Strona · s. 3strona oryginału ↗
SZCZYT GUUAM A SEPARATYZM
Слово Просвіти, №17 за 2005 рік
GEOPOLITYKA Szczyt GUUAM, który odbył się w Kiszyniowie w ubiegły piątek, pozostawił u wielu mieszane uczucia. Z jednej strony, zdaje się, że położono solidne fundamenty pod dalszą efektywną współpracę państw uczestniczących (przynajmniej tych czterech, których prezydenci wzięli bezpośredni udział w tym wydarzeniu) w tak ważnych sferach, jak współpraca gospodarcza, włącznie z utworzeniem strefy wolnego handlu między państwami GUUAM; wykorzystanie potencjału tranzytowego, czyli zapewnienie niezawodnego transportu nośników energii z regionu kaspijskiego na europejskie rynki energetyczne; wspólne wysiłki w kierunku eurointegracji; współpraca w dziedzinach humanitarnych, w szczególności edukacji, kultury, turystyki, sportu itp. Oczekiwano przełomu w przezwyciężaniu konfliktów separatystycznych, które do dziś stwarzają poważne zagrożenia dla stabilności i bezpieczeństwa regionalnego oraz utrudniają demokratyczny rozwój krajów członkowskich GUUAM. Chodzi o konflikty: karabaski (ormiańsko-azerski), południowoosetyjski i abchaski (na terytorium Gruzji) oraz, przede wszystkim, naddniestrzański (między Republiką Mołdawii (RM) a samozwańczą Naddniestrzańską Republiką Mołdawską (NRM)). Ze wszystkich czterech tak zwanych „zamrożonych” konfliktów ten ostatni ma największe szanse na pozytywne rozwiązanie dzięki czynnikom, które odróżniają go od innych. Po pierwsze, konflikt ten nie ma podłoża etnicznego, ponieważ na terytorium Naddniestrza mieszkają te same grupy etniczne, co w reszcie Mołdawii (największa z nich — Mołdawianie stanowią około 40% populacji, Ukraińcy — 32%, Rosjanie — 24%). Po drugie, NRM graniczy tylko z Ukrainą i nie posiada, w odróżnieniu od Abchazji i Osetii Południowej, wspólnej granicy z Rosją, co istotnie zmniejsza aktualność zagrożenia przyłączenia terytoriów separatystycznych do Federacji Rosyjskiej. Ukraina ogłosiła zamiar przedstawienia na szczycie GUUAM własnego planu uregulowania konfliktu naddniestrzańskiego. Jednak od samego początku zamiary te wywołały więcej pytań niż pozytywnych opinii, przede wszystkim dlatego, że opracowywano je w trybie całkowitej poufności, nie wiadomo przez kogo. Dlatego nie dziwi, że ogłoszony wreszcie „tajny” ukraiński plan wywołał falę niezadowolenia opinii publicznej Mołdawii i pewne rozczarowanie głów państw — uczestników i obserwatorów szczytu GUUAM. Chociaż w trakcie szczytu zaznaczono, że nie jest to jeszcze sam plan, a jedynie główne zasady, na których ma się opierać — teraz już otwarte do dyskusji i uzgodnienia przez wszystkie zainteresowane strony — obok tego wybrzmiała również deklaracja, że ostateczny plan Ukraina przedstawi za trzy tygodnie. Pierwsze „dwa kroki” polegają na tym, że Ukraina proponuje administracji Naddniestrza stworzenie niezbędnych warunków dla rozwoju w regionie demokracji, społeczeństwa obywatelskiego oraz wielopartyjnego systemu szczebla regionalnego i ogólnokrajowego. Dalej proponuje się w najbliższym czasie przeprowadzenie wolnych i demokratycznych wyborów do Rady Najwyższej Naddniestrza jako organu przedstawicielskiego tego regionu Republiki Mołdawii. Trzecim krokiem jest apel do UE, OBWE, Rosji, USA i innych krajów demokratycznych o zapewnienie, wraz z Ukrainą, kontroli nad przeprowadzeniem wolnych i demokratycznych wyborów do Rady Najwyższej Naddniestrza. Pytanie — co to oznacza w obliczu realiów wzmocnionego reżimu separatystycznego NRM, który opiera się zarówno na własnej armii i innych strukturach siłowych, jak i na wciąż niewycofanych z terytorium Naddniestrza siłach zbrojnych Federacji Rosyjskiej? Do tego trzeba dodać, że tekst zaproponowanych przez Ukrainę „siedmiu kroków” nieco różni się od ustnej prezentacji tego dokumentu przez prezydenta Wiktora Juszczenkę (według doniesień mediów, plan ten był wstępnie omówiony i uzgodniony z prezydentem Rumunii Traianem Băsescu). Tak, w swoim wystąpieniu prezydent Ukrainy podkreślił, że „plan ten zostanie sformułowany na bazie standardów europejskich i Konstytucji Mołdawii”. Jeśli uznać to zdanie (nieobecne w opublikowanym tekście) za kluczowe, to nielegalny rząd i administracja Naddniestrza nie mogą być uważane za pełnowartościowy podmiot procesu negocjacyjnego. Przyjęta na szczycie wspólna Deklaracja obiecuje znacznie bardziej zdecydowaną i konsekwentną walkę z separatystycznymi enklawami krajów GUUAM, niż wynika to z ukraińskich propozycji. Na przykład, jedno z zasadniczych postanowień Deklaracji podkreśla wagę decyzji szczytu OBWE w Stambule dotyczących wycofania rosyjskich wojsk i wywiezienia rosyjskiej broni z terytorium Mołdawii i Gruzji oraz wzywa wszystkie kraje członkowskie OBWE do maksymalnego wspierania wypełniania zobowiązań Rosji zgodnie z tymi decyzjami. Nic podobnego w ukraińskich propozycjach nie znajdujemy. Te i szereg innych sprzeczności pozwalają przypuszczać, że kierownictwo Ukrainy nie wypracowało jeszcze jednolitych wyobrażeń co do dróg i mechanizmów rozwiązania konfliktu naddniestrzańskiego. W takich okolicznościach brak obiecanej „przejrzystej i otwartej” polityki publicznej w kwestii, która ma wielkie znaczenie nie tylko z punktu widzenia wizerunku i prestiżu naszego państwa, ale i bezpośrednio dla wielu naszych obywateli oraz instytucji społecznych, zagraża samej możliwości pełnienia przez Ukrainę roli prawdziwego lidera regionalnego, cieszącego się autorytetem i szacunkiem innych, w czymś słabszych partnerów. A podważenie zaufania do nowej ukraińskiej władzy tworzy przeszkodę na drodze do wspólnego celu — przyspieszonego procesu integracji ze strukturami europejskimi i euroatlantyckimi. KONFLIKT Od 14 kwietnia 2005 roku przedstawiciele „Forum Ratowania Kijowa”, a także innych organizacji społecznych pikietują stołeczną miejską administrację państwową, a w niektórych przypadkach nawet blokują jej pracę. Społeczeństwo domaga się dymisji mera Ołeksandra Omelczenki, a także innych przedstawicieli władz lokalnych, którzy, zdaniem pikietujących, prowadzą nieefektywną politykę gruntową w mieście. W szczególności chodzi o korupcję i naruszenia prawa przy przydzielaniu ziemi pod różne projekty budowlane. Już od dłuższego czasu mieszkańcy Kijowa blokują budowę około 70 obiektów w mieście, a także pikietują stołeczny ratusz, żądając anulowania decyzji władz lokalnych o przydzieleniu ziemi pod zabudowę. Skutkiem tego stała się decyzja rady miejskiej o utworzeniu komisji, która będzie rozpatrywać wszystkie sytuacje konfliktowe. Jednak nie zadowoliło to protestujących, którzy twierdzą, że władze miejskie swoją polityką gruntową stworzyły „przepaść mieszkaniową”. KTO JEST KIM Nic, poza zdziwieniem i oburzeniem, działania gubernatora donieckiego Wadyma Czupryna nie wywołują. Szczególnie dotyczy to polityki kadrowej. Mianowanie Borysa Adamowa zastępcą przewodniczącego obwodowej administracji państwowej świadczy tylko o jednym: na Ukrainie pojawiła się niezależna „Republika Donbasu”. Gubernator Wadym Czupryn z dnia na dzień może złożyć wniosek o wstąpienie do Partii Regionów. Ale nawet bez tego przyjaciel Turkmenbaszy wyświadczył separatystom niemałą przysługę, gdy na swojego zastępcę mianował jednego z liderów obwodowych „regionalistów” Borysa Adamowa, który przez długi czas kierował rejonem woroszyłowskim Doniecka, gdzie znajduje się również centrum miasta ze wszystkimi urzędami administracyjnymi obwodu. Podczas jego „rządów” (zdjęcie Hanny Oborskiej).
Natalia BELICER, Instytut Demokracji im. Pyłypa Orłyka organizacji. Skutkiem tego jest chaotyczne uchylanie lub zawieszanie przez Radę Miasta Kijowa własnych decyzji z naruszeniem wielu norm obowiązującego ustawodawstwa, wyrządzanie wielomilionowych szkód firmom inwestorskim, a także obywatelom, którzy zainwestowali oszczędności w zakup jeszcze niewybudowanych mieszkań. W takiej sytuacji cierpi nie tylko budżet państwa i miasta, ale także przeciętni obywatele z powodu sztucznego wzrostu cen mieszkań na rynku pierwotnym i wtórnym. Klimat inwestycyjny pogarsza się przez nieefektywne, niespójne działania władz miejskich. Zaostrza się problem braku powierzchni mieszkalnej dla przesiedlenia ludzi z budynków awaryjnych i starych, których czas eksploatacji minął. Nie możemy zatrzymać procesów inwestowania i urbanizacji, ustanawiać moratorium. To droga donikąd. Musimy nauczyć się żyć na nowo, kiedy kwestie rozstrzygane są nie przez łapówki, a przez uzgadnianie interesów, w pierwszej kolejności ze wspólnotą”. Ołeksandr SOŁONEC
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
