Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 12strona oryginału ↗

«PROFESOR OD BELEMNITÓW, AKADEMIK OD KWIATÓW…»

Слово Просвіти, №17 за 2007 рік

nie ma. Jest wnuk Wołodymyra Mynowycza, student wydziału geologicznego, jest dążenie kierownictwa wydziału do uporządkowania kolekcji. Będzie ona bez wątpienia perłą ekspozycji uniwersytetu. Wszak to światowy skarb naukowy. Nienaganne były i pozostają ekspertyzy W. M. Nerodenki-paleontologa. Są one cząstką podstawy Państwowej mapy geologicznej kraju. Kandydat nauk geologiczno-mineralogicznych, w swojej dziedzinie przerósł skale doktorskie, a nawet akademickie, lecz był obojętny na takie okoliczności. Mimo nawet możliwego znaczącego dodatku do budżetu rodzinnego. Jednak wybitni paleontolodzy nazywali jego imieniem swoje odkrycia. Był pożądanym prelegentem na naukowych zgromadzeniach międzynarodowych i posiedzeniach najbardziej autorytatywnych komisji resortowych. Z drugiej strony — artystyczne uzdolnienia, ciągoty do sceny… Już na pierwszym roku w 1951 r. W. Nerodenko znalazł się w niezwykle popularnym studenckim zespole „Mołodist”. Wkrótce stał się najjaśniejszym solistą. W tamtym czasie zespołem kierowali czołowi tancerze Kijowskiego Narodowego Teatru Opery i Baletu. Od nich studenci-amatorzy uniwersytetu otrzymywali w studiu choreograficznym prawdziwy wycisk klasycznego baletu. Stało się to fundamentem, na którym W. Nerodenko rozpoczął bardzo ważną sprawę swojego życia: na podstawie etnograficznej stworzyć studencki wokalno-taneczny zespół folklorystyczny. Jego „Wesnianka” narodziła się 8 marca 1958 roku. W tamtym czasie w stolicy Radzieckiej Ukrainy była to jedyna studencka grupa, która otwarcie propagowała wszystko, co ukraińskie, w opozycji do rusyfikacji. Przekazujemy głos dziennikarce O. Hutiańskiej. Była ona wśród pierwszych uczestników „Wesnianki”. „Do dziś nie pojmuję, jak zdołał Nerodenko z tak niewdzięcznego materiału, jakim byliśmy wtedy my, ulepić to, co potem z nas wyszło. Ile musiał mieć w sobie, utalentowany tancerz, cierpliwości, mądrości, wytrwałości, aby to, co malowało się w jego wyobraźni, mogli wcielić w życie niezgrabni chłopcy i dziewczęta, którzy oprócz pragnienia śpiewania i tańczenia nie mieli nic. Opierając się na tym dążeniu, Nerodenko prowadził nas w świat ukraińskiego folkloru, a jego tytaniczna praca została wynagrodzona. „Wesnianka” stała się niezaprzeczalnym faktem. Po 10 latach kolektyw otrzymał oficjalny tytuł ludowego za kunszt wykonawczy i aktywną działalność koncertową”. Zwycięstwa na konkursach i festiwalach w byłym ZSRR, Jugosławii, Finlandii, Niemczech, na Węgrzech, w Turcji, Grecji. Dni kultury Ukrainy i Kijowa na Słowacji, we Florencji, Krakowie. Sam Wołodymyr Mynowycz w latach Niepodległości otrzymał wysoki tytuł ludowego artysty Ukrainy. Wielu studentów, którzy studiowali w Kijowie, „przeszło” przez „Wesniankę”. Nabytej ukraińskiej sztuki wywieźli do swoich krajów Finowie, Chińczycy, Cypryjczycy, Kanadyjczycy, Amerykanie. Niektórzy nawet stworzyli własne grupy, wykorzystując zdobyte doświadczenie. Gdyby wymienione osiągnięcia — w geologii, osobiste sukcesy w balecie, szczęśliwy los „Wesnianki” — nie miały miejsca… Odbyłby się Nerodenko — wybitny etnolog, etnograf, historyk, projektant, eseista. Właściwie wszystko to również opanował, mając talent od urodzenia. Skąd brał czas? Jakoś siedzieliśmy obok na nudnawym zebraniu — rysuje zniewalające ornamenty. Wyjaśnia, że mają ponad 5 tys. lat i należą do sztuki epoki trypolskiej. Zamierza przenieść to piękno na kostiumy „wesnianczat”. Zaznaczę, że było to 30 lat temu, kiedy nasze społeczeństwo jeszcze wcale nie przejmowało się dziedzictwem trypolskim. Nic dziwnego, że nieogarniona erudycja wylewała się w jego własne programy telewizyjne i radiowe, ciekawe artykuły popularnonaukowe, w libretta baletów i przedstawień, i jakich kompozytorów: M. Skoryk, W. Kyrejko, L. Dyczko. Współautorem często gęsto. Użytkowe jeszcze w wedach vish (wisz) „ludzie, naród, wszyscy” tożsame staroukraińskiemu wies „wieś” (polskie wioska „wieś” i czeskie vesniak „wieśniak”). Jest ono odbite w naszych Wyspil i Wyszogród, czeskim Wyszehrad, irańskim Wisegerd (w „Szahname”), indyjskim Vishapur. Ale znaczenie ich wszystkich to „Miasto rodu, Miasto plemienne”, „Stolica”, a nie „Miasto na wzniesieniu”, „Wysokie miasto”, jak tłumaczy się obecnie. Są one rzeczywiście wysokie, ale przede wszystkim w planie socjalnym, a nie geograficznym, bo centra plemienne i rezydencje książęce i tak wznoszono na wzniesieniach. Indyjskie vishapati-vishpati i litewskie viespats mają także znaczenie „bóg, najwyższy”, z nimi spokrewnione ukr. hospod, gdzie hos — irańska forma wisz, a pati przybrało najpierw formy poć, a potem pod. Więc i hospod — „ojciec, obrońca, stróż wszystkich”, słowo to istniało na długo przed czasami chrześcijańskimi. Indyjskiemu pati odpowiadają awest. patay i irań. pat „władca, wódz, starszyzna rodowa”, które we współczesnych językach irańskich przybrały formy pet-pat-bad-bud. Perskie dehpat (irań. deh, ind. desh-des „kraj”) „władca kraju, rządca, car” w starożytnych monarchiach wschodnich i niektórych krajach feudalnych Wschodu oznaczało władcę z nieograniczoną władzą, samowładcę. Przez pośrednictwo greckie to wysokostatusowe słowo doznało reinterpretacji i przybrało zna-

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn