Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 8strona oryginału ↗

RODOWÓD

Слово Просвіти, №17 за 2007 рік

Lidia STOJKOWA, m. Kijów Piszę te słowa, a w pamięci wyłaniają się obrazy życia naszej rodziny. Przeważają czarne barwy. To właśnie one są istotą naszego ówczesnego bytu. I nawet radosne momenty były obramowane smutkiem i niezagojonym bólem. Szczególnie boli, gdy widzę, jak niektórzy starsi ludzie trzymają portrety Lenina i Stalina, jak współcześni dobrze odżywieni komunistyczni przywódcy, bez cienia wstydu, próbują umniejszyć zbrodnie popełnione przeciwko narodowi ukraińskiemu, w tym także przeciwko moim bliskim. OKAZUJE SIĘ, ŻE BYŁAM SZCZĘŚLIWA Niedawno, przeglądając pozostawione przez dziadka materiały, natrafiłam na pożółkły skrawek nieżyńskiej gazety z 1947 lub 1948 r. Oto krótkie urywki z artykułu: „Szeroko otwarte są drzwi (muzycznej — aut.) szkoły dla młodych talentów. Siostry Luda i Lida Stojkowe nie mają rodziców, ale żyją w kraju, w którym o dzieci troszczą się jak o najdroższy skarb. Obie uczą się w szkole muzycznej, są przyszłymi pianistkami”. Dalej wymienionych jest jeszcze kilku uczniów i podkreśla się, że ich rodzice zginęli na wojnie, broniąc szczęścia swoich dzieci. I jeszcze cytat: Mama z bratem „Utalentowane dzieci wychowuje szkoła, i kiedy myślisz o tym, że dzieci prostych robotników i kołchoźników mają możliwość wszechstronnego rozwoju, mimowolnie przypominają się słowa A. O. Żdanowa: „Niby kwiaty cudownego ogrodu, rozkwitają zdolności i talenty dzieci pod słońcem Stalinowskiej troski”. DLACZEGO NIE MAM RODZICÓW? Nieraz zadawałam sobie to pytanie. Ale w domu starano się o tym nie mówić. Znacznie później, kiedy uczyłam się w starszych klasach nieżyńskiej szkoły, a potem na Uniwersytecie Kijowskim, babcia chodziła ze mną do prokuratury w Kijowie, ale z gabinetów wychodziła zapłakana. Od tamtej pory minęło wiele lat. Był rok 1988, czas pieriestrojki. Stały się dostępne informacje o represjach wobec niewinnych ludzi. Nie dawał mi spokoju los moich rodziców: dlaczego zostali represjonowani, dlaczego ich zniszczono, gdzie jest grób mamy? I zaczęłam pisać do wszystkich możliwych instancji. Nie szybko doczekałam się odpowiedzi. Jeszcze dwa lata trwało nowe śledztwo w sprawie mojej mamy. I dopiero w 1990 roku otrzymałam odpowiedzi na pytania, które nie dawały mi spokoju. Babcia i dziadek tak i nie doczekali się prawdy — zmarli. O BABCI I DZIADKU To właśnie oni wychowali mnie i siostrę, która urodziła się na Kołymie i w 1946 roku została przywieziona do Nieżyna. Dziadek — Hryhorij Omeljanowycz Samojlik całe życie był związany z ziemią, pracował jako agronom, uprawiał znane na świecie nieżyńskie ogórki. Bardzo lubił opowiadać, jak zawzięcie trzeba było chronić je przed krzyżowaniem z innymi odmianami ogórków, aby zachować

s. 9 · strona oryginału ↗

Mama pracowała przy różnych pracach rolniczych, czasem w laboratorium medycznym. Są świadectwa, że zespół pracowniczy zwracał się do władz z prośbą o zwolnienie jej z więzienia przedterminowo. Nie pomogło. 5 kwietnia 1945 r. w szpitalu OLP „Elgen” mama zmarła. Diagnoza — ogólne zakażenie krwi. Mama miała 26 lat. Na grobie w Nieżynie, gdzie pochowani są mój ojciec, babcia, dziadek i moja pierwsza córeczka, przymocowaliśmy metalową tabliczkę obok zdjęcia mamy z napisem: „Twój proch spoczął na Kołymie, dusza wróciła na Ukrainę”. Jeszcze za prezydentury B. Jelcyna zwróciliśmy się do administracji państwowej obwodu magadańskiego z prośbą o pomoc w uzyskaniu grudki ziemi z grobu mamy (oczywiście z opłaceniem wszystkich usług). Ale czy to list nie dotarł, czy nie w te ręce trafił… LIST MAMY, JAKO TESTAMENT MAMY Przede mną pożółkły arkusz papieru. To pierwszy list od mamy z zesłania po sześciu latach rozłąki. Data — 1.07.1944 r. Nasza rodzina przechowuje go jako najdroższą relikwię. Z biegiem lat staje się dla mnie coraz droższy. Wydaje mi się, że czytając go, spotykam się z moją List mojej mamusi... przeżyto przez te lata! Jak teraz cenne jest wszystko, co dobre, ludzkie… Warunki mieszkaniowe mamy dobre — czyste, jasne, wysokie baraki, ale chce się do domu, oj, mamusiu, jakże chce się do domu! Dom, wy — to marzenie, złote, stałe, wypełniające całe życie. Nad moim łóżkiem wisi fotografia Wołodii i Laluszki z napisem „Mam 16 lat, Laluszka — 1 rok 10 mies.”. Jakimi wy wszyscy teraz jesteście? Urosły maluchy, postarzeli się mama i tata… Piszcie szczegółowiej. Będę pisać do was co 10 dni, a listy numerować. To — nr 1. Mamusiu, chce mi się jeszcze o czymś napisać, ale niech to będzie niespodzianka i odłożę to do przyjazdu. A może nie wytrzymam i napiszę później. Żebyśmy tylko nawiązali korespondencję. Mamusiu! Napisz o Laluszce, czy jest dobrą dziewczynką? Do kogo jest podobna, czy ma włoski, jak rozmawia — po ukraińsku? Czy lubi książki, czy wspomina Stiepu… Wszystko, mamusiu, napisz. Mój adres: Elgen, Żenkomandirówka… Mamusiu! Nie choruj, na miłość boską, doczekaj się mnie. Mocno całuję cię, Gala. Laluszko, moja droga kochana córeczko! Bardzo za tobą zatęskniłam i chce się jak najszybciej przyjechać do domu, całować cię bez końca, bawić się z tobą, czytać ci książki, opowiadać wiele pięknych bajek, i o złotej rybce, i o białym niedźwiedziu. Czy babcia opowiada ci bajki? A kogo najbardziej kochasz? Napisz mi i narysuj dom, w którym mieszkasz, i kwiatek. Czy już umiesz pisać, czy nie? Laluszko, słuchaj babci i Wołodii, bądź dobrą dziewczynką, niedługo przyjadę i za wszystko cię mocno pocałuję. Bardzo cię kocham i całuję tę kartkę, na której jesteś ty i Wołodia. Rośnij, moja dobra kochana córeczko, moje śniadookie szczęście! Objmuję i mocno całuję cię — twoja mama”. List mamy jest dla mnie świętym testamentem, który nie tylko wywołuje łzy w oczach, ale i radzi, jak żyć. Pamięć o rodzicach jest zawsze żywa w moim sercu. I jestem wdzięczna im, a także babci i dziadkowi za to, co udało mi się osiągnąć w życiu. I nawet na tle strasznej tragedii, która spotkała naszą rodzinę, były czasy, kiedy czułam się szczęśliwa. Prawda, nie tym szczęściem, o którym pisała nieżyńska gazeta, a szczęściem z pracy twórczej. Dzięki babci, którą nazywałam mamą, i dziadkowi mogłam uczyć się w szkołach muzycznej i baletowej, ze złotym medalem ukończyłam Nieżyńską Szkołę Średnią nr 3, z wyróżnieniem — wydział mechaniczno-matematyczny Kijowskiego Uniwersytetu Państwowego im. T. Szewczenki. Z czasem obroniłam pracę kandydacką, a potem i doktorską. W 2001 r. zostałam laureatką Nagrody Państwowej Ukrainy w dziedzinie nauki i techniki. Nawiasem mówiąc, pracę doktorską w Instytucie Cybernetyki NAN Ukrainy im. W. M. Hłuszkowa jako jedna z pierwszych obroniłam w języku ukraińskim. Tak mi nakazała w swoim liście moja mama.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn