Strona · s. 16strona oryginału ↗
«KOCHAĆ — TO ZAWSZE SPŁONĄĆ»
Слово Просвіти, №17 за 2005 рік
ROZKOSZ Z KSIĄŻKĄ
Willy BREINGHOLST. Jak przyszedłem na świat cały i zdrowy. — Lwów: Swiczado, 2004, 116 s. (o). Dowcipny monolog niemowlęcia w wykonaniu duńskiego popularyzatora wiedzy o zdrowym stylu życia Willy'ego Breingholsta, który sprawi wiele radości przyszłym rodzicom. Ponadto uspokoi kobiety w ciąży i pomoże im nie reagować na „rady”, które tak hojnie rozdają chętni. Jeśli już zdążyliście zaproponować „ładne, wygodne, małe, przytulne, jednopokojowe, ze wszystkimi wygodami mieszkanie, z osobnym wejściem i wyjściem (…) do wynajęcia na okres 9 miesięcy spokojnemu lokatorowi”, to będziecie musieli go posłuchać.
Mariana SAWKA. Marianna KIJANOWSKA. Miłość i wojna. — Lwów: Wydawnictwo Starego Lwa, 2002, 60 s. (o). „Ich książka jest wypełniona mnóstwem fantastycznych rzeczy i przedmiotów, których z niczym nie można pomylić i które po prostu musiały się tutaj pojawić” — napisał w przedmowie do tej książki Serhij Żadan. Ich poezja jest wypełniona wojną i miłością, zapachem i smakiem ust, ciepłem rąk, chłodem spojrzeń. „Jesteśmy zbyt źli i zbyt niecierpliwi / Rybacy słów (jaka przejrzysta żakieta!). / Milczę do ciebie, jak dziecko płacze, / Za każdym razem oglądając się na matkę” (M. Kijanowska). „Po prostu tak się stało, po prostu między snem a wojną / Po prostu poczułam ją, po prostu zobaczyłam plecami: / Dziewczynka-nastolatka, ostrzyżone czarne pasma…” (M. Sawka). Poezja — odkrycie. Otwarte drzwi dla czytelnika. Wchodźcie.
Frédéric BEIGBEDER. 14,99 € (1,499 €). — Charków: Folio, 2004, 255 s. (oprawa twarda). Najlepsze dzieła literatury światowej, wydane przez charkowian w serii „Literatura”, każdy koneser dobrej lektury chce mieć w swojej bibliotece. Houellebecq, Süskind, a teraz i Beigbeder ze swoimi „99 frankami” — przeliczonymi na euro. Dynamika i wciągająca fabuła. Dla tych, którzy pragną znaleźć swoje miejsce w świecie. Dla tych, którzy już przekonali się, że pieniądze to jeszcze nie wszystko.
Ukradzione zwycięstwo: Kronika epopei mukaczewskiej. — Mukaczewo: Karpacka wieża, 2004, 200 s. (o). Bez komentarza. Chyba że jesteś obcokrajowcem. To, co działo się w tym mieście, wiedzą wszyscy. Czy wiedzą? Mukaczewo oczami tych, którzy tam mieszkają i pracują. Spojrzenie od wewnątrz. A może krzyk?
Petro SOROKA, członek międzynarodowego PEN-klubu, m. Tarnopol
Maria KRYSTOPA
Założyciel: Ogólnoukraińskie Towarzystwo „Proświta” im. Tarasa Szewczenki. Świadectwo rejestracji KW nr 4066 z 02.03.2000 r.
Szef-redaktor Pawło MOWCZAN
Redaktor naczelny Lubow HOŁOTA
Redakcja: Lubow HOŁOTA, Jarema HOJAN, Pawło MOWCZAN, Anatolij POHRIBNYJ, Ołeksandr PONOMARIW, Iwan JUSZCZUK
Pierwszy zastępca redaktora naczelnego, dział tematyki społecznej: Jewhen HOLYBARD 229-49-47 (tel/faks)
Zastępca redaktora naczelnego, dział polityki: Ołeksandr SOŁONEC 229-49-47
Zastępca redaktora naczelnego ds. produkcji: Natalija SKRYNNYK 228-01-30 (tel/faks)
Sekretarz odpowiedzialny: Iryna SZEWCZUK 228-63-69
Redaktor literacki: Ołeksandra TKACZ 462-05-57
Dział kultury: Kateryna TARCZEWSKA 462-05-57
Dział literatury: Marija KRYSTOPA 462-05-57
Dział korekty: Tetiana MYCHAJŁENKO, Iryna STELMACH 228-63-69
Skład komputerowy: Iryna SZEWCZUK, Oksana PETRYCZENKO 228-63-69.
Adres redakcji: ul. Chreszczatyk 10-B, Kijów, 01001
E-mail: slovo_prosvity@ukr.net
http://slovo.prosvita.com.ua
Indeks gazety „Słowo Proświty” — 30617
Wydrukowano z gotowych form fotograficznych w kombinacie „Presa Ukrajiny” w środę. Zam. nr 3301217
Nakład ogólny — 34800
Korespondencja z czytelnikami — tylko na łamach gazety.
Odpowiedzialność za wiarygodność informacji ponoszą autorzy.
Redakcja zastrzega sobie prawo do redagowania i skracania tekstów.
Przy korzystaniu z naszych publikacji powołanie się na „Słowo Proświty” jest obowiązkowe.
Cena prenumeraty, wliczając usługi pocztowe: na miesiąc — 3,29 hrywny, na 3 miesiące — 9,59 hrywny, na pół roku — 19,18 hrywny.
w twórczości przeważają zazwyczaj gra, epatowanie, chęć szokowania i łaskotania nerwów czytelników oraz innych literatów. Słusznie zauważył znany francuski pisarz A. Maurois, że największe arcydzieła literatury światowej stworzyli ludzie w starszym wieku, gdzieś po sześćdziesiątce. Oczywiście, jedni rozkwitają wcześniej, inni później, tutaj szukać jakiejś prawidłowości jest trudno, bo wszystko ostatecznie rozstrzyga talent. Talent to skrzydła. Są skrzydła — i wzlatujesz. Nie ma ich, to tylko na próżno machasz rękami... Mówią: talent to 99% pracy. To tak i nie tak! Jeśli nie ma skrzydeł, to choćbyś nie wiem jak machał rękami, jak byś się nie oblewał potem, nic nie wyjdzie — nie wzlejesz. W zbiorze „Dotyk nieśmiertelnika” rozlane jest szczodre światło kochającej, współczującej i subtelnej duszy. W najlepszych wierszach pejzażowych poetka jakby nie opisuje, a maluje słowami, tworzy wiersze-dotknięcia, wiersze-aluzje, jak starzy japońscy mistrzowie, którzy pracowali wyprzedzając myśl. Wiatr bawi się brzozowymi liśćmi — Szelest na szybie okiennej. Jesień zagląda do pokoju — Żółknie dusza... Nieprzypadkowo ten zbiór jest zilustrowany pracami artystki Tetiany Chomenko. Jej szkice i obrazy mistrzowsko i harmonijnie dopełniają poetycki świat Tamary Sewerniuk, nastawiają nas na głębszą lekturę i bardziej przejmujące odczuwanie, chociaż mogą być również odbierane jako całkowicie samowystarczalne dzieła, w których brzmi własna muzyka. „Dotyk nieśmiertelnika” ma niezwykłą strukturę, bo oprócz poezji, zamieszczono tu eseje pisarki i zapiski z dziennika. Przed nami stają „losy, którymi tak nas poraził świat, życiowe dramaty, w których przeplotły się daremność nadziei oraz niedaremność wiary. Właśnie w nich — ten dotyk nieśmiertelnika, bez którego wszystkie nasze dążenia — to iluzja, wszystkie nasze pragnienia — to popiół na ognisku bytu” (za Ołeną Łohwynenko). W imionach odbija się to tak: Taras Szewczenko, Karl Briułow, Ferenc Liszt, E. Grieg, S. Jesienin, Iryna Wilde, Wołodymyr Iwasiuk... Estetycznie przygotowany czytelnik będzie miał wiele rozkoszy, przewracając strony tej prozy, i bez wątpienia będzie do nich wracał raz za razem.
Neoklasyczny nurt w poezji jest godnie reprezentowany przez takie nazwiska jak Lina Kostenko, Luda Łytwynczuk, Tamara Żurba, Luba Proć, Olha Kusznir (świadomie wymieniam tylko kobiece imiona)... Najbardziej wyrazistymi przedstawicielkami przeciwnej drogi stały się Emma Andijewska, Patrycja Kałyna, Anna Biła, Marianna Kijanowśka, Marjana Sawka, Natalka Biłocerkiweć, Ludmyła Taran... Oczywiście, ten szereg można ciągnąć jeszcze długo. Co prawda, dziś coraz trudniej określić, że tak powiem, „czystych” tradycjonalistów i modernistów, utalentowani poeci to zawsze gęsty amalgamat różnych nurtów stylowych i upodobań. Ale to, co dominuje w poetyce tego czy innego poety, widać od razu i, jak to się mówi, gołym okiem. U Tamary Sewerniuk dominuje pisarstwo jasne i przejrzyście klarowne, jest ona osobą z bogatym doświadczeniem życiowym i ma co powiedzieć czytelnikowi. Formalne poszukiwania i karkołomne sztuczki pozostawia młodym. Bo czymże jest forma? Forma jest formą: można nalać do niej dobrego wina, a można – kwaśnego kwasu (według W. Szukszyna). Wie ona również, że największym nowatorem można stać się właśnie w tradycyjnych formach, a jej poezje pachną cierpkim i dobrym, wystałym na gęstym miodzie kozackim winem. A jeszcze jest w nich poruszające napięcie uczuć, piękno ludzkich relacji, od którego na duszy robi się jaśniej i radośniej. W tradycyjnej sztuce nie schowasz się, jak, powiedzmy, w nowoczesnej. Tutaj wszystko jest na widoku, każde słowo, a nawet tytuł wyświecają twój kunszt, umiejętności, poziom wykształcenia, wreszcie – twoją duszę. Tak długo ciągnął się-trzymał zmierzch mglisty, Tak pieścił drogę promienny zew celu... Jak dobrze, że dożyliśmy do zielonego liścia, Bez drżenia przechodząc płonące pułapki-mosty. ...Rusałki w wodach zbierają melodii naszyjnik, I fala czyta piasku rzecznego listy... Jak dobrze, że dożyliśmy do zielonego liścia, I nasze drzewa jeszcze nie poszły na krzyże... T. Sewerniuk niezachwianie wierzy w siłę dobra i jest to jej świadomy, dobrze przemyślany wybór, postawa, która staje się losem. ...Nie zgub siebie w ciemności nocy, Posłuchaj łopotania żagli. Topnieją w nim lepkie straszydła Przeżywamy czas, kiedy szczególnie wyraźnie zarysowały się dwa kierunki rozwoju współczesnej poezji – neoklasyczny i neomoderny. Jeśli dla pierwszego charakterystyczne są przejrzystość i zrozumiałość wypowiedzi, graniczna prostota i konfesyjność, to dla drugiego – nielogiczność, skomplikowana asocjacyjność, gęsta metaforyczność. Oba kierunki w literaturze ukraińskiej mają swoich wyrazistych przedstawicieli i szczerych wielbicieli. I poruszają się zalążki skrzydeł. O, jak świecą pędy klina W niebieskiej miodowej mgle, Gdzie gwiazda poi kalinę, W Ukrainę lecą żurawie. Poetycki świat poetki jest tragiczny w swojej wewnętrznej istocie, jest w nim wiele bólu, niepokojów, cierpień. Ale ten świat nie jest ciemny, nie jest ponury, nie jest pesymistyczny. Wbrew losowi liryczna bohaterka wywalcza swoje szczęście na ziemi, umie cieszyć się każdym nowym dniem, zachwycać się pięknem świata, niezmiennie odkrywać coś nowego i nieoczekiwanego. I chociaż „na każde światło jest swoja ciemność, na każdy głos znajduje się pustynia”, także „na każdą ciemność znajdzie się promyk, na skrobną wieczność – uśmiech chwili”. Liryczna bohaterka „Dotyku nieśmiertelnika” wyobraża mi się jako wewnętrznie silna i piękna kobieta, która kruchą ręką mocno trzyma się promienia słońca i jest przywiązana do tego świata pajęczyną babiego lata. Wytrzymałość tej pajęczyny zależy od woli człowieka i może być silniejsza niż wszystkie łańcuchy i sznury. Słyszysz czyjś celownik w plecach, Choć tylko uśmiechy w twarz... Nie ma życia, jak i zgonu, I nie przerwać tego kręgu. Pisarstwo Tamary Sewerniuk przyciąga prostotą, szczerością, pełną zaufania intonacją. Wszystko u niej jest na poziomie serca, wszystko przepuszczone przez duszę, wszystko sprawdza się zdolnością do współodczuwania i kochania. Wierzę, że taka poezja zawsze znajdzie czytelnika, który będzie przytulał ją do serca i przejmował się tymi bólami i radościami, którymi żyje autorka. I chociaż dziś takiej poezji niełatwo przebijać sobie drogę, bo próbują ją zagłuszyć szalone głosy nowoczesnych pisarczyków, ona jest wieczna, jak wieczne niebo nad nami, śpiew skowronka nad pszenicznymi rozlewiskami, szept wiatru w wierzbowych zaroślach... Kiedy człowiek jest szczery, u niego zawsze pojawiają się własne intonacje, swój głos, swój styl, bo styl, jak powiedział klasyk, – to człowiek. Być człowiekiem, pozostawać człowiekiem – to główne i decydujące dla Tamary Sewerniuk. Człowiek nie powinien Zaczynać swojego życia Na kolanach... Aby później Przelewać krew Za to, Żeby wstać z kolan... Coraz częściej łapię się na myśli, że interesuje mnie pisarstwo tylko doświadczonych, wzbogaconych życiową mądrością pisarzy. W młodo-
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
