Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 10strona oryginału ↗

Ukraińska rodzina — komórka bytu etnicznego

Слово Просвіти, №17 за 2005 рік

Zakończenie. Początek w nr 6, 14, 15 za 2005 r. MORALNOŚĆ Nasi przodkowie wyhodowali najwyższy dorobek ziemskiej kultury — chlebne pole i stworzyli monogamiczną rodzinę — parną życiodajną jedność męskiego i żeńskiego pierwiastka według wszechjednej zasady parnego oddziaływania wszystkiego, co istnieje na Świecie. Parny, monogamiczny ślub u orian-rolników, w odróżnieniu od przeżytkowych form ślubu grupowego u zbieraczy, myśliwych i pasterzy-koczowników (poliandria — wielomęstwo i poliginia — wielożeństwo), wytworzył się w procesie wolnego i stałego produktywnego oddziaływania gospodarza-rolnika z ziemią. To oddziaływanie realizuje się według zasady parnego ślubu: rolnik orze-osłonecznia, zasiewa-zapładnia i pielęgnuje w miłości swoją ziemię, jak swoją żonę, a ziemia żywi całą jego rodzinę. Oriańska parna rodzina — przejaw duchowo-biologicznej harmonijnej jedności męskiego i żeńskiego pierwiastka. Według odwiecznej wiedzy naszych przodków człowiek ma duchowo-biologiczną naturę, to znaczy ciałem związany jest z Ziemią, a duchem z Kosmosem. Ponieważ ludzka rodzina jest całościowym przejawem Wszechjednego Życiodajnego Bytu, to kobieta uosabia w niej ziemską biologiczną podstawę, a mężczyzna — kosmiczny duchowy pierwiastek. „W dusznych miotaniach nie ocenić piękna. Prawdziwe piękno kochania może poznać tylko wierna żona, ale nie cudzołożnica. Wierność w kochaniu wymaga powściągliwości, tylko za jej pomocą można pojąć tajemniczy powab kochania” — wyznawał Rabindranath Tagore. Tę prawdę pojął i wielki ukraiński myśliciel-znawca życia Wołodymyr Wernadski: „Cała rzecz tylko w tym, na ile w ogóle wysoka jest osobowość każdego z zakochanych i na ile są równi między sobą… Wydaje mi się, czas nie patrzeć na „ciało” jak na coś odrażającego i czas pozbyć się wąskiego chrześcijańskiego (lub zakonnego) podziału na ducha i ciało. Prawdziwe życie duszy, prawdziwa ideowa strona życia polega właśnie na wykorzystaniu lepszych stron i ciała, i ducha”. W przedchrześcijańską, słoneczno-chwalną porę nasi przodkowie wyznawali harmonię w człowieku ciała i ducha, ziemskiego i niebieskiego pierwiastka. W tej niepodzielnej życiotwórczej jedności korzeni się potężna wola życia. Nasi przodkowie kochali życie we wszystkich przejawach, wierzyli w jego wieczność i, realizując w kochaniu swój ziemski byt, dokonywali duchowego przejścia w pozaziemską sferę wysokoenergetycznego życia, pozostawiając na Ziemi cielesną powłokę. Czyste doskonałe ludzkie ciało nie było uważane za wstydliwe, ale też nie jest wystawiane na pokaz przed cudze oczy. I ciałem, i duszą mężczyzna oraz kobieta otwierają się jedno przed drugim tylko w intymności. Intymność — to tajemnica dwojga zakochanych, którą chronią przed cudzym okiem i uchem. Czystość intymności uświęca się ślubem. Pozamałżeńskie stosunki płciowe orianie uważali za wielki grzech, a naruszenie małżeńskiej wierności karali śmiercią. Ukraińskie kolano orian od wieków odznaczało się czystością ducha, ciała i dojrzałością małżeńskiego życia. „Mężczyzna i kobieta — jedno ciało, jedno dzieło, jeden duch” — taki jest moralny kodeks Ukraińców. Od wieków w ukraińskiej kulturze ludowej duchowo-cielesna dojrzałość człowieka uświęcana była tradycyjnym obrzędem inicjacji: w procesie szczególnego wyzwania dziewczynka przechodziła w stan dziewczęcy, a chłopiec dopuszczany był do społeczności kawalerskiej. (Dosłowne znaczenie dyni. I to wcale nie jest zniewaga dla młodzieńca. Dynia ma unikalne właściwości: pieczona czy gotowana oczyszcza przewody narządów płciowych, i sfera zmysłowa mężczyzny harmonizuje się. Tak dziewczyna dawała młodzieńcowi znać, żeby ten poskromił swoją cielesną namiętność i zawierzył duchowej sile uczucia. Lecz na tym wyzwania nie kończyły się. Młodzi jeszcze musieli stanąć na ślubnym ręczniku, który symbolizował ich wspólną życiową drogę. W dawnej Ukrainie kapłan-gospodarz obrzędu weselnego owijał ich ręce i głowy girlandą z barwinka — symbolu wiecznego życia, wieńczył ślub złotym kołem — Słonecznym wieńcem (ten pradawny oriański rytuał w chrześcijaństwie przybrał formę ślubowania kościelną koroną). Ślubny wieniec-koło, jak i dziewczęcy wieniec weselny, jest znakiem duchowo-fizycznej dojrzałości i symbolizuje życiodajną siłę Słońca — uosobienie Wszechjednego Światła. Ślubowanie — to kosmiczne zalegalizowanie małżeństwa, magiczne uświęcenie biologicznej dojrzałości dwojga wybranków, narodziny duchowej sfery rodziny we wzajemności dziewczęcego serca i młodzieńczego rozumu. Po ślubowaniu rozpoczynał się tygodniowy obrzęd weselny. Ukraińskie wesele odtwarza pradawne zmagania-bitwę między rodami. Przecież w dawnych czasach żenili się tylko przedstawiciele różnych rodów, aby nie dopuścić do kazirodztwa i uzdrowić rodowy genofond. Ważną rytualną częścią obrzędu weselnego jest uczta. Wypiwszy po dwie rytualne kieliszki wódki (jeden z rąk ojca, drugi z rąk młodych) i wzmocniwszy tym psychiczną krzepę, goście włączają się w święty emocjonalny magiczny akt narodzin nowej rodziny, który łączy rytualne działania ze śpiewami-tańcami. Rytualny taniec młodych — to magiczne działanie, skierowane na rytmizację intymnego świata nowonarodzonej rodziny. W obrzędzie weselnym wielu miejscowości Ukrainy do dziś przestrzega się archaicznego zakazu tańca młodej z innymi. A rytualne częstowanie gości oraz obdarowywanie młodych skierowane... Kiedy wiśniowy biały kwiat symbolizuje dziewczęcą urodę i czystość, to czerwone jagody wiśni stają się znakiem dziewczęcej dojrzałości, honoru i dziewictwa. Jest na Ukrainie jeszcze jeden pradawny totemiczny znak żeńskiego pierwiastka — kalina, która symbolizuje samą Ukrainę. Ten odwieczny w naszej kulturze symbol dziewczęcego honoru i matczynej godności stał się sednem duchowego hymnu-modlitwy narodu ukraińskiego: „Oj w ługu czerwona kalina pochyliła się, Czegoś nasza sławna Ukraina zatroskała się…”. Białe kwitnienie kaliny — dziewczęca cnota, czerwone jagody dziewiczej, kalinowej krzewiny — dojrzałość i zachowany do ślubu honor dziewczyny. Dlatego też ślubna krew na białej koszuli młodej nazywa się kaliną. Rodzice młodego okazują szacunek swatom za honor panny młodej: Oj chodziła kaczuszka po punkcie, Oj dziękuję, swacie, za córkę, Za czerwoną kalinę, Za wierną żonę. Wzajemna radość poślubienia dokonała się, ten honor obu rodów sławią rytualnym śpiewem: Ciemnego ługu kalina, Uczciwego ojca dziecko, Z uczciwego dworu wyszła I w uczciwy weszła; Nic dziwić się, Taka u niej była matka. Zaprawdę honor córki — to honor jej matki. DUCHOWA ISTOTA Tak z pokolenia na pokolenie przekazuje się po żeńskiej linii dziedziczności biologiczny genotyp rodu i etnosu. Żeński pierwiastek — podstawa ziemskiego życia. I od tego, jakimi rodzą się i wyrastają dziewczynki, zależy nasza przyszłość. Kiedy w połowie ubiegłego wieku duchowi działacze Bractwa Cyrylo-Metodiańskiego przemyśliwali drogi odrodzenia narodu ukraińskiego, uświadomili sobie, że programu społeczno-kulturowego wzniesienia nie da się zrealizować z duchowo upadłym pokoleniem; dlatego koniecznie trzeba, przede wszystkim, wychować z obecnych dziewczynek przyszłe matki, a te matki urodzą nowe pokolenie, które będzie mogło stworzyć ludzki byt narodu ukraińskiego, zrealizować bogatą duchową tradycję. U kobiety przeważa zmysłowość cielesna, a u mężczyzny — zdolność rozumowo-duchowa. „Mężczyzna — głowa, kobieta — dusza” — głosi prastara ukraińska mądrość. Od wieków w ukraińskiej rodzinie na mężczyznę-ojca nałożone są obowiązki twórcy ducha rodowego, głównego zarządcy codziennego świętowania w gospodarstwie, który porządkuje życie rodzinne. A na kobietę-matkę nałożone są obowiązki troskliwej gospodyni domu, strażniczki-pielęgniarki świętego domowego ogniska i ducha rodowego. W duchowo-fizjologicznej harmonii życia małżeńskiego objawia się nieprzerwana harmonijna pulsacja życiotwórczego Wszechjednego Ładu.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn