Strona · s. 13strona oryginału ↗
WITAMY TAMARĘ KOŁOMIIECZ Z OKAZJI NOWEGO ROKU!
Слово Просвіти, №17 за 2005 рік
„Chreszczatyk”, „Ja, ty, my”, „Wisti”, duży wybór wierszy T. Kołomiecz przygotowała w czasopiśmie „Witchyzna” Switłana Jowenko… Książka — potężna poprzez przeniknięcie w czas, jego paradoksy i kataklizmy — jest już gotowa; centralną częścią, rdzeniem jej będzie wieniec sonetów, motto do którego pochodzi od Konfucjusza: „O Panie, nie daj nam żyć w epoce przemian…” Tamara Panasiwna czytała mi trochę wierszy z tej nowej książki, — tam wysoka poezja połączyła się z wysoką polityką. — No, dlaczego trzymacie, nie dajecie gdzieś? — pytam zdziwiony z wyrzutem. — O, — będę się z nimi nosić?! „Wszystko, co odkładano na później, // porosło trawą zapomnienia…” — Widzicie, — wzdycha smutno, — nie ma już Mykoły Winhranowskiego, nie ma Toli Kosteckiego, Wiktora Kawy… „Wkrótce stanie się trawą // pokolenie moje…” Subtelna liryczka, która precyzyjnym, szczerym słowem wypowie najgłębsze niuanse uczuć, — owa niezależna postawa („cały wiek przeżyję kłującą, // tam, gdzie siostry moje smukłe…” — „Ballada ucieczki”); milcząca wyższość dumy („Czyż to nie znudziło się — drugim sortem…// Był start. Dróg siwych mgła…// Kiedy do taśmy pierwsi przyjdą dumnie, // a co, jeśli dostrzegą: ja już tam byłam” — „Był start”); oraz owo przenikliwie parzące — odkąd pamiętam, — jak smutna diagnoza: „zieloną poszła pod śnieg trawa…” I jeszcze przejmujące wiersze o kobiecym uczuciu — z jakiegoś powodu bardziej o bólu niż o radości. Rozkoszuję się umiejętnością Tamary Kołomiecz do władania formą — różną: sonet, półsonet, triolet, oktawa itd.; prawie w każdym zbiorze — wieńce sonetów; a jaka bogata paleta rytmiki i rytmu, jaka ciekawa melodyka wierszy… Niestety, krytyka dzisiaj jest w głębokim zapaści; dokąd zmierza literatura, a w szczególności poezja, co w niej wieczne, a co przemijające, — kto powie? W końcu wyspy Słowa czekają na wielką wodę. Sądzę, że nie był to hołd dla czasu — kontakty literatur byłych republik. W zbiorach Tamary Kołomiecz szczególnie przejmująco, po swojsku brzmi temat białoruski — bliskość naszych języków i kultur, wspólnota losów, — chociaż dzisiaj, oczywiście, o tym pisałoby się inaczej. „TAKIE ONO NIESTATECZNE ROŚNIE…” Ponieważ nasza liryka przeżywa galopującą inflację, poetka skierowała swoje wysiłki na inne tory — w literaturę dziecięcą. Kwestie języka ojczystego, świętości i ideałów, tak aktualne dzisiaj, starszym ludziom przyswajać trudno, a jeszcze trudniej — zmieniać je. Dlatego pracować trzeba z najmłodszymi, uważa Tamara Opanasiwna. Potrzebne są książki! Więc ona aktywnie — i wcześniej, i w tych latach — pisała i współpracowała z różnymi wydawnictwami. Przygotowała całą serię rękopisów — o zasadach ruchu, o czasie, o strażakach, nowy elementarz, co nieco przetłumaczyła z rosyjskiego… „Wydawniczy dom „Ekonomist” zapoczątkował ciekawą serię „Nauczaczki-poczynaczki”, ładnie rozwinął pracę — i… zbankrutował. „Hrajłyk” wziął kilka rękopisów, nawet zaliczkę zdołał zapłacić — i też zbankrutował. Tamara Opanasiwna dość aktywnie przez pewien czas współpracowała z popularnym czasopismem „Piznajko” — właściwie brała się i bierze za każdą pracę, która czeka na ręce. Aktywne są teraz prywatne wydawnictwa, w szczególności „PP Sotnikow O. S.”: wydało nowy elementarz poetki w wierszach „Kto nam litery przyniósł” (2002) i „Co urodziło się w ogrodzie” (2002) — bajeczka z zagadkami i krzyżówkami. „Weselka” wznowiła „Wesołe miasto alfabet”. Tamara Kołomiecz, na książkach której wyrosło niejedno pokolenie, — ma już swoją alfabetową biblioteczkę: posiada 6 elementarzy dla 6 wnuków. Choć z tymi elementarzami — jakiś fatum: każdy tylko dotrze do wydawnictwa — koniecznie coś się dzieje… Książki są wykupywane, nie leżą, wydawałoby się, takim autorom i wydawnictwom — wszędzie zielona ulica, — jednak dochodowy na całym świecie biznes u nas z jakiegoś powodu nie idzie, — i to wielka zagadka. A nakłady książek — śmieszne jak na 47-milionową Ukrainę. „WRZEŚNIU MÓJ, ŚWIECIE MÓJ PIOŁUNOWY! JA JESZCZE POWALCZĘ Z TOBĄ!” Z ROSY I WODY! ciekawego; i niech bierze swoje procenty — ale porusza proces literacki. Bo większość autorów — nierynkowa, nieprzebojowa, im bardzo potrzebna jest pomoc. I niech pojawiają się książki profesjonalne, solidne, a nie amatorskie, niepiśmienne, które tylko kompromitują literaturę. — Pierwsze, co zrobiłam w czasie przebudowy, — mówi Tamara Opanasiwna, — a jestem osobą książkową, — zwróciłam się do dzieł literatury światowej. Zaczytywałam się. Mnie, przyznam, dosłownie wstrząsnęła książka noblisty Petera Abrahamsa „Wyspa”. Genialna powieść. Choć napisana przed 1990 rokiem, ma wiele analogii z dzisiejszymi światowymi wydarzeniami. Możemy tylko westchnąć: „Wszystko to już było…” — Jestem osobą wiejską — do tej pory boję się maszyn. I mieszkam na daczy — tam mi komfortowo, tam przychodzą wiersze. Dacza uratowała też mamę, — dzięki niej mama pożyła jeszcze 9 lat. …Często śnią się konie, białe konie, — ja je bardzo kocham — przyznaje. — Może geny mówią? Co najważniejsze w życiu? Ja początkowo tego nie rozumiałam. Na świecie jest Bóg, on dał mi to, co uważał za stosowne… Nie mam go gniewać, narzekać i czynić zło. Jest 10 przykazań — trzeba przestrzegać, — czy chodzisz do cerkwi, czy nie. Człowiek, który nie raz sam był bogiem i trzymał ludzkie serce na dłoni, — Mykoła Amosow powiedział: „Lepszego kodeksu moralnego ludzkość jeszcze nie wymyśliła”. Zatem, nie czynić zła, a jedynie dobro. Co najważniejsze w twórczości? Tworzyć harmonijność. Rozchwianie, nieustawienie naszego życia — to niszczycielskie. Może dlatego pociągnęło mnie do klasycznej formy. Małyszko łajał sonet, a Rylski odpowiedział mu: „Nie zabawka pusta // ta forma, którą wieki otworzyły jej objęcia”. Zrozumiałam: w rewolucję absolutnymi wrogami byli neoklasycy, dlatego zostali zniszczeni. Zatem — trzeba przeciwstawiać się rujnacji. Kiedy gdzieś coś się rujnuje, bardzo boli mnie dusza… — A plotki? Życie poetki nie obywa się bez nich? — O, pełno! — wesoło rozkłada ręce Tamara Opanasiwna. — I przypisywali, i wymyśliali, i dopytywali: o kim to ty tak piszesz? Kto to taki, ten twój Switowyd? (rozdział w zbiorze „Jesienna bruzda”. — N. P.). Ale prawdziwego tak i nie odgadli! A ja im mówię: aż czterech jest!.. Z Wasylem Symonenką byliśmy bardzo podobni, dlatego się rozeszliśmy. Ja z książką wyrwałam się pierwsza… No, wy przecież znacie anegdotę o „zamiast”?.. U każdej poetki wiersze — to owo „zamiast”. Czajnik był już bez gwizdka i, póki rozmawialiśmy miło, on wziął sobie i ostatecznie spłonął — powiadomił o tym dymkiem. Tamara Opanasiwna machnęła uspokajająco ręką: — To ostatni akord. Trzeba wyrzucać — i wszystko. Będę zaopatrywać się w nowy. Na pożegnanie pokazała mi to, co zrobiła-zmajstrowała sama, — no i mistrzyni! — oto półeczka po nowemu, oto lampa stołowa, oto w korytarzu wieszak… Plany, plany, pragnienie działania, ruchu, twórczości, — niepokorne, niegasnące ognisko na granicy lata, które zmaga się z wiatrem, z mrozem, z samotnością. I woła słowo, aby łączyło go ze światem i z czasem… Więc na długie lata Pani, Tamaro Opanasiwno! Czekamy na Pani książkę, i wybory, i spotkania, i Pani niegasnący ironiczny dobry uśmiech, który — ponad wszystkim.
A rzeczywiście, jak mówi Tamara Opanasiwna, dlaczego by wszystkim związkom twórczym naszego Związku Pisarzy nie gromadzić się wokół wydawnictw, gazet, czasopism? W końcu, czy mamy dzisiaj choćby wykaz tych wydawnictw i tych publikacji, które mnożą się i giną? Czy wiemy, gdzie ich szukać? Literatura może — i powinna — jeśli nie przynosić wielkich zysków, to przynajmniej utrzymywać się na powierzchni. Związek musi stać się menedżerem, agentem literackim dla swoich członków, a więc — znając swoje gospodarstwo, przystosowywać, wydawać, może i sprzedawać książki, organizować występy i jeszcze wiele innych rzeczy. Natalka POKŁAD. „I przypisywali, i wymyślali, i dopytywali się: o kim to ty tak piszesz? Kto to taki, ten twój Switowyd? Ale prawdziwego tak i nie odgadli! A ja im mówię: aż czterech jest!.. Z Wasylem Symonenką byliśmy bardzo podobni, dlatego też rozeszliśmy się. Ja z książką wyrwałam się pierwsza…”
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
