Strona · s. 1strona oryginału ↗
Wierzmy w niezwyciężoność Prawdy
Слово Просвіти, №17–18 за 2021 рік
Heorhij FILIPCZUK, doktor nauk pedagogicznych, profesor, akademik Narodowej Akademii Nauk Pedagogicznych Ukrainy, pierwszy zastępca przewodniczącego Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. Tarasa Szewczenki. W przededniu Wielkanocy ludzka dusza pragnie tego, co wyższe i czystsze, jednak wydarzenia, które są bolesne dla każdego Ukraińca, często pozbawiają nas takiego stanu. Towarzyszą nam: wojna w Donbasie, okupowany Krym, pobrzekiwanie bronią przez Rosję, niczym w najbardziej reakcyjnych czasach hitlerowsko-stalinowskich, na granicy z Ukrainą oraz dławienie się imperialną pianą, głosząc „przyjacielskie posłanie” do Moskali, po raz kolejny oszukując ludzi i świat. A w innym końcu Europy, w Amsterdamie, Ukraina od 2014 roku nieustannie wzywa niderlandzki wymiar sprawiedliwości, by nie dopuścił do naruszenia Konwencji UNESCO i nie przekazywał dziedzictwa kulturowego Ukrainy rosyjskiemu państwu-agresorowi, opierając się „na zakazie i zapobieganiu nielegalnemu przywozowi, wywozowi i przekazywaniu prawa własności do dóbr kultury”. „Złoto Scytów” (565 obiektów muzealnych w liczbie 2111 jednostek przechowywania) jest nazwą umowną, ponieważ jest to kompleks trzech historyczno-etnicznych kultur – Scytów, Sarmatów, Gotów, który naświetla historię Krymu na przestrzeni wielu wieków – od epoki antycznej po epokę średniowiecza. Artefakty wcale nie są w całości złote – są też z brązu, ceramiczne, drewniane. Jednak najważniejsze jest to, że ta muzealna epopeja stała się jaskrawym potwierdzeniem prowadzenia przez Rosję wojny hybrydowej przeciwko Ukrainie na wszystkich frontach. Prawda, tutaj dość wyraźne jest połączenie rosyjskich imperialnych zakusów na „cudze” oraz sprzedajna chciwość poszczególnych Holendrów w togach. Pomimo nieuznawania przez Niderlandy aneksji Krymu, wciąż także tamtejsza „Temida” hoduje swoich „tupyckich” i „wowków”, których skusił zapach kremlowskich „naftorubli”. Przecież przewodniczący sędzia Sądu Apelacyjnego w Amsterdamie w sprawie „złota Scytów” przez ostatnie lata sprawował reprezentację interesów rosyjskiej spółki „Promnieftstroj”, broniąc faktycznie Federacji Rosyjskiej, współpracując z adwokatami, którzy reprezentowali stanowisko krymskich muzeów (ściślej mówiąc – Rosji). Te recydywy prawniczej kazuistyki przypominają nam o przykładach z niedalekiej przeszłości, kiedy Europa milczała, zdradzając Ukraińców działaniami i obojętnością swoich biurokratów. Przypomnijmy Ołeksandra Olesia, jego przejmująco bolesną poezję o niesprawiedliwości, niemoralności, znieczulicy tych, którzy powinni wyznawać chrześcijańskie cnoty. Wiersz „Pamiętaj”, napisany przez niego jeszcze w 1931 roku, jest jednak i dziś aktualny dla współczesnych, którzy są zobowiązani uczyć się tak, jak trzeba, przyswajać lekcje zwycięstw, własnych nieszczęść i pamiętać, że „Gdy Ukraina o prawo życia / Z katami walczyła, żyła i umierała, / I czekała, chciała tylko współczucia, / Europa milczała…”. Czyż taka powinna być polityka instytucji międzynarodowych – od ONZ po wiecznie „zaniepokojoną” Radę Europy, UNESCO, kiedy na oczach całego demokratycznego świata agresor bezczelnie wywozi arcydzieła Ajwazowskiego, prowadzi nielegalne wykopaliska archeologiczne i przywłaszcza znalezione wartości, niszczy obiekty dziedzictwa kulturowego, w szczególności w starożytnym Chersonezie, Pałacu Chanów w Bakczysaraju, próbując wywieźć eksponaty krymskich muzeów do rosyjskiego Ermitażu. Czyż takie samowolstwo wobec próby (w ciągu lat 2014–2021) oddania Rosji dziedzictwa kulturowego Ukrainy nie jest bezpośrednim i pośrednim wyrazem uznania przez część europejskiego establishmentu aneksji Krymu i miasta Sewastopola przez okupanta? Czyż to wszystko nie przypomina niespójnego zachowania, nieskutecznych decyzji, bezpłodnych dyskusji Ligi Narodów, założonej sto lat temu w Paryżu, przede wszystkim w stosunku do kwestii ukraińskiej? Czego warte są tylko jej tajne „decyzje” (wrzesień 1933 r.) w sprawie Hołodomoru na Ukrainie, które były bezowocnymi deklaracjami, nie mającymi realnego wpływu, czy bezradne reakcje na japońską agresję przeciwko Chinom (1931 r.), na włoską (Etiopia, 1935 r.), na radziecką (Finlandia, 1939 r.), bezsilność i ugodowość w stosunku do agresji Niemiec i ZSRR. Dokończenie na str. 2 WOŁODYMYR MELNYCZENKO 12-13 DMYTRO POŻODŻUK
s. 2 · strona oryginału ↗
Zakończenie. Początek na str. 1. Tę okrutną i pouczającą lekcję już w pełni odebraliśmy, kiedy nawet tragedia milionów Ukraińców, zamordowanych przez ludobójstwo-hołodomor, nie zmusiła do wstrząsu, nie stając się prawdą, nawet współczuciem. Te realne zagrożenia podobnej polityki i praktyki nigdzie nie zniknęły, a jedynie przykryły się nowymi dekoracjami, jednak słowa Pisma Świętego słychać: „Strzeżcie się tych, którzy przychodzą do was w owczej skórze, a wewnątrz są drapieżnymi wilkami”. Ale po co wołać o pomoc do obcych, do „wszechświatowych” obywateli, kiedy sami w większości jesteśmy milczący, nawet ci, którzy formalnie zobowiązani są bronić interesów narodowych Ukrainy. Czyż nakreślony problem stał się przedmiotową dyskusją w ukraińskim parlamencie, na „szusterowsko-ganapolsko-kisielowsko-hordonowskich” telewizyjnych arenach show, czy chociażby w zatęchłych gabinetach akademickich instytucji? Przestrzeń informacyjna raczej stanie się miejscem dla kolejnego politycznego komiksu o „naukowych osiągnięciach” odrażającego Kiwy-deputowanego czy innych podobnych śmieci. Precz z wartościami, nową wiedzą, wysokimi etycznymi czynami i wojskowymi zwycięstwami, kiedy oligarchiczna służba gorliwie stara się „karmić naród śmieciami”. Na tym tle aktualizują się myśli, idee, ideały tych, którzy mogliby być naszym duchowym rdzeniem i duchową całością, drogowskazem dla czynu w tym rozchwianym, przepełnionym nieszczęściami i żądzą zysku, okrutnym i bezlitosnym świecie. Po raz kolejny przenoszę się i kieruję ku myślom Jurija Łypy, szukając odpowiedzi na palące pytania dnia dzisiejszego. Dopiero co (2021 rok) w kijowskim wydawnictwie „Centr uczbowoji literatury” wyszła książka Jurija Łypy „Przeznaczenie Ukrainy”. Nie myślcie, że zamówiły ją oświatowe, kulturalne, informacyjne urzędy czy wydawana jest w ramach państwowego programu „Ukraińska książka” dla wielotysięcznych (póki co) szkół, uniwersytetów, kolegiów czy bibliotek. Jej nakład wynosi (do śmiechu) zaledwie 300 egzemplarzy i to dzięki pani Marcie Łypie-Humenieckiej, co świadczy o niskim, niestety, zapotrzebowaniu społeczeństwa ogółem na idee tego wybitnego narodowego Oświeciciela. A szkoda. Przecież nim dobrze „przekładają się” geopolityczne, historyczne, psychologiczne charakterystyki dla zrozumienia przez Ukraińców swojego miejsca w światowej przestrzeni. Po raz pierwszy książka wyszła we Lwowie w 1938 roku, później wydawana była w Nowym Jorku w 1953-im, wreszcie w 2007 roku w Kijowie wychodzi Wszechukraińska trylogia, gdzie przedstawione są trzy prace („Przeznaczenie Ukrainy”, „Doktryna czarnomorska”, „Podział Rosji”), które naświetlają oryginalną geopolityczną koncepcję Jurija Łypy i pokazują historyczne źródła Ukrainy. Tak jak w poprzednich czasach, nas nadal niepokoją myśli o ukraińskiej drodze, wieczne pytania „Dokąd idziemy?”, „Jak?”, „Za czym i z czym?” zmierzamy tam. I czy zmierzamy? W jakimkolwiek aspekcie (filozoficznym, politycznym, kulturowo-historycznym, duchowym, społecznym, bezpieczeństwa, mentalno-psychologicznym czy ideologicznym) nie rozpatrywano by tych wiecznych narodowych zapytań, odpowiedzi „dają się” samym życiem, istnieniem narodu. Ponieważ już któreś stulecie nad Ukrainą zawisł niczym miecz Damoklesa hamletowski znak losu – „być albo nie być”. I oto pytanie – być albo nie być. W czym więcej godności: poddać się ciosom losu i położyć pod strzały, czy oporem spotkać czarne fale. W tym szekspirowskim monologicznym wezwaniu (przekład Jurija Andruchowycza) zawiera się splot narodowych zadań, celu, idei, politycznego żądania, wezwania do walki o własny los i wolność. I potężnym refrenem brzmią słowa Jurija Łypy: „Przeznaczenie Ukrainy – jest tylko w niej samej, jej los w jej ludziach oraz w ich moralnych i materialnych środkach”. On jest właśnie taką osobowością, która najlepiej odpowiada na wiele współczesnych zapytań ukraińskiej rzeczywistości. We wspomnianej pracy cytuje on Rudyarda Kiplinga: „upadły narody dlatego, że nie były przygotowane. Nic na świecie – ani bogactwo, ani sława, ani talenty nie zastąpi jednego tego, co jest Prawem ponad wszystkie prawa: bądź przygotowany!”. Zawsze. Wszędzie. Przed wszystkimi zmiennościami świata. Bądź przygotowany, kiedy, wychowując Naród, bronisz narodowych wartości, edukacji, kultury, przestrzeni informacyjnej, bezpieczeństwa swojego narodu; kiedy bronisz przed agresorem i najeźdźcami ojczystą ziemię i wolność, strzeżesz historycznej pamięci i tradycji swoich ojców; kiedy chronisz ludzi przed zniewagą „modlić się do cudzych bogów, w cudzym języku”; kiedy moskale-koniokrady, a poprawniej powiedzieć kurokrady, kradną w biały dzień, wszedłszy przez okna do chaty, dorobek twojego rodu. Nie wierz fałszywym prorokom, nie wierz obłudnym, nie wierz pozornym braciom, a jedynie w siebie i swój naród. To nie były rzucone na wiatr słowa. Za nimi był czyn Jurija Łypy, który do 18 roku życia, mieszkając w Odessie, jako 17-letni młodzieniec z bronią w ręku poszedł bronić Ukrainy przed białą i czerwoną ordą, wstępując do Dywizji Hajdamackiej, później do kurenia Piechoty Morskiej Sił Zbrojnych Ukraińskiej Republiki Ludowej, zostaje zastępcą dowódcy odeskiej „Siczy”, redaguje ukraińską gazetę codzienną, pisze swoje nieadekwatne do wieku naukowe, publicystyczne prace. Staje się jednym z głębokich młodych badaczy geopolitycznej historii Ukrainy, rozszerzywszy wyobrażenie o państwowości Ukrainy, zaczynając od Królestwa Bosporańskiego i Mitrydatesa, wysoko oceniał naukowe dorobki Antonowycza, Bilaszewskiego, Chwojki, Szczerbakiwskiego, Domanickiego, którzy tworzyli narodową historię. Pisał o Wołodymyrze Antonowyczu jako o tym, który „rozpoczął walkę z Rosją i przeciwstawiał dynamitowi wojsk moskiewskich barbarzyńców dynamit archeologii”. Łypa nigdy nie wierzył w dobre intencje Rosji i potępiał jej niemoralne czyny, grabieże cudzej historii. W „Przeznaczeniu Ukrainy” wykorzystuje opisy profesora z Cambridge E. Clarke’a: „Oto moskale przychodzą do Chersonezu, pełnego helleńskich i rzymskich budowli, nietkniętych dotąd ani przez Tatarów, ani nawet przez Hunów. Ci barbarzyńcy zajęli się swoim ulubionym za... Ale nam swoje robić. Tworzyć i pisać własną historię. Budzić narodową świadomość i godność Ukraińców. Formować kozacki duch wolności i ponad wszystko ochraniać, wzmacniać ukraińską państwowość. Jestem pewien, że Ukraińcy są zdolni odzyskać to, co utracone, jeśli zachowają narodową Duszę i będą (według J. Łypy) przygotowani. Tak jak wtedy, podczas słynnego Krymskiego pochodu w 1918 roku. „Nigdzie na całej Ukrainie – pisze uczestnik pochodu Bołboczana – nie witano ukraińskiego wojska z takim entuzjazmem, z takimi owacjami i z takim zachwytem, jak robiła to ludność Symferopola oraz innych zajętych krymskich miejscowości”. Wierzmy i walczmy o narodziny tej sławnej strony narodowej historii, kiedy Krym-Tawryda jako odwieczna ziemia Ukrainy stanie się wolna. A droga do czystego czynu mości się czystymi rękami i jasnymi myślami.
zajęciem – plądrowaniem. Przerzucali, rozbijali, zakopywali i niszczyli wszystko, co osiągnęli i co posłużyłoby do naświetlenia starożytnej historii tego kraju”. Oto przychodzą do Bakczysaraju – pisze dalej Łypa – gdzie były nie tylko arabsko-tatarskie, ale i gockie, helleńskie i ruskie (starokijowskie) budowle. “Rosjanie zaspokoili swoją barbarzyńską rozkosz niszczeniem, niszcząc całkowicie tę stolicę, nie zostawiając kamienia na kamieniu… W Kerczu, zrównawszy z ziemią pięćset budynków (antycznych), pozwolili zbudować około trzydziestu nędznych baraków”. Rosjanie, jak opisuje Clerk, zakładają miny pod antyczne świątynie, hakami rozciągają marmurowe bloki… Gdyby grecki archipelag trafił pod panowanie Rosji, nie zostałaby tam starożytna Hellada”. W przededniu Wielkanocy wciąż niepokoją nas myśli o ukraińskiej drodze do Świątyni, wieczne pytania “Dokąd idziemy?”, “Jak?”, “Po co i za czym tam zmierzamy?”.. I czy zmierzamy? Pod jakim kątem nie rozpatrywano by tych nakreślonych narodowych zapytań, odpowiedzi “udziela” samo życie. Bądź Ukraińcem, kiedy bronisz i ochraniasz przed agresorem oraz najeźdźcami ojczystą ziemię i wolność; kiedy, wychowując Naród, stoisz na straży wartości narodowych, oświaty, kultury, przestrzeni informacyjnej, bezpieczeństwa duchowego swojego narodu, pamięci historycznej i tradycji swoich ojców; kiedy chronisz ludzi przed zniewagą “modlić się do cudzych bogów, w cudzym języku”; kiedy obcy koniokradzi, a poprawniej powiedzieć kurokradzi, kradną w biały dzień, wchodząc przez okna do domu, majątek dorobiony przez twój ród. Grekom i światu się poszczęściło, nie trafiając w pazury ordyńskiego ptaka, a Ukraińskiemu Krymowi i Ukrainie wyrwać się nie udało. Rosja zaczęła przepisywać dawną historię Krymu (jak i całą historię Ukrainy) od XVIII wieku, niszcząc lub przywłaszczając “wszystko, co posłużyłoby do naświetlenia starożytnej historii”. Taką była, jest i będzie do końca istnienia Rosji polityka “kulturowego imperializmu”, która zwie się obecnie “ruskim mirem”. Precedens ze “scytyjskim złotem” jedynie potwierdza niezmienność procesów ewolucyjnej barbaryzacji Moskowii, która z niedoścignionym cynizmem niszczy wszystko, co nie wpisuje się w interesy tego erzac-państwa. Wiedzmy, że w “oczekiwanych” negocjacjach z Rosją, która zlikwidowała wszędzie (według zasad wojny hybrydowej) wszystko co ukraińskie: ukraińskie szkoły, instytucje kulturalne, biblioteki, organizacje społeczne, gazety, czasopisma, wydawnictwa książkowe, programy radiowo-telewizyjne, po raz kolejny będą nas karmić fake’ami o “prześladowaniach” na Ukrainie języka rosyjskiego, cerkwi i “moskwojęzycznych” mediów, bez czego piątokolumnowcom przeżyć będzie niezwykle trudno. Nie wierz fałszywym prorokom, nie wierz łukawym, nie wierz pozornym “braciom”, a uwierz w siebie i swój naród. A zatem nie żyjmy podwójną, potrójną tożsamością, rozdwojoną świadomością i państwową dwujęzycznością. Na tej drodze nie znajdziemy jednego wspólnego języka politycznego i narodowego, bo utracona tożsamość to niezdolność do życia własnym życiem państwowym. Zapomnijmy, pisał W. Łypynśkyj w “Listach do braci-rolników”, że “Ukrainiec – to niedomoskwiony Polak, albo podpolszczony Moskal”. Ukraińcem jest ten, kto słyszy, jak “krzyczy Tarasowa góra”: Nie ma na świecie Ukrainy, Nie ma drugiego Dniepru! Heorhij FILIPCZUK SA “Alfa-Bank”, r/r UA 30 300346 0000026002016994001; Cel płatności – wypełniany przez płatnika tak, aby udzielić pełnej informacji o płatności. W kwietniu na naszą prośbę o pomoc dla gazety “Słowo Proświty” odpowiedzieli: 1. Ihnatenko Łeonid Mykołajowycz – 1000 hrywien. 2. Tataryn Wira Iwaniwna – 200 hrywien. 3. Dowhaniuk Ihor Dmytrowycz – 150 hrywien. 4. Hołowko M. – 600 hrywien. 5. Melnyczenko W. Ju. – 1000 hrywien. 6. Stasyk Julija Iwaniwna – 100 hrywien. odbiorca: Stowarzyszenie “Ogólnoukraińskie Towarzystwo “Proświta” im. Tarasa Szewczenki; kod EDRPOU/INN: 00031756.
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
