Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 15strona oryginału ↗

Toczyła się pisanka Z góry na dolinę, Przytoczyła się prosto Do nas na gościnę.

Слово Просвіти, №17 за 2005 рік

Piękna gościna w kościelnej sali wystawowej — ściany kwitną pisankami. I toczą się pisanki z łagodnych rąk oraz czystej duszy dwóch słynnych kijowskich pisankarek, zasłużonych mistrzyń twórczości ludowej, członkiń Narodowego Związku Mistrzów Sztuki Ludowej Ukrainy. Prawie 15 lat zajmują się pisankarstwem. Mistrzynie doskonale poznały pisankę, opracowały źródła literackie, zapoznały się ze zbiorami pisanek w muzeach, przeprowadziły niejedną ekspedycję w poszukiwaniu ludowych pisankarek. Rezultatem żmudnej pracy stał się podręcznik metodyczny „Szkoła pisankarstwa” oraz kolekcje pisanek, które znajdują się w Państwowym Muzeum Literatury, Państwowym Muzeum Architektury Ludowej i Życia Ukrainy, w muzeach sztuki miast — Charkowa, Sum, Winnicy, Doniecka, a także w kolekcjach prywatnych na Ukrainie i za granicą. Oprócz tego mistrzynie prowadzą wielką pracę oświatową, występują w radiu, telewizji, prowadzą warsztaty tworzenia pisanek, biorą aktywny udział w wystawach na Ukrainie i poza jej granicami. Tegoroczna wystawa „Wszechświat w moich dłoniach” jest interesująca tym, że zaprezentowano tu tradycyjne ludowe pisanki z całej Ukrainy. Mistrzynie uzupełniły swoje kolekcje połtawskich pisanek na podstawie materiałów almanachu Serhija Kłymentijowycza Kulżyńskiego „Opisanie kollekcyi narodnych pisanok”, w szczególności pani Zoja zaprezentowała na wystawie około 200 pisanek z Połtawszczyzny. Każda z odtworzonych pisanek zachwyca filigranową precyzją, czaruje swoją oryginalnością. Osobliwością połtawskiej kolekcji są różnorodne warianty przedstawienia słońca w postaci gwiazdy „róży”. Ornament „róża” na pisankach pani Zoi wypisany jest na różne sposoby — „róża torczowa”, „klinowata”, „pełna róża”, „boczna”. Ciekawy jest też podział pisanki. Najprostszy podział na dwa wąskie podłużne i jeden poprzeczny pasek, które przecinają się i tworzą 8 płaszczyzn. Najczęściej były one koloru białego. Pisanki na białym tle — to osobliwość połtawskiego kraju. Zazwyczaj malowano je ornamentem roślinnym: „wazonik”, „winogrono”, „piwonia”, „barwinek”, „liście dębu”, „klonowy”, „ogórkowy”. Te wykwintne białe pisanki przyciągają uwagę i wywołują szczery podziw zwiedzających wystawę. — Pisanie pisanek Połtawszczyzny jest radosne, inspiruje życiodajność kolorów (żółto-zielono-czerwony). Piszesz — i otrzymujesz dobroczynną siłę, która pomaga w kłopotach i zapewnia spokój — opowiada pani Zoja. W ekspozycji wystawy zaprezentowano około 80 połtawskich pisanek w żółto-zielonej, czerwonej gamie kolorów z ornamentem roślinnym, co daje możliwość wyrobienia sobie wyobrażenia o duchowej jedności człowieka z otaczającym światem. Dawniej ludzie uważali, że pisanka, dekorowana symbolami roślinnymi, miała moc pomagania roślinom rosnąć, terminowo dojrzewać i dawać obfity plon. Wśród pisanek odtworzonych przez Oksanę Biłous są pisanki z symbolem słońca, symbolami chrześcijańskimi, geometryczne, z tradycyjnym bezkońcem. Najwięcej pisanek, które napisała pani Oksana, jest z symbolem słońca w postaci gwiazdy, róży. Pisanka udekorowana symbolami słońca miała cudowną moc. Według opowieści ludowych pisankarek mogła ona chronić przed złym okiem, urokami, przed chorobą, nieszczęściem. Oprócz połtawskiej pisanki pani Oksana i pani Zoja odtworzyły kolekcję pisanek ze wschodniego Podola według rysunków-kopii ze starego albumu artysty Wołodymyra Onyszczenki, które zachwycają tradycyjną gamą kolorystyczną, dominuje w nich kolor czarny, fioletowy i czerwony. Ornament na tych pisankach jest roślinny: „wazoniki”, „sosna”, „liście”, „winogrono”, a także „Boże rączki”, „berehynia”, „baranie rogi”, „cygańskie drogi”, „rybka”, „pajączki”, „łapki” i „wężyki”. Na wystawie wśród odtworzonych przez panią Oksanę pisanek są kolekcje ze Słobożanszczyzny (gubernia kurska, na podstawie materiałów K. Skarżyńskiej). Na pisankach znajdują się tradycyjne ornamenty: „wiatraki”, „dąb”, „grzebyki”, „liście dębu”, „czterdzieści klinów”. Pani Oksana odtworzyła niewielką kolekcję tradycyjnych bukowińskich pisanek. Podstawowe tło bukowińskiej pisanki jest ciemne, koloru czarnego lub ciemnowiśniowego. Bukowińska pisanka ozdobiona jest wzorami geometrycznymi: „romby”, „trójkąty”, „rozetki”, „czterdzieści klinów”, „baranie rożki”. Szczególne zauroczenie pisankarek budzi huculska pisanka. Na wystawie demonstrowane są słynne kosmackie pisanki w pomarańczowej gamie kolorów oraz kołomyjskie, w których dominuje wiśniowo-

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn