Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 6strona oryginału ↗

„PROŚWITA”

Слово Просвіти, №17 за 2007 рік

Oleksandra MENTEL, członkini Narodowego Związku Dziennikarzy Ukrainy. 25 lutego 1907 roku odbyło się pierwsze zebranie organizacyjne Mikołajowskiej „Proświty”. Wtedy też inicjator jej powstania i pierwszy przewodniczący Mykoła Arkas (autor opery „Kateryna” oraz książki „Historia Ukrainy-Rusi”) ogłosił Statut (zatwierdzony 16.02.1907 r.) i zakomunikował szerokiej publiczności, że „Towarzystwo ma na celu pomóc w rozwoju kultury ukraińskiej, a przede wszystkim w oświacie narodu ukraińskiego w jego ojczystym języku, pracując w Mikołajowie”. Pod koniec 1907 roku Mikołajowska „Proświta” liczyła około 180 członków. Przez wszystkie kolejne 100 lat „Proświta” na Mikołajowszczyźnie była ostoją ukraińskości, propagując język i kulturę ukraińską, podnosząc świadomość narodową Ukraińców. Wierni tej głównej idei proświcianie pozostają także dzisiaj. „Minęło sto lat, lecz tak jak wtedy, tak i teraz przed proświcianami stoją te same aktualne zadania, te same ważne problemy: utwierdzenie naszego słowa w naszym państwie — podkreśliła w swoim wystąpieniu na uroczystym zebraniu z okazji 100-lecia Mikołajowskiej „Proświty” przewodnicząca towarzystwa Nadija Mykołajiwna Ohrenycz. — I choć obecnie nasze Towarzystwo liczy około 11 tysięcy prośwician, to tak jak wiek temu, kiedy nasi szlachetni poprzednicy mogli jedynie marzyć o suwerennym państwie, tak i teraz — kiedy ogłoszono państwowość języka ukraińskiego w Ustawie Zasadniczej — Konstytucji Ukrainy — nie mamy szczególnych sympatii dla „Proświty”. Wielu jest obecnie „kluskowych patriotów”, lecz mało szczerych Ukraińców”. Nadija Mykołajiwna szczegółowo przeanalizowała główne etapy działalności towarzystwa w minionym stuleciu. W niepodległej Ukrainie pierwszym przewodniczącym towarzystwa został mikołajowski poeta W. P. Bojczenko, a jego współprzewodniczącym W. P. Slipeć. Imię Wasyla Pawłowycza Slipcia — człowieka wysoce inteligentnego, wielkiego patrioty i obywatela, nadejdzie czas, zostanie złotymi zgłoskami wpisane w historię walki o ustanowienie suwerennego państwa ukraińskiego. „Proświta”! Wielkanocny dzwon ukraińskości. To właśnie ona swoim alarmem rozpraszała w Ojczyźnie „mroki ciemne” cudzoziemskiego zaboru, wzywała tych, którzy są „żywi, w których myśl powstała”, do pracy — niestrudzonej, wytrwałej, do budowy własnej ukraińskiej świątyni — Państwa. Właśnie za to kochał ją i kocha naród, a tak zaciekle nienawidzili i nienawidzą wrogowie — jawni i ukryci”. Wołodymyr Herman, kompilator książki „Proświta: historia i współczesność (1868—1998)”

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn