Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 10strona oryginału ↗

GORĄCY TEMAT

Слово Просвіти, №17 за 2007 рік

JĘZYK OJCZYSTY JAKO TALIZMAN Taras KIŃKO, laureat nagrody im. Iwana Franki, dyrektor Fundacji Charytatywnej „Misja Inicjatyw Intelektualnych” „NA MAJDANIE KOŁO CERKWI…” Kijów. Podół. Na placu, znanym wśród miejscowych jako „Czerwona Priesnia”, jasno świeciło wiosenne słońce. Ale ta idylla była złudna. Tutaj już od rana dyżurował patrol miejscowych mieszkańców. Starszy inwalida-strażnik przyszedł z przyjacielem człowieka — psem. Powstały nawet podolskie psy, którym odbierają ostatnie miejsce wybiegu. Strażnicy mieli podnieść alarm i stawić pierwszy opór deweloperom, dopóki z okolicznych ulic nie nadejdą główne siły obrońców, sformowane z mieszkańców dzielnicy. Na kijowskim placu przy kinie o symbolicznym tytule „Żowteń” naród był gotowy stawiać opór, broniąc swojej godności i praw. Tym razem już nie tylko prawa własności, ale i prawa narodowe… A w kąciku placu na powtórzeniu słynnej rzeźby I. Szadra „Bruk – bronią proletariatu” zbrązowiały buntownik podnosił kamień… Wygląda na to, że dojdzie i do tego. Trzeci tydzień trwa konfrontacja… Zburzyła ludzi decyzja stołecznych władz, by bez uzgodnienia ze wspólnotą przekazać plac przy kinie „Żowteń” pod budowę ormiańskiej świątyni. Pikietujący wszystkim pokazują plan zabudowy. Świątyni Ormianom okazało się za mało i przy niej wymyślili sobie zbudować jeszcze swój kompleks hotelowy, a pod placem — przestronne podziemne pomieszczenia w rodzaju „Metrogradu”. Gołym okiem widać, że świątynia przykrywa czysto komercyjny projekt! Ludzie są przekonani: świątynia to tylko pretekst, by za bezcen dostać działkę w prestiżowym miejscu. Emocjonalny wybuch? Nie wygląda na to! Konfliktów z powodu decyzji stołecznych władz o przydzielaniu działek pod zabudowę jest dziś wiele. Ale ten jest szczególny, bo przez działania władz nabrał jeszcze charakteru narodowej konfrontacji, co dla kijowian ogólnie nie jest charakterystyczne. U podstaw niezadowolenia leżą nie emocje, nie ksenofobia, a realne zaniepokojenie kijowian. A wyjście to może znaleźć w formie starcia na tle narodowościowym. I winna wszystkiemu będzie tylko władza, bo nie wzięła pod uwagę specyfiki sytuacji. Wzniesienie w miejscu placu ormiańskiej budowli kultowej i kompleksu hotelowego pozbawia mieszkańców mikrorejonu ostatniego miejsca, gdzie mogą ogrzać się na słoneczku i pospacerować z dziećmi, pobyć na powietrzu, ale nie tylko to. Wszyscy mieszkańcy Podola wiedzą, że bliskość wód gruntowych historycznie zmuszała do stawiania domów praktycznie bez fundamentów. A na planach architektonicznych ormiańskiej zabudowy wyraźnie przedstawiono podziemny kompleks przez cały plac, przykryty wielopiętrowym hotelem i ciężką budowlą kultową. Już samo w sobie to budownictwo stwarza nie tylko codzienne niedogodności, ale i zagrożenia dla własności kijowian, którzy mają mieszkania w okolicznych budynkach. Nie trzeba dodawać, że deweloperzy żadnej odpowiedzialności przed nimi nie ponoszą i umów o rekompensaty i odszkodowania w razie szkód wyrządzonych budową nawet nie proponują podpisywać. Ale to jeszcze nie wszystko. Wszyscy wiedzą, że pod miejscem wydzielonym pod zabudowę przechodzi linia metra, co stwarza zagrożenie dla pasażerów. W Moskwie budowniczowie już przebili palem wagon, teraz tego nieszczęścia

s. 13 · strona oryginału ↗

nich wykopalisk na pięćdziesiąt tysięcy hrywien. Potem kosztorys przeliczyli specjaliści z Instytutu Archeologii i suma nieco wzrosła. Chodziło o to, że Centrum powinno sfinansować wykopaliska na stanowisku Romankiwskim, a właśnie tego nie chciało robić! I wtedy Centrum zajmuje następne stanowisko: nie ma żadnego stanowiska i koniec! I wydano drugie zezwolenie na prowadzenie robót ziemnych! Przecież nie można tak otwarcie kłamać! Bo przecież żyje również D. J. Teleginu, który wykopał tę część stanowiska, niech mu Bóg da zdrowie w jego 87 lat. Pracują jego uczniowie, którzy brali udział w tamtych wykopaliskach: i dyrektor Instytutu Ochrony Zabytków NAN Ukrainy O. M. Tytowa, i kierownik działu epoki kamiennej Krymskiej Filii Instytutu Archeologii W. P. Czabaj, i starszy pracownik naukowy Instytutu Archeologii D. J. Nużny. Nigdzie nie podziali się pracownicy Instytutu Archeologii, którzy sporządzili akt oględzin działki stanowiska Romankiwskiego 16 marca zeszłego roku: kierownik działu epoki kamiennej doktor nauk historycznych L. L. Zaliznjak, a także ja i M. W. Kwitnyćkyj. Czy naprawdę można posuwać się do tak niegodziwych działań? Okazuje się, że można! Potem były pisma Instytutu Archeologii do prokuratury, do Ministerstwa Kultury, do Kijowskiej Obwodowej Administracji Państwowej. Żadna z tych poważnych struktur nie stanęła w obronie zabytku archeologicznego. Najlepszą odpowiedź Instytut Archeologii otrzymał od prokuratury obwodu kijowskiego. Dokument nosił tytuł „Postanowienie o odmowie wszczęcia sprawy karnej”. Cytuję: „Z wyjaśnień i materiałów przekazanych przez dyrektora obwodowego centrum ochrony zabytków … ustalono, że … teren zabytku, który pozostał nienaruszony … znajduje się po drugiej stronie jezdni i nie wchodzi w strefę prowadzenia robót ziemnych przy układaniu gazociągu”. Niech to pozostanie na sumieniu pracowników prokuratury. Mniej więcej tak samo odpisała także obwodowa administracja państwowa. A list z Ministerstwa Kultury po prostu zdumiewa. Podpisał go przewodniczący państwowej służby ochrony zabytków M. M. Kuczeruk. Cytuję: „Zgodnie z postanowieniami ust. 9 art. 118 oraz ust. 6 art. 123 Kodeksu ziemskiego Ukrainy projekty przydziału działek ziemi uzgadniane są z organami ochrony dziedzictwa kulturowego. Obwodowe centrum ochrony zabytków obecnie nie pełni funkcji organu ochrony dziedzictwa kulturowego. Udzielanie uzgodnień przez Centrum stanowi naruszenie ukraińskiego prawodawstwa o ochronie zabytków, o czym poinformowano Kijowską Obwodową Administrację Państwową”. Okazuje się, że Centrum to zwykła firma, która po prostu prowadzi nielegalną działalność, której nie powierzyło jej Ministerstwo Kultury! To czemu się dziwimy? Pieniądze — najważniejsze dla Centrum, a zabytki archeologiczne — tylko parawan. Pytałem jednego pracownika Centrum: ile zabytków archeologicznych udało się wam wykryć, które trafiają pod zabudowę? Odpowiedział, że dotąd nie zrobiono tego ani razu. A Centrum działa już około 10 lat. Wyciągnijcie wnioski sami. Ja dla siebie wyciągnąłem ostateczny wniosek: żaden urzędnik nigdy nie będzie chronił archeologii. To nie jest królewska sprawa. Właśnie ukraińscy urzędnicy kiedyś zdołają zameldować: problem ochrony zabytków archeologicznych został ostatecznie rozwiązany, żadnego zabytku archeologicznego na Ukrainie już nie ma. Dlatego chcę zwrócić się do tych parlamentarzystów i działaczy społecznych, którzy od wielu lat piszą o „monopolizmie Instytutu Archeologii”, wypominają kierownictwu Instytutu niepoprawność takiego stanu rzeczy. Po pierwsze, żadnego monopolu Instytutu Archeologii w sprawie ochrony zabytków nie istnieje. Monopolistami stały się firmy, które istnieją pod dachem bardzo wysokich urzędników. Po drugie, może gdyby monopol Instytutu rzeczywiście istniał, to nie byłoby to tak źle? Zabytkami archeologicznymi zajmowaliby się archeolodzy, a nie urzędnicy z wykształceniem, które wyklucza nawet możliwość, że cokolwiek wiedzą o nauce archeologicznej. Ale chyba tak nigdy nie będzie. Kiedy przed państwem staje kwestia wyboru fachowca lub szachraja do wykonania konkretnej sprawy, zawsze zostanie wybrany szachraj. Tak więc archeologiczna szachrajada trwa.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn