Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 2strona oryginału ↗

DOLAR SPADŁ, ZASIAŁ

Слово Просвіти, №17 за 2005 рік

FINANSE W zeszłym tygodniu w Ukrainie pogoda skrajnie się popsuła — w sensie dosłownym i przenośnym. W dosłownym — natura „podsunęła” ochłodzenie: w środku wiosny nagle spadł śnieg na głowę. W przenośnym — niespodziankę „podrzucił” Narodowy Bank: jak śnieg na głowę, spadła nagła rewaluacja hrywny. W czwartek, 21 kwietnia, Bank Narodowy podniósł kurs hrywny względem dolara o 6 %: jeśli wcześniej 1 dolar równał się 5,3 hrywny, to po rewaluacji — już 5,0 hrywny. Taki krok dla wielu okazał się niespodzianką. Chociaż tak jak latem przez parną atmosferę czuje się zbliżającą burzę, tak w życiu społecznym przez stan rynku konsumenckiego, gdzie ceny uparcie pełzły w górę, a kurs hrywny sztucznie utrzymywano jako stabilny, wyczuwało się nieprawidłowość, która koniecznie — czy teraz, czy w czwartek — musiała wybuchnąć. Jak widzimy, nie kazało to na siebie długo czekać. Na tyle — że nawet minister gospodarki Terechin nie mógł ukryć rozgoryczenia przed kamerą telewizyjną. A deputowani nalegali już następnego dnia, w trybie pilnym, jak to mówią, na gorącym uczynku, wysłuchać wyjaśnień prezesa Banku Narodowego Stelmacha oraz ministra finansów Pynzenyka. Obydwaj dowodzili — i dość przekonująco — że taki krok nie jest czyimś kaprysem, a obiektywnym wymogiem praw ekonomicznych. Argumenty: w zatwierdzonej przez Radę Najwyższą ustawie budżetowej wszystkie obliczenia robiono, wychodząc właśnie z kursu 5,1 hrywny za 1 dolara; wzmocnienie narodowej jednostki pieniężnej pomoże obniżyć ceny towarów konsumpcyjnych i w ten sposób pokonać inflację; w końcu Bank Narodowy nie może stale wykupować nadmiaru masy dolarowej, aby nie destabilizować sytuacji, i tym samym wzmacniać walutę innego państwa oraz podważać własną. W tym wszystkim jest swoja logika, jednak to, że i prezes banku, i minister na sesji, a Julia Tymoszenko w telewizji jednogłośnie zapewniali, jakim to wielkim dobrem jest wzmocnienie hrywny, wywołało przypuszczenie, że akcja została albo przeprowadzona przez Bank Narodowy wspólnie z kilkoma wtajemniczonymi urzędnikami, albo przez Bank Narodowy pod naciskiem urzędników. Przy czym — w pośpiechu: nawet Rada Banku Narodowego tej kwestii nie omawiała. A na sesji deputowani otwarcie zarzucili Pynzenykowi, że to jego inicjatywa. Jednak sedno nie w tym, czyj to był pomysł, a w tym, jakie przyczyny wywołały go do życia oraz kto na tym zyskał. Do samej idei wzmocnienia waluty narodowej zastrzeżeń być nie może — to w interesie Ukrainy i narodu ukraińskiego. Ale przy tym ważne są trzy momenty: PRZEZNACZENIE Taki jest wynik pracy siódmej sesji RN ARK. Deputowani przyjęli dymisję S. Kunicyna po jego wystąpieniu, w którym podkreślił, że w tej swojej decyzji „kieruje się tym, że w kraju uformowała się nowa władza”. Wzięła ona na siebie ogromne zobowiązania za przeprowadzenie dalszych demokratycznych przemian. W porządku obrad — przeprowadzenie szeroko zakrojonej reformy systemu politycznego, reformy administracyjnej i terytorialnej. Realizacja tych zadań jest niemożliwa w warunkach konfrontacji, wzajemnych gróźb i oskarżeń między centrum a regionem. Ich gwarancją jest tylko dialog i współpraca — zaznaczył S. Kunicyn. Zapewnił, że jest gotów wnieść swój wkład w stworzenie warunków dla takiej współpracy między nową władzą a elitami regionalnymi. Swoją deklarację o zwolnieniu 1) osiągać cel należy, kierując się prawami ekonomicznymi, a nie doraźną celowością; 2) robić to trzeba stopniowo, ponieważ nagłe skoki kursów walutowych w dowolną stronę, z reguły, powodują negatywne rezultaty; 3) tylko przejrzystość w tak ważnej sprawie uczyni ją zrozumiałą, a zmiany przewidywalnymi, co pomoże uniknąć możliwej paniki. Niestety, wszystkie te trzy czynniki w większym lub mniejszym stopniu zostały naruszone. Zmiana polityki kursowej nastąpiła bez należytego uwzględnienia prawidłowości gospodarki rynkowej, niespodziewanie i nieprzejrzyście. Pierwsze skutki — zamęt w społeczeństwie, a odległe mogą obrócić się zupełnie przeciwnie do tego, co zamierzano osiągnąć. Wewnętrzne wzmocnienie hrywny, jeśli nie brać pod uwagę garstki milionerów-nuworyszy, uderzyło przede wszystkim w eksporterów produkcji (a to przeważnie gałęzie przemysłu ciężkiego i metalurgicznego), ponieważ ta produkcja stanie się droższa i mniej konkurencyjna na rynku zewnętrznym. W rezultacie będziemy mieli straty dochodów u producentów i zmniejszenie wpływów do budżetu. Drugim, kto poniesie straty, będzie klasa średnia, która dopiero zaczęła się formować. To w większości przedstawiciele małego i średniego biznesu oraz ci obywatele, którzy dzięki rygorystycznym oszczędnościom zdołali odłożyć jakąś drobnostkę i dla pewności skonwertowali ją na „zielone”, na które zorientowana jest i nasza gospodarka, i wyrobiony w czasach niepodległości ogólny nawyk ludzi. Czy ktoś trzymał pieniądze na rachunkach depozytowych, kto uwierzył w niezawodność rodzimego systemu bankowego, czy w szklanych słoikach, będąc Tomaszem niedowiarkiem — wszystkich, jednym pociągnięciem pióra, już dzisiaj uczyniono o 6 procent biedniejszymi. Trzecia grupa poszkodowanych — ci Ukraińcy, którzy tułają się na zagranicznych zarobkach i przelany potem walutę przesyłają do ojczyzny, aby utrzymywać swoje rodziny (według niektórych obliczeń stanowi to 10 % produktu krajowego brutto), a także ci obywatele, którzy mają dolarowe pensje na terenie Ukrainy. Można tylko wyobrazić sobie, jaka będzie ogólna utracona przez nich suma! Nie ulega wątpliwości, że w rewaluacji zainteresowana jest przede wszystkim nowa władza w osobie rządu, która pragnie jak najszybciej, z uwagi na nadchodzące wybory parlamentarne, odczuwalnie poprawić, jak obiecano, dobrobyt ludzi. Do tego właśnie wykorzystano rewaluację hrywny jako realny i całkowicie osiągalny środek do uzupełnienia budżetu i zatrzymania inflacji. Rachunek jest prosty — mieć znaczny zysk na imporcie, który będzie odczuwalnie tańszy. Zatem, w założeniu, zyskać powinna najbiedniejsza ludność — przeważnie emeryci i mało- Zdjęcie Hanny Oborskiej zamożni. Ale w rzeczywistości potanienie importu przede wszystkim uderzy w ukraińskiego producenta, któremu trudno będzie konkurować z tańszą produkcją importowaną. Jednocześnie wątpliwe, aby pośrednicy, po pierwsze, chcieli obniżyć ceny detaliczne, do których właściwie już przyzwyczaił się ogół jako do przykrej konieczności; po drugie, raczej emeryci i ubodzy nie pobiegną zaraz kupować importowanych towarów przemysłowych, kiedy ich codzienną troską i głównym bólem jest problem wyżywienia oraz opłacenie usług komunalno-transportowych. Kredyt zaufania ludności do nowej władzy jest dość wysoki. Rząd jest zainteresowany, jeśli nie zwiększeniem go, to przynajmniej utrzymaniem obecnego poziomu. Niestety, nie jest to takie proste przez złe dziedzictwo, które pozostało po poprzednim reżimie — 33 miliardy hrywien deficytu, totalne

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn