Ludmyłę Chlibeć, Switłanę Szyszakową, Natalę Szorochową, które pracują na rzecz frontu w czasie wolnym od pracy i w dni wolne. Dzięki wsparciu nieobojętnych mieszkańców osady wolontariusze otrzymują niezbędne środki na zakup surowców do wytwarzania siatek maskujących. Wśród najaktywniejszych darczyńców szlachetnej sprawy są: N. P. Hryszczenko, A. A. Mynenko, N. W. Muratowa, Ju. W. Czerkas oraz wielu innych. Wolontariusze co miesiąc wytwarzają tysiące metrów kwadratowych różnorodnych siatek na zamówienie żołnierzy, które wysyłają Nową Pocztą lub po które przyjeżdżają sami wojskowi, gdyż Aleksandrowka znajduje się w bezpośredniej bliskości linii frontu. Często wraz z rodzicami do ważnej i odpowiedzialnej sprawy włączają się ich dzieci. „Oczywiście – wzdychają smutno kobiety – mali Ukraińcy powinni mieć inne dzieciństwo. Nie tak powinni spędzać wolny czas i dni wolne. Ale wszyscy wierzymy, że nasi obrońcy wygonią raszystowską nieczystość z ojczystej ziemi i wtedy przyleciały dwie raszystowskie rakiety balistyczne „Iskander”, 35 osób zginęło, z nich dwoje dzieci. Liczba poszkodowanych wzrosła do 117 osób, z nich 15 dzieci. I ta straszliwa zbrodnia została demonstracyjnie dokonana właśnie po spotkaniu specjalnego przedstawiciela Donalda Trumpa Witkoffa z kremlowskim dyktatorem. I akurat w wielkie święto prawosławne – Niedzielę Palmową, kiedy ludzie masowo wracali z nabożeństwa cerkiewnego. Bez wątpienia takie krwawe gesty jednego z kluczowych negocjatorów mają wyraźne satanistyczne znamię. Tak jak to, że druga, amerykańska strona negocjacji w sprawie zawieszenia broni i osiągnięcia trwałego rozejmu, nie reagując należycie na takie wyzwania ze strony międzynarodowego przestępcy, tym samym toleruje jego absolutnie lekceważące wobec Ukrainy i całej społeczności światowej zachowanie. I taka nieakceptowalna sytuacja po raz kolejny dowodzi błędności podejścia dotyczącego udobruchania agresora rzekomo w imię zakończenia wojny i ustanowienia trwałego pokoju. Jak wielokrotnie zdarzało się w historii świata, kiedy z przestępcą zaczę-

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 3strona oryginału ↗

Odnowiono krzyż Mazepy

W Narodowym Rezerwacie „Ławra Kijowsko-Peczerska” poświęcono i zainstalowano na cerkwi Trójcy nad bramą najnowszy odrestaurowany krzyż. Cerkiew Trójcy zachowała się praktycznie bez przebudów od czasów Ukrainy-Rusi. Wybitny hetman i kościelny mecenas Iwan Mazepa ozdobił ją w stylu ukraińskiego baroku, uzupełniając ją sztukaterią i malowidłami. Prace restauracyjne świątyni rozpoczęto już w 2018 roku. Do 2022 roku udało się wykonać około 75% prac. Jednak z powodu pełnoskalowej inwazji putinowskiej Rosji projekt trzeba było wstrzymać. Powrót do prac odbudowy stał się możliwy dopiero pod koniec 2024 roku. To właśnie przez cerkiew Trójcy nad bramą wszyscy, którzy wchodzą na teren Górnej Ławry, aby oczyścić duszę i podziwiać piękno dzieł dawnych budowniczych, trafiają na terytorium narodowej świątyni Ukrainy. Zainstalowany odrestaurowany krzyż waży 50 kilogramów. „Ten krzyż to nie tylko detal architektoniczny, lecz znak tego, że świątynia się odradza. I nie porzucamy tego, co nasze”, – zaznaczył dyrektor generalny NZ „Ławra Kijowsko-Peczerska” Maksym Ostapenko. Obrzęd poświęcenia krzyża na Soborowym Placu sprawował namiestnik Świętouspieńskiej Ławry Kijowsko-Peczerskiej Prawosławnego Kościoła Ukrainy archimandryta Abraamij. „Zainstalowanie krzyża na cerkwi Trójcy przede wszystkim oznacza, że Ławra się odnawia. Odnawia się po rosyjskiej okupacji, w której przebywała przez około 300 lat. Oznacza to, że Ławra żyje pełnią życia, a my wraz z Narodowym Rezerwatem staramy się czynić wszystko, aby nasza świątynia została zachowana”. Dziś żadna służba w Ławrze nie odbywa się bez modlitw o zachowanie ukraińskiego państwa, za nasze wojsko i Zwycięstwo nad wrogiem. Heorhij ŁUK'JANCZUK

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 3strona oryginału ↗

Co zwiastują krwawe gesty?

Wrażenie jest takie, jakby podczas rozmów o zawieszeniu broni i osiągnięciu rozejmu, które prowadzą przedstawiciele obecnej administracji amerykańskiej z kremlowskimi zbrodniarzami, uzgadniano nie rozejm, lecz nowy etap eskalacji konfliktu, mający na celu jak najszybsze zmuszenie Ukrainy do pokoju na warunkach rosyjskiego agresora. Jak inaczej bowiem rozumieć „logikę” krwawych wydarzeń w Ukrainie, które nabierają coraz większej siły po każdym etapie rozmów? Rosyjskie ataki rakietowe na Krzywy Róg, Charków, Dniepr… Wściekła rakietowa drukarka wali i wali po wielkich ukraińskich miastach, powodując znaczne zniszczenia i odbierając życie dorosłym i dzieciom. I oto kolejna zbrodnia wojenna terrorystycznych wojsk przeciwko cywilnej ludności Ukrainy. Tym razem w Sumach, ku-

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 3strona oryginału ↗

„Szewczenkowy sad”: sensacyjna książka, która odsłania nowe fakty z życia poety

W Narodowym Muzeum Literatury Ukrainy, w ramach projektu „Mistrzowie słowa”, realizowanego wspólnie z Narodowym Związkiem Pisarzy Ukrainy, odbyło się spotkanie z pisarzem, dziennikarzem i regionalistą Jewhenem Buketem oraz prezentacja jego nowej książki „Szewczenkowy sad. Rodowe drzewa Moryntsiów i Kyrylówki” (we współautorstwie z Jewhenem Matwijenką i Ołeksijem Dieduszem). Obecnie, w czasie wojny, przemyślenie tożsamości narodowej oraz aktywny powrót do własnych kulturowych korzeni i badanie genealogii nabierają szczególnego znaczenia. Wiedza o swoim rodzie to nie tylko element tożsamości osobistej, ale także klucz do zrozumienia szerszego kontekstu historycznego, w którym kształtował się naród. Dzięki badaniu rodu widzimy historię nie tylko pojedynczej rodziny, ale także społeczeństwa, tradycji, mentalnych i kulturowych załamań, życiowych strategii i zbiorowego doświadczenia. To pozwala spojrzeć na przeszłość nie abstrakcyjnie, lecz poprzez konkretne ludzkie losy z ich tragediami, radościami i wyborami. Dla Ukraińców dzisiaj genealogia to także akt sprzeciwu wobec odczłowieczenia, rusyfikacji i zniekształcania historii. To sposób, by odzyskać to, co swoje – imię, ziemię i pamięć. W centrum rozmowy znajdowała się nowa książka „Szewczenkowy sad. Rodowe drzewa Moryntsiów i Kyrylówki”, która ukazała się nakładem wydawnictwa Marka Melnyka jedynie w przedseryjnych egzemplarzach, ale już stała się sensacją. Jest to unikatowe badanie rodu Kobzarza, stworzone na podstawie ponad 500 dokumentów archiwalnych, z których większość publikowana jest po raz pierwszy. Objęto nim około 2000 osób z rodziny i najbliższego otoczenia Taras Hryhorowycz. Wyjątkowość tego wydania polega również na tym, że zawiera ono kody QR, które pozwalają czytelnikom za pomocą smartfona przejść do archiwum elektronicznego i samodzielnie zapoznać się z materiałami. W trakcie dyskusji autorzy prezentowanego badania podzielili się wynikami własnej wieloletniej pracy w dziedzinie genealogii, nakreślili specyfikę i metodologiczne wyzwania związane z rekonstrukcją rodowodów postaci historycznych, zwłaszcza tak znaczących postaci, jak Taras Szewczenko. Podkreślono trudności związane z bazą źródłową, konieczność krytycznego przemyślenia utrwalonych narracji, a także proces dekonstrukcji zmitologizowanych wyobrażeń, które przez dziesięciolecia kształtowały się wokół postaci Kobzarza, jego rodziny, osobistych związków, w tym z bliskimi współpracownikami i kobietami. Szczególne zainteresowanie wzbudziły fakty z życia Tarasa Hryhorowycza, które dotąd nie miały potwierdzenia dokumentalnego, jednak dzięki pracy archiwalnej autorów zostały wprowadzone do obiegu naukowego, znacząco uzupełniając kontekst biograficzny i poszerzając wyobrażenie o jego osobowości i drodze życiowej. W ramach wydarzenia zaprezentowano wystawę szewczenkiany artystki Natalii Bondar. Przedstawiono portrety matki, ojca i sióstr poety. Spotkanie prowadziła pisarka, sekretarz NSPU ds. pracy z młodymi autorami Julia Bereżko-Kamińska. Na podstawie materiałów NMŁU. Zdjęcia Wiktorii Buket

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 4strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

nawiedzi – i otworzy wszystkim oczy. Na chwilę przed tym, przyzwyczajonym do swoich nor, w to nigdy się nie wierzy, ale mechanika jest właśnie taka. Mniejsza Energia, więcej grzechu, większy Gniew. Im wyższa Energia, tym wyższe szczęście z niczego. W ten sam sposób osiąga się nirwanę. Szczęście z Energii Samego Życia, czym w rzeczywistości jest Miłość. Miłość jako Energia, ogień wieczności, a nie to, co przyjęło się uważać za nią z powodu swędzenia w miednicy. Niższy stopień transformacji – to nie najlepsze jej przejawienie w człowieku. Miłość musi żywić wszystkie czakry, wszystkie organy: kiedy one zapalają się, cały człowiek staje się szczęśliwy. Dla wielu ich zapalenie jest niemożliwe bez błogosławieństwa z zewnątrz. Nie da się tego zrobić rytuałem bez Energii. Uzdrowiciel musi władać Ogniem Energii. Boskie otwiera się Boskim Środkiem, a nie inaczej. Wraz z otwarciem centrów energetycznych, z ich nowym uruchomieniem, w człowieka wstępuje Życie. Życie jako produkt działalności ciała – to samooszukiwanie się obecnego poziomu fizyki, medycyny, biologii. Człowiek, jak i wszystko żywe, jest odbiornikiem Życia i jego przekaźnikiem. Jego długotrwałość zależy od jakości transformacji, siły odbioru i zgodności z Prawami Bożymi. Jego skracanie, zarówno u istoty, jak i w populacji – wynika z tego samego, tylko na odwrót: z nieprawidłowej, wypaczonej transformacji, słabości odbioru i niezgodności z Prawami Bożymi. Plus zła odziedziczonego po karmie. Odziedziczone dobro i otwartość struktury przedłużają życie. Prawidłowy przepływ Energii jest gwarancją dobrobytu i aktywnego, długiego życia. Człowiek żyje z małego i jest szczęśliwy. Im niższa Energia, tym wyższy hedonizm, kult przyjemności i Pieniędzy. Tym niższy potencjał twórczy, nowość i jakość stworzonego. Społeczność, cywilizacja na niskiej Energii są zawsze pasożytnicze. Żyją kosztem kradzieży odkryć, wynalazków, technologii, zasobów, celowo obniżonej energii i machinacji. Im dłużej tak żyją, tym bardziej gaśnie ich zbiorowa mentalność, rośnie demencja, zaburzenia psychiczne, uzależnienia psychiczne, jak hiperpragnienie pieniędzy, tym bliższy koniec cywilizacji i planetarny rozkład. To, co postrzega się jako przyczyny politoekonomiczne – to trupie plamy na najwyższych wartościach i celu życia. Hedonizm przeważa nad zdrowym ascetyzmem. Podlega to naprawie tylko poprzez doprowadzenie do Porządku Praw i aktywację całego systemu czakralnego. Nikt w bezprawiu i na niskich czakrach nie będzie miał wielkiej Energii dla wielkiego Szczęścia. Ona zaś jest Miłością Boga. Mózg na niskiej częstotliwości, z jedną dolną czakrą, nie może pracować powyżej pierwotnych popędów i mieć niebiańskiego szczęścia. Odpowiednio, i wieczne życie takiej istoty nie może być w niebie. Niebo tam – to nie przestrzeń nad głową, jak przyjęło się uważać tutaj. Dokąd kto chciał, tam trafił, z dobrej woli popa i wszechprzebaczenia Boga. Niebem jest widzialność w bezprzestrzennym świecie Czystej Miłości. Energii Wysokiego Napięcia Boga. Nieposiadający jej na tym świecie, nigdy nie otrzyma jej tam. Wymyśl religii, że raj daje się automatycznie, to wymysł dla idiotów. Mogą głosić to ze wszystkich katedr i kątów, lecz to ich wymysł, a nie rzeczywistość Nieba. Realnym Niebem jest Energia w istocie, w jej odbiorniku, w jej duchowej przystani, dokąd ona też jest przyciągana przez nią, Energię wyższych rzędów. Istota na niskiej Energii nigdy nie przyciągnie się tam niczym, bo ma ziemską energię, a nie grawitację Nieba. Jak pracowała nad jej zdobyciem, takie otrzymuje. To, co z zewnątrz wygląda jak Niebo. Podłączenie słabej formy do znacznej Energii rozrywa odbiornik. Każdy zmuszony jest przestrzegać swojego poziomu. Co więcej: znaczną część życia człowiek duchem spędza tam i to określa krąg jego umiejętności i wiedzy, jego dobrych i zbrodniczych popędów. To środowisko, w którym żyje, w zależności od sympatii i energii tutaj, formuje jego światopogląd i główne zajęcia. Istota, niepodporządkowana bezpośrednio Bogu, zawsze będzie podporządkowana światu duchowemu, jego nie najlepszym wpływom i już przebytej historii. Transmitując przez nią przeszłość, oni znów powtarzają ją. Przy czym, przeszłość gorszego wzorca. Tutaj człowiek zachwyca się jej zewnętrznymi przejawami, przymierza na siebie jej odzienie, jej idee, wydarzenia, aurę, ani trochę nie zastanawiając się nad konsekwencjami. Lecz tego wystarczy, by na impulsie Energii zasiane w nim zaczęło się realizować: wszystko to, w czym się rozkochał, zaczyna się rozwijać. Na niskiej Energii w istocie – historia niskich rzędów. Lepsza historia nie może tworzyć się z przeszłości i niskoczakrowych istot. Oni są przewodnikami i projektorami niskiej rzeczywistości. W co zanurzony jest ich duch, to potem wyrasta w rzeczywistości. Rzeczywistość nie może być lepsza od przyciągniętej ideologii. Lepsza historia zawsze tworzy się z nowego i wysokoenergetycznych istot, i odpowiednie jest ich szczęście. Gorsza historia – projekcja niskoczakrowych istot – zawsze tworzy się ze starego i daje nieszczęście. Szczęście nie żyje na niskiej Energii. Niebo jest nieuchwytne i nieosiągalne dla niskich odbiorników. Nędzne szczęście – to oznaka obniżenia Energii, Doliny Śmierci i, odpowiednio, Końca cyklu. Rozpasanie instynktów, upadek ducha, zalew nienawiści, agresji, przestępczości, zboczeń, uzależnień – to absolutna prawidłowość. Twory diabła – trzyczakrowcy, jednoczakrowcy – najsilniej aktywują się wtedy. Lecz nie na długo: obliczeni na życie na niskiej częstotliwości nie wytrzymują skoków Napięcia nowego cyklu. Gorączkowo szukają wyjść i nie znajdują ich z powodu braku. Staje się niemożliwe życie pod Słońcem Boga. To Jego Energia

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 4strona oryginału ↗

Artysta i Bóg

Jewhen PASZKOWSKIJ. Ciąg dalszy. Początek w nr 13—15 z 2025 r. Im mniejsza Energia, tym bardziej istota szuka przyjemności w nadużywaniu organów rozrodczych, organów trawienia, słuchu, oddychania. Znamienne, że zwierzę nigdy się nie przejada i nie nadużywa tego. Jest to związane z tym, że przebywa ono pod kontrolą Boga, a człowiek wyszedł spod niej. Zgubne nawyki idą jako przyprawa do nadużyć. Bez nich życie wydaje się mdłe, nudne, nieciekawe. Wszystko chce się „haju”, lecz on nie w tym. Na niskiej Energii szczęściem wydaje się posiadanie czegoś lub kogoś i czerpanie przyjemności z pięciu zmysłów. Uważa się to za radość; tym, którzy mogą sobie na to pozwolić, zazdroszczą i sikają wrzątkiem. U bydła prawda jest większa, ale nikogo to nie gnębi: życie-malina mija przy dźwiękach talerzy. Kto ma mniej możliwości, ten nad każdym wyproszonym kieliszkiem przysięga: „piłem, piję i będę pił”. To jego święta mantra. Analog om-mani-padme-hum. Uważa się to za szczyt leczenia i dzielności. Namiętności mogą się zmieniać, ale nieodparte jest jedno – ich pociąg. Oznacza to, że na jednej i tej samej niskiej częstotliwości pracuje masa niskich przyjemności, które choremu na nie wydają się błogostanem przez spalanie resztek dopaminy. Skracają sobie życie i kłują się „na zdrowie”. Na wysokiej częstotliwości te błogostany po prostu nie istnieją: w człowieku znikają uzależnienia, jak i pociąg do nich. Poziom uzależnień, zgubnych pociągów, jak i wszystkiego, co przestępcze w narodzie, jest wprost proporcjonalny do spadku Energii i wyjścia przezeń spod kontroli Boga. Ziemski człowiek w Oczach Boga to cywilizowany dzikus. Dowód „takim zrobili” u Boga nie przechodzi. To tutaj śliniąca się inteligencja, odpowiedzialna za naród, może się tym pocieszać, Tam On zapyta: „jak doprowadziliście naród, schlebiając mu, że jest najlepszy?”. Biada pasterzom, którzy paśli się na karku narodu! Im mniejsza Energia, tym więcej zła-grzechu, niegodziwości, bezprawia, zwłaszcza jeśli się na nie pozwala i przymyka na nie oczy. Wtedy Bóg, prędzej czy później, w takiej czy innej formie, trupowi: śmierć wewnątrz. Na niskiej energii naród jako taki nie istnieje, istnieje zbiegowisko grup, plemion, partii. Band, zawsze wrogo do siebie nastawionych. Naród, państwo, imperium – to zrodzone z Wielkiej Energii. Ona czyni różnolikich ludzi zlanymi w jedno. Smutek też jednoczy, ale nie tak. Niska częstotliwość, na której istnieją takie pojęcia i samookreślenia jak plemię, naród, jednostka, wtedy roztapia się w Sile Jednej Miłości i sami krwawi wrogowie bratają się i kochają nawzajem. Wielka Miłość żyje w wielkim, a nie w zamknięciu i zaduchu nory. Im więcej małych baterii łączy się w jedną, tym większa i bardziej scalona staje się ich siła. Rozłączone baterie nie mają żadnej historycznej siły. Brata, siostrzy, spokrewnia, czyni z różnego jeden naród Wielka Miłość. Ta częstotliwość, która żywiła jedynie czakrę płciowo-brzuszną, ustępuje wyższej częstotliwości, wyższej Sile, wyższej radości. I odpowiednio większej i bardziej obejmującej działalności. Oto sekret wielkich wypraw, wielkich podbojów, wielkich cywilizacji, a nie to, co wymyśliły mikroby, pełzając po nich. Brak znacznej Energii – to przyczyna tego, że nikt nie powtórzy tych osiągnięć. Możecie obejść wszystkie ruiny Indii, zostać wedystą, buddystą, aryjczykiem, kimkolwiek, zaliczyć siebie do aryjstwa, wedyzmu – nigdy nie staniecie się tym, czym było naprawdę; bo nie ma Energii i czystości woli, która czyniła takim; to samo ze wszystkimi grami w przeszłość. Człowieka czyni Energia, a nie wymyślanie siebie takim. Możecie budować senaty, stadiony, portyki, kolosea, przybijać Orły na fasadach, wam do Rzymu jak świni do nieba, a nawet dalej; duch zgniłego jelita, a nie Orła, nie wpuści tam. Miłość jest Niebem. Wam do Orłów na Odznakach, do pochodu legionów, jeszcze dalej, jak świni tam. Chciwość – onaż świnia – wyjadła wszystko, co było ludzkiego. Tak wygląda ona, ta namiętność, w świecie duchowym. Kiedy nie jest okiełznana, co zapowiadał zakaz spożywania wieprzowiny, istota jest zrostem żądzy i próżno mówić o Miłości i szczęściu w niej. Niebo nie jest dla nich. Niebiańskości nie ma, choćbyście odziali się w purpurę i złoto. Parodia niemal bezdechniej cywilizacji wobec wielkich cywilizacji przeszłości – Indii, Egiptu, Rzymu – polega na tym, że tam był Bóg, choć różnie czczony, było Szczęście, a tutaj bóg-brzuch. Gratuluję. Z wniebowstąpieniem na odwrót. Brak Energii i radości w działalności sprowadza radość i sens życia do obżarstwa. Szczęście wyparowuje razem z nim. Dwa czynniki czynią człowieka Człowiekiem i określają poziom jego przyjemności i szczęścia. Na niskiej energii istota reaguje na niskie bodźce, na swój/obcy, na przyjemności brzucha i żądzy, nie jest jej właściwe obejmujące myślenie i miłość do piękna. Jej energia nie podnosi się wyżej czakry płciowej i odpowiednich organów przyjemności – płciowych, jelit, żołądka – radość, szczęście każdego jest na poziomie jego aktywowanej czakry. Gdzie Energia, tam i szczęście. Oto dlaczego istoty na dolnej czakrze z pożądania przełączają się na jedzenie, picie – tylko to przynosi im przyjemność. Aktywność tylko dolnych czakr daje płciową i brzuszną żądzę, chciwość pieniędzy, zazdrość, łakomstwo na wszystko, co materialne. Chciwość w duchu – w istocie informacyjnej – roznosi, w swojej kolejności, formę. Zwycięstwo chciwości i aktywacja wyższych czakr zapewnia wyższe, bardziej duchowe szczęście i zmniejsza, normalizuje formę. Chudnięcie na herbatkach, a nawet na głodówkach – to wymysł dla idiotów. Miałem u siebie tych, których prowadziłem przez 15-dniową suchą głodówkę: bardzo szybko nabierali poprzednią nadmierną wagę, przy czym jedli bardzo mało. Chciwymi z wyglądu nie byli, ale coś było wewnątrz i to coś – to żądza, łakomstwo, naruszenie Dziewiątego Przykazania. Ono, jak i zazdrość, zatrzymuje energię na samej dolnej czakrze i czyni szczęśliwym tylko z zadowolenia organów lędźwi. Na takim poziomie obecnie przebywają miliardy. Stąd poziom ich potrzeb i wyobrażeń o szczęściu. Kilkuczakrowa istota a priori jest nieszczęśliwa i żadne Pieniądze, Majątek, Władza, do których tak się pnie, nic ziemskiego nie uczyni jej szczęśliwą. Przez niemożliwość takiego w zasadzie. Wielkie Szczęście nie mieszka na niskich piętrach. Ci, którym tak zazdroszczą gapie, są sami nieszczęśliwymi ludźmi, nieszczęśliwymi na tyle, że boją się sobie do tego przyznać. Wysokie nie mieszka w niskim transformatorze. Oni mogą zaspokoić wszystkie zachcianki – nigdy nie mieć go, nirwany szczęścia. Radość, szczęście nie mogą być wyższe od nieaktywowanej czakry. Aktywacja tylko dolnych centrów energetycznych daje radość na poziomie brzucha, radość z zaspokojenia żądzy, pożądania jedzenia, miłości do rodziny, dzieci, relacji rodzinnych, swojego własnego, bliskiego, to radość, jak i energia, bardzo niskiego poziomu. Kiedy energia w ludzkości spada do niemal zera, większość spada właśnie w takie – i uważa to za szczyt błogostanu. Tylko dla niego kradnie, oszukuje, ośleje. Jednakowe napięcie w ludzkości czyni w przybliżeniu jednakowym poziom szczęścia i wyobrażenie o nim. Oto skąd w różnych czasach ludzie różnie widzą i szukają szczęścia: różna w czasie Energia aktywuje różne centra energetyczne i im wyższe, tym wyższe rozumienie pięknego, szlachetnego, pięknego, tym wyższe szczęście. Na niskiej energii i aktywacji niskich czakr wszystko piękne widzi w zazdrości, chciwości, w żarciu, piciu, nadużywaniu organów reprodukcji. Zaspokojenie żądzy staje się bezcennością. Podmioty żądzy korzystają z tego jak z bankomatu. Miliony psychologów żyją z rozwiązywania relacji. Kiedy wszystko jest biologicznie proste: aktywacja tylko niskich czakr daje niskie uzależnienia – od żarcia, picia, spółkowania – i zawsze są gotowi pasożytować na tym. Takiego lecz/nie lecz, zamawiaj zęby subtelnościami psychologii, to nic nie da, taka istota nie może mieć szczęścia w czymś wyższym. Poziom czakr określa poziom przyjemności i uzależnień. Aktywacja tylko dolnych czakr automatycznie oznacza zwierzęcy poziom potrzeb i mentalności. Byłoby nieprawidłowo przemilczeć, że u wielu zgasły lub nie są aktywowane nawet one. Ich aura widziana jest jako zrost ciemności. To martwi duchem i rozumnością, głęboko nieszczęśliwi ludzie. Ich duchowe istoty widziane są jako szkielety. Przez przekroczenie podstawowych Praw ludzkość stacza się w niedostępność Sygnału, w nieuchwytność Energii, i tym samym – do samych płciowych i brzusznych instynktów. Pieniądze, Jedzenie, Seks – ich trzygłowy bóg. Jeść, pić, spółkować –

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 5strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

palą ich. Wpadają w coraz większą agresję. Maski opadają, a świat odsłania się w pierwotnym pięknie. Trójczakrowi, jednoczakrowi, opanowawszy wszystko, nie posiadają wystarczającego potencjału transformacji Energii, tak jak żarówka o kilku woltach nie może wytrzymać milionów. Ich niższe kasty nawet nie wiedzą, że coś ich pali, dręczy i nie pozwala żyć, lecz także wyżsi nic nie wskórają, bo to działanie planety. Dokładniej – Boga poprzez nią. Tak więc to, co prawie zagarnęli, to, na co położyli tyle rodów, żyć, pokoleń, ekspansji, obraca się ku nim twarzą Gorgony. Malarz Lucyfera – to poważny malarz. Bóg nie na darmo używa go do malowania banerów i pokrzepiających plakatów. Niewidzialne napięcie zmusza do chowania się pod ziemię, tak spełniają się słowa: „Wtedy zaczną mówić do gór: Przykryjcie nas, a do pagórków: Padnijcie na nas”45. Lecz to nie potrwa długo, nadchodzi coś lepszego. Na niskiej energii człowiek popada w różne formy niedorozwoju umysłowego, a takie same ograniczone są jego ideologie, zazwyczaj zapożyczone z przeszłości. Ci ludzie żyją w przeszłości, zarówno własnej, jak i historycznej: ich duch żyje tam, w minionych czasach, żyje w świecie duchowym, na tej samej częstotliwości, co kiedyś. Tam, gdzie płonął Ogień Miłości, Ogień jego szczęścia, tam jest i duch. Wszyscy, którzy pogrążyli siebie w przeszłości, pogrążyli się w bezlitosności, żyją nie życiem, lecz duchową wirtualnością, i taka jest ich użyteczność w rzeczywistości. Dzieci żyją przyszłością, jako odrost dążenia, a ten odrost przebija betonowe przeszkody; starzy i przyziemni żyją tym, jak dobrze było kiedyś, i nie mogą nic. Dzieci Boga będą mogły wszystko. To dzieci diabła były bezsilne. Naród, który żyje przeszłością, wszczepioną mu, jest niezdolny do życia. To trup z oznakami życia. Obcięto mu centralny pęd – odebrano mu pasjonarność. Naród, który kieruje się ku wielkiej, Bogu miłej przyszłości, otrzymuje nowe życie. Młody na wojnie, w okopie, jest szczęśliwszy niż stary w pałacu. Tak i naród w młodym, nowym i starym doświadczeniu, na niebiańskiej i ziemskiej częstotliwości. Doświadczenie wojny zapamięta się na zawsze. Przeżyte w cieple, w kokonie, na słabej energii, nigdy nie zostanie zapamiętane z powodu braku szczęścia. Nowość wrażeń – jego sprawczyni. Szczęście – w samej Miłości, w jej niepowtarzalnej chwili, wielkiej jak objęcia Boga. Szczęście – zorza Miłości. Szczęście świta wcześnie. Początek cywilizacji to zawsze poranek. Noc – zawsze zachód Światła i szczęścia. Ludzkość, jak i cała planeta, nie żyje liniowo: wszystko, co żyje i jest materialne, żyje energetycznie, rozwija się, żyje sinusoidalnie. Góra Energii jest Górą Pańską, Dolina – Doliną diabła, Doliną rozpadu, Doliną Śmierci, Doliną płaczu i odpowiednich sił. Słowo Boga stworzone jest według takich pierwowzorów, według tego, jak procesy tutaj wyglądają tam, w świecie duchowym. Dlatego Bóg modlił się na Górze, Mojżesz pościł i otrzymywał Prawa na Górze, Bóg zstąpił na Górę Synaj, na Górze budowano Świątynię; Góra jest pierwowzorem maksymalnie dostępnej Siły Boga. Dolina – jej upadkiem. Każdy, kto czyta Słowo sensownie, wiele rozumie. Czytelnik litery nic nie rozumie. Pracując nad Słowem Boga, człowiek rozwija siebie i podnosi Energię, a nie wyświadcza przysługi Bogu. Potrzebuje tego on, a nie Bóg. Dlatego przez proroków przez tysiąclecia Nim tworzona była Biblia. Naród, dla którego Biblia jest Baterią, nigdy nie zgaśnie w Miłości. Naród, dla którego Biblia jest niczym, jest trupem i niewolnikiem narodów o większej energii, oświeconych, bardziej aktywnych umysłowo i politycznie, zjednoczonych i wzmocnionych. Zarówno Stary, jak i Nowy Testament46 są akumulatorem rozwoju i szczęścia dla ludzkości. Mądry skorzysta, głupiec zaprzepaści. I tym zaprzepaści siebie i swój ród. Mądry, dzięki pośrednictwu Słowa, osiągnie szczyty Góry Boga. Niedorajda we wszystkie czasy pozostanie w Dolinie Smutku, Dolinie Płaczu. Na niskiej energii człowiek jest słabomyślny i powtarzaczem starego. Jest zamyślony i lękliwy, podczas gdy na wysokiej energii jest prostolinijny, pewny siebie i nie zważa na wrażenie, jakie wywiera. Na niskiej energii jest twórczo i mentalnie bezsilny: nie wymyśla nowego i nie tworzy go Myślą. Grzebie się w śmietniku przeżytych pomysłów, ideologii, fantazji, historii, jak baba w śmietniku wspomnień o tym, jak kiedyś była dziewczyną. Widzi małe i nieistotne, a samej Historii nigdy nie widzi. Na niskiej energii Myśl jako taka jest nieobecna – jest myślenie o niczym. Tak samo jałowe, jak i bezdarne. Przeszłość jest piękna, przyszłość – nieobecna. Z powodu jej niezgodności z obrazem przeszłości. Nowe nie powstaje z powodu braku jego tworzenia Myślą. Co jest zupełnie zrozumiałe, wynikając z pracy mózgu na niskiej energii. W tym stanie tworzy on to, co przyjemne dla ciała i niezbędne do przetrwania, a nie strategemy. Wielka myśl nie rodzi się i nie przekazuje się innym, nie ładuje ich do jej realizacji. Myśl nie staje się myślo-obrazem i planem dla wielu. Wszystkim im wydaje się, że przyszłości nie ma. Widzi się ją na podstawie doświadczenia przeszłości. Będzie tak, jak jest, będzie tak, jak było, będzie tak, jak nam się chce. Zupełnie nowa rzeczywistość wysysa z ludzi zagubienie. Ludzie gorączkowo szukają przyszłości w prognozach, a nie w objawieniu od Boga, i jej nie tworzą. Jedna prognoza przeczy drugiej i na trzeci dzień zostaje zapomniana. Rzeczywistość jakby drętwieje. Na niskiej energii człowiek nie jest twórcą ani działaczem. Jego aktywność twórcza i myślowa równa się zeru. Wielka i znacząca idea, podobnie jak jej urzeczywistnienie, są nieobecne. Cały mózg, jak lampa bez Światła, powoli obumiera. Takich dziś są miliardy: utrata pamięci, luki w pamięci, otępienie, kretynizm, debilizm – objawy wygasania mentalności ludzkości na etapie braku Światła. Myślowo, ideowo, twórczo człowiek popada w katalepsję. Paradoksalnie, właśnie w tym stanie uważa się za najmądrzejszego, najlepszego, najwspanialszego we wszystkim. W stanie Wieży Babel – wielkości ponad Bogiem, z odpowiednim pragnieniem władzy, wszechmocny i chcący wszystkiego dla siebie: przyjemności, zasobów, pieniędzy, Wszystkiego. Takie jest znaczenie Wieży Babel w Biblii: zbiorowego człowieka na niskiej energii, dążącego do Władzy i własności Boga. Złośliwy żart płata mu egoizm, który aktywuje się i rozpala na niskiej częstotliwości. Nie potrafi myśleć ani o Bogu, ani o diable, ani o bliźnim, tylko o sobie. Leży i myśli tak od wieków. Leży, i im więcej leży, tym bardziej widzi się chorym, okaleczonym, nieszczęśliwym. Jest chory egoizmem. A wydaje się sobie samemu najbardziej chorym, najbardziej nieszczęśliwym. Wszyscy są jej winni, ona – w niczym. Jej wiedza to zewnętrzne wrażenia, wrzenie emocji, pył drobnostkowych wiadomości, a nie przenikanie w istotę czegokolwiek. Jej wiedza jest kosmicznym pyłem, a nie gwiazdami i ciemną Energią w kosmosie. Sama jest mgławicą pyłu wiedzy, niezdatnej do niczego, na nic niepotrzebnej, nieprzydatnej do zastosowania w życiu, a to nie przeszkadza uważać się za samą mądrość. Wydaje jej się, że wie wszystko, potrafi wszystko, silniejsza i mądrzejsza od Boga, którego oczywiście nie ma: jest ślepcem, który widzi kosmiczny pył, widzi powłokę Wszechświata, lecz nie widzi w nim Boga. Problem egoizmu, zarówno indywidualnego, jak i zbiorowego, jest problemem niskiej energii. Odpowiednie są także ich działania: wprost lub pośrednio grabieżcze, wprost lub pośrednio egoistyczne, wprost lub pośrednio pasożytnicze. To niska energia i charakter zamknięcia sprawiają, że tacy są. Władca i klasa rządząca na niskiej energii nie mogą troszczyć się o naród. Umysł na niskiej częstotliwości może troszczyć się tylko o siebie. Tak samo jak chory będzie troszczył się tylko o siebie – nie ma już w nim więcej energii. Egoistyczna władza, egoistyczna klasa rządząca – zawsze są płodem niskiej energii i wygasania mózgu; stąd poziom czynów i zamiarów. Im mniejsza energia, tym bardziej żyje się na wyspie fantazji. Dobrze byłoby choć własnych, lecz nie – fantazji o podporządkowaniu, urządzeniu świata. Fantazji z elementami panowania nad światem. Nieodłączny przejaw niskiej energii i władzy pasożytniczego typu. Ziemskie fantazje o panowaniu nad światem lub posiadaniu części świata w celu posiadania są głosem Węża, opisanego w Księdze Rodzaju, głosem niskiej częstotliwości, czym zasadniczo jest cała miłość do cielesnego i ziemskiego. To jest przebudzenie diabła w człowieku i w systemie władzy, w klasie. W stanie niskiej energii włącza się walka o panowanie nad światem. Władca i klasa rządząca na niskiej energii, na tej samej co masy częstotliwości – to śmierć tych mas. Gdy naród wybiera władcę podobnego do siebie, nie podejrzewa, że wybiera śmierć dla siebie. Altruizm i poświęcenie, troska o naród – dary wielkiej Energii, której nie posiada zwykły lud, będąc przeważnie ziemskim, na niskiej częstotliwości. Gdyby było inaczej, nie zajmowałby się sprawami ziemskimi, lecz czymś innym: sprawami duchowymi, umysłowymi, poznawaniem Boga. Inteligencja, która czci naród, życie ludowe, zupełnie nie rozumie narodu, jego poziomu energetycznego i przeznaczenia człowieka ziemskiego. Przez to myli siebie z narodem i zamiast służyć mu za przykład, staje się samym narodem i gubi siebie i jego. Niższe powinno dążyć do wyższego, a nie odwrotnie, w tym leży istota rozwoju duchowego. Gdy pomieszana zostaje hierarchia, znika rozwój i włącza się prawo odrzucania. To, co się nie rozwija lub przeszkadza rozwojowi, zostaje zniszczone. Altruizm i poświęcenie, dbałość o naród, nieustanne myślenie o nim, jak mu uczynić dobro – zasługa jednej Energii. Na znikomej energii istota fizycznie jest do tego niezdolna. Dlatego zewnętrzny dobór według podobieństwa i przyjemności dla siebie jest doborem śmierci. Władza i mózg na energii fizycznej są nie do pogodzenia, lecz w epoce niskiej energii jest to regułą. Kretyni u władzy są wtedy ikonami stylu. Stąd też ich jaskiniowy populizm, udawany wodzostwo i nigdy niedokonywanie dobra. W władcy ma rządzić Bóg. Co zostało przedstawione przez Koronę i Uraeusa na nakryciu głowy faraona. Korona oznacza Ogień Boskiej Miłości, jej Płomień. Uraeus – żądlący uderzenie myśli Energii. Uderzenie celowej Myśli. Wszystko to jest właściwe władzy od Boga, a nie władzy od człowieka. Wszystko, co ludzie wybierali według własnych upodobań, odpowiadało ich energii, ich potrzebom, ich zdolności myślenia i tworzenia, ich bezsilności wobec przyszłości. Wszystko, co wybrano z niskich potrzeb, jest energetycznie i twórczo niezdolne. Zatem nie może wydać z siebie jakościowo lepszej przyszłości. Tworzy ono na tej samej częstotliwości co malarz Lucyferow. Korzysta z jego obrazów, marzeń, projekcji ze świata duchowego, a potem dziwi się realiom życia. Żyje energią i planami diabła, a chce, żeby było po Bożemu. Żyje rozpaloną zmysłowością, odrzucając niebiańską manną Energii. A chce niebiańskiego szczęścia i Dobra. Skąd? Ono całą siłą, nieświadomie, służy diabłu, a chce, żeby Bóg mu pomagał i sprzyjał. Tak będzie trwać, dopóki nie zmienią się wyobrażenia w tej sferze i nie zmieni się samo. Bóg, przy całej swej wszechmocy, nie może błogosławić temu, co nie jest Jego; temu, co pracuje, myśli i działa nie na Jego fali, nie na Jego częstotliwości. Tak będzie trwać, dopóki nie zmienią się wyobrażenia, że nie oblicze, nie partia, nie jakakolwiek przynależność, lecz jedynie Energia obdarza najwyższymi cnotami, zdolnością do rządzenia i do czynienia wielkiego i znaczącego historycznego Dobra. Przyziemna ludność, władca i klasa rządząca nawet się o tym nie domyślają. Potrzebują, żeby wszystko było jak u wszystkich: są kopistami, a nie twórcami swojej lepszej przyszłości. Obdarzenie Energią opisane jest namaszczeniem Dawida na króla przez Samuela. „Bóg patrzy nie na oblicze, lecz na serce”, powiedział mu wtedy Bóg47. Bóg myśli energetycznie i takim samym jest Jego wybór. Czego nie może pojąć współczesny człowiek i stąd skutki ludzkich wyborów. Nieobdarzony Laską Energii z góry nie nadaje się do rządzenia. Nie myśli na tej częstotliwości, by myśleć i troszczyć się o naród. Może bajdurzyć na tematy dobra ludziom, dobra społeczeństwu, a czynić – nigdy. Jego ciemię łapie malarza Lucyferowa. Ziemska i niebiańska Energia, ziemski i duchowy mózg, przyziemność i strategiczność – to właśnie odróżniało i będzie odróżniać ziemskich od duchowych, niską wibrację od wyższej częstotliwości. Ziemskie, fizyczne możliwości – od możliwości na częstotliwości nieziemskiej. Myślenie ziemskie – od myślenia na nieziemskiej fali: stworzonego z natchnienia, z podrażnienia uczuć, od tego, co stworzone na prądzie Boga. Na Bogonatchnieniu. To właśnie odróżniało i będzie odróżniać mrok niezrozumienia, niewiedzy, głupoty od oświecenia Światłem Boga; to odróżniało Mojżesza od faraona, Macedończyka w bitwie pod Gaugamelą od króla Persów Dariusza, Juliusza Cezara od Galów, Czyngis-chana od osiadłych plemion; to, co rozstrzygało bitwę Historii, a nie pojedyncze potyczki; to, co było słabością u jednych, a Siłą Boga u innych. Wielka Miłość we właściwym odbiorniku czyni z człowieka istotę protoanielską. Jej znamiona: otwartość (samopoświęcenie, działanie na zwrot), obszerna pamięć, supergenialność, bezpośredni związek z Bogiem. Złoty Ogień, niebiańska fala, uchwytna jak Sygnał. To człowiek typu duchowego, z zupełnie innymi strefami roboczymi mózgu, które u zdecydowanej większości (typu ziemskiego) są nierozwinięte lub nieaktywne. Wszystko, co ubóstwia typ ziemski, jest jej obce. Ona myśli strategicznie, a nie przyziemnie. Myśli tak, jak podpowiada Bóg na swojej fali, a nie malarz Lucyferow. Żyje tak, jak podpowiada Bóg, a nie podburza malarz Lucyferow. Robi to, czego w danej chwili wymaga Plan Boży, a nie to, co zgadza się z planami zwykłych obywateli. Tworzy historię. Która nigdy im się nie podoba, im, urodzonym, by jeść, pić i wypróżniać się. Stąd rozbieżność ze światem, jego wyobrażeniami, sądami i powszechnie przyjętymi w swoim czasie poglądami. Wszystko, co potem staje się nowym ustrojem, prawem, normą, zostaje odlane przez Energię z tego, co z ziemskiego punktu widzenia wydaje się nienormalne. Stworzone z Ognia wieczności, z wiecznej substancji, stworzone z Miłości – jest wieczne. Stworzone nie z Miłości jest martwe jak zielnik. Nie ma w sobie Życia. I nie przekazuje go ludziom. Wszystko, co stworzone z natchnienia, z energii fizycznej, jest przemijające. Wszystko, co stworzone z Wniebowzięcia, z wiecznej Energii, jest wieczne. Nigdy niewiędnący bukiet. Żywy Ogień trwa w nim na zawsze. Prawidłowi wykastrowani idioci nie potrafią niczego prócz trzech wymienionych funkcji; oni też tworzą stagnację i niczego tak się nie boją, jak wielkich przemian. To zagraża ich zgniłej stabilności. Ustalonemu pasożytnictwu. Potem z wielkim zapałem rzucają się na nowe i gotowe. Wielka Energia w niewłaściwym (zamkniętym, nieoczyszczonym) odbiorniku czyni człowieka przedsiębiorczego, obdarzonego zdolnościami do Zła, pociągającego, nastawionego na korzyść dla siebie i szkodę dla innych. Wielkiego Zdobywcę, Wojownika, ukierunkowanego na korzyść siebie i swojej grupy. Takim uczynią go pewne wewnętrzne cechy, których nie mają inni; są one tylko u nielicznych. Bóg dobiera do tej czy innej funkcji według nich: zarówno niszczyciela, jak i twórcę. Bóg nie pyta mas, jak i kto ma nimi rządzić w tym czy innym okresie historii. To, jak się nimi rządzi, kto rządzi i sama historia, zależy od poziomu energii i zgodności z Prawami Boga. Okrutnych, nieczystych – niezgodnych z Prawem – będzie się rządzić okrutnie. Dobrych, czystych – zgodnych z Prawem – troskliwie i miłosiernie. Z miłosiernymi – miłosiernie, z przewrotnymi – według ich przewrotności. Z czystymi czysto, z nieczystymi – według ich nieczystości48. To wieczne i przez nikogo nieodwołalne Prawo. To jest Jego wewnętrzne panowanie według zgodności z własnym stanem. W dwóch różnych okresach – niszczenia i tworzenia – dobierane będą dwa różne typy władzy, przewodników wyższej Woli. Dlatego osądzać z własnego „chcę”, jak mi się podoba, a jakby było, to szczyt głupoty: historia jest taka, jaki jest stan narodu. Intelektualiści, inteligencja, którzy wyuczenie osądzają władzę, dawnych władców, a nie oceniają stanu narodu, widzą zło w głowie, a nie w całym ciele. Podczas gdy całe ciało to jedno drzewo, jedna częstotliwość. Zło bezprawia i ziemskich wad nie uważa się za takie, które trzeba naprawiać. Wtedy już Bóg naprawia tak, że nie pyta, jak się nazywasz. Myśleć, że Bóg czegoś nie wie albo że coś przechodzi obok Jego wyboru – to naiwność kury. Jak każde narzędzie ma swoje przeznaczenie, tak i każda rzecz u Boga ma swoje. Używa tego, co zamknięte, do pochłaniania i przetwarzania, a tego, co otwarte – do tworzenia. Według zasady czarnych i jasnych gwiazd. __________ 45 Ozeasz 10,8; Łukasza 23,30; Jana 6,16. 46 Pisana na różnych kontynentach i składa się z ponad tysiąca tomów. 47 1 Samuela 16,7. 48 2 Samuela 22,26-32; Psalm 17,26-27. Dalszy ciąg nastąpi.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 6strona oryginału ↗

Andrij Melnyk i masakra we Lwowie w 1925 roku

Bohdan CZERWAK, przewodniczący OUN Na początku 1924 roku Galicjanie przeżywali to z szczególnym niepokojem. Niemal codziennie pojawiały się wiadomości o zatrzymaniach ukraińskich działaczy przez polską policję. Przy tym nikt nie znał losu aresztowanych: znikali i nie można ich było odnaleźć. We Lwowie krążyły pogłoski, że polska policja natrafiła na trop rozgałęzionej konspiracyjnej siatki, która prowadziła działalność wywiadowczą przeciwko państwu polskiemu. Tymczasem trwały zatrzymania i aresztowania. Jeśli Galicjanie w większości dyskutowali o pogłoskach, to Andrij Melnyk wiedział i rozumiał, że Polakom chodzi o działalność UWO (Ukraińskiej Organizacji Wojskowej), która rzeczywiście miała swoich ludzi w różnych polskich instytucjach i nie bez powodzenia próbowała zdobyć tajne informacje. Mimo że Andrij Melnyk i podległe mu bojówki UWO nie brały bezpośredniego udziału w tej pracy, trzeba było niezwłocznie wprowadzić dodatkowe środki bezpieczeństwa. W szczególności pułkownik odwołał wszelkie narady i zakazał ich przeprowadzania przewodnikom niższego szczebla. Wszystkie spotkania miały odtąd odbywać się w formie „twarzą w twarz”. I choć A. Melnyk prowadził legalny tryb życia, przestał nocować w jednym miejscu, stale zmieniał mieszkanie. Sytuacja zaostrzyła się w połowie lutego 1924 roku, gdy Galicją wstrząsnęła wiadomość o śmierci w polskim więzieniu łączniczki UWO Olgi Basarab, która ponadto miała kontakty z przewodniczącym UWO Jewhenem Konowalcem. Olgę znaleziono martwą w celi więziennej ze śladami pobicia, a Polacy starali się w każdy sposób zatuszować jej śmierć. Tymczasem machina aresztowań nabierała rozpędu, dlatego ludzie wiązali śmierć O. Basarab właśnie z działaniami polskiej policji. Aby nie narażać się na represje, Andrij Melnyk w sprawach zarządu lasów greckokatolickiej metropolii wyjechał z Lwowa do miasteczka Osmołoda na Bojkowszczyźnie. Jednak to go nie uratowało. 10 kwietnia 1924 roku do jego mieszkania wtargnęli polscy żandarmi z nakazem aresztowania. I choć A. Melnyk moralnie zawsze był na to gotów, przez dłuższy czas nie mógł zrozumieć, jak policja natrafiła na jego trop. Dopiero gdy rozpoczął się proces sądowy, wszystko zrozumiał. Okazało się, że gdy wcześniej aresztowano jego towarzysza Wasyla Kowalenka, ten, składając zeznania, wspomniał o swojej znajomości z Andrijem Melnykiem, w szczególności opowiedział, że pułkownik pożyczał mu pieniądze. Wystarczyło to, by rozpoczęto poszukiwania A. Melnyka i ostatecznie go aresztowano. Później W. Kowalenko zrozumiał, że popełnił błąd, i odwołał swoje zeznania, ale było już za późno. Proces sądowy przeciwko Andrijowi Melnykowi i innym Ukraińcom, których Polacy podejrzewali o działalność wywiadowczą, odbył się w marcu 1925 roku. Na jego początku A. Melnyk pozostawał optymistą i wierzył, że uda mu się wyrwać z szponów polskiej policji, gdyż bezpośrednich dowodów przeciwko niemu nie było. Jednak Polacy już wiedzieli, że mają do czynienia z krajowym komendantem UWO i zastępcą komendanta UWO Jewhena Konowalca, dlatego zamierzali za wszelką cenę go skazać, nawet gdy nie było do tego podstaw prawnych. Na początku rozprawy prokurator poprosił sędziego, aby z sali sądowej wyprowadzono wszystkich postronnych, gdyż sprawa dotyczy kwestii obrony Polski. Sędzia uwzględnił wniosek prokuratora i proces toczył się przy drzwiach zamkniętych. Dopiero teraz Andrij Melnyk zrozumiał, że jego optymizm był nieuzasadniony. Mimo to nawet w takich okolicznościach nie zaprzestał walki o swoją wolność. Wraz z innymi więźniami pułkownik zaczął domagać się, aby akt oskarżenia odczytywano po ukraińsku, a nie po polsku, jak uczynił to prokurator. Polskie ustawodawstwo językowe w tej kwestii nie dawało jednoznacznej odpowiedzi. Skorzystali z tego A. Melnyk i inni podejrzani, którzy kategorycznie odmawiali słuchania oskarżeń w języku polskim. A gdy sędzia nie uwzględnił ich żądań, skorzystali ze swojego prawa powrotu do cel więziennych. Dalej proces sądowy toczył się bez oskarżonych, których zarzucano działalność szpiegowską przeciwko Polsce. Proces ten nazwano „niemym”, a jego stronniczość stała się oczywista dla wszystkich. W rezultacie A. Melnyk otrzymał cztery lata więzienia na podstawie jednego z dokumentów, który zabrano podczas aresztowania Olgi Basarab. Był to list w języku niemieckim, rzekomo podpisany przez A. Melnyka. W rzeczywistości, oczywiście, Andrij Melnyk żadnych listów nie pisał, gdyż nie pozwalały na to zasady konspiracji, których zawsze bezwzględnie przestrzegał. Ponadto charakter pisma, którym napisano list, zupełnie nie zgadzał się z charakterem pisma pułkownika. Dla Andrija Melnyka nastały „czarne dni”. Przewieziono go do więzienia na ulicy Stefana Batorego, gdzie przetrzymywano podejrzanych z zamiarem przewiezienia ich do „Brygidek” – więzienia dla skazanych. Andrij Melnyk wraz z towarzyszami znalazł się w strasznych warunkach bytowych: złej jakości wyżywienie, brak należytych warunków sanitarnych i higienicznych, samowola strażników. Stało się jasne, że trudno będzie nie tylko odsiedzieć wyrok, ale i przeżyć. Dlatego więźniowie postanowili przystąpić do zdecydowanego protestu i ogłosili głodówkę. Nie chcąc rozgłosu, administracja więzienia obiecała poprawić warunki bytowe. Ale nic nie zrobiła. Wówczas więźniowie ponownie ogłosili głodówkę, tym razem wyraźnie sformułowali żądania: oddzielenie więźniów politycznych od kryminalnych; zapewnienie prawa do kontaktów z kierownictwem więzienia; umożliwienie otrzymywania żywności z zewnątrz; korzystanie ze spacerów; czytanie książek i gazet; otrzymywanie pomocy lekarskiej. Polacy odpowiedzieli okrutnie: niemal do śmierci pobili ukraińskiego więźnia politycznego Wasyla Kostynjuka. To była kropla, która przelała czarę cierpliwości Ukraińców. W proteście A. Melnyk z przyjaciółmi stanęli przy oknach i na cały głos zaczęli śpiewać pieśni rewolucyjne. Poparli ich kryminaliści, którzy wywołali głośny rozgardiasz, stukając w drzwi i kraty. Powstał harmider, który słychać było poza więzieniem. W tych dniach we Lwowie odbywały się prestiżowe międzynarodowe targi „Wschodnie Targi”, na które przyjechało wielu gości z zagranicy. A rejwach w więzieniu, słyszalny na ulicy, mocno psuł wizerunek władz lwowskich. Jednak Polacy nie zamierzali szukać kompromisu. Przeciwnie, rozpoczęli, dosłownie rozumiejąc te słowa, pogrom. 16 września 1925 roku w środku nocy uzbrojeni w pałki strażnicy wdzierali się do cel więziennych, siłą wyciągali więźniów na korytarz i tam bili ich pałkami. Do celi, w której przebywał Andrij Melnyk, skierowano dwóch zbirów Bora i Stonżka, którzy mieli sadystyczne skłonności. Wpadając do celi, zaczęli krzyczeć: – Gdzie jest Melnik? Pułkownik leżał na pryczy z wysoką gorączką, gdyż zaostrzyła się u niego przewlekła choroba płuc. – Jestem pułkownik Andrij Melnyk – odpowiedział z ostatnich sił. Jeden z oprawców wykręcił żarówkę w celi. Zrobiło się ciemno. Pułkownika chwycono za ręce, wyciągnięto na korytarz, powalono na podłogę i zaczęto kopać. – Co wy robicie? – ledwo zdołał wykrztusić pułkownik. Na to jeden ze strażników uderzył go w twarz ciężkimi kluczami. – Zamilcz, Ukraińcu! Następnie podniesiono go, chwycono pod ręce i poprowadzono korytarzem do schodów, nie przestając przy tym bić. A żeby nikogo nie rozpoznał, nałożono mu na głowę prześcieradło. Wyczerpany bólem pułkownik upadł. Wtedy chwycono go za nogi i wleczono schodami w dół, nie przestając bić. Andrij Melnyk oprzytomniał w piwnicznej celi „Brygidek”, gdzie oglądał go lekarz. I dopiero po dwóch dniach przeniesiono go do szpitala. *** Masakra we Lwowie nieoczekiwanie zyskała międzynarodowy rezonans. Organizacje ukraińskie zwróciły się do Ligi Narodów z żądaniem potępienia zbrodni w lwowskim więzieniu. Do Lwowa jedna po drugiej przyjeżdżały międzynarodowe delegacje, aby zbadać sytuację. Istotną rolę w sprawie pogromu w lwowskim więzieniu, w szczególności w nadaniu mu rozgłosu i przyciągnięciu do niego międzynarodowej uwagi, odegrała interpelacja senatora Mychajła Czerkawskiego do ministra sprawiedliwości Polski. W interpelacji zaznaczano, że 16 września podczas transportu więźniów politycznych z więzienia, które znajduje się przy ulicy Batorego 3, do więzienia „Brygidki”, znajdującego się przy ulicy Kazimierzowskiej, ich. Dwa obrazy z cyklu najlepiej oddają wojenną Wielkanoc lat 2022–2025. Ale życie trwa, i Bóg daje Nadzieję na Pokój i Nasze Zwycięstwo. Przygotował Georgij Łuk'janczuk we Lwowie. Pobito ich w brutalny sposób, zadając ciężkie obrażenia ciała. Pobicia dokonali strażnicy przy całkowitym przyzwoleniu polskiej żandarmerii. Świadkami pobicia byli inni więźniowie, którzy widzieli lub słyszeli krzyki ofiar, bezlitośnie torturowanych przez strażników. Następnego dnia fakt pobicia więźniów politycznych stał się znany szerokiej opinii publicznej, w tym adwokatom więźniów, którzy natychmiast zaczęli domagać się spotkania ze swoimi podopiecznymi. Administracja więzienia jednak takiej zgody nie wydała, motywując to tym, że więźniowie są złośliwymi naruszycielami dyscypliny. Dlatego adwokaci złożyli odpowiednie zażalenie do sądu apelacyjnego, który zezwolił adwokatowi Stepanowi Fedakowi na spotkanie z pułkownikiem Andrijem Melnykiem, który w tym czasie przebywał w więzieniu szpitalnym „Brygidki”. Jak twierdzi S. Fedak, pułkownik miał poważne obrażenia ciała: na twarzy liczne ślady pobicia, pod prawym okiem ogromny siniak, a samo oko wyszło na wierzch; ramiona posiniały i poczerniały od zadanych ran. A. Melnyk osłabł do tego stopnia, że mógł tylko powiedzieć S. Fedakowi: „Widzi pan, panie mecenasie, jak mnie po zwierzęcemu pobito i zmasakrowano. Bito mnie nogami po twarzy i ciele tak mocno, że chyba rozerwali mi płuca, bo plwam krwią. Nie tylko bito, ale też ciągnięto mnie za nogi korytarzem, przy tym kopiąc nogami”. Fakt pobicia Andrija Melnyka potwierdzali inni więźniowie, którzy razem z nim trafili do szpitala. Poszkodowanym Ukraińcom nie udzielono pomocy medycznej i nawet nie wszczęto czynności śledczych w sprawie tego incydentu, aby ukryć zbrodnię. W tym celu do poszkodowanych nie dopuszczano adwokatów i krewnych, co stanowi rażące naruszenie polskiego prawodawstwa. Fakt pobicia więźniów wywołał w ukraińskim społeczeństwie głębokie oburzenie, ponieważ wyszło na to, że w państwie polskim jej prawa nie obowiązują Ukraińców. W związku z tym senator skierował do ministra zapytanie: 1. Czy pan minister jest poinformowany o tym incydencie? 2. Jeśli jest poinformowany, to jakie zarządzenia wydał w celu usunięcia nadużyć i ukarania sprawców pobicia? 3. Czy z uwagi na niebywały rezonans, jaki wywołała ta sprawa w Polsce, zwłaszcza wśród Ukraińców, oraz jej odzew w międzynarodowych instytucjach broniących praw człowieka, pan minister zamierza powołać specjalną komisję, która byłaby uprawniona do zbadania tej zbrodni; dopuścić do jej badania przedstawicieli ukraińskich organizacji praw człowieka; wreszcie, czy zamierza zwolnić ze stanowiska dyrektora więzienia, który dopuścił do nieludzkiego znęcania się nad więźniami? 28 października 1925 roku w senacie, z udziałem ministra sprawiedliwości Polski Piechockiego, odbyła się dyskusja nad sprawą pobicia w Lwowskim Więzieniu Śledczym Andrija Melnyka i innych więźniów politycznych. Minister nalegał, że straż jedynie podejmowała środki, aby uspokoić więźniów, którzy dopuścili się naruszeń dyscypliny. Śledztwo trwa i wyciąganie wniosków jest przedwczesne. Na to osobliwie zareagował jeden z posłów sejmu, Żyd Frestig: – Nie wiem, czy zarzuty wobec polskiej policji są przesadzone. Ale modlę się do Boga tylko o jedno: Boże, wybaw mnie od aresztowań lwowskiej policji! Oczywiste jest, że polskim władzom całe to zdarzenie było bardzo niewygodne. Aby zakryć swoją zbrodnię, zwołały proces sądowy nad strażnikami, który orzekł, że z powodu braku dowodów winy oskarżonych należy ich uwolnić. Pogrom lwowski zahartował charakter przyszłego przewodniczącego OUN Andrija Melnyka. Swoim postępowaniem udowodnił, że Ukraińcy wszędzie i zawsze będą bronić swojej czci i godności.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 6strona oryginału ↗

Wojenna Wielkanoc

Lwowska artystka Lesia Babliak stworzyła serię prac „Żółto-niebieski album”. Do wyrażenia emocji wystarczyły zaledwie dwa kolory – narodowe żółto-błękit-

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 7strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

niej czyn. Iwan Nyzowyj odważnie tworzył Ukraiński świat w zrusyfikowanym, nieprzyjaznym Ługańsku. Pozostał na naszej szorstkiej – nie swojej ziemi, zagarniętej przez wroga. I po śmierci broni naszej ziemi i przypomina, że mamy, musimy powrócić. I powrócimy. Wszystkich obejmuję razem – i bliskich, i dalekich: wyście moi najlepsi przyjaciele! Dla was kalina na słobożańskiej łące Czerwonych gron rozwiesza paciorki… O gdzie ty, nauczycielko w dalekiej szkole?! Jakaż ty byłaś urzędowa i oficjalna! I jak ty się krzywiłaś: ach, ten Tychyna! A wy, tępogłowi, wskazujący palcami, Oświatowi urzędnicy w ministerstwie! Coście w podręczniki powpychali?! Jakiego poetę narodowi ukradliście?”. Właśnie tak niepostrzeżenie, po ojcowsku życzliwie i wytrwale Stanisław Wołodymyrowycz zaszczepiał we mnie, wczorajszej studentce radzieckiej uczelni, nie tylko dążenie do osobistej wewnętrznej wolności, niezależności myśli, ale też skłaniał do głębokiego zanurzenia w tekstach artystycznych, studiowania ich pierwowzorów, w podtekstach uczył dostrzegać to, co najważniejsze, bo pisarz często myślał “nie tylko to, co napisał w książkach”. I jako przykład takiej badawczej postawy czy dość produktywnej metody – monografia “Młody ja, młody…”. Znamienne, że napisana ona została, jak na tamte czasy, dość śmiało. Na przykład, zamieszczono w niej zdjęcia Ł. Kurbasa, H. Czuprynki, M. Semenki, którzy byli już oficjalnie zrehabilitowani, ale nikt jeszcze nie odważał się o nich pisać. Badacz wykorzystywał także “kramolne” dokumentalne, archiwalne, rzadkie materiały literacko-krytyczne, włączając ważne konteksty narodowe i zagraniczne, trafne zestawienia – wszystko to dla jak najdokładniejszego odtworzenia prawdziwego twórczego oblicza wczesnego Pawła Tychyny – wielkiego ukraińskiego poety, którego głos najnaturalniej brzmiał w renesansowej dobie naszej kultury. Bo przecież, jak pisał w “Balladzie o artyście Piotrze Kisielowie…”, Jest świat olbrzymi poety Tychyny – My zaś prawie nic nie wiemy o nim. A trzeba, a trzeba, a trzeba, a trzeba – Bezgranicznej pieśni, kosmicznego nieba, Żeby gwiazdy płonęły, żeby gwiazdy śpiewały, Jak oczy kochane nieznanej Tali, Żeby rwało się serce do gwiazd, do wysokości. Żeby znano prawdziwie: “Ja – jestem naród!” Te wersy należą do odległego 1971 roku, ale jakże są aktualne dzisiaj! Książka “Młody ja, młody…” została podpisana do druku już po tragicznej śmierci autora – w październiku. Zatem on jej tak i nie zobaczył. I ja nie mogę powiedzieć mu następujących słów. Od tamtego czasu minęło sporo czasu, ale nie znam głębszego, historycznie dokładniejszego, bardziej wszechogarniającego badania monograficznego o wczesnym Pawle Tychynie. Jednocześnie to badanie – to prawdziwa łabędzia pieśń jego autora. W tytule “Młody ja, młody…”, wziętym z wiersza poety, zakodowany jest jeszcze jeden, podświadomy, symboliczny sens – pełne nadziei i życiodajne odczucia Stanisława Telniuka z jego ostatnich lat na ziemi.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 7strona oryginału ↗

Na spotkanie z Nyzowym

Olha NALYWAJKO ...Oto tutaj, w tej sali Zebrali się ostatni, najdrożsi, Komu daruję te szczere wiersze Na krawędzi, na granicy, na końcu… W przytulnej sali Narodowego Muzeum Literatury Ukrainy zebrali się wielbiciele twórczości znanego ukraińskiego poety Iwana Nyzowego, przyjaciele i rodacy z Ługańszczyzny. Natchnienie płynęło z utworów poety w wykonaniu Natalii Huryn, Wiktorii Matejko, Iryny Kulczyckiej, Hanny Romaniuk, Patricii Riabczuk, Anastasii Proworowej, Serhija Karacupy, Kateryny Matiasz – studentów Kijowskiego Narodowego Uniwersytetu Teatru, Kina i Telewizji im. I. Karpenki-Karego. Pisarka i dziennikarka Ołena Bondarenko podzieliła się wspomnieniami o poecie, przyjaźń z którym trwała ponad trzydzieści lat. Dyrektor wydawnictwa „Ukraiński priorytet”, pisarz Wołodymyr Szołkoszytnyj opowiedział o pracy nad spuścizną twórczą Iwana Nyzowego – właśnie w tym wydawnictwie ujrzały świat liczne książki poety, wśród nich – elegancki pięcioksiąg „Narodowi – być!”. Dobrym słowem o rodaku i rodzinnym Raisa MOWCZAN Wieś Iskiwka w rejonie jakymiwskim obwodu zaporoskiego, gdzie urodził się 26 kwietnia 1935 roku, jeszcze w czasach radzieckich została „wykreślona z ewidencji z powodu przesiedlenia mieszkańców”, czyli na mapach już jej nie ma. Stanisław Wołodymyrowycz zmarł 31 sierpnia 1990 roku, nie doczekawszy się niepodległości Ukrainy. W mojej pamięci jest zawsze żywy. Tak, jego życie było krótkie, ale jakże wypełnione – nieustannym pragnieniem wiedzy i twórczości, niepodrobioną witalnością, miłością do ludzi i świata, mądrością i dobrem. Było ono też dynamiczne, niespokojne i pełne niepokoju – po szkole pedagogicznej studiował na wydziale dziennikarstwa Uniwersytetu Kijowskiego im. T. H. Szewczenki, potem praca w gazecie na Winniczyźnie, w redakcji „Literaturnej Ukrainy”, aktywny udział w ruchu „szistdesiatnykiw” (pokolenia lat sześćdziesiątych), praca w sekretariacie Związku Pisarzy Ukrainy… Jednocześnie jego „ideowo szkodliwe” wiersze rozpowszechniano w samizdacie, z nimi występował pod pomnikiem T. Szewczenki, ukazywały się zbiory poetyckie „Legenda o dniach powszednich” (1963), „Zalizniaky” (1966), „O północy”, „Legenda o trzech siostrach” (1972), zajmował się zgłębianiem twórczości poetyckiej Pawła Tyczyny. Nie kazały na siebie czekać przesłuchania w KGB, w szczególności jako świadka w sprawach W. Stusa, Iwana i Nadii Switłycznych, I. Dziuby, J. Swerstziuka i in. – niebezpieczeństwo aresztowania S. Telniuka było realne. Skończyło się na „twórczej delegacji” (razem z Leonidem Horłaczem) na budowę BAM-u (1975–1976), która zakończyła się kilkoma książkami dokumentalnymi z reportażami, za które przyznano Republikańską Nagrodę Komsomołu im. Mykoły Ostrowskiego (1984). Był on również jednym ze współzałożycieli Ludowego Ruchu Ukrainy (1989). Dorobek twórczy pisarza jest ogólnie dość różnorodny, jest on autorem ośmiu zbiorów poetyckich, powieści „Tam, gdzie słońce wschodzi” (1967), „Paweł z Mukungi” (1981), historycznej dylogii „Gra błękitne morze” (1971, 1985), zbioru prozy „Biały kamień” (1984); badań literacko-krytycznych o Aliszerze Nawoi, Pawle Tyczynie, powieści biograficznej „Paweł Tyczyna” (1979), monografii naukowej „Młody ja, młody… (Poetycki świat Pawła Tyczyny (1906–1925)” (1990). Tłumacz utworów karakałpackiego prozaika Urazaka Bekbaułowa, w szczególności powieści „Taras na Arale” (1975), innych tłumaczeń z języków turkijskich (interesował się literaturą krymskotatarską); redaktor utworów P. Tyczyny, P. Usenki, Jana Rainisa i in. Donbas odezwał się Ihor Zoc – redaktor naczelny tygodnika „Słowo Proświty”, dziennikarz, pisarz, wielki patriota Ukrainy i swojego rodzinnego kraju. Lesia Nyzowa, córka poety, wygłosiła ciepłe słowo wdzięczności wszystkim, którzy pamiętają jej utalentowanego ojca, kochają jego twórczość. Warto zaznaczyć, że Lesia jest prawdziwym przykładem córczynej oddania: poświęciła się zachowaniu i popularyzacji spuścizny twórczej Nyzowego. Swoboda, dobra emocjonalność, ciepło duszy – tak można określić atmosferę, która panowała w sali i inspirowała obecnych do szczerej rozmowy. Szczere podziękowania dla dyrektor generalnej muzeum Hałyny Soroki, zastępczyni dyrektora Tamary Sydorenko, pracownicy działu działalności naukowo-wydawniczej Anastasii Popowej oraz wszystkim muzealnikom za pełną poświęcenia pracę na niwie naszego Słowa. Wdzięczność i szacunek dla profesor Kijowskiego Narodowego Uniwersytetu im. I. Karpenki-Karego Lubow Pidlisnej, pod której kierunkiem studenci opanowują kunszt sceniczny i dorastają jako Ukraińcy i Ukrainki. Według słów Ihora Zoca, być ukraińskim poetą jest łatwiej, powiedzmy, w Galicji, podczas gdy być nim w Donbasie – to prawdziw-

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 7strona oryginału ↗

„Jest świat ogromny poety…” W 90-lecie urodzin Stanisława Tielniuka

Szczególnie wyróżnia się pierwsze wydanie spuścizny poety i tłumacza „Wasylek” (1989) Arkadija Kazki, starannie przygotowane przez S. Tielniuka na podstawie pierwodruków i maszynopisów przechowywanych w archiwach, z jego przedmową, komentarzami i przypisami. To wydanie ma wyszukaną szatę graficzną, fotokopie autografów i wspaniałe ilustracje O. Drohanowa do jego utworów. Oprócz wierszy, poematów i przekładów zawiera ono także listy poety. Przygotowanie tego wydania rozpoczął P. Tyczyna, jak pisał S. Tielniuk we wstępie, „prosił mnie, młodego, czubatego pracownika literackiego gazety pisarskiej, abym pomógł uporządkować książkę przyjaciela jego młodzieńczych lat”, którego poznał na „sobotach” M. Kociubinskiego. Arkadij Kazka został aresztowany w 1929 r. w związku z sfabrykowanym „procesem SWU” i popełnił samobójstwo w celi więziennej. Miałem szczęście spotykać się ze Stanisławem Wołodymyrowiczem podczas pracy w CDAMŁM Ukrainy, dokąd skierowano mnie po ukończeniu Uniwersytetu Kijowskiego – w grupie zajmującej się opracowaniem wielkiego zespołu archiwalnego Pawła Tyczyny, zwłaszcza jego przekładów i korespondencji z początkującymi autorami. Prawie codziennie przychodził do nas – jako najbardziej autorytatywny znawca Tyczyny doradzał pracownikom i nieustannie opowiadał coś interesującego, odkrywając nieznane karty historii literatury ukraińskiej. Wtedy też brał udział w przygotowaniu 12-tomowego zbioru utworów Pawła Tyczyny (Naukowa Dumka, 1983–1990) – zapoznawał się z jego materiałami biograficznymi i twórczymi, najwyraźniej zbierając także materiały do nowej książki o Tyczynie, z której wiele sobie obiecywał, podobnie jak z nadchodzących zmian na Ukrainie. Wszystkie jego wcześniejsze książki były w większym stopniu daniną złym czasom totalitarnym. Z Pawłem Tyczyną S. Tielniuk zetknął się już w 1962 roku, a po jego śmierci, jak opowie w romanie-eseju o Poecie i jego Żonie „…Nieprzekwitająca wiosno moja…” (1991), „chodziłem do domu poety, gdzie witała mnie Lidia Pietriwna – jego osierocona przyjaciółka, jego postarzała, ale nieustannie zawzięta żona – przepisywałem jego artykuły i wiersze, które pozostały w rękopisach, i codziennie wieczorem (po pracy w SPU, gdzie byłem referentem) rozmawiałem z nią o Pawle Grigorowiczu! A wszystkiego tego nie notowałem!.. I zacząłem notować. Wszystko, co wspominano o Tyczynie! No i to, co wspominała Lidia Pietriwna”. Te wyjątkowe notatki „rozsypały się” wśród innych zapisków dziennikowych. W swoim czasie przygotowała je do druku córka Halina Tielniuk, ale nigdy nie ujrzały światła dziennego. Był encyklopedystą, jednym z najlepszych znawców twórczości Pawła Tyczyny. Później, do wiersza „W Dzień Ołeksija – bożego człowieka” w swoim tomiku poetyckim „Dłonie świata” (1983), wręczonym mi z wzruszającą dedykacją, dopisał takie wyjaśnienie: „To, Raєczko, opowiadała mi L. P. Tyczyna”. Podstawą tego wiersza (ma dedykację „Pamięci Jurija Janowskiego”) jest anegdota o tym pisarzu, który co roku w tym dniu wysyłał wszystkim „znajomym Ołeksijom” pocztówki: „Witam was w wielki dzień, gdy na wolność wypuszcza się pszczoły”. Ten symboliczny podtekst był bliski nie tylko wolnościowemu Janowskiemu, lecz także Stanisławowi Tielniukowi, również uwikłanemu w kleszcze radzieckiego systemu. Ile razy on się jej sprzeciwiał, starając się powiedzieć prawdę o tym, co bolało najbardziej. Jak na przykład przy wierszu z 1971 roku „Ballada o artyście Piotrze Kisielowie, chłopcach z robotniczego akademika i poecie Pawle Tyczynie” dopisuje rzędy usunięte przez cenzurę: „A dalej, Raєczko, było tak: Jak to się stało, że my wszyscy – cholera, nadzy?!”

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 8strona oryginału ↗

Ołeksandr BAŁABKO: „Moją twórczość stymulują przyjaciele, modlitwa i samo życie”

24 kwietnia swój jubileusz 70-lecia obchodzi Ołeksandr Bałabko, znany ukraiński pisarz, dziennikarz, poeta-autor tekstów piosenek, zasłużony działacz sztuki estradowej Ukrainy, laureat Nagrody Państwowej imienia Iwana Franki w dziedzinie polityki informacyjnej, nagrody artystycznej „Kijów”, autor tygodnika „Słowo Proświty”. W przeddzień jubileuszu Ołeksandr Wasylowycz uprzejmie odpowiedział na pytania „SP”. – Aleksandrze Wasylowyczu, pięćdziesiąt lat z 70 przeżytych – jesteś w dziennikarstwie, redagowaniu, pisarstwie – od korespondenta do szefa niezwykle popularnej gazety „Wieczirnij Kyjiw”. Jakie stanowiska i wydarzenia w dziennikarstwie są dla ciebie najbardziej znaczące? – Najbardziej znaczący jest chyba sam początek. Kiedy mnie, uczniowi 9 klasy szkoły średniej nr 2 w mieście Wilniansk, w obwodzie zaporoskim, wychowawczyni i nauczycielka języka ukraińskiego oraz literatury Łarysa Mykołajiwna Dukaczowa zaproponowała napisanie notatki o wieczorze literackim i zaniesienie jej do redakcji gazety „Dniprowśki wohni”. Jak już tam przyszedłem, denerwując się i wstydząc, tak już tam zostałem. Latem mianowano mnie już na stanowisko korektora (ten miesiąc po wielu latach zaliczono nawet do stażu emerytalnego), jeździłem z fotoreporterem na motocyklu po wsiach rejonu i pisałem notatki w rubryce „O ludziach dobrych”. O przodującej dojarce, stróżu na polu arbuzów, uczestnikach amatorskiego ruchu artystycznego. I sam brałem w nim udział – występowałem w rejonowym Domu Kultury z czytaniem humoresek Pawła Hłazowego i Stepana Olijnyka. Do tamtej pory chciałem zostać aktorem, ale tego lata marzenie się zmieniło. W gazecie pojawiły się, a potem i w prasie obwodowej, moje pierwsze wiersze. A podczas ferii zimowych – jako dziesięcioklasista – reprezentowałem obwód zaporoski w Kijowie, na zlocie młodych autorów, który organizowały organy oświatowe i komsomolskie wraz ze Związkiem Pisarzy. To była niezapomniana wycieczka! Tam poznałem Wałentynę Dawydenko, Zirkę Menzatiuk, Wasyla Herasymjuka, Tarasa Unhuriana, Lidiję Wicenej, z którymi jesienią spotkaliśmy się w żółtym gmachu Uniwersytetu Szewczenki. Jeden z moich wierszy, przeczytanych w Domu Literatów przed świętej pamięci Dmytrem Biłousem, Tamarą Kołomijec, Petrem Osadczukiem, wydrukowała gazeta „Zirka” i na adres szkoły zaczęły przychodzić liczne listy wielbicieli. Zatem stałem się sławą nie tylko rejonowego, ale i obwodowego formatu. Mam zdawać egzamin maturalny z chemii, a w przeddzień mam transmisję na żywo w telewizji obwodowej z czytaniem wierszy... Redakcja gazety rejonowej dała mi rekomendację do wstąpienia na wydział dziennikarstwa. W pokoju w akademiku dla kandydatów na studia zamieszkałem razem z Wasylem Portiakiem, Petrem Kucenkiem, Wiktorem Tałabanem. Wszyscy pomyślnie zdaliśmy egzaminy, znalazłem się pod opieką dziekana Dmytra Pryliuka. – Kto jest twoim nauczycielem w zawodzie? – Wspomniałem „Dniprowśki wohni”. Właśnie tam moje pierwsze notatki redagował kierownik działu listów Mykoła Swyrydowycz Hałewko, na czele redakcji stali najpierw Borys Fedorowycz Kulisz, a potem Stepan Kuźmycz Tkaczenko. Właśnie jemu, pochodzącemu z czerkaskiego, później szanowanemu redaktorowi z Melitopola i deputowanemu ludowemu Ukrainy, zawdzięczam najwięcej. Nie było dnia, żebym po lekcjach w szkole nie zachodził do niego do redakcji. Błogosławił moje wiersze, dawał rady dotyczące publikacji. Niedawno drogi pan Stepan obchodził 85-lecie, życzę mu jeszcze wielu lat i tworzenia. A na czwartym roku uniwersytetu kierownikiem mojej praktyki dziekanat wyznaczył poetę i publicystę, zastępcę redaktora gazety „Kułtura i żyttia” Wałentyna Pawłowycza Czudnego. I było mi niezwykle ciekawie praktykować tam: jeździłem w delegacje do Odeskiej Wytwórni Filmowej, pisałem recenzje spektakli teatralnych. A na piątym roku przewodniczącą komisji państwowej wyznaczono główną redaktorkę „Kułtury i żyttia” Innę Hryhoriwnę Barwinok, która już dobrze znała mnie jako perspektywicznego absolwenta. I redakcja wysłała na uniwersytet wezwanie. To byłoby niemożliwe bez kijowskiego zameldowania, chociażby w granicach 50 km od Kijowa. A ja je miałem już podczas studiów dzięki wspaniałej wykładowczyni i człowiekowi Marii Ustymiwnie Karanskiej. Dyplom ukończenia studiów wyższych i pierwsza legitymacja redakcyjna korespondenta podpisane są przez jedną osobę – Innę Barwinok. W wieku 22 lat stałem się najmłodszym pracownikiem. Najpierw trochę pracowałem w dziale muzyki, kierowanym przez znakomitego muzykologa Mychajła Iwanowycza Hołowaszczenkę, któremu poświęciłem swoją powieść „Kimono dla Butterfly. Z życia Sołomiji Kruszelnyćkiej”. Ale nie miałem wystarczającej wiedzy i doświadczenia, dlatego zaproponowano mi tematykę związaną z częstymi delegacjami. Z jaką radością jeździłem po Ukrainie, zapoznając się z pracą klubów, bibliotek, osiągnięciami amatorów sceny! Nawet tematykę wymyślałem sobie sam. Jak choćby „Kulturalna obsługa górskich, trudno dostępnych wsi”. I to był rejs po Bukowinie, Przedkarpaciu i Zakarpaciu. Pisałem to, co chciałem, drukowałem się niemal w każdym numerze. A mniej więcej po roku najlepsze publikacje były wywieszone na osobnej tablicy i cały zespół urządzał ich omówienie. I chwalili, i wyrażali krytyczne uwagi. To była wielka, z niczym nieporównywalna szkoła pojmowania zawodu dziennikarza... – Jak przeszedłeś do działalności pisarskiej? – Jak wielu, przypominam, zaczynałem od wierszy. A nasz dziekan Dmytro Pryliuk mówił na pierwszym roku: teraz wszyscy jesteście poetami, dalej – już prozaikami, a być może na ostatnim roku trochę staniecie się dziennikarzami. Dlatego pociąg do pisarstwa był, ale ukryty. I oto niespodziewanie, już na czele „Wieczirniego Kyjiwa”, zacząłem jeździć za granicę z listami, wspomnieniami naszych klasyków – Mykoły Hohola, Mychajła Kociubynśkiego, Wołodymyra Wynnyczenki... Nie tylko po to, by cieszyć się zabytkami architektury, dziełami sztuki w Europie, ale i weryfikować – jak to wszystko jest związane z Ukrainą. Dlatego pojawiły się najpierw na łamach „Wieczirki” eseje „Rzymskie szczęście Mykoły Hohola”, „Wyspa Capri: odkrycie Kociubynśkiego”, „Wołodymyr Wynnyczenko: zapomniana mogiła w Prowansji”. Jednak zaznaczę, że przedtem miałem już pewne doświadczenie w tym gatunku, pracując jako zastępca redaktora naczelnego tygodnika „Stolycia”: reportaże „Śladami bohaterów francuskich powieści”, eseje o ukraińskim śladzie w Egipcie, Tajlandii. Czyli żadnej podróży – bez ukraińskiego pryzmatu! Za radą pisarek, które pracowały w „Wieczirce”, Hałyny Tarasiuk i Ludmyły Taran, niezapomnianego Wiktora Baranowa, zebrałem te eseje i wydałem pierwszą książkę „Signor Niccolo i signor Michele. Rzym Hohola i Capri Kociubynśkiego”. Potem do cyklu „Ścieżkami Ukraińców w świecie” dołączyły postacie artystyczne – Serż Łyfar, Ołeksandr Wertyńśkyj, Marija Baszkircewa. I od niedawna – Sołomija Kruszel-”. A już po zakończeniu kadencji w „Wieczirce”, pracując w strukturze wydawnictw „Ukoopspiłki”, niespodziewanie dla siebie przypomniałem sobie poetycką młodość i zacząłem pisać teksty piosenek. Redakcje „Wistej...” i „Poradnyci” opiekowały się literacko-artystyczną nagrodą imienia Dmytra Łucenki, więc znajomość z kompozytorem Leonidem Neczyporukiem, poetą Wadymem Kryszczenką dała o sobie znać: niedawno o tym pisałem w publikacji „Słowa Proświty”. Swoją drogą, świętej pamięci moja wykładowczyni, profesor Anastasija Iwaniwna Mamalyha, jakoś wciągnęła mnie do konferencji językowej w Instytucie Dziennikarstwa: przygotowałem niewielką publikację naukową „Od dziennikarstwa do pisarstwa”. – Jakie książki pisało się z łatwością, jeśli praca literacka może być łatwa? A które nie odpuszczają? – Gdzieś dziesięć lat temu miałem okres, kiedy chciało mi się pisać krótką prozę – nowele, opowiadania. I pisały się one z łatwością, chętnie, nawet z jakimś szałem łobuzerstwa. Na Facebooku przysłano mi otwarcie kłamliwe zgłoszenie ze Stambułu, że odnalazł się mój daleki krewny, który zginął podczas trzęsienia ziemi i zostawił niemałe pieniądze – od razu wyłoniło się wesołe opowiadanie „Spadek ze Stambułu”. A jedna z moich ulubionych piosenkarek jakoś opowiedziała, że w dzieciństwie była podobna do Wołodii Uljanowa, bawiła się gwiazdką październikową z jego wizerunkiem, wzięła do ust i... dobrze, że w porę uratowali. Tylko jedno zdanie plus moja fantazja – i opowiadanie „Marijka, która połknęła Lenina” – o życiu-bytowaniu pracowników kulturalno-oświatowych za reżimu radzieckiego, o których tak dużo pisałem. Ale nawet w tej krótkiej formie pojawili się bohaterowie mojej wielkiej prozy – Mychajło Kociubynśkyj, z którym współczesny pisarz po operacji znajduje się w jednej sali szpitalnej; Mykoła Hohol, który chowa w Rzymie paszport zagraniczny zbyt pewnego siebie podróżnika, który z przerażeniem przygotowuje się do deportacji. My z żoną Lubą w naszej posiadłości, która jest w mieście Bachmacz, trzymaliśmy kurki, więc w opowiadaniu prześledzona jest cała ptasia teka. Jedna z pierwszych prezentacji w Związku Pisarzy – Serhij Płaczunda (po lewej) i Wiktor Baraniw, 2008 r. hierarchia i jedna z jej przedstawicielek przedstawia swoją wersję bajki o złotym jajeczku. Jednak w tej książce „Tatuaż na arbuzie”, wydanej przez moje rodzinne czerniowieckie wydawnictwo „Bukrek”, są też historie przeplatane smutkiem – o moim dzieciństwie na Czernihowszczyźnie, o mamie, babci i wyobrażeniu cukrowych gór na Sachalinie, dokąd rzucał nas los; historię mojej teściowej, której przywidziały się niebieskie konie w ogrodzie, które w końcu poniosły ją w nieznane kraje... Ta książka jest mi droga również dlatego, że przedmowę napisał błyskotliwy nowelista i dramaturg filmowy, mój kolega z roku Wasyl Portiak. Przyjechał z Fastowa na prezentację tego wydania do Narodowej Biblioteki Ukrainy imienia Jarosława Mądrego... A dwa tygodnie później go zabrakło... A nie odpuszcza mnie teraz Sołomija – odważyłem się pisać drugą powieść z jej życia – ale najbardziej Mykoła Hohol. Pracę nad powieścią o nim na razie odłożyłem, ale wydrukowano już jej część w czasopiśmie „Kyjiw” – „Śmierć”. To już trzecie i, zapewne, ostatnie zwrócenie się ku tej postaci. Tytuł mówi sam za siebie – „Hohol w sidłach i pętach”, które stworzyło imperium z utalentowanego ukraińskiego młodzieńca, który w końcu nie chciał dalej żyć. – Twoja najpopularniejsza dzisiaj książka „Kimono dla Butterfly” jest o Sołomii Kruszelnickiej. Co najbardziej uderza w jej losie? – Przede wszystkim to, że w jakie sytuacje by nie trafiała, na jakich scenach występowała czy z kim się komunikowała, nigdy nie zapominała, z jakiego jest rodu. Ukraińska pieśń, solowe śpiewy, utwory operowe naszych kompozytorów były zawsze w jej repertuarze. Jej postać to jedna z niewielu wśród Ukraińców, która tak ściśle jest związana ze światową klasyką operową. Przecież jeśli mowa schodzi, powiedzmy, na „Madame Butterfly” Giacomo Pucciniego, jedną z najczęściej wykonywanych na świecie, to wszyscy wiedzą, że jej triumf stał się możliwy dzięki córce greckokatolickiego księdza z Tarnopolszczyzny, Kruszelnickiej. A jeśli o Wagnera, to Sołomię już za życia nazywano „wagnerowską primadonną”. A Richard Strauss uważał ją za najlepszą śpiewaczkę i aktorkę w jego „Salome” – nawet taniec siedmiu zasłon przez siedem minut tańczyła sama Sołomija, a nie zaproszona baletnica. Taki sam jasny ślad w światowym balecie zostawił też inny Ukrainiec, kijowianin Serż Lifar, któremu również poświęciłem powieść na podstawie jego listów „Kijów, Irynińska, dla Lifarów...”. – Masz dzisiaj niezwykle dużo różnych obowiązków. Na przykład międzynarodowa niemiecko-ukraińska nagroda imienia Olesia Honczara, kierowanie Twórczym Zrzeszeniem Prozaików Kijowskiej Organizacji NSPU... Czy praca społeczna nie przeszkadza literackiej? – A ja jeszcze dodam założony razem z ludową artystką Ukrainy, primadonną operetki i opery Ołhą Kamińską międzynarodowy konkurs poetycko-prozatorski „Frankowe zorze” w chorwackiej Rijece. Także ponad piętnastoletnie członkostwo i przewodniczenie w jury sekcji „Twórczość literacka” Ma-

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 9strona oryginału ↗

Bądźmy Ukraińcami!

Wywiad z pisarzem Stepanem Puszykiem, 2007 r. Akademii Nauk Ukrainy. Zaangażował mnie świętej pamięci Petro Ilkowycz Osadczuk. Potem do naszej grupy z Petrem Petrowyczem Zasenką przyłączył młodego poetę, tłumacza i naukowca Dmytra Czystiaka. Od tamtej pory jesteśmy z nim ramię w ramię nie tylko w tej sekcji, ale i w wielu innych projektach, w których praca jest ciekawa. Teraz jest on już profesorem Uniwersytetu Szewczenki, zastępcą szefa Komitetu ds. Nagrody im. Szewczenki. Ale pracy z uczniami w Małej Akademii Nauk, z młodzieżą w Komitecie wspomnianej przez panią Nagrody im. Honczara nie porzuca, tak jak i ja. Zapoznawanie się z utworami przyszłości literatury ukraińskiej wzbogaca i inspiruje. Tak jak twórcze zrzeszenie prozaików. Jak można zapomnieć o pracy nad scenariuszami i prowadzeniu wieczorów literackich, poświęconych 100-leciu urodzin Pawła Zahrebelnego i 90-leciu – Raisy Iwanczenko? W przepełnionej sali Narodowego Muzeum Literatury radośnie i z pokłonem witaliśmy drogą Raisę Petriwnę, która kiedyś wykładała mi na uniwersytecie historię Ukrainy... – Gdzie najlepiej się pisze? – Chciałem odpowiedzieć, że tam, gdzie nic nie odwraca uwagi – ani Internet, ani telewizor, ani kwiaty czy owoce w naszej posiadłości, ani piękna pogoda... Ale, być może, to nie tak. Pisarz może godzinami siedzieć w ciszy, ale nie pisać... A kiedy już się pisze, to nie zwracasz uwagi na nic. Obojętne, co tam za oknem czy wokół ciebie. Nawet żonie odpowiadasz krótkimi replikami. A litery wciąż układają się i układają w wiersze na ekranie laptopa... – Oczywiście, nie możemy pominąć znacznej części twojej twórczości – poety-piosenkarza. Ile piosenek już napisano? – Piosenek ponad trzydzieści. To nie za dużo. Wiersze piszę rzadko. Nie wszystkie one stają się piosenkami. Oto przed dwoma laty nagle przeniknęła mnie historia pierwszej raszystowskiej katowni, o której dowiedział się cały świat – w Jahidnym na naszej Czernihowszczyźnie. Postać dziadka, który tego dnia kupił wnuczce buciki. I oto ta straszna horda zagnała ich do szkolnej piwnicy. Ponad trzysta... Kiedy ten wiersz przeczytałem przez telefon Loni i Ludzie Neczyporukom, to oni płakali. I ja z nimi. Oczywiście, nikt, oprócz samego maestro, nie mógł lepiej wykonać tej piosenki. Stała się ona ostatnią w naszej wieloletniej współpracy... – Co stymuluje twoją twórczość, pomaga nie opuszczać rąk, a pisać podczas Wielkiej Wojny? – Właściwie, być może, wszystko to, o czym była mowa w tym wywiadzie. I przede wszystkim – wierni przyjaciele. Wśród których – i ty, droga Halyno, bo przecież od studenckich lat jesteśmy na „ty”. Jesteś redaktorką mojej drugiej powieści o Kruszelnickiej, dołączasz do literacko-muzycznych czytań-prezentacji utworu. Tak jak ludowa artystka Ukrainy Switłana Myrwoda, zasłużona artystka Ukrainy Karina Karasiowa. Pamiętasz, podczas wieczoru „Dziesięcioksiąg Ołeksandra Bałabki” w scenach z powieści były zaangażowane aż trzy Kruszelnickie? A co najważniejsze – modlitwa... Przez wszystkie lata za czasów niepodległości na różnych stanowiskach i w różnych wydawnictwach broniłem prawa do posiadania na Ukrainie Kościoła lokalnego, niepowiązanego z Moskwą. W „Wieczornym Kijowie” zamieszczaliśmy niemało publikacji na poparcie Patriarchatu Kijowskiego, mam od patriarchy Filareta kilka orderów. Ale dopiero dziewięć lat temu, odkąd w Bachmaczu zaczął się utwierdzać Prawosławny Kościół Ukrainy, z żoną staliśmy się wiernymi, którzy praktykują. Odwiedzamy liturgie, spowiadamy się, przyjmujemy komunię, wspieramy rodzimy Kościół materialnie. Proboszcz naszej cerkwi Zaśnięcia Najświętszej Bogurodzicy protojerej Wołodymyr Pawłyna przyjechał z rodziną z Galicji, ale przez te lata stał się szanowanym człowiekiem w mieście i całej eparchii czernihowskiej. Nasza cerkiew, która póki co jest w pomieszczeniu starej szkoły, – jest najbardziej odwiedzaną, chociaż w mieście jeszcze tlą się dwie moskiewskie cerkwie. Ale za to wkrótce w samym centrum zostanie poświęcona elegancka kaplica ku czci Bohaterów Ukrainy, środki na budowę której zbieraliśmy całą wspólnotą. I jestem dumny, że w te wielkanocne dni w naszej cerkwi wręczono mi jedno z najwyższych odznaczeń Prawosławnego Kościoła Ukrainy – order Archanioła Michała. W dyplomie, podpisanym przez metropolitę kijowskiego i całej Ukrainy Epifaniusza, są takie słowa: „za zasługi przed Lokalnym Ukraińskim Kościołem Prawosławnym oraz pobożnym narodem”. – Jak i gdzie będziesz obchodzić jubileusz? – Bardzo skromnie, nie hucznie, w gronie najbliższych przyjaciół, w Kijowie. Bo do końca wiosny trzeba oddać powieść do wydawnictwa. A prezentacje, spotkania z czytelnikami z zaangażowaniem bohaterów moich utworów będą potem. One niechybnie będą! Bo one, jak i konkursy, festiwale, targi książki, premiery filmów i spektakli – to nasz opór przeciwko wściekłemu wrogowi, który chce zniszczyć nasz naród i Ukrainę jako państwo. Nie ugnijmy się, nie złammy się, nie padnijmy na kolana! – Dziękuję, szanowny Ołeksandrze, za szczere odpowiedzi. Redakcja tygodnika „Słowo Proświty” wita cię z okazji urodzin! Dziękujemy za owocną współpracę i życzymy wielu błogich lat. Niech wychodzą nowe książki i rozrasta się czytelnicza publiczność wielbicieli twojej niezwykle ciekawej twórczości. Rozmawiała Halyna DACIUK Eduard OWCHARENKO Zdjęcie ze strony Narodowego Pałacu Sztuki „Ukraina” na Facebooku Jego wiersze od wielu lat znajdują się w najlepszych utworach muzycznych. Jego poezja stała się pieśniami, a pieśni – historią. Twórczość Wadyma Kryszczenki jest nieodłączną częścią naszej kultury. Przeleciały one daleko za ocean i zdobyły prawo, by nazywać je ludowymi. A tego wieczoru w Pałacu „Ukraina” był prawdziwy komplet widzów. Przyszły tu tysiące ludzi z powołania serca. Właśnie dzięki naszym obrońcom i obrończyniom mogli oni cieszyć się ukraińską kulturą, ukraińską pieśnią, ukraińskim słowem. – Drodzy moi goście Pałacu „Ukraina”, serdecznie dziękuję, że przyszliście na moją pieśń, na moje słowo – podkreślił Wadym Kryszczenko. – Nie pamiętam, żeby poeta świętował na scenie tak wysoki jubileusz. Niech ta inicjatywa się rozpowszechni. Niech nasi artyści świętują jubileusze i w dziewięćdziesiąt, i w sto lat. Zaprosiłem do występu swoich przyjaciół. Bardzo chcę, żeby wypełnili pieśni pozytywem. Trzymajmy ten pozytyw w swoim sercu. Trzeba wierzyć sobie, trzeba wierzyć Ukrainie i wtedy zwyciężymy! Bądźmy Ukraińcami! To moje przykazanie. Wadym Kryszczenko przeczytał swoje nowe wiersze, a prowadzący Wołodymyr Rabczun strona po stronie przewracał życiorys poety. Obecni na sali usłyszeli wspomnienia, rady, wizję świata jubilata. Oto kilka pełnych wdzięczności cytatów z ust uczestników koncertu. Nadija Szestak, artystka ludowa Ukrainy: „Chcę podziękować Panu za Pana uzdrawiające słowo. Pieśń „Zaczynam wszystko od nowa” ma już trzydzieści lat. Leczyła dusze jeszcze na początku lat 90. I dzisiaj wielu Ukraińcom przychodzi zaczynać swoje życie od nowa. Nigdy nie baliśmy się tego robić. Niski ukłon dla Pana!” Ołena Mozgowa: „Dziękuję Panu za tak piękną, tak szczerą poezję, której tak mało mamy w dzisiejszych czasach. Mnoga leta, żyjcie długo, długo!” Tetiana Piskarowa, zasłużona artystka Ukrainy: „Na każdy Pana jubileusz przynoszę Panu różę w zębach. Pierwsza była biała, druga – różowa, a jeszcze została czerwona. Czekamy, kochamy!” Ołeksandr Złotnyk, kompozytor, artysta ludowy Ukrainy: „Drogi Wadymie, ty jesteś, ty będziesz. Twoje słowo, twoja pieśń – to dusza ukraińskiego narodu. A dusza jest wieczna!” Dmytro i Nazarij Jaremczukowie, artyści ludowi Ukrainy: „Pana twórczość jest zadziwiająca, a dzisiaj – zadziwiający jubileusz. Pieśń „Rodzina” rozpaliła serca wielu Ukraińców!” Oksana Pekun, artystka ludowa Ukrainy: „Na sali siedzi hetman ukraińskiego słowa poetyckiego. Wadym Kryszczenko – nasz koryfeusz, człowiek, który rozsławia nasz naród, nasz ukraiński lud!” Oksana Biłozir, artystka ludowa Ukrainy: „Szanowny Wadymie Dmytrowyczu, dzisiaj jest zadziwiający dzień, zadziwiający wieczór. Myślę, że dzisiaj Pana serce może w pełni poczuć miłość Pana narodu. Na tej sali jest kwiat ukraińskiego narodu, który szanuje Pana twórczość, Pana ostre słowo. A poezja z muzyką są silniejsze od jakiejkolwiek broni, bo przebijają serce i duszę. Dziękujemy Panu za fantastyczne obrazy naszej ukraińskiej duszy”. Tego wieczoru pieśni do słów Wadyma Kryszczenki podarowali również artyści ludowi Ukrainy Aurika Rotaru, Ałła Kudłaj, Wiktor Pawlik, który śpiewał razem z sześcioletnią Nadijką Lebiediewą, Iwan Popowycz, Pawło Zibrow, kwartet „Hetman”; młodzi wykonawcy Dmytro Wołkanow i Iłona Sawycka. A wersy poetyckie namiętnie brzmiały w wykonaniu Bohatera Ukrainy Anatolija Palamarenki. Było też taneczne powitanie od Narodowego zasłużonego akademickiego zespołu tańca imienia Pawła Wirskiego. Wspomniano także tych, którzy tworzyli ukraińską kulturę pieśniarską, śpiewając poezję autora. To legendy, których już nie ma wśród nas. Ale ich głosy do dziś brzmią w naszych sercach. To Nazarij Jaremczuk, Raisa Kyryczenko, Iwan Maciałko, Mykoła Mozgowy, Wiktor Szportko, Dmytro Hnatiuk, Nina Kirso, Marjan Hadenko, Andrij Weres, Nina Matwijenko, Witalij Biłonożko, Bohdan Staszkiw. Na wielkim ekranie można było zobaczyć jubilata, który podzielił się swoimi przemyśleniami. Oto niektóre z nich. „O ukraińskie słowo, o ukraińską pieśń trzeba walczyć. Swoją działalność i wyjście na scenę zawsze poświęcam ukraińskiej pieśni, ukraińskiemu słowu. Nigdy nie napisałem ani jednej pieśni w języku rosyjskim, chociaż mi proponowano. Nie potrzebowałem, żeby mnie znano w Moskwie. Chcę pozostać Ukraińcem. Z czasem mogę wybaczyć. Jeśli umiecie wybaczać, to wasza mądrość. Ale są takie rzeczy, których nie można wybaczyć. To o tych, którzy teraz zabijają, niszczą moją rodzinną Ukrainę. Wykreślam tych ludzi, którzy powiedzieli coś haniebnego o Ukrainie. Dla mnie ukraińskość jest ponad wszystko. Nie mam przyjaciół poza Ukrainą. Wszyscy, którzy wspierają Ukrainę, są dla mnie przyjaciółmi. A kto nie wspiera, jakiekolwiek by nie miał rangi, dla mnie jest wrogiem. Pamiętam wojnę z nazistami, a teraz jest wojna z moskalami. Rosja zawsze była agresywna w stosunku do Ukrainy. Kiedy przyszli Niemcy, to nie odnosili się tak okrutnie do ludności. Nie gwałcili kobiet, nie kradli dzieci, jak to robią ci, którzy nazywali się naszymi braćmi. Za co? Za to, że żyjemy lepiej niż oni? Chcą, żebyśmy byli ich częścią, ich niewolnikami. Tak nie będzie! Chcę złapać pierwsze słowo i to słowo, które ma mnie poruszyć. A wtedy już do niego dopasowuję resztę. Czasami po prostu pisałem wiersze, a potem widziałem, że są śpiewane, i chcę, żeby te wiersze zrodziły melodię. Tak narodziła się pieśń „Rodzina”. Nie potrzeba stu pieśni, które brzmią jeden raz, potrzeba jednej pieśni, która będzie brzmiała sto razy! Jestem głęboko przekonany, że prawdziwa, głęboka miłość pochodzi z nieba. I niestety, nie dotyka ona każdego. Czy miałem taką miłość? Tak, miałem. Ten, kto poczuł prawdziwą miłość, jest pocałowany przez Boga! W swoich dziewięćdziesięciu latach marzę o pokoju, o odnowieniu rodzinnej Ukrainy. Chcę zobaczyć choć jednym okiem, jak podnosi się z ruin mój kraj, jak wracają ludzie. Ukraina jest i będzie! Obowiązkowo pozostaniemy wielkim europejskim państwem”. Pod koniec koncertu wybrzmiała pieśń „Chwała bohaterom!”, która została napisana już podczas pełnoskalowej inwazji. To nasz ukłon dla tych, którzy bronią rodzinnej ziemi, którzy każdego dnia udowadniają, że Ukraińcy są nieugięci, niezwyciężeni. Wykonali tę pieśń artysta ludowy Ukrainy Pawło Dworski razem ze swoimi synami Wiaczesławem i Pawłem. Za udany koncert podziękujmy także reżyserce-inscenizatorce i scenarzystce Marynie Kołomijec. Zwieńczeniem były słowa jubilata, który wezwał, by nie tracić czasu na puste gadanie. Przecież czas – to najdroższe, co dało nam życie. W Narodowym pałacu sztuki „Ukraina” odbył się jubileuszowy koncert poety-pieśniarza, artysty ludowego Ukrainy Wadyma Kryszczenki. To wydarzenie można nazwać historycznym, gdyż patriarcha ukraińskiego słowa poetyckiego skończył 90 lat.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 10strona oryginału ↗

“Niech trudy i codzienne zamysły dają nam radość w życiu” Na stronach wydania “...Dlatego, że jesteś poetą: antologia wierszy ukraińskich poetów/naukowców”

Natalia NAUMENKO, doktor nauk filologicznych, profesor, członek Narodowego Związku Pisarzy Ukrainy, współautorka antologii “...Dlatego, że jesteś poetą” “Poezja stanowi jeden z najcenniejszych darów Ducha człowieka, by pocieszyć go w kłopotach, ponurości i w ciemności materialnego istnienia”. Prawdopodobnie te słowa znanego ukraińskiego pisarza Wasyla Barki przyjął za dewizę kompilator wydania “...Dlatego, że jesteś poetą: Antologia liryki ukraińskich poetów-naukowców” – profesor Instytutu Naukowo-Dydaktycznego Filologii Kijowskiego Narodowego Uniwersytetu imienia Tarasa Szewczenki, laureat Państwowej Nagrody Ukrainy imienia Tarasa Szewczenki, “kompozytor słowa artystycznego” Jurij Iwanowycz Kowaliw, poświęcając uwagę wzniosłemu i ogromnemu okresowi rozwoju ukraińskiej literatury: od końca XV do początku XXI wieku, jego sprzecznościom oraz najdonioślejszym osiągnięciom artystycznym, jednym z których jest poezja twórców-naukowców. 10 kwietnia gospodarze i goście Salonu Artystycznego Kijowskiego Narodowego Uniwersytetu imienia Tarasa Szewczenki mogli poczuć, jak na ich oczach rodzą się nowe mikrokosmosy poetyckiego słowa, nowe planety, po których, niczym bajkowy Mały Książę, podróżuje dusza każdego. I na jawie widzi, jak baobaby grubych słów ustępują przed delikatnymi różami prawdziwej liryki, która idzie od serca do serca… W tłumaczeniu z greckiego słowo “antologia” oznacza “zbieranie kwiatów”. Od zamierzchłej starożytności znane są “Wieniec” lub “Antologia grecka” – wielka księga, do której weszły epigramy 50 helleńskich poetów od Archilocha do Meleagra; japońskie “Man’yōshū” oraz “Kokinshū”, dzięki którym Europejczycy poznali gatunek tanka; bliskowschodnie tezkire, które składały się nie tylko z utworów prozatorskich i poetyckich, ale także z esejów o ich autorach, a dlatego stanowiły zainteresowanie jako wydania naukowe. Najwyraźniej najlepiej zasadę komponowania antologii sformułowali dawni Chińczycy, porównując ją do malowania pejzażu: tak jak w naturalnym krajobrazie bywają piękne i niepiękne fragmenty, tak samo w poetyckim krajobrazie, obok osiągnięć, muszą być i poezje, które nie zawsze odpowiadają najwyższemu poziomowi, ale tworzą one ogólny obraz – jeśli je usunąć, wyjdzie on niepełny. W nowoczesnym świecie antologia jest nie tylko podsumowaniem pewnego okresu, sposobem na zaprezentowanie literatury w określonych czasowych, wiekowych, genderowych, rodzajowo-gatunkowych i innych współrzędnych. Może to być także “trampolina” dla autora, zwłaszcza młodego, do wielkiej literatury, gdzie obowiązkowo znajdzie swoją niszę, swój temat, swoje środki obrazowania i wyrazu dla jego wcielenia. Na Wschodzie mówią tak: “Ciemności nie ma, jest brak światła; zła nie ma, jest brak dobra; niewiary nie ma, jest brak wiary”. Więc każdy, kto stanie się prawdziwym pisarzem, rozszerzy krąg tych, którzy niosą światło, dobro i wiarę. Mozaika terminów i metafor – tak można scharakteryzować dobór przez profesora Jurija Kowaliwa wierszy do nowego antologicznego wydania. Zadanie przed kompilatorem stało tytaniczne: z należytym taktem, zwłaszcza wobec tych poetów, którzy, według jego obrazowego wyrażenia, “już rozmawiają z Bogiem”, wybrać wiersze, które przedstawiłyby konkretną postać i jako twórcę ukraińskiej poezji, i jako naukowca – specjalistę w tej czy innej dziedzinie nauk ścisłych, przyrodniczych, humanistycznych. W rezultacie do zbioru weszły utwory twórców, którzy z powodzeniem łączyli lub łączą dwie sfery działalności duchowo-intelektualnej: są autorami fundamentalnych prac naukowych i jednocześnie wzbogacili ukraińską lirykę własnymi nieprzeciętnymi utworami. A w nadtytuł książki wyniesiono cytat z sonetu Ihora Kaczurowskiego, którego ostatnie tercety brzmią tak: ...Choć ty pełzasz psem do pańskiego podnóża I noce poświęciłeś nauce czarnoksięstwa, Splatając dzieła w jeden gorący splot, Choć na twojej drodze trująca zło będzie kwitło, Lecz i najcięższy grzech, i zbrodnia niewybaczalna Tobie przebaczamy, dlatego że ty – poeta (s. 68). „...Dlatego, że ty – poeta”. I w tych słowach brzmi ojcowskie pobłażanie dla naukowca-wierszopisa, który odważył się zrymować przebieg eksperymentu chemicznego, obserwację życia rośliny lub zwierzęcia, tajemnicę tworzenia literatury, a nawet reakcję łańcuchową – czyli wszystko to, o czym przyjęło się mówić prozą. Jednak wszyscy naukowcy – kto świadomie, a kto nieświadomie – aktualizują dawną tradycję, zgodnie z którą wykład teorii naukowych miał być prowadzony właśnie wierszami. Przecież oprócz czysto estetycznej przyjemności, wiersz ma także funkcję mnemoniczną, którą zawdzięcza metrum i rymowi – i wszystko to sprzyjało lepszemu zrozumieniu materiału naukowego. Dlatego, jakąkolwiek „perełkę” w swoim laboratorium twórczym wyhodował naukowiec, aby potem podzielić się nią z czytelnikami – zarówno specjalistami, jak i niespecjalistami w konkretnej dziedzinie badań – wszystko to można zaliczyć do wielkiego metagatunku poezji naukowej. Jak wiadomo, poezja naukowa to odmiana twórczości literackiej, w której myśl wykazuje nierozerwalną estetyczną jedność pierwiastków racjonalnego i irracjonalnego, a komponent naukowy określa treść utworu, kierunek rozwoju tematu lirycznego. Według definicji estońskiego cybernetyka G. Hilmiego, „poezja naukowa to nie igraszka i nie przekład wyobrażeń nauki na inny, bardziej dostępny język, lecz dopełnienie wyobrażeń naukowych taką informacją, która nie jest przekazywana jedynie środkami logicznymi, a jest dostępna także dla myślenia obrazowego”. Warto wspomnieć aktualne w naszych czasach teorie Ołeksandra Potebni, który za wyjściowy typ myślenia uważał mityczny – właściwy wszystkim ludziom, którzy „stoją na pewnym stopniu rozwoju myśli”. Osobliwość świadomości mitycznej Potebnia widzi w nierozczłonkowaniu jej stron obrazowej i pojęciowej: zgodnie z tym można twierdzić, że każdy tekst artystyczny jest mityczny, jeśli łączy się w nim naśladowanie treści lub idei z zachowaniem charakteru obrazowego. Drugim typem myślenia jest poetyckie, którego charakterystyczną cechą jest przekształcenie myśli, wyrażenie znaczenia za pomocą obrazu. Ten konkretny obraz nie jest kopią, „fotografią” obiektywnej rzeczywistości, lecz wynikiem uogólnienia, czyli zdjęcia z obrazu zmysłowego tych cech, które są potrzebne dla tego uogólnienia. Trzecim typem myślenia jest naukowe, związane z przejściem od poezji do prozy i przewagą znaczenia nad obrazem. Przy tym właściwa pierwszym dwóm typom obrazowość w niektórych słowach znika, ponieważ słowa te tracą swój trzeci element – wyobrażenie, czyli wewnętrzny znak znaczenia. Jednak język w całości pozostaje obrazowy, gdyż nowe słowa tworzą się stale (a obecnie – szczególnie intensywnie), i to tym bardziej, im bardziej aktywna jest myśl w języku. Innymi słowy, mitotwórca z czasem przerasta w poetę, poeta – w naukowca, ale i jeden, i drugi w swojej umiejętności widzenia i przekształcania świata w Słowie schodzą do postaci mitotwórcy. Te trzy punkty chciałoby się połączyć nie tradycyjnym „trójkątem”, a linią w kształcie koła: symbolizuje ona związek wszystkich trzech hipostaz w jednej osobie i jednocześnie oznacza obieg motywów i obrazów w indywidualnym stylu każdego poszczególnego poety. Pociąg do pierwotnego synkretyzmu sztuki i nauki określa zasady indywidualnej praktyki poetyckiej, które I. Franko w traktacie „Z sekretów twórczości poetyckiej” sformułował tak: „Możliwość reprodukcji wrażeń, które kiedyś bezpośrednio dotykały naszych zmysłów (czucia)... Jedna... idea wywołuje za sobą inną, te znów... wywołują dalsze rzędy idei i tak bez końca”. Tak, zdaniem artysty, obrazy sensoryczne, połączone w kompleksach asocjacyjnych, pozwalają stawiać i rozwiązywać aktualne problemy egzystencjalne stosunku światopoglądu naukowego i poetyckiego, bytu i twórczości, dobra i zła, relacji człowieka i otoczenia. Poezja naukowa, zdaniem Waleriana Poliszczuka, „najlepiej może wykazać prawdę rzeczywistości”, ponieważ tylko tak można „wyłuskać ziarno prawdy i oznaczyć je mikronowym, wewnętrznym rzeźbieniem”. Dla ukraińskiej myśli naukowej pierwszej połowy XX w. ta teza, oprawiona w obrazowe wyrażenia, wydaje się dość naturalna. Choćby nie wiem jak wielką różnorodnością gatunkowo-stylistyczną wyróżniała się liryka doby modernizmu, jednak jej przedstawiciele – symboliści Bohdan Łepkyj i Wasyl Paczowśkyj, neoklasycy Mykoła Zerow, Pawło Fyłypowycz, Maksym Rylśkyj, Jurij Klen, Mychajło Draj-Chmara, impresjoniści Mychajło Dołenho i Pawło Tychyna, „prażanie” Ołeksandr Stefanowycz, Łeonid Mosendz i Ołeś Ołżycz – dołączyli do rozwoju nie tylko nauk humanistycznych, ale i przyrodniczych. Z wierszy, które weszły do recenzowanej antologii, krystalizują się nie tylko realia życia poetów („I znów zwęglonymi zapałkami...” M. Draj-Chmary, s. 50; „Zrodziliśmy się w wielkiej godzinie...” O. Babija, s. 57; „Był przecież wiek złoty...” O. Ołżycza, s. 63-65), ale i osobliwości formy i treści ich dorobku twórczego („Zachmurzyły się chmury...” P. Tychyny, s. 52; „Trzepocze sokół...” M. Rylśkiego, s. 55; „Uważniej i głębiej wmyślić się w siebie...” M. Bażana, s. 61-62; „Skoworoda” J. Klena, s. 54). I jeśli odwołać się do strofy Mykoły Bażana: Bezmiar barw, rzeczy, pojęć i tonów, W ciałka komórek wprasowany, staje się Miliardami i miliardami neuronów, Co w błyskawicach skoków i wyścigów Potęgę wypróbowują swą, – w niej można odczytać zinterpretowany przez złożone terminy naukowe filozofem „cały świat w kropli wody”, co nie bezpodstawnie uznaje się za kwintesencję poetyckiego postrzegania świata. Od drugiej połowy XX i szczególnie w pierwszej ćwierci XXI wieku, w miarę rozwoju nauk i technologii, następuje także stosowanie ich metod badawczych do pokazywania otoczenia w poezji. Z jednej strony, każda nauka otrzymała swój wierszowy wyraz, a z drugiej – rośnie liczba naukowców, którzy wcielają swoje poglądy w formie poetyckiej. Nie można nie zauważyć, że jednym z głównych środków tworzenia stylu współczesnej poezji naukowej staje się uosobienie. Przecież metaforyka, która rodzi spersonifikowane obrazy, przyczyniła się z drugiej strony także do powstania całych zasobów w systemach terminologicznych, na przykład botanicznej (obuwik pospolity, lipa drobnolistna, jastrzębiec, dzwonki, bracia i siostry, niezapominajka) oraz meteorologicznej (wschód i zachód słońca, babie lato, oko cyklonu, korona słoneczna). Uosobienie, użyte w utworach poety-naukowca, daje autorowi możliwość wyrażenia dążenia do odnowienia pradawnego synkretyzmu nauki i poezji. Przytoczmy kilka cytatów z antologii „...Dlatego, że ty – poeta”: Zdanie pustych ulic zakończył latarnik znakiem zapytania. Dokąd idziemy? Kto na nas czeka pośród ogłuchłych ognistych kry? Otchłań oczu. Bryła nocy, co na wieki przesłoniła świtanie. Resztki Boga ostatnie. Czy może – nasze z tobą, gdzie cienie błądzą w pogoni (Jurij Kowaliw, s. 234) Kołysze wiatr czule sen-trawę, Przeszłe nie mija, choć minęło: Porusza łodyżkę żywą, Porusza i duszę skrajnie nieczułą. Do raju jej wyrysowuje drogi, Jak aluzje, niby „kreski i znaki”. Tam nie ma dostępu zły, A wspomnienie tam upodabnia się do bryzy... (Nadija Hawryluk, s. 137) – Panie Tulipanie, Panu duszno? Dookoła przecież Pan, Tulipanie! – Tulipanie dookoła, Tulipanie, Lecz nie ma komu mówić: „Panno”... (Bohdan Melnyczuk, s. 299–300) ...Tu chronos pachnie chrzanem, Podziemny młody dziad.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 11strona oryginału ↗

Trójksiąg walki, rozmyślań i podsumowań Jarosław Fedorczuk. Wołynianin. Walka trwa… – Kijów – Charków, “Majdan”, 2025. – 240 s.

A tam górnym gromem Kasztany biją z orbit... (Anatolij Tkaczenko, s. 533) Charakterystyczne, że ogromna liczba przedstawionych w antologii autorów swoje uczucia i myśli woli wykładać w formie sonetu. Od momentu powstania sonetu ukształtowały się jego ograniczenia gatunkowe: podniosła leksyka i intonacja; dokładne i rzadkie rymy; zakaz stosowania przerzutni oraz powtarzania słów pełnoznacznych. Wszystko to utwierdzało sonet jako gatunek poezji intelektualnej. Dzisiejszy sonet nie ma żadnych ograniczeń tematycznych i jest zdolny, jak świadczą jego najlepsze przykłady, w szczególności te zamieszczone w analizowanej antologii, odtwarzać całą różnobarwność życia i nauki, wszystkie odcienie ludzkich uczuć i myśli. Wszak tutaj, oprócz sonetu tradycyjnego, którego podstawą jest liryczno-filozoficzne rozmyślanie, napotykamy także sonet opisowy, sonet-inwektywę, sonet satyryczny, sonet-dedykację – jednym słowem, wszystkie możliwe fabularno-emocjonalne odmiany poetyckiej wypowiedzi. Nie mniejszą objętościowo w antologii “...Dlatego, że jesteś poetą” jest komponent wiersza wolnego. Zarówno zmysłowe obrazy, które od dawna były głównym źródłem informacji o otaczającym świecie, jak i terminologia naukowa jako jedna z dróg poznawania świata, oraz filozofemy jako rezultat tego procesu myślowego, wprowadzane są w skondensowaną i jednocześnie otwartą wolną formę, gdzie dzięki wewnętrznemu rytmowi – znacznikowi ruchu myśli podmiotu lirycznego – w pełnym zakresie realizuje się ich sugestywny, artystyczno-światopoglądowy potencjał. Szczególnie warto podkreślić przedstawione w antologii “...Dlatego, że jesteś poetą” wiersze o wojnie, która trwa od 2014 roku i którą niektórzy słusznie nazywają “narodowo-wyzwoleńczą”. I jeśli współautorzy wydania, filolodzy Ołeksandr Chomenko oraz Ołeksyj Sinczenko, właśnie w te dni, kiedy książka przygotowywała się do wydania, bronili naszej niepodległości z bronią w ręku, naukowcy zaplecza (Iryna Zełenenka, Wiktor Krupka, Oksana Kucenko, Tetiana Neczaj, Ołena O’Lir i in.) przelewali swoje najsilniejsze emocje – współczucie dla poległych, nienawiść do wrogów, życzenia Bożej opieki dla wojowników-obrońców – w wierszowane wersy. Ale i w tych, w dosłownym znaczeniu tego słowa krwią pisanych wersach, czuć zwycięski pochód Miłości do Słowa, tak jak tłumaczy się filologię: To syreny nie te, // Co kiedyś Odyseusza czekały. Woskiem uszu od nich nie zalepisz, jak jęczą one. Sam do masztu przywiązany, będziesz czekać metalu, Wybuchowej fali diabelskiej głębi... ...Jak alarmu odwołanie – // Przestaną wyć syreny, Słychać dzwony soborowe // I nurt pionowy Dniepru... (Ihor Pawluk, “Syreny i dzwony”, s. 366–367). W poetyckim dialogu spotkali się przedstawiciele różnych pokoleń, jednak szczerze zakochani w artystycznym słowie. I, jak słusznie zauważył “dyrygent” poetyckiego koncertu, doktor nauk filologicznych, autor-opracowujący antologii Jurij Kowaliw, nauka i poezja – “dwa skrzydła, które dają impuls do twórczego lotu”. W wykładaniu poetyckich uogólnień artysta-naukowiec, zgodnie z logiką języka artystycznego, jest zdolny połączyć abstrakcyjne schematy i wyobrażenia nauki z siłą i pięknem poetyckiego obrazu, który znacząco pogłębia ich treść. Poezja – to stan duszy człowieka zakochanego w drugim człowieku, w swoim otoczeniu, w swojej pracy… Właśnie zakochanie pomaga stworzyć poetycką wizję świata, a już twórczy zamysł autora, szczególny styl jego myślenia podpowie, jaką formę – czy wierszowaną, czy prozatorską, czy dramatyczną, czy eseistyczną – wybrać, aby wyhodować w niej swój niepowtarzalny obraz otoczenia. Oczywistym jest to, że sami autorzy, przedstawieni w luksusowym antologicznym wydaniu, – to doświadczeni uczeni (filolodzy, politolodzy, lekarze, biolodzy); zatem znajdują oni niestandardowe ścieżki kreowania obrazów... “dlatego, że wszyscy są poetami!”. Mykoła SŁAWYŃSKYJ Właśnie tak: walki, rozmyślań i podsumowań. Ale od razu chce się dodać: i wspomnień o wydarzeniach oraz ludziach, którzy walczyli za niepodległość Ukrainy lub przeciwko niej. I marzeń, spojrzeń w przyszłość, wpatrywania się w oczy dorastających pokoleń. O tym wszystkim opowiada się prawdziwie, przekonująco, jaskrawo. A ponadto w całościowym artystyczno-publicystycznym tryptyku „Wołynianin” Jarosława Fedorczuka utrwalono przemyślane charakterystyki licznych postaci, starcie idei politycznych, pojedynek miłości i nienawiści, prawdy i krzywdy, duchowości i bezduchowości, miłosierdzia i okrucieństwa, tego co wysokie i tego co niskie… A są jeszcze setki wystąpień publicznych i dyskusji, wiara w zwycięstwo dobra i zarazem gęsta sieć wątpliwości oraz rozczarowań, radość niespodziewanych, doprawdy bajkowych podróży w czasie i przestrzeni, zapach rodzinnych lasów, piołunowa cierpkość dojrzałości, szczęście tworzenia aforyzmów, filmów dokumentalnych, aktualnych artykułów oraz bieżących wystąpień telewizyjnych i radiowych. A przecież mamy jeszcze tajemnicze trzy kropki, które kryją w sobie nieskończoność bytu, odwieczność ukraińskości, jej jasne, niepodległe, suwerenne jutro. Ogólnie rzecz biorąc, tryptyk „Wołynianin” to niezwykle prawdziwe i ważne dzieło artystyczno-publicystyczne o współczesnej historii Ukrainy. Nazywając je sagą, Pawło Mowczan zauważył, że mamy do czynienia z unikalnym przekrojem czasowym, w którym widać zarówno strukturę władzy, jak i rodowy pień Jarosława Fedorczuka, oraz rozbicie wiejskiej społeczności, w której są swoi bohaterowie, zdrajcy, pachołki, konformiści z odpowiednimi stereotypami zachowań. A ponadto, podkreśla znany poeta i działacz społeczny, obecny w tej książce niewietrzejący duch ukraińskości, który zaświadcza: zmartwychwstanie narodu jest nieuniknione. Żadnemu najeźdźcy, a przede wszystkim rosyjskiemu, nie udało się spustoszyć ludzkich dusz, zniszczyć duchowego kręgosłupa Ukraińca-Wołynianina. Dodam: tak jak i przeważającej większości Ukraińców z innych regionów. Właśnie o tym przekonująco mowa w trylogii, w szczególności w trzeciej książce. Ukraińcy nie tylko nie zapomnieli, że są Ukraińcami, ale też otwarcie wystąpili przeciwko Moskwie – nieprzejednanemu wrogowi ukraińskiej państwowości i ukraińskiej tożsamości. Autor podkreśla, że przez trzydzieści lat żaden naród nie zbudował idealnego państwa, ale mimo wszystko nawet w tak krótkim okresie historycznym można było zrobić więcej dla swojego narodu. Dlatego też niepokojąco i surowo sformułowano jeden z aforyzmów Jarosława Fedorczuka: „Współczesna ukraińska polityka to taktyka i strategia zysku oraz zdrady”. Autor ma prawo napisać właśnie tak, biorąc bezpośredni udział w polityce i oceniając ją od wewnątrz, znając kwalifikacje zawodowe, moralne i patriotyczne wielu polityków. W przedmowie do pierwszej książki „Wołynianin” znany prozaik Wołodymyr Jaworiwski zaznaczył: „Cicha, prawdziwa, z nienarzucającym się sentymentem intonacja Jarosława Fedorczuka, rozległość opowieści, „celność” życiowego szczegółu dosłownie wciąga duszę czytelnika w materiał”. Dotyczy to również drugiej książki i trzeciej, zamykającej. Rozpoczyna się ona od wyważonej charakterystyki 1990 roku, kiedy w duszach Ukraińców odżywały właściwe im poczucie wolności i godności ludzkiej, kiedy powszechne zgromadzenia ludowe domagały się zatrzymania rusyfikacji oraz niszczenia języka i kultury ukraińskiej, zapewnienia praw i wolności człowieka, zwiększenia uprawnień lokalnych organów władzy, kiedy wśród tych i innych żądań coraz wyraźniej pojawiała się kwestia niepodległości Ukrainy. Znowuż tutaj, jak i w całym tryptyku, Jarosław Fedorczuk wyznaje prawdę i tylko prawdę. Nie może i nie ma prawa zapomnieć, jak, w szczególności 19 kwietnia 1943 roku do wsi Krasny Sad przybyły trzy samochody i pięć motocykli z Niemcami oraz uzbrojonymi Polakami (policjantami!), którzy spalili wieś i zabili 103 jej mieszkańców. I nie jest to przypadek, a ówczesna prawidłowość, w której, jak w kropli wody, odbiła się krwawa historia nie tylko wołyńskiego kraju, ale i całego zachodu Ukrainy – bolesna i dzisiaj historia, wszechstronnie naświetlona w fundamentalnej dziesięciotomowej pracy „Tragedia ukraińsko-polskiego starcia na Wołyniu w latach 1938–1944”, którą redagował honorowy doktor Łuckiego Narodowego Uniwersytetu Technicznego Jarosław Fedorczuk i do której napisał przedmowy, a także w osobistej książce na ten temat „Podsumowania”. Opowiadając historię rodzinnego kraju, autor stawia w centrum uwagi decydującą triadę: przeszłość – teraźniejszość – przyszłość i wierzy, że decyzje oraz działania powinny być kordocentryczne – ogrzane dobrym sercem i uskrzydlone mądrą duszą, że w każdych okolicznościach obowiązek polityczny nie powinien być sprzeczny z moralnością, a słowa muszą łączyć się z konkretnymi czynami. O nich jest dokumentalna taśma „Wołynianin”, a także film „Oni walczyli do końca”, który, od dawna wymarzony, był demonstrowany dla wolnych Ukraińców podczas Rewolucji Godności. Rozmyślając o niej, Jarosław Fedorczuk podkreśla: „Na Ukrainie wrogów wybaczano, zdrajców – nigdy”. Trzy zawały – to świadectwo nieustępliwości postawy życiowej, bezkompromisowej analizy plusów i minusów działalności prezydentów, premierów oraz znanych polityków. To skutek niełatwych prób na drodze od młodości do dojrzałości, kiedy jako znany mąż stanu i polityk brał udział w Pomarańczowej Rewolucji oraz Rewolucji Godności, a następnie sformułował nie jeden aforyzm o postmajdanowym zamęcie. Wśród nich i taki: „Budowanie państwa Ukraina to zagmatwany romans z dużą liczbą niejednoznacznych bohaterów”. Lata płynęły w kluczu i zmuszały coraz częściej do poświęcania przelotnych dni twórczości literackiej. Już jako członek Narodowego Związku Pisarzy Ukrainy cieszył się, że nie zapomniały się lata przemyśleń nad dokumentami do pierwszej książki trylogii, gdzie widział świat i ludzi oczami wołyńskiego chłopca i zarazem – oczami naszej współczesności, a nawet ukraińskiego jutra. Znowu i znowu notował wspomnienia oraz rozmyślania – niestety lub na szczęście, wolniej niż wcześniej, bo one u schyłku życia zmuszały uważniej i bardziej dociekliwie wpatrywać się nie tylko w duszę głównego bohatera tryptyku Ołeksandra Petrowycza, ale i w dusze wszystkich tych, z którymi się spotykał, polemizował, znajdował wspólny język, bronił proukraińskiej pozycji, dzielił się wiarą w zwycięstwo nad okrutnym wrogiem. Zamykająca książka „Wołynianin. Walka trwa…”, jak i cała trylogia, jest wyważona, obiektywna, bez pozłoty, ozdobników i moralizatorstwa. Credo autora jest niezmienne: ci, którzy nie gięli się, nie łamali, nieustannie działali w imię Ukrainy, nie potrzebują kadzidła. Mówienie wprost o nich jest nieprzekupne i zarazem szlachetne, delikatne. Tak samo ostry wzrok prawdy widzi też dwulicowość, podłość, sprzedajność tych, którzy handlowali i handlują sumieniem, które, wydaje się, mimo wszystko kiedyś mieli. Autor nie omija tak zwanych niewygodnych szczegółów, niejednoznacznych epizodów, nie przemilcza błędów współczesnych polityków, nie retuszuje ich nieatrakcyjnych portretów. O wszystkim mówi się bez fałszu, wyraźnie, z filozoficznym akcentem: jeśli czegoś ostatecznie nie wyjaśni teraźniejszość, to przyszłość nieuchronnie postawi wszystkie kropki nad „i”. Nie jedna strona zamykającej książki trylogii zaświadcza: i dzisiaj trzeba mieć odwagę, aby wyrazić swoją – odrębną, samodzielną, nie ogólnie przyjętą – opinię, zwrócić uwagę polityków na nowe niepokojące problemy. Oto dlaczego mądrość poważnego wieku autora wzrusza równowagą duszy, zrozumieniem tego, że ktoś zacznie podważać nawet oczywiste fakty, a ktoś, być może, obrazi się, że nie został wspomniany, nie został wywyższony. W przeciwieństwie do nich – słoneczny lejtmotyw tryptyku: ciepłe synowskie wspomnienia o rodzicach, wdzięczność siostrze Raisie za zrozumienie i stałe wsparcie, za to, że ona, 14-letnia dziewczynka, powiadomiła oddział UPA o zbliżaniu się enkawudzistów, za to, jak opiekowała się nim, jeszcze małoletnim, kiedy powrócił z niemieckiej niewoli, za to, że zawsze pomagała, wszak byli bliscy nie tylko z krwi, ale i z moralności, duchowości, miłości do swojej wołyńskiej ziemi, do Ukrainy. Swoistym podsumowaniem długiej działalności państwowej, społecznej, politycznej i twórczej stał się obszerny, doprawdy fundamentalny zbiór o wymownym tytule: „W służbie narodu: wołynianin Jarosław Fedorczuk na przełomie epok”. Wydaje się, że każde słowo wzruszającego, w znacznej mierze podsumowującego wydania żyje, oddycha, świeci dobrocią dla naszych współczesnych – i tych, którzy pracują dla Ukrainy, i tych, którzy bronią jej niepodległości z bronią w ręku. Jarosław Fedorczuk przy okazji nie zapomina powiedzieć, że on – wołynianin i szczyci się tym, że urodził się we wsi. Przyciszonym głosem, z nieprzemijającą czułością dodaje: „Tam przeleciały, niech i ciężkie, młode lata. Tam narodziła się miłość do rodziców, babci, sióstr, do rodzinnej ziemi”. I znowu i znowu przyciąga do siebie dzieciństwo: wspomnienia o nim jakby aż promieniują, rozświetlają duszę czytelnika, zapraszają jego pamięć, by przypomniała sobie swoje pierwsze kroki od ojcowskiego progu do przyjaznej furtki, za którą – nieznany świat. Obecnie w nim, już niby znanym, ale, jak i wcześniej, tajemniczym, czarującym, autor trylogii czuje się swobodnie, pewnie i zarazem szlachetnie. Czy to przytulony do rozłożystej jabłoni ulubionego ogrodu, czy pod niezawodnym dachem małej altanki, czy wśród orzechów, które górują nad przytulną ulicą, może niespodziewanie zacytować to wersy z „Pieśni leśnej” Łesi Ukrainki (ona przecież wołynianka światowego wymiaru!), to zapomniane przez wszystkich powiedzenie Arystotelesa albo i własny, dopiero co narodzony, jeszcze nie oszlifowany aforyzm… Z czasem zanotuje go na karteczce zwykłego białego papieru (zawsze i wszystko, oświecone natchnieniem, pisze tylko długopisem), zdecydowanie przekreśli nieprecyzyjne słowo, znajdzie nowe, naprawdę jedyne możliwe, i powędruje skrzydlatą wyobraźnią… Dokąd? O tym wie tylko on, uświadomiony i po dziecięcemu bezbronny, szczery Jarosław Petrowycz Fedorczuk.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 12strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

Pierwsza wzmianka o tym zabytku to zapis kronikarski z 1037 roku, który opowiada o kijowskim księciu Jarosławie Mądrym: „Założył Jarosław gród – wielki Kijów, a w tego grodu wrota są Złote”. Dlaczego jednak Złote? Właściwie wrota nie były oczywiście złote, lecz kamienne. Były jedynymi kamiennymi spośród trzech kijowskich bram, które nazywano Złotymi, Lądzkimi i Lwowskimi. Ale tylko nad Złotymi Wrotami wzniesiono cerkiew: nadbramny sobór Zwiastowania Najświętszej Bogurodzicy, poświęcony w 1022 roku. Kopuła tej świątyni była pozłacana, lśniła w słońcu, i główna brama zdawała się rzeczywiście złota. Stąd też wzięła się nazwa – Złote Wrota. Świątynia nad wrotami to prawdziwy amulet miasta, przez te wrota do Kijowa miały docierać „dobre wieści”. Kijowianie kochali i strzegli swoich Złotych Wrót, uważali je za silną obronę przed wrogami. Świadczy o tym legenda o bohaterze Michajliku, która przetrwała do nas z tamtej odległej starożytności. Żył wtedy w Kijowie młody bohater Michajlik, najsilniejszy wojownik. Kijowianie mówili, że siłę Michajlikowi dał sam Archistratig Michał, niebiański obrońca miasta. Dobry był bohater, nikomu nie odmawiał, zawsze pomagał ludziom. Każdą pracę wykonywał z radością, i wychodziła mu najlepiej. Kochali go i ludzie, i zwierzęta. Ale nadeszła wielka beda: pod mury Kijowa podeszło straszliwe wojsko mongolskiego chana Batu, biorąc miasto w oblężenie. Batu rozumiał, że nie zdobędzie miasta, dopóki Michajlik tam jest, i rozkazał kijowianom wydać mu bohatera, grożąc zniszczeniem wszystkiego, co żywe. Przestraszyli się mieszkańcy gróźb Batu i postanowili wydać Michajlika wrogom. Dowiedział się o tym bohater, gorzko mu się zrobiło. Wtedy wziął swoją ogromną włócznię, podniósł na nią Złote Wrota, wyniósł je z Kijowa i poszedł z nimi w świat. Miasto pozostawione bez amuletu zostało zniszczone przez hordę mongolską niemal doszczętnie, gorzko żałowali kijowianie swojej nierozsądnej decyzji. Kijów rzeczywiście został spalony przez hufce chana Batu w 1240 roku, ucierpiały też Złote Wrota. Długo stały one napół zniszczone, dopiero w 1682 roku wzmocniono je żelazną kratą i zewnętrznym bastionem. Zabytkowa budowla stopniowo niszczała dalej, miasto dawno wyszło daleko poza granice Złotych Wrót. Wreszcie w połowie XVIII wieku zasypano je ziemią. Ruiny Złotych Wrót leżały pod ziemią do lat 30. XIX wieku, kiedy ponownie odsłonięto je ludziom. Ale prawdziwa rekonstrukcja tego wybitnego zabytku historycznego rozpoczęła się dopiero w latach 70. minionego wieku. A w kwietniu 1982 roku prace zostały w pełni zakończone. Obecnie pawilon-rekonstrukcja odtwarza Złote Wrota w takiej postaci: wieża bojowa z przejazdem, nad nią – nadbramna cerkiew, po bokach – część wałów z blankami nad nimi. Zachowała się część murów z pierwszej połowy XI wieku, kontrforsy z XIX wieku. Złote Wrota – niezbywalna część historii Kijowa, jedna z wizytówek miasta. Każdy może odwiedzić to piękne muzeum, zanurzyć się w czasach dawnej historii, bez której nie ma teraźniejszości. *** a Kijów spał, rozleniwiony między snami, gdy wiatry po cichu odsłoniły niebo, a dziwna pani w miedzianej łodzi cichutko wpłynęła w Złote Wrota, już i październik kapie z wiosła, ale ona tęskni i sieje kasztany

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 12strona oryginału ↗

Legendy Kijowa: mity i rzeczywistość

Inna KOWALCZUK Flet Welesa Czarujący, różnorodny, niezwykle bogaty był panteon słowiańskich bogów. A wśród nich bóg mądrości, dostatku, patron wołchwów, artystów i gospodarzy – bohater z długą brodą w niedźwiedziej skórze z rogami byka-cielca – potężny Weles. Syn Swaroga, bóg, którego imię do dziś rozświetla ziemię z wieczornego nieba – gwiazdozbiór Plejad zwie się również Wołosoharami. Etymologicznie słowo „Weles” wiąże się z prasłowiańskim volst – „władza, władać”. Kijowscy książęta składali przysięgę wierności, przysięgając na Peruna i Welesa: złamanie takiej przysięgi uważano za prawdziwe świętokradztwo. Dzisiejszy Kijów również ma ślad Welesa – jedna z ulic na Podolu do dziś zwie się Wołoską. A kijowianie opowiadają o czarodziejskim flecie Welesa, który uchronił niegdyś miasto przed wrogim najazdem. Podobno żył w dawnych czasach na Podolu w kwartale zbrojmistrzów młody mistrz Kijan. Potężny, jak bujny stepowy tur, urodziwy, niczym rozkwitła róża, zręczny, jak najbardziej doświadczony zbrojmistrz, śmiejący się i łagodny, niczym czułe majowe słońce. Włócznie, miecze, buławy, topory bojowe, które wyszły z jego rąk, sławnie służyły wojownikom, były szczodrze napojone krwią wrogów, których niemało było w stepach wokół starożytnego miasta Kija. Zresztą sam młody mistrz uważał za zaszczyt stanąć do walki w obronie rodzinnego miasta, własnoręcznie wypróbować swoją broń w boju z wrogą siłą razem z kijowską drużyną książęcą. Niejedna dziewczyna potajemnie wzdychała, zobaczywszy Kijana wśród wojowników lub przysłuchując się pieśniom, które podśpiewywał młodzieniec podczas pracy. Niejedna wkładała najlepsze świąteczne szaty, mając nadzieję spotkać przystojniaka przy jego warsztacie. Lecz wszystko na próżno, bo kochał chłopak tylko Zorjanę, córkę swojego nauczyciela, który zginął w wielkiej bitwie z połowieckimi ordami. Co to była za bitwa! Śmiercionośna broń mistrza kosiła wrogów, usiewając ziemię głowami drapieżnych Połowców. Obroniła drużyna rodzinne miasto, lecz nie uchroniła starego zbrojmistrza – położyła osierocona Zorjana również osierocony miecz na ojcowskim grobie. Od tego czasu stała się ta dziewczyna dla Kijana najcenniejszym skarbem, największą pociechą. Nie to, żeby była zbyt urodziwa z wyglądu – kijowskie piękności raczej nie przyjęłyby jej do swojego grona. Lecz w czystych oczach dziewczyny świeciła sama dusza, ptaszki ufnie siadały na jej dłonie, nawet ogromne, przerażające psy stróżujące spokojnie patrzyły jej w ślad, bezbronnie przepuszczały do gospodarstw. A Zorjana codziennie modliła się do Welesa, stróża dusz przodków, by uchronił od wszelkich nieszczęść Kijana: straciwszy ojca, dziewczyna ponad wszystko bała się stracić jeszcze ukochanego. I zawsze kończyła słowami: „Dbamy o pamięć Przodków, którzy o Ziemię Ruską dbali, i wszystkich naszych wojów, którzy stracili życie swoje na bojowiskach z wrogami naszymi”. Otwarty na takie modlitwy był bóg Weles, bo niczego dla siebie dziewczyna nie prosiła, czcząc dusze przodków swoich. Tak by i żył sobie chłopak z dziewczyną, ciesząc się nowymi wiosnami i szczodrymi latami, lecz nie dawały spokoju krwiożerczym stepowym ordom majestatyczne miasto Kija. Znowu błysnęły podniesione do góry włócznie, poczuły zapach świeżej krwi topory bojowe. Ruszyły połowieckie ordy na miasto, i było ich tym razem jak maku w kącie, jak śniegu w srogą zimę. Ciężko przyszło kijowskim obrońcom, coraz mniej zostawało potężnych wojów. Gdzieś tam, wśród nich, poił krwią wrogą swój miecz potężny Kijan. Godzina ciągnęła się za godziną, zostawiając za sobą krwawe żniwa śmierci. Otworzyła wtedy Zorjana duszę w modlitwie do wielkiego Welesa o pokój, bo nie można ludziom polegać tylko na mieczach. Poprosiła przodków o pomoc w zaprowadzeniu pokoju, bo zbyt wiele dusz już odeszło w podziemny świat. Rozdarło się niebo i na złotym promieniu słonecznym zstąpił do rąk Zorjany czarodziejski flet Welesa. Podniosła dziewczyna flet do ust, popłynęła do miejsca bitwy nieziemska melodia, przypomniała każdemu o życiu, a nie o śmierci, o słonecznym dniu, a nie o czarnej nocy. Wypadły z rąk wojów miecze, skłoniły się głowy, flet pokoju śpiewał coraz głośniej. Zatrzymała się bitwa, rozeszli się dawni nieprzejednani wrogowie, a z góry patrzył na ziemię wielki Weles, który dał ludziom nową lekcję wiecznej mądrości. Zamilkł delikatny głos czarodziejskiego fletu, rozpuścił się on w dłoniach Zorjany, jakby go nigdy nie było... Żyje wśród kijowian stara legenda o flecie pokoju Welesa, przypomina o tym, że nie wszystko na tym świecie można rozwiązać za pomocą miecza. Ależ jak brakuje tej mądrości, tego czarodziejskiego fletu, kiedy śmierć znowu zaczyna swoje szczodre żniwa! Czy może już nie ma na ziemi tak czystych dusz, których modlitwa zdolna jest dosięgnąć nieba? Kto może wiedzieć na pewno... Kijów to miasto – jak wyrok, a może dar dla ciebie, nęci duszę i ulice ściele w zamian, kasztanowym listowiem co rano szepcze: „Kochaj!”, na czas wypuszcza gdzieś – i za każdym razem wraca, to miasto – jak kobieta, która tylko w miłości jest słaba, której nie możesz zapomnieć w innym łóżku, ta sama, owa, której zawsze podświadomie szukałeś w jesiennych etiudach, wiosennych lekkich akwarelach, to miasto poczute przez ciebie w dotyku, w smaku, od wieków tutaj tłoczą się dni czarno-białej maści, i tylko fletu od Welesa dotąd nie ma, choć mawki śpiewają i cicho lata Czuhajster... Niedaleko kijowskiej stacji metra „Wydubyczi”, u podnóża Narodowego Ogrodu Botanicznego, na zboczu góry między szosą Naddnieprzańską a Zwierzyńcem, usytuowany jest Święto-Michajłowski Wydubicki Monastyr Męski. Zazwyczaj kijowianie używają skróconej nazwy: Monastyr Wydubicki. To niezwykle zadbane i wypełnione prawdziwą siłą dobra i świętości miejsce, które darzy poczuciem ukojenia i duchowego spokoju każdego, kto przychodzi tutaj w poszukiwaniu pocieszenia lub po prostu, by nacieszyć się pięknem ziemi. Monastyr Wydubicki został założony w drugiej połowie XI wieku przez syna księcia Jarosława, Wsiewołoda. Współczesny zespół Monastyru Wydubickiego uformował się pod koniec XVII – na początku XVIII wieku, centrum kompozycji monastyru jest sobór św. Jerzego (Jerzego Zwycięzcy). Na terenie monastyru zachowała się również cerkiew św. Archanioła Michała, wzniesiona w latach 1070–1088, która została całkowicie odnowiona w latach 1766–1769 przez architekta M. Jurasowa. Historia monastyru zaczynała się od pieczar zwierynieckich, a następnie życie monastyczne przeniosło się na powierzchnię, gdzie początkowo zbudowano drewnianą cerkiew. Co ciekawe, w swoim czasie Monastyr Wydubicki był dużą jak na tamte czasy biblioteką, w której przechowywano artykuły kronikarskie. Najsłynniejsza kijowska legenda o Wydubiczach związana jest z imieniem jeszcze jednego potężnego boga, Peruna, jednego z najbardziej znanych prasłowiańskich bogów. Perun – syn Swaroga (Swarga), brat Welesa, bóg zwycięstwa militarnego, strażnik Prawi (świata bogów). Uosobienie najpotężniejszych sił Najwyższego Rodu zarówno na niebie, jak i na ziemi, władca błyskawicy i gromu. Dla sławienia Peruna, który utożsamiany był z dębem, to potężne drzewo było nieustannie sadzone przez Prasłowian i chroniono tak zwane Bogolasie – Święte gaje. Perun – patron burzy, wzrostu, płodności, obrońca wojowników, ognia, siły, władzy, prawa, życia, broni, sztuk walki, dawca dóbr, deszczu. Imieniem tego boga przysięgano, idąc na bitwę oraz zawierając umowy państwowe. Wiadomo, że imieniem Welesa przysięgał lud, a imieniem Peruna – książę i drużyna. Niezwykle szanowany w starożytnym Kijowie, Perun miał swoje drewniane wizerunki zarówno w domach zamożnych kijowian, jak i wśród ludu pracującego. Pogańskie chram z ogromną drewnianą figurą Peruna znajdowało się na terenie Włodzimierskiej Górki w uroczysku, które w dawnych czasach nazywano „Czortowym beremiszczem”. Figura była prawdziwym dziełem sztuki: głowę boga zdobił pozłacany hełm, wąsy jasno lśniły srebrem. Mieszczanie przychodzili tam ze wszystkimi swoimi radościami i troskami, znajdowali prawdziwe pocieszenie, w myślach rozmawiając z niebiańską siłą. Nikt i nigdy otwarcie nie podważał władzy tego wizerunku wielkiego boga, dlatego zniszczenie chramu przez księcia Włodzimierza podczas Chrztu Rusi w 988 roku dla wielu stało się prawdziwym wstrząsem. Tym bardziej, że podczas samego chrztu z pogańskimi idolami specjalnie się nie cackano: po prostu przewracano na ziemię, a potem wleczono do Dniepru i wrzucano do wody. Drewniane uosobienie Peruna nie było wyjątkiem: figurę przewrócono na ziemię i pociągnięto do Dniepru. Zciągnięto w dół właśnie tym jarem, gdzie obecnie przebiega trasa kijowskiej kolejki linowej, najpierw na Podół, a potem również wrzucono do Dniepru. Kijowianie mówią, że wody Dniepru od razu zawrzały, groźnie zagrzmiała majestatyczna rzeka i podniosła na grzbiet fali figurę Peruna. Podniosła i poniosła dalej, na Zwierzyniec. Przerażeni ludzie pobiegli brzegiem rzeki, stygnąc z grozy. Biegli, szlochali i prosili: „Wydybaj (wypłyń), Boże, wydybaj!”. I jakby słysząc modlitwy i prośby, wielka kijowska rzeka wysoko podniosła drewnianą figurę Peruna i ostrożnie położyła na brzeg. Właśnie tam, gdzie Perun wypłynął z dnieprzańskich wód, został zbudowany Monastyr Wydubicki. Właśnie na pamiątkę tamtych odległych wydarzeń pozostała nazwa tego wspaniałego kijowskiego monastyru. Wydubycze stroma góra, prastara i wysoka, po niej tak by sobie iść i iść... na Wydubycze patrzy półokiem zastygły u podnóża monastyr, nie ma ludzi i słowa zasnęły, wiatr wokół nich ciszę przędzie, a Michał, zapatrzony w przeszłość, na chwilę zapomniał, że jest Archaniołem, i tylko ciągnie władczo, nieubłaganie przycichłą duszę ścieżką nieść do tych wrót w wieczność, za którymi krzyżami świeci siwy monastyr... Złote Wrota Majestatyczny, piękny Kijów dzisiaj usytuowany jest na obu brzegach Dniepru, zajmuje ogromne terytorium i z każdym rokiem staje się coraz większy. Spróbuj w ciągu dnia obejść chociaż małą część miasta – już będzie się ściemniać, a nowe i nowe ulice będą prowadzić dalej i dalej, zachęcając do nowych wędrówek. Jednak w dawnych czasach Kijów był zupełnie inny, niewielki, powoli rósł na prawym brzegu i obejść go nie byłoby wcale trudno. Głównym wjazdem do miasta były Złote Wrota, te same, których rekonstrukcję można obecnie zobaczyć w dzisiejszym centrum, na górze ulicy Włodzimierskiej. Per-

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 13strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

w zimną mgłę, w szarożółtą mgłę dla gości, co by nie było, jesienny Kijów, karooki Kijów… Sobór Świętej Zofii Jedna z najpiękniejszych i najsłynniejszych na świecie kijowskich świątyń – Zofia Kijowska, sobór świętej Zofii. Ta zbudowana w XI wieku przez kijowskiego księcia Jarosława Mądrego świątynia w stylu ukraińskiego baroku ma dziewiętnaście złotych kopuł, jest prawdziwym muzeum, ozdobionym mozaikami i freskami. Lecz to, co najdroższe dla kijowian, znajduje się wewnątrz soboru: sześciometrowy wizerunek Przenajświętszej Bogurodzicy nad ołtarzem. Ten wizerunek nazywają Orantą, to znaczy tą, która się modli. Bogurodzica stoi na złotym kamieniu z rękami uniesionymi ku niebu – jeden z najdawniejszych gestów, oznaczający prośbę do Boga o wstawiennictwo. Jej spojrzenie zawsze jest zwrócone ku nam, niezależnie od tego, pod jakim kątem na nią patrzeć. Na stworzenie tego niepowtarzalnego wizerunku mistrzowie zużyli ponad dwa miliony kostek smalty. Na pasie Bogurodzicy przypięta jest mała biała chusta z czerwonym ornamentem, na głowie – prostokątny welon, którego końce również są ozdobione czerwienią. Kijowska Oranta jest nie tylko amuletem miasta, obrończynią całego narodu, lecz także łagodną matką, do której można przyjść i prosić o pomoc. Bogurodzicę nazywają „Niezłomnym Murem” – dopóki stoi Niezłomny Mur, dotąd stoi i sam Kijów. O tym opowiada nam legenda o kijowskiej Orancie, również związana z najazdem chana Batu. Gdy dla ziem kijowskich nastały mroczne czasy, ludzie zapomnieli o pokucie, zapomnieli o Bożych przykazaniach. Wybuchły wojny bratobójcze, książęta zaczęli rozszarpywać rodzinną ziemię na małe wotczyny, byle tylko być na nich niezależnymi panami. Ziemia, przesiąknięta krwią, zaczęła źle rodzić chleb, w lasach ubyło zwierzyny, w rzekach ryb, na niebie ptactwa. Wtedy niebiosa rozgniewały się i zesłały na karę hordę mongolskiego chana Batu, aby zniszczyła tych, którzy zapomnieli o dobru i miłości. Okrutny i bezlitosny był chan Batu, zostawiał po sobie tylko zgliszcza, nie żałował nawet małych dzieci. Ludzie rozbiegali się, kryli w lasach przed tą straszliwą klęską. Wieść o hordach Batu dotarła także do Kijowa, lecz książęta nie zjednoczyli się przeciw chańskiej ordzie. Tak oto mongolski chan dotarł do Kijowa, zniszczył, spalił miasto, splądrował także sobór świętej Zofii. Lecz ściana, na której w modlitewnym geście wznosiła ręce ku niebu święta Oranta, pozostała nienaruszona. Nic nie zdołało zniszczyć cudownego wizerunku – ani ogień, ani żelazo. Niewzruszenie stoi Niezłomny Mur już prawie dziesięć wieków, strzeże Kijowa i kijowian przed nieszczęściem, a miasto będzie trwać tak długo, jak długo za nas modli się święta Oranta. Jak matka modli się za swoje dzieci, tak Matka Boża modli się za nas, pomaga każdemu, kto z otwartym sercem prosi o pomoc. I wtedy żadne nieszczęście nie może pokonać człowieka, bo w duszy wznosi się Niezłomny Mur dobra i miłości. *** jak dziwna akwarela stoi święta Sofia, echo jej dzwonnic niosą wiatry w świat, i modli się we mnie, i stygnie, i drętwieje, i kaje się dusza, zapatrzona w piękno… Srebro gwiazd spada na złoto kopuły, zmęczona dniem zima śpiewnie śpi… tylko sobór – i ja, i niebo w Bożej dłoni, i jatery Piotra między brzegami stuleci… Dom z chimerami (dom Horodeckiego) Unikatowa kijowska rezydencja w stylu secesyjnym, znana jako „dom z chimerami”, została zbudowana w latach 1901–1903 przez wybitnego architekta polskiego pochodzenia Władysława Horodeckiego. Działka pod budowę była bardzo trudna: nad urwiskiem przy ulicy Bankowej, dawnym brzegiem osuszonego Kozjaczego Bagna. Jeden z zespołów, a od 1907 roku wybitnego aktora i reżysera Mykoły Sadowskiego, zorganizował pierwszy ukraiński stały teatr. W styczniu 1908 roku Towarzystwo Piśmienności zostało zamknięte, a nazwa zmieniła się na Trojicki Dom Ludowy, na scenie którego występowali koryfeusze ukraińskiego teatru. Co ciekawe, nawet budynek teatru trafił na karty ukraińskiej historii – w 1917 roku odbyło się tam zebranie przedstawicieli kijowskiego garnizonu wojskowego, na którym omawiano kwestię tworzenia ukraińskiej armii. Dom Trojicki zawsze przyciągał uwagę kijowskiego środowiska teatralnego. W grudniu 1916 roku gazeta „Kijewlanin” pisała: „Kijowska młodzież studencka złożyła burmistrzowi miasta podanie o wynajem lokalu Trojickiego Domu Ludowego. Zdaniem wnioskodawców, ich potrzebom narodowo-kulturalnym najbardziej odpowiada towarzystwo «Ukraiński Teatr»”. Po pewnym czasie, we wrześniu 1917 roku, otwarto Ukraiński Teatr Narodowy, z którym współpracowali wybitni kompozytorzy Mykoła Łysenko i Kyrylo Stećenko, a w chórze śpiewał Iwan Kozłowski. Właśnie tutaj jako recenzent teatralny po raz pierwszy wystąpił Symon Petlura, odbyły się premiery sztuk Wołodymyra Wynnyczenki, pierwsze kroki stawiał Les Kurbas. W 1922 roku do Domu Trojickiego przybyła trupa wielkiej Marii Zankowieckiej, a w tym samym roku teatr oficjalnie otrzymał jej imię. Teatr operetki wprowadził się do Domu Trojickiego dopiero w 1934 roku i nosił wówczas nazwę Kijowskiego Państwowego Teatru Komedii Muzycznej. Dziś dewizą teatru operetki jest: „Kijowska operetka to krok do święta”. Jest to niezwykle nowoczesny, elitarny teatr, zdolny podarować każdemu prawdziwe święto. Nic dziwnego, że z teatrem operetki wiąże się piękna kijowska legenda. Pod ziemią, na której stoi Kijowski Teatr Operetki, płynie rzeka Łybid, ukryta przed ludzkim wzrokiem. Niegdyś, w dawnych czasach, Łybid był szeroki i pełnowodny, a dziś poszedł pod ziemię, lecz nie utracił swojej czarodziejskiej mocy. Niewidzialna, jasna siła otacza teatr, obdarza aktorów szczególnym natchnieniem, wzmacnia piękno głosu i muzyki. Dobroczynne wody Łybidu zmywają i odnoszą w dal smutek i zły nastrój każdego, kto przychodzi do tego teatru posłuchać pięknych utworów muzycznych. Dlatego, gdy widzowie wychodzą z drzwi teatru po zakończeniu spektaklu, wokół zawsze rozbrzmiewa śmiech, a na twarzach pojawiają się uśmiechy. Kijowianie mówią: jeśli w słoneczną pogodę uważnie przyjrzeć się fasadzie budynku, można zobaczyć migoczące złote iskierki – takie jakby świetliki siły, które wydobywa spod ziemi rzeka Łybid. Zatem jeśli nagle dopadnie smutek, warto kupić bilet do teatru operetki i sprawdzić, czy ta kijowska legenda jest prawdziwa. *** miasto zmienia się milionami twarzy, wieje przyszłością na księżycowe skronie wieczności, miasto mistycznie owija mnie w welony cudzych uczuć – czuję się jak poczwarka w kokonie nieuchronności... czy wyfrunę motylem na kasztanowe ulice?

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 13strona oryginału ↗

O Kijowie znanym i nieznanym

W Narodowym Muzeum Literatury Ukrainy odbyła się prezentacja książki „Legendy Kijowa: mity i rzeczywistość” poetki, tłumaczki, autorki siedmiu tomików poezji Inny Kowalczuk. Zaprezentowane wydanie to druga książka cyklu autorki „Kijów znany i nieznany”, która ujrzała światło dzienne w wydawnictwie „Drukarski dwór Ołeha Fedorowa” w 2025 roku. Jest to przewodnik po świecie tajemnic naszej stolicy. Autorka zebrała najsłynniejsze legendy starożytnego i współczesnego Kijowa, opowiedziała o zagadkowych symbolach, mistycznych miejscach i architektonicznych perełkach, które skrywają mnóstwo nierozwiązanych historii. Kijów zawsze był spowity mistycznym woalem, niemal na każdym kroku spotyka się wzmianki o mitycznych stworzeniach i wydarzeniach. Podczas prezentacji autorka czytała mity o „Welesowej piszczałce”, „Monasterze Wydubickim”, „Cerkwi Cyrylickiej”, „Ławrze Pieczerskiej”, „Złotej Bramie”, „Soborze Mądrości Bożej”, „Cerkwi św. Andrzeja” i innych. Przed zgromadzonymi wystąpił również laureat ogólnoukraińskich i międzynarodowych konkursów Ołeksandr Tkaczenko. Jedna z piosenek, którą wykonał piosenkarz – „Muzyk” – jest do słów Inny Kowalczuk. Własna inf. Zdjęcia ze źródeł otwartych. Jedna z legend opowiada, że kolega Horodeckiego, architekt Ołeksandr Kobielew, przyłożywszy rękę do czoła mistrza, powiedział: „Tylko szaleńcowi może przyjść do głowy taki pomysł!”. Założyli się, a po dwóch latach budynek już zadziwiał kijowian. Dom jest niesamowity zarówno z zewnątrz, jak i wewnątrz, szczególnie imponuje paradny westybul. Na suficie umieszczono ogromną ośmiornicę, ryby i muszle, wykonane tak kunsztownie, że trudno odróżnić je od prawdziwych. Fasadę domu zdobią dziesiątki betonowych rzeźb, dzieła genialnego rzeźbiarza Elio Sali, i co ciekawe: wśród nich nie ma ani jednej chimery, bo chimera to potwór z głową i szyją lwa, tułowiem kozy i wężowym ogonem. Widocznie kijowianie nie zdołali dobrze przyjrzeć się wszystkim tym figurom, więc nazwali posiadłość domem z chimerami, zbyt już dziwaczny ma wygląd. Kijowianie mówią: podczas budowy Władysławowi Horodeckiemu pomagało samo Słońce. Rzecz w tym, że wybitny architekt wykonał planowanie wachlarzowe zgodnie z ruchem ciała niebieskiego. Najpierw Słońce zaglądało do pokoi służby (bo ona wstaje wcześniej od wszystkich), po obiedzie – do gabinetu architekta, a wieczorem przechodziło do salonu. W 1998 roku dom praktycznie pękł na pół z powodu niejednorodności fundamentu. Rozpoczęła się pilna renowacja i dopiero w 2004 roku kijowianie znów zobaczyli ulubioną budowlę w znanym wyglądzie. Dziś w domu z chimerami mieści się Mała Rezydencja Prezydenta Ukrainy. Nie ma nic dziwnego w tym, że dom Horodeckiego spowity jest legendami. Najpopularniejsza dotyczy córki architekta, która utonęła w morzu. W rzeczywistości córce Władysława Horodeckiego nie stało się nic złego. Najprawdopodobniej legenda pojawiła się na świecie dzięki profesorowi Meringowi, który był właścicielem posiadłości, zanim działkę wykupił słynny architekt. Córka Meringa rzeczywiście utonęła, ale nigdy nie była spokrewniona z Horodeckimi. Najpiękniejsza legenda jest o pięknej dziewczynie, porwanej przez króla mórz. Żył kiedyś w Kijowie słynny budowniczy, którego sława sięgała samych niebios. I miał córkę piękną jak Słońce. Zachwycali się nią ludzie, drzewa, kwiaty. Wietrzyk czesał jej włosy, księżyc sypał gwiazdy na złote warkocze. Pojechała kiedyś córka budowniczego nad morze odpoczywać, zobaczył ją tam król mórz. Zobaczył – i zakochał się. Porwał wtedy dziewczynę, ukrył w pałacu na samym dnie morza. Nie doczekał się budowniczy córki, poszedł w świat jej szukać. Przyszedł na brzeg morza i nagle zobaczył wśród fal złoty blask włosów piękności. Domyślił się mistrz, gdzie jest jego córka i zaczął prosić króla mórz: „Zwróć mi moje dziecko, a ja zrobię dla ciebie wszystko, czego zapragniesz”. „Dobrze – odpowiedział król mórz. – Zwrócę ci córkę, a ty za to wzniesiesz na wzgórzu w Kijowie dom, na którym będą przedstawione wszystkie morskie stworzenia”. Zaczął wtedy mistrz budować, wkładając w pracę całą duszę, całą swoją miłość. Wkrótce w Kijowie pojawił się na świecie niespotykany dotąd dom, ozdobiony dziesiątkami figur morskich stworzeń. Spojrzał król mórz i powiedział: „Dobrze zrobiłeś, spełniłeś mój warunek, ale nie ma wśród morskich stworzeń najważniejszego – ich króla”. Powiedział tak – i zniknął w otchłani morza, gdzie na wieki zamieszkała piękna dziewczyna. A kijowianie wierzą jeszcze: jeśli wśród licznych rzeźb znajdzie się ukrytego małego krokodylka, to można wypowiedzieć dowolne życzenie. I ono na pewno się spełni. *** Delektuję się miastem po kawałku – ulice kroją je na kromki, niczym bochenek, ów niezmierzony bochenek, który wyrasta z biblijnych prawd. Popijam powietrzem, nasyconym tysiącami znanych-nieznanych twarzy, i czuję się żywa, dopóki pulsują we mnie rytmy mojego miasta, dopóki oddychamy w unisonie… Kijowski Narodowy Akademicki Teatr Operetki. Troicki Dom Ludowy Kijowskiego Towarzystwa Oświaty – a właśnie tak nazywał się kiedyś przyszły budynek Teatru Operetki – został oficjalnie otwarty 2 grudnia 1902 roku na ulicy Wielkiej Wasylkowskiej, gdzie znajduje się do dziś. Wkrótce kijowianie zaczęli nazywać ten budynek skrótowo i prosto: Dom Troicki. Fasadę budynku zdobiły popiersia Tarasa Szewczenki i Mikołaja Gogola. Zaraz po otwarciu zaczęły tam występować teatralne

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 14strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

wydział higieniczny Lwowskiego Instytutu Medycznego, przez długie lata pracowała jako lekarz sanitarny w Kosowskiej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej, a następnie, aż do przejścia na emeryturę, w sanatorium „Kosów”. Oksana Julianiwna pochodzi z wierzącej, świadomej narodowo rodziny. Jej dziadek był księdzem, kapelanem Ukraińskiej Armii Halickiej, tata – kurennym kurenia UPA „Peremoha” o pseudonimie „Nedobytyj”. Oksana Julianiwna jest wierną doradczynią męża, która przez długie dziesięciolecia ich wspólnego życia pomaga mu we wszystkim, żyje, otaczając swoją troską także synów Lubomyra i Oresta oraz wnuki, prosząc Boga o łaskę dla każdego z nich. Roman Wasylowycz jest już dawno na zasłużonym odpoczynku, ale poważny wiek nie ma nad nim władzy – tak samo jak przez całe życie pasjonuje się pszczelarstwem, uważnie dogląda uli w obejściu i marzy, jak w poprzednich latach, o wywiezieniu ich na karpackie kwitnące zioła na miodobranie. A do tego pilnuje drzew owocowych, winorośli, kopie w kwiatach, sadzi ziemniaki na grządce i zapewne planuje, gdzie posadzić pomidory, których sadzonki wyhodował własnoręcznie, przy czym różnych, czasem jakichś egzotycznych odmian. Sądzę, że gdyby poproszono Romana Wasylowycza o podzielenie się sekretami długowieczności, to on ich nie ma. Najważniejsze jest to, że przez całe życie sumiennie wytyczał swoją bruzdę na naszej ukraińskiej niwie – siał ziarno miłości do ojczystej Ojczyzny, hojnie dzielił się wiedzą, bezinteresownie pomagał przyszłym artystom opanowywać profesjonalny kunszt, widział w jeszcze nieukształtowanej młodzieży przyszłość i nadzieję Ukrainy. Gratulując Romanowi Wasylowyczowi wspaniałego jubileuszu, życzymy silnego zdrowia i natchnionego życia duchowego – z miłością w sercu i wiarą w zwycięstwo, pokój oraz rozkwit naszej niezwyciężonej Ukrainy! czytam i robi mi się wstyd za siebie, małą, bo przecież i ja pchałam się do ojcowskiej rodziny. W mojej powieści „Margo i seksot” jest rozdział „Ojcowska rodzina”. Czasami pytają mnie, czy w twoich powieściach jesteś ty? Tak, w tym rozdziale jestem ja sama. Nie wstydzę się przyznać przed wami, bo mówię szczerze, nie bijąc się w piersi, że przeszłam przez to. I wygrzebałam się dzięki takiej literaturze, jaką tworzycie i wy. Dalej czytam o naszych „hetmanach” – Petlura, Bołbaczan... Swego czasu naczytałam się. I nie mogę pojąć, w jaką przepaść ci „hetmani” gotowi są zepchnąć jeden drugiego dla buławy! Oto i teraz… Nie zjednoczyć się – oznacza przegrać. A sami ludzie przecież się zmieniają! To ja – o prezydentach, czytając dalej, i nie tylko – o nich. I o – nas, literatach... Czytam, czytam, czytam...

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 14strona oryginału ↗

Kiedy dusza wypełnia się Ukrainą

Adela HRYHORUK, członkini Proświty, obwód iwanofrankiwski. Nie ma zbyt wielu ludzi, którzy osiągnąwszy dziewięćdziesiąty rok życia i zachowawszy w sercu żarliwy ogień patriotycznego uczucia do rodzinnej ziemi, swojego narodu, ojczystego języka i pieśni, codziennie potwierdzają to swoim obywatelskim czynem – udziałem w różnych przedsięwzięciach „Ruchu”, Klubu im. I. Pełypejki, „Proświty”, występami na publicznych zgromadzeniach, prezentacjach książek, wystawach, spotkaniach… Do takich rzadkich osobowości należy Roman Wasylowycz Kabyn, o którym mówimy w przededniu jego 90. urodzin, które jubilat będzie obchodził 26 kwietnia. Znam go od dawna – od sierpnia 1974 roku, minęło od tego czasu 50 lat i od pierwszego spotkania do dziś nie przestaję podziwiać jego kipiącej energii, wszechstronnego uzdolnienia, talentu do robienia każdej rzeczy tu i teraz, nie odkładając na później. Jego ekspresji i emocjonalności mógłby pozazdrościć niejeden zawodowy aktor, głębokiej wiedzy – specjaliści z różnych dziedzin, a pryncypialność i nieugiętość postawy moralnej powinny służyć za wzór politykom, którzy łatwo obiecują cokolwiek, wcale nie trudząc się wypełnieniem tego, co powiedzieli. Kilka akcentów do portretu tego niezwykłego człowieka. Roman Kabyn urodził się 26 kwietnia 1935 roku w rodzinie znanego rzeźbiarza, organizatora produkcji artystycznej na Huculszczyźnie Wasyla Iwanowycza oraz Paraski Fedoriwny z domu Koszak. Jego dzieciństwo przypadło na ciężkie lata II wojny światowej – ze strachem, ruinami, głodem, ewakuacją w 1944 roku. Ale mimo okoliczności zawsze był z książką w ręku, a mając dobrą pamięć, od małego znał wiele wierszy, samodzielnie wyczytanych z różnych wydań, i chętnie recytował je w szkole, przed rówieśnikami czy dorosłymi, którzy zbierali się w ich domu na poważne rozmowy. Roman łatwo, bez trudności, na ocenę celującą przyswajał program szkolny i po ukończeniu kosowskiej szkoły średniej wstąpił na wydział chemiczny Czerniowieckiego Uniwersytetu Państwowego. Po ukończeniu nauki pracował jako inżynier w Stanisławowskim Obwodowym Laboratorium Materiałów Budowlanych, kierownik techniczny Kosowskiego Zakładu Przemysłu Spożywczego, inżynier laboratorium gazowego Centralnego Naukowo-Badawczego Laboratorium Ropy i Gazu. Pracował jako wykładowca technologii ceramiki w Kosowskim Technikum Ludowych Rzemiosł Artystycznych im. W. I. Kasijana. Bez przerywania pracy dydaktycznej ukończył z wyróżnieniem wydział języka angielskiego na wydziale języków obcych Uniwersytetu Czerniowieckiego i obok technologii zaczął wykładać studentom jeszcze jeden przedmiot – język angielski. Roman Wasylowycz ma wspaniały głos, śpiewał w różnych chórach – początkowo w męskim chórze placówki edukacyjnej i kapeli „Huculszczyzna” Kosowskiego Rejonowego Domu Kultury, chórze cerkiewnym. Kiedy w ówczesnym ZSRR rozpoczęły się procesy demokratyczne i nastąpiło odrodzenie ukraińskich organizacji społeczno-kulturalnych, R. Kabyn wraz z osobami o podobnych poglądach zjednoczyli się wokół towarzystwa „Proświta” im. T. Szewczenki i stworzyli męski chór „Homin”, nazwany tak z propozycji R. Kabyna, którego kierownikiem był Myrosław Dzjoba. Chór „Homin” jako pierwszy na Kosowszczyźnie 25 lutego 1991 roku, jeszcze przed ogłoszeniem niepodległości naszego państwa, na jubileuszowych obchodach 120. rocznicy urodzin Łesi Ukrainki, wykonał zakazany wtedy narodowy hymn „Jeszcze nie umarła Ukraina”. R. Kabyn jest aktywnym uczestnikiem działań kulturalno-patriotycznych, na których występuje z pełną pasji recytacją utworów Tarasa Szewczenki, Iwana Franki, Łesi Ukrainki, Wasyla Symonenki, Wasyla Stusa, Liny Kostenko. Od pierwszych dni powstania Ludowego Ruchu Ukrainy „Na rzecz przebudowy” (tak wtedy nazywała się ta organizacja społeczna) R. Kabyn jest jej aktywnym uczestnikiem. A po reorganizacji Ruchu w partię staje się jej aktywnym członkiem i jest nim do dziś. Oprócz tego Roman Kabyn jest członkiem zarządu Kosowskiej Rejonowej Organizacji „Proświta”, przez długie lata był przewodniczącym komórki „Proświty” w technikum, później – wraz ze zmianą statusu placówki edukacyjnej – w kolegium i instytucie sztuki dekoracyjno-użytkowej, gdzie organizował różnorodne przedsięwzięcia na rzecz wychowania ukraińskiej mentalności narodowej w zespole studenckim. R. Kabyn od 19 lat jest stałym członkiem Klubu Inteligencji im. I. Pełypejki oraz Kosowskiego Oddziału Naukowego Towarzystwa im. Szewczenki, w których pracy bierze czynny udział. Zrozumienie, wsparcie i pomoc Roman Wasylowycz zawsze znajduje w rodzinie. Jego żona – Oksana Julianiwna, lekarz z zawodu. Ukończyła sanitarno-higieniczny wydział... Raisa PŁOTNYKOWA, poetka, prozaiczka, członkini NSPU, m. Łubnie, obwód połtawski. Pytanie brzmi: co czytam? Odpowiadam: „Od Dana Simmonsa do Mychajła Najenka…” Czy łatwo pisać o najbliższej osobie, kiedy już wyruszyła w zaświaty i nigdy nie wróci do rodzinnego gniazda, które uwiły we dwoje? W ich domu wydarzyło się tak wiele zdarzeń, że może wszystkiego nie da się wspomnieć, ale zawsze jest to, co niezapomniane, i można o tym napisać tak, jakby wszystko wydarzyło się przed chwilą, a czas i fakty ścisnęły się i poprosiły o miejsce w tekście. Oczywiście, to tylko się wydaje, przecież przeżyte życie nigdy nie zmieści się w żadnej książce. Mychajło Kuzmowycz Najenko w książce „Nasi absolwenci” (Kijów, FOP Anastasija Samczenko, 2025) wspomniał wielu znanych nam wszystkim i tylko jego bliskiemu kręgowi ludzi, nie ominął ciepłym słowem także swoich córek, zięciów, wnuków… Dzięki Bogu, dorobili się z żoną i jest o kim opowiedzieć. A oto o Zoi Andrijiwnie Osadczej (Najenko) na stronach książki – cały rozdział. Tam – o ślubie, o narodzinach córeczek, o karierze pedagogicznej… Czytelnik, który zna się na literaturze wspomnieniowej, oceni nie tylko osobiste opowieści, ale też wyłapie epokowe tło. A mnie przypadły do serca opowieści o pasjach Zoi Andrijiwny. Pierwsza, jak przekonuje autor, – to literackie upodobania: na prezentacji swojej książki wspomnieniowej „Wieczorne świty...”, gdzie powiedział, że przyszedł nie tyle na tę prezentację, co na spotkanie z Zoią”. W rodzinie Najenków było mnóstwo spotkań, u nich i święta były z wierszami i pieśniami. A śpiewali, a śpiewali… „Woda w sieniach w kadzi, idź i napij się, hej… // Siedzi dziewczyna w świetlicy, idź popatrz, hej…” Nie ma jej… Nie zobaczyć już. Smutno… I mimo woli zastanawiasz się: czy napisze o nas ktoś po odlocie? Czy będzie komu? Żeby bez zbędnego patosu, żeby nie nekrolog czy epitafium, a życie życiem… Nie mogę upublicznić naszej korespondencji z Mychajłem Kuzmowyczem bez jego zgody, ale jeden swój list jednak odważę się, bo jest o jego książkach i o przemyśleniach, które one wywołały. „Czytam o absolwentach Uniwersytetu Kijowskiego… Jacy to ludzie, nazwiska! A wstęp do książki wyślę swojemu wnukowi. Niech wie, że profesor Najenko na wiatr słów nie rzuca, a główny na uniwersytecie imienia Szewczenki jest jednak student, a znaczy to, że w tym momencie i on, mój wnuk Ihor, też jest studentem tego uniwersytetu. U was, Mychajle Kuzmowyczu, i biesiady były twórcze”. A oto otworzyłam list, żeby zobaczyć „Świty Trzeciej Światowej” (Kijów, FOP Anastasija Samczenko, 2024) – i już nie mogę się oderwać. Jakże uczciwie wypowiadacie swoje słowo! U nas do tej pory wystarcza płaczków za Związkiem. A dalej

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 14strona oryginału ↗

Kto napisze po odlocie

„Szczególnie lubiła Iryny Żylenko. Choć przy okazji mogła powiedzieć, że w literaturze ukraińskiej są trzej genialni poeci: Szewczenko – Tyczyna – Drach”. Zoja Andriiwna miała też wrodzone poczucie humoru, a jak wiadomo, ciotki-buce to prawdziwy ciężar, natomiast kobiety, które potrafią żartować, mogą łatwo wznieść się ponad wszelkie przeciwności. I Myhajłowi Kuzmowyczowi można przecież uwierzyć: „Drugą jej pasją jest humor. Zażartować, pośmiać się – dla niej to jak napić się wody. Nasz uniwersytecki towarzysz Anatolij Hryhorenko mawiał, że jest najweselszą dziewczyną na uniwersytecie: zawsze się śmieje”. Nigdy nie widziałam Zoi Andriiwny, ale po przeczytaniu książki wyobraziłam sobie jej wyraźną sylwetkę nie na tle przeszłości, lecz na tle otwartego domowego okna, z którego powiewa lekki wiaterek, a firanka, kołysząc się, dotyka kobiecego zarysu… Pewnie na twarzy uśmiech. A także taki, dla którego znany pisarz przychodził na prezentacje. I to tylko on powiedział to na głos: „Nauczyciel-filolog w szkole to nie tylko lekcje, zadania domowe, sprawdzanie zeszytów itd. To także spotkania z literatami – żywymi klasykami, badaczami słowa artystycznego. Zoja Andriiwna w „swojej” szkole okresowo organizowała takie spotkania z różnymi pisarzami, naukowcami, wśród których najbardziej pamiętne było spotkanie z poetą-szістdziesiątnikiem Iwanem Drachem. Przedstawiła poetę uczniom takim wstępem, jakiego, mówił Iwan Drach, nie słyszał nawet od profesjonalnych literaturoznawców. O tym wyznał, kiedy po tym spotkaniu zatrzymaliśmy się w naszym mieszkaniu, by wypić szklankę herbaty, a może i więcej niż herbatę. Później z Iwanem Drachem spotkaliśmy się na jednej z prezentacji nowej książki poety, gdzie podpisał dla Zoi jedną ze swoich nowych książek. Zoja Andriiwna wystąpiła wtedy ze swoim wrażeniem z prezentacji i twórczości Iwana Dracha. Wkrótce zaprosiłem go

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 15strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

każdy aktor wymyślał indywidualny plastyczny rysunek ruchu. Aktorzy w różnych obsadach mogą go nie powtarzać. Ponieważ ten rysunek miał odpowiadać wewnętrznemu usposobieniu samego wykonawcy. Choreografka-realizatorka Ołena Siemjoszkina była bardzo uważna wobec każdego aktora, pracowała z każdym osobno. Przy tym uwzględniano specyfikę sceny kameralnej. Jako reżyser nigdy nie jestem zadowolony ze swojej pracy. Zadowolenie przychodzi później, kiedy spektakl „obrasta” życiem, kiedy widzowie aktywnie reagują. Choć już na pokazach przedpremierowych widzowie w odpowiednich miejscach wzdychali lub się radowali. To mnie ucieszyło. Myślę, że spektakl będzie nabierał twórczego soku i będzie radował ludzi. Już na tym etapie mam wiele miłych opinii, zarówno od trupy teatru, jak i od widzów. Oczywiście chciałbym jeszcze popracować w Teatrze Franki. Myślę, że każdy reżyser marzy o pracy na głównej dramatycznej scenie kraju. Mam wiele do powiedzenia, dlatego jestem gotów na zaproszenia i współpracę. W mojym portfelu są utwory współczesnych ukraińskich autorów i autorów minionego stulecia. Nie tylko sztuki, ale także nowele i powieści potrzebują inscenizacji. Muszę śledzić potrzeby czasu, naszego społeczeństwa i w odpowiednim momencie zaproponować to, co zarezonuje z widzem na sali. – Wszystko działo się bardzo szybko, spektakl przygotowano w dwa miesiące – kontynuowała rozmowę wykonawczyni roli Marty Kateryna Artemenko. – Tworzyliśmy go wszyscy razem i w wielkiej miłości. Wszyscy maksymalnie oddawali się pracy, byli zmotywowani, by zrealizować tę historię, mimo pewnych czynników, które nam przeszkadzały. Mam nadzieję, że widz pokocha tę historię tak samo, jak pokochaliśmy ją my, albo przynajmniej w połowie. Dla mnie ten spektakl jest przede wszystkim o tym, że jakkolwiek trudno by nie było (szczególnie teraz odczuwa to każdy Ukrainiec), mamy mimo wszystko się uśmiechać i tańczyć pod latarniami, iść w deszczu, po prostu żyć. I żyć maksymalnie pełnią, na ile to możliwe. – W swojej powieści „Niewielki dramat” Walerian Pidmohylny podejmuje kwestię samotności, potrzebności i największej radości życia – miłości – zauważył narodowy artysta Ukrainy, wykonawca roli Bezpałki Serhij Kalantaj. – A także bardzo ważną kwestię wyboru. Każdy z nas ma wybór. Możesz wejść w te lub inne drzwi. To dotyczy głównej bohaterki. Co do mojej postaci, szukaliśmy różnych wariantów. Z Anatolijem Hnatiukiem (wykonawcą roli Bezpałki w innej obsadzie) przynosiliśmy różne charaktery naszego bohatera. Początkowo myślałem, że to żądny chędożenia mężczyzna, który po prostu wykorzystuje swoją pozycję. Co on zresztą na końcu zrobił. Ale myślę, że to wszystko kompleks niedoznanej miłości mojej postaci. To człowiek, który pragnie być kochany, potrzebny. Założył maskę kierownika, a w duszy pozostaje samotnym, małym chłopcem. Przed wieloma laty opuściła go matka, która umarła. Myślę, że to już nie pragnienie fizjologiczne, lecz duchowe. Jest marzycielem, jest w nim romantyzm. Do tej miłości zmierza własną drogą. Ale brakuje mu siły woli, by przyjąć odmowę. I wykorzystuje swoje służbowe stanowisko, by dokonać niegodnego czynu – zwalnia Martę z pracy. Postać jest niejednoznaczna, uważam go za nieuczciwego w swojej miłości. Praca aktorska to czysto indywidualna kuchnia. Każdy aktor ma swoje doświadczenie, swoje spojrzenie. Oglądałem próby Bezpałki z Anatolijem Hnatiukiem, on oglądał moje. Jesteśmy z Anatolijem bliskimi przyjaciółmi, możemy sobie nawzajem coś podpowiedzieć. Ale każdy myśli po swojemu. Oczywiście nasze postacie wyszły różne. Reżyser spektaklu Ihor Bylicz ma swoją myśl, jest oczytany. Dąży do pojęcia czegoś nowego. A najważniejsze – pragnie podarować Ukrainie zapomnianą Ukrainę. Walerian Pidmohylny to bowiem ta kultura, o której zapomnieliśmy. Zachodnie teatry biorą do pracy nie tylko dramaturgię. Inscenizują współczesne powieści, tworzą sztuki z nowel. I na tym tle wychowują widza. Nasze zaś teatry chwytają się klasyki. To jest to, co już było. A teatr to postęp, ma być trybuną opinii społecznej. W przypadku „Niewielkiego dramatu” reżyser chce podarować. Po pierwsze, przywrócić do łona sztuki takiego autora, a po drugie zachęcić do czytania utworów Pidmohylnego i innych pisarzy doby „rozstrzelanego odrodzenia”. I to ogromny plus dla reżysera. Wykonawczyni roli Marty Kateryna Artemenko była studentką mojego przyjaciela, nauczyciela, znanego reżysera Stanisława Moisiejewa. Nieco ponad cztery lata temu przyszła do naszego teatru. W tym czasie dobrze się pokazała. Kateryna jest fantastycznie utalentowana, muzykalna, bardzo pracowita, szczera, otwarta, prawdziwa piękność. Czego młodym aktorom potrzeba – to doświadczenia. W Teatrze Franki jest bardzo utalentowana młodzież. Z takimi rolami jak Marta przychodzi doświadczenie, kształtowanie się w przyszłości znanej aktorki. Najważniejsze, by młodzi mieli możliwość „dźwigać ciężar” głównej postaci. Główna rola to nie tylko słowo, nie tylko działanie. To odpowiedzialność za cały spektakl. Na zakończenie chciałbym jeszcze raz wrócić do swojego bohatera. Na scenie jest tylko osiem minut. W tym czasie trzeba zdążyć pokazać epokę, człowieka, stosunek do głównej bohaterki. – Przy tworzeniu postaci w większości przypadków aktor bierze coś od siebie lub ze swojego współczucia – zakończył rozmowę narodowy artysta Ukrainy, wykonawca roli Dawida Semenowicza Petro Pancznuk. – Jest adwokatem lub prokuratorem roli, ale zawsze ma do niej jakiś stosunek. Albo usprawiedliwia swojego bohatera, albo się z niego śmieje, czy go potępia. Nie można powiedzieć, że bierzesz od siebie jakieś cechy. To kompleks różnych odniesień, ale przez własny światopogląd. Niektóre rysy postaci oczywiście są moje. A widz albo widzi mój dystans, albo mi wierzy. I jeśli wierzy, to znaczy, że wziąłem jakieś swoje wewnętrzne cechy i przypisałem je postaci. W pewnym momencie się utożsamiliśmy. Choć oczywiście mój bohater to podła person. Reżyser spektaklu Ihor Bylicz – młody, ale mądry człowiek. Udało mu się przejść dwa miesiące pracy nad próbami bez konfliktów. Umie załagodzić szorstkość, ustąpić, a tam, gdzie trzeba, nalegać na swoje. Ihor powiedział, że trzeba przeżyć tę historię razem. Podczas prób panowały wzajemny szacunek i miłość. Jako profesjonalista wiele wie. Oczywiście coś podpowiadaliśmy. Gdyby nadarzyła się okazja, chętnie jeszcze bym popracował w jego spektaklu. Oczywiście wnosiłem pewne propozycje dotyczące swojej postaci. I reżyser mnie i innych aktorów słuchał. Już pod koniec procesu prób zrozumiałem jedną cechę mojego bohatera, którą można nazwać ziarnem roli. To ziarno znalazłem u Pidmohylnego, ale jeszcze się w pełni nie wcieliło. Mój bohater mówi: „U mєnia astanowiłisia czasy” (w języku oryginału). Co to znaczy? Jak to bywa u ludzi starszych, żyją młodością. Ma już ponad 60 lat, a jego czas zatrzymał się gdzieś na 20 lub 30. Szczególnie to staje się odczuwalne wraz z pojawieniem się Marty. Ta fraza wykracza poza codzienność, to krzyk duszy. Wychodzisz na jakąś metaforę, inny poziom. W pewnej scenie już gram nie horyzontalnie, a wertykalnie. W innej obsadzie rolę Dawida Semenowicza gra Wasyl Mazur. Ja robiłem swoją postać po swojemu, jak ją rozumiem, jak chcę ją przedstawić, a u Wasyla jest jego wizja. W pięciostopniowej skali postawiłbym sobie czwórkę. Wiem, że niedopracowane, że trzeba jeszcze coś zrobić. Rola musi się wykrystalizować i trzeba do czegoś dorosnąć. To normalny proces twórczy.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 15strona oryginału ↗

Marzenia i rzeczywistość

Na Kameralnej Scenie imienia Serhija Danczenki Narodowego Akademickiego Teatru Dramatycznego imienia Iwana Franki odbyła się premiera spektaklu „Niewielki dramat” na motywach powieści pod tym samym tytułem autorstwa Wałeriana Pidmohylnego. Eduard OWCHARENKO Zdjęcie z mediów społecznościowych „Niewielki dramat” to historia Marty, młodej kobiety, która żyje w świecie, gdzie wszystko jest podporządkowane racjonalizacji. Praca, życie codzienne, nawet relacje – wszystko musi być praktyczne i celowe. Ale ona pragnie czegoś więcej, dąży do romantycznej miłości – takiej jak w książkach, w marzeniach. Jednak rzeczywistość nie sprzyja zbytnio marzeniom. Wokół Marty są mężczyźni, z których każdy na swój sposób interpretuje miłość. Dmytro uważa małżeństwo za związek dwojga ludzi w celu wspólnej pracy i wychowania dzieci. Sławenko to racjonalista, który widzi w relacjach jedynie biologiczną konieczność. Lowa to ten, który kocha w milczeniu, ale boi się do tego przyznać. A sama Marta? Przekonuje samą siebie: „Zakochałam się, bo musiałam się zakochać. Każda dziewczyna musi się zakochać!”. Czy można zachować marzenie w świecie, w którym uczucia wydają się zbędne? Czy miłość to rzeczywiście nieuchronność, a nie wybór? I co robić, gdy romantyzm zderza się z rzeczywistością? Powieść Wałeriana Pidmohylnego, napisana prawie sto lat temu, i dzisiaj brzmi nowocześnie. To rozważania o samotności, poszukiwaniu siebie i dążeniu do tego, by nie poddawać się cudzym zasadom. – Z „rozstrzelanego odrodzenia” wcześniej znałem Kulisza, Kurbasa, Chwylowego, a Pidmohylny, Johansen, Semenko byli dla mnie mało znani – wyznał reżyser spektaklu Ihor Biłyć. – Niestety, w szkole nie skupiano na nich uwagi. Dwa lata temu zacząłem czytać Pidmohylnego. Zafascynował mnie jego piękny, głęboki język, myśl, styl. Żałowałem, że wcześniej nie odkryłem tego pisarza. Najpierw przeczytałem powieść „Miasto”, później „Niewielki dramat”. Zrozumiałem, że ta powieść pasuje do sceny. Wiele postaci, wiele dialogów. Napisałem adaptację. Więc kiedy zwrócono się do mnie z Teatru Franki, powiedziałem, że chcę zrealizować właśnie „Niewielki dramat”. Adaptacja wymagała krótkiego streszczenia. Zostawiłem 10-15 procent tekstu powieści. A kiedy zaczęliśmy pracować z aktorami, zrozumiałem, że można usunąć niektóre niuanse i zostawić tylko główne wydarzenia z sugestią, że widz powinien w całości przeczytać powieść po obejrzeniu spektaklu. Pierwsze spotkanie z aktorami odbyło się po dniu urodzin Pidmohylnego 5 lutego. Zaczęliśmy od tego, że każdy aktor i aktorka opowiedzieli historię swojej naiwnej miłości, podzielili się jakimiś duchowymi wspomnieniami. U głównej bohaterki Marty miłość się kończy, ale ta miłość pozostawia ciepłe wspomnienia. Powiedziałem: „Spójrzcie w głąb siebie, aby przeżyć to uczucie, które pozostaje po takim ciepłym wspomnieniu”. Przy każdym naszym spotkaniu staraliśmy się podtrzymywać to uczucie. Ważne nie jest to, co dzieje się na zewnątrz, ale to, co jest w środku, co cię porusza i grzeje. Pracowaliśmy, napełniając tym uczuciem każdą scenę. W obsadzie aktorów pomógł mi dyrektor generalny – kierownik artystyczny teatru Jewhen Nyszczuk. Dzieliłem się z nim swoimi przemyśleniami, wrażeniami. Niektóre aktorki musiały umieć grać na fortepianie, śpiewać. Mówiłem, jaki typ i charakter aktora mnie interesuje. Całkowicie zaufałem w tych momentach J. Nyszczukowi i myślę, że wyszło nieźle. Główną rolę w różnych składach grają Anna Snihur-Chramcowa oraz Kateryna Artemenko, która jest również kompozytorką. Nie musiałem dodatkowo wyjaśniać, Kateryna rozumiała, jaka muzyka jest potrzebna. Obie aktorki dokonywały poszukiwań i opracowania tej postaci. I włączałem je jako współautorki do pracy. Bardzo ważne było stworzenie zespołu, który założył Wałerian Pidmohylny. Jeden typ pary małżeńskiej to kooperanci Iwanczukowie, którzy wynajmują Marcie mieszkanie. A Markewyczowie to oddalona rosyjska inteligencja. Postacie miały być barwne, wyraziste, dodaliśmy także groteski. Wykonawcy obu składów bardzo dobrze sobie z tym poradzili. W spektaklu zaangażowani są artyści ludowi Ukrainy, laureaci Nagrody Szewczenkowskiej. Serhij Kałantaj i Kateryna Artemenko. Miło mi było z nimi pracować. Na pracę nad spektaklem mieliśmy tylko dwa miesiące. A ponieważ zaangażowane są dwa składy aktorskie, było to podwójne obciążenie, nie było łatwo. Rozwiązanie scenograficzne pomagała mi robić Anna Maszkowska, jest ona również kostiumografką. Dziewczyna studiuje w Narodowej Akademii Sztuk Ukrainy na roku Serhija Masłobojszczyka, jest bardzo utalentowana. Przy spotkaniu powiedziałem jej, że nie będziemy robić niczego obyczajowego. A ponieważ tekst ciąży ku obyczajowości, musieliśmy stworzyć konflikt między tekstem a scenografią. Anna zaproponowała symfoniczne rury z różnymi wygięciami. Mogą przypominać fale i jednocześnie las, który wspomina główna bohaterka. Również na scenie można zobaczyć kulki, którymi przekazywane są liście lub kwiaty. W centrum kompozycji znajduje się fortepian, który przemieszcza się i jest autonomiczny. Jeśli scenografia u nas nie jest obyczajowa, to kostiumy musiały odpowiadać tamtym czasom. Coś szyliśmy, coś znajdowaliśmy w magazynach teatru. Wykonaliśmy je w stylu końca lat 20. XX wieku. Choreografia jest niezwykła. Dla

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 16strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

tkactwa, gdzie przechowywano i eksponowano prace wybitnej tkaczki Anny Weres. Ekspozycja wystawowa prezentuje około 150 dzieł z drugiej połowy XIX – początku XXI w. z kolekcji muzeum. Wśród nich: krolewieckie tkactwo przeborne, karpackie łiżnikarstwo, glinianski wzorzysty tekstyl, bukowińska tajstra, obuchowickie tkactwo, haft „biały na białym” z osady Reszetyłówka, barszczowska wyszywanka z Ziemi Tarnopolskiej, przedmioty z krymskotatarskim ornamentem „Orniek”, kobiece ozdoby z koralików z Prykarpacia, bukowiński uroczysty wianek z kowylą oraz inne dzieła i wyroby. Wśród prezentowanych autorów są wybitne ukraińskie artystki i artyści, m.in. Tetiana Pata, Wołodymyr Hłuszczenko, Marfa Tymczenko, Nadija Biłokiń, Wira Pawłenko-Czernyczenko, Nadija Babenko oraz wiele innych. Wystawa będzie czynna do 29 czerwca 2025 roku. Z witryny MKSK

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 16strona oryginału ↗

Pisanka przez wieki i granice

Oksana JASIŃSKA, kierowniczka Muzeum Pisankowego Malarstwa, m. Kołomyja. Zdjęcie: Jarema PROCIW W Muzeum Malarstwa Pisanek uroczyście zaprezentowano wyjątkowy projekt wystawienniczy. Dzięki zaprezentowanym dziełom zwiedzający mogą przenieść się przez wieki i granice, prześledzić nieprzerwane żywe tradycje, charakterystyczne dla Ukrainy i Litwy, które stały się dla każdego z tych krajów ważnym narodowym identyfikatorem i kodem. Po raz pierwszy w naszym muzeum obok najstarszej na Ukrainie pisanki z XVI w., wykonanej na jajku ptasim, przechowywanej w zbiorach Narodowego Muzeum Sztuki Ludowej Huculszczyzny i Pokucia im. J. Kobryńskiego, eksponowane są historyczne artefakty czasów Rusi Kijowskiej – kościane i ceramiczne jajka dekoracyjne z kolekcji KZ KOR „Wyszhorodzkiego Zespołu Historyczno-Kulturalnego Rezerwatu” oraz Muzeum Archeologicznego Instytutu Archeologii Narodowej Akademii Nauk Ukrainy. Unikalne eksponaty w kontekście historycznym przedstawił kierownik działu archeologii rezerwatu Dmytro Bibikow. Istotną częścią wystawy stały się tradycyjne dla regionu wileńskiego pletione wierzby i pisanki – jedne z najbardziej rozpowszechnionych rodzajów litewskiej sztuki ludowej, reprezentowane przez ponad trzydziestu autorów ze Związku Ludowych Mistrzów Litwy. W 2024 r. „Woskowe pisankarstwo w rodzinach” oraz w 2019 r. „Tradycja plecenia wierzb w regionie wileńskim” zostały wpisane do wykazu wartości niematerialnego dziedzictwa kulturowego Litwy, a obecnie kończy się przygotowywanie dokumentów do wpisu na Światową listę niematerialnego dziedzictwa UNESCO, gdzie już figuruje element ukraiński „Pisanka: tradycja i sztuka”, którego składową jest „Tradycja huculskiej pisanki”. Dlatego na wystawie jaskrawo zaprezentowano także pisanki z różnych regionów Ukrainy, współczesnych huculskich i pokuckich mistrzyń, autorskie pisanki zasłużonej mistrzyni ludowej twórczości Ukrainy Tetiany Konował oraz jej uczennic – uczestniczek studia pisankarstwa Centrum Twórczości Dziecięcej i Młodzieżowej dzielnicy Desna w Kijowie. Na otwarcie wystawy przybyło wielu szanownych gości, pisankarzy, artystów i miłośników tradycyjnej sztuki ludowej. Z słowem powitalnym do zebranych zwróciły się: dyrektor generalna Narodowego Muzeum Jarosława Tkaczuk; dyrektorka Wyszhorodzkiego Zespołu Historyczno-Kulturalnego Rezerwatu Włada Lytowczenko; przewodnicząca Rady Ekspertów ds. niematerialnego dziedzictwa kulturowego przy Ministerstwie Kultury i Komunikacji Strategicznej Ukrainy Walentyna Diemian oraz dyrektor akredytowanej przy UNESCO organizacji pozarządowej „Demokracja przez kulturę” Ołeksandr Buceńko, z którymi w 2018 roku Muzeum Narodowe i jego filia Muzeum Malowanych Pisanek rozpoczęły długą drogę wpisania ukraińskiej pisanki na Reprezentatywną listę niematerialnego dziedzictwa kulturowego ludzkości; attaché ds. kultury Republiki Litewskiej na Ukrainie Tomas Iwanauskas, dzięki któremu mamy możliwość zapoznania się z tradycyjną litewską sztuką ludową; kierowniczka Wydziału Kultury Iwano-Frankiwskiej Obwodowej Administracji Państwowej Tetiana Bojko oraz zastępczyni burmistrza Kołomyi Julija Tymkiw. Wspaniałym obramowaniem tej artystycznej akcji stały się utwory muzyczne w wykonaniu nauczyciela Kołomyjskiej Szkoły Muzycznej nr 1 im. A. Kos-Anatolskiego Jarosława Szyjka oraz film o Memorialnym Muzeum A. Baranauskasa i A. Venuolisa-Żukauskasa z wideoprzemówieniem muzealniczki i znanej mistrzyni Ricie Wasiliauskienė, której pisanki również zaprezentowano na wystawie. Wyjątkowy projekt wystawienniczy pokazał, że tradycja pisania pisanek jest żywa, aktywnie się rozwija i łączy coraz więcej ludzi.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 16strona oryginału ↗

Rzemiosła żyją!

Niedawno w Narodowym Muzeum Sztuki Dekoracyjno-Użytkowej odbyła się prezentacja wystawy „Rzemiosła, które żyją”. Ekspozycja poświęcona jest tradycyjnym rzemiosłom, które weszły do Krajowego wykazu niematerialnego dziedzictwa kulturowego Ukrainy oraz do reprezentatywnej listy UNESCO. Z powitalnym słowem do obecnych zwróciła się dyrektor generalna muzeum Ludmyła Strokowa. Podkreśliła, że niematerialne dziedzictwo kulturowe obejmuje te elementy, zwyczaje, obrzędy i tradycje, które identyfikują Ukrainę jako naród, dlatego misja edukacyjna muzeum jest aktualna jak nigdy dotąd. Równocześnie kuratorka wystawy Ludmyła Tychonowa zauważyła, że obecnie obiekty ukraińskiego dziedzictwa kulturowego są bardzo wrażliwe. Podzieliła się informacją, że impulsem do zorganizowania wystawy „Rzemiosła, które żyją” stało się tragiczne wydarzenie – zniszczenie przez rosyjskich okupantów Muzeum Historyczno-Krajoznawczego w Iwankowie oraz uszkodzenie Muzeum w Obuchowie

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 16strona oryginału ↗

Apel do naszych czytelników, prenumeratorów, prośwician

Przyjaciele! Tygodnik „Słowo Proświty” – jedna z niewielu obecnie istniejących wysp niezależnego ukraińskiego słowa w informacyjnym morzu – przy pewnym „współudziale” naszej władzy znalazł się na granicy zaprzestania swojego istnienia. I tylko my sami, którzy kochamy, szanujemy i cenimy ukraińskie prawdziwe i obiektywne słowo, możemy pomóc „Słowu Proświty”. Każde wsparcie finansowe wydawnictwa to znaczący wkład w ukraińską sprawę. Dlatego podajemy Państwu nasze dane bankowe: AT KB „PRYWATBANK” (EDRPOU banku 14360570, kod banku 305299) otwarto rachunek: nr UA263052990000026004036804116; odbiorca: GO „Ogólnoukraińskie Towarzystwo „Proświta” im. Tarasa Szewczenki; kod EDRPOU: 00031756. Cel płatności wypełnia płatnik tak, aby przekazać pełną informację o płatności. Na naszą prośbę o pomoc dla gazety „Słowo Proświty” odpowiedzieli: Czerniachiwski Ołeksij Iwanowycz — 1000 hrywien. Stolarowa Anna Petriwna — 500 hrywien. Sekretarz odpowiedzialna Iryna SZEWCZUK Redaktorka literacka Hałyna DACIUK Korektorka Ołena HŁUSZKO Skład komputerowy Iryna SZEWCZUK Księgowość 279-41-46 Adres redakcji: ul. Chreszczatyk, 10-B, m. Kijów, 01001 E-mail: slovo_prosvity@ukr.net Korespondencja z czytelnikami — tylko na łamach gazety. Odpowiedzialność za wiarygodność informacji ponoszą autorzy. Redakcja zastrzega sobie prawo do redagowania i skracania tekstów. Redakcja nie zawsze podziela poglądy swoich autorów. Przy wykorzystywaniu naszych publikacji powołanie się na „Słowo Proświty” jest obowiązkowe. Indeks gazety „Słowo Proświty” — 30617 Wydrukowano w TOV „Mega-Polihraf”, 04073 m. Kijów, ul. Marka Wowczka, 3.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 16strona oryginału ↗

TYGODNIK OGÓLNOUKRAIŃSKIEGO TOWARZYSTWA «PROŚWITA» imienia TARASA SZEWCZENKI ZAPOWIEDŹ

Założyciel: Ogólnoukraińskie Towarzystwo «Proświta» imienia Tarasa Szewczenki Świadectwo rejestracji KV nr 4066 z dnia 02.03.2000 r. Szef-redaktor Pawło MOWCZAN Redaktor naczelny Ihor ZOC Kolegium redakcyjne Lubow HOŁOTA (przewodnicząca) Pawło MOWCZAN Mykoła TYMOSZYK Heorhij FILIPCZUK Mykoła HOŁOMSZA Jurij HANDZIUK Hałyna DACIUK Jewhen BUKET

Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn