Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 15strona oryginału ↗

EUROPA CZEGOŚ TAKIEGO NIE WIDZIAŁA…

Слово Просвіти, №17 за 2007 рік

Walentyna DAWIDENKO Nasza szczodra stolica wita przyjezdnych na Majdanie głośnymi koncertami pod gołym niebem. I nie wiadomo, do jakiej kategorii procesu kulturalnego to zaliczyć i czy w ogóle jest to proces kulturalny. Bo najwyraźniej reżyserzy są opłaceni i kierują się własnymi gustami. Nie chcę stawiać retorycznych pytań w rodzaju, dlaczego kijowianie, którzy mieszkają i pracują w centrum miasta, muszą cierpieć z powodu tego niewiarygodnego piosenkowego winegretu, który rzekomo jest zorientowany na intelekt tego narodu, który całymi dniami stoi na Majdanie. Przede wszystkim wszystko to w żaden sposób nie odpowiada poziomowi kultury naszej stolicy: takiego popowo-marszowego slangu chyba nie było od czasów Wszechzwiązkowych przeglądów amatorskiej twórczości artystycznej okresu radzieckiego. Ale musimy przemyśleć też co innego: czy zrozumieją ludzie, którzy przyjechali z odległych wsi i miasteczek, oderwani od prawdziwej kultury, te kobietki w chusteczkach i mężczyźni o smaganych wiatrem twarzach, którzy przez wiosenne protesty nie zdążyli jeszcze obrobić swoich wiosennych ogródków, lekko ubrani uczniowie bez parasolek w deszczu, że nieciekawa rosyjska pop-muzyka na temat „ja lublu tiebia” obok amatorskiego motywu „życzymy szczęścia wszystkim”, a w ślad za tym nagle coś na kształt starego kalifornijskiego jazzu — wszystko to nie jest lustrem kijowskiej kultury. I czy zanurzą się, obmyją naszą prawdziwą kulturą nawet w tych tragikomicznych okolicznościach, czy zobaczą wystawy, usłyszą prawdziwą muzykę i prawdziwe słowo, czy muł oczyści się czystą falą, czy może jeszcze nas on pochłonie? Przyjezdni młodzieńcy z grona protestujących zabłądzili do Muzeum Narodowej Sztuki Dekoracyjnej w Ławrze i to przypadkiem, żeby zapytać, jak trafić do Muzeum Klejnotów. Kiedy zaś zaproszono ich do obejrzenia ekspozycji tego muzeum, zainteresowali się, ile kosztuje bilet i dość nieuprzejmie skomentowali: „Mogli by i tak nas propustit, my Jewhen BUKET Do końca maja w pomieszczeniu Kijowskiej Obwodowej Administracji Państwowej potrwa wystawa, na której zaprezentowano pięćdziesiąt dzieł graficznych w technikach akwareli i akwaforty zasłużonego artysty Ukrainy Anatolija Marczuka, zorganizowana z okazji 75-lecia obwodu kijowskiego. Wystawę otworzył naczelnik Zarządu Kultury obwodowej administracji państwowej Wasyl Romanszyczyn: „Uważam, że pan Anatolij wykonuje ważną pracę. Co roku zaprasza na małą ojczyznę, do rejonu makarowskiego, swoich twórczych braci na plener. A prace, które tworzą tam artyści, daruje galerii obrazów w Makarowie, którą sam założył. Makarów pod względem swojego potencjału duchowego szczególnie nie wyróżnia się wśród innych miast Kijowszczyzny. Ale dzięki Anatolijowi Marczukowi stawia pierwsze potężne kroki, aby zająć godne miejsce wśród duchowych centrów obwodu. Przecież sztuka i duchowość są tą konsolidującą ideą, wokół której jednoczą się ludzie. Dlatego Zarząd Kultury obwodowej administracji państwowej w tym roku przyjechali spasać wasz Kijew”, podpierając swoje zamiary, oczywiście, niecenzuralnymi przekleństwami. Oto czym nasycone jest wiosenne powietrze w stolicy zamiast aromatów kwiatów na beznadziejnie zadeptanych trawnikach. A w innej europejskiej stolicy, jak mówią, podobnej do naszej właśnie zielonym rozkwitem parków, procesy kulturalne rozwijają się zadziwiająco inaczej. Na początku kwietnia w Belgradzie odbyły się Dni Kultury Ukrainy w Republice Serbii. Nasza delegacja była dość reprezentacyjna: znane zespoły muzyczne „Ridni naspwy” i „Kijów-Klasyk”, pisarze, artyści, filmowcy. W Belgradzie i innych miastach odbyły się koncerty, tydzień ukraińskiej kinematografii, wieczory literackie i spotkania pisarzy, a także wystawy „100 rysunków Dowżenki”, „Słowiańska rapsodia: Ukraina” Walentyny Sazonowej i „Ogień natchnienia” Tetiany i Serhija Koleczków, którzy zaprezentowali dzieła w technice emalii na miedzi. Jak wiadomo, związki ukraińsko-serbskie rozpoczęły się jeszcze za czasów Rusi Kijowskiej, kiedy nasi pisarze tłumaczyli na język serbski kroniki i teksty religijne, a także pisali oryginalne utwory w języku serbskim. A oto sztuka malarstwa emalierskiego, już wtedy znana na Rusi Kijowskiej, nie przeszła na te tereny i jak opowiada Tetiana KOLECZKO, wywołała obecnie zachwyt u zwiedzających ich wystawę. — Wywieźliśmy do Serbii najlepsze, naszym zdaniem, dzieła. To kolekcja jeszcze z lat 90., która już była wystawiana na wielu wystawach, jest tam tematyka historyczna, sakralna. Chciało się pokazać całą różnobarwność technologii złożonej sztuki emalii. Nasza wystawa naprawdę zadziwiła Serbów, oni czegoś takiego nie widzieli, a historycy sztuki, którzy ją odwiedzili, wyrażali swój zachwyt i zdziwienie. Dlatego że w Eu- Zdjęcie O. Łytwynenki aktywnie wspierać będzie projekt „Letnie spotkania w posiadłości Marczuka”, pomoże finansowo, bo jest to właśnie ta inwestycja środków, która kiełkuje dobrem i pięknem”. Styl Anatolija Marczuka — awanrealizm — uważają za unikalny. W obrazach artysty realne rzeczy promieniują szczególną aurą. O profesjonalnych cechach artysty opowiedzieli na otwarciu wystawy kandydat nauk o sztuce Petro Nesterenko i przewodniczący biura sekcji sztuk graficznych Narodowego Związku Artystów Ukrainy Mykoła Koczubej. Redaktor naczelny czasopisma „Ukraińska kultura” Andrij Jaremczuk powiedział: „Mamy unikalny przykład na Ukrainie, kiedy artysta oddaje swoje własne środki, swoją energię na to, żeby podnieść duchowo rodzinną wieś Kożyczankę oraz rejon makarowski”. Członek Narodowego Związku Kompozytorów, makarowianin Wiktor Stepurko zaznaczył: „Ja czuję tego ducha, którym napełnione są prace Anatolija Petrowycza. To aura miłości do rodzinnej ziemi. W tym jesteśmy z nim zgodni, choć pracujemy w różnych gatunkach”. Z mową powitalną od ziomków zwrócił się do artysty dyrektor Szkoły Ogólnokształcącej w Kożyczance Mychajło Łazniuk: „To, że Anatolij Marczuk mieszka w Kożyczance, stało się dla mnie decydującym czynnikiem, dzięki któremu poszedłem tam do pracy. Wychowując dzieci, zawsze natrafiasz na próżnię — brak osobowości, którą można postawić za przykład. W Kożyczance takiej próżni nie ma”. „Kiedy maluję, pędzle i farby stają się swoistą tęczą-mostem, przez który dusza przepływa na płótno, — mówi artysta. — Dla mnie każde dzieło jest szczególne, szczególna jest każda wystawa. w Europie technologia tej sztuki znana jest od dawna, ale w Belgradzie takich wystaw jeszcze nie było. Naszą wystawę odwiedził minister kultury Serbii, nasz ambasador w Serbii oraz zastępca ministra kultury Ukrainy Wałerij Stasewycz. — Wiem, że to zawsze wzajemne odkrycie: tak jak oni odkrywali nas, tak wy odkrywaliście dla siebie ten kraj. — Rzeczywiście, zawsze porównujemy, co u nas jest lepsze, a co chcielibyśmy, żeby było lepsze. Co spodobało się w Belgradzie, to piękna sztuka parkowa, tam było już cieplej niż u nas, zielony, kwitnący Belgrad. Bardzo dużo kwiatów. Oni sadzą klombiki wokół drzew, całe zielone i kwitnące masywy, nam przydałoby się takie coś w swoim mieście. — Chce pani powiedzieć, że tam nie parkują samochodów przy skwerach, nie wjeżdżają buldożerami wprost w zieloną strefę parkową. Jak obserwowałam, przejeżdżając obok osiedla Darnycia: niewielki skrawek parku jeszcze niezniszczony przez zabudowę, a już i jego niszczą. W Belgradzie takiego czegoś nie zobaczysz? — Tam, pomimo niedawnej wojny, jej skutków nie widać, poza tymi budynkami w centrum, które pozostawili po bombardowaniu takimi, jakimi były. To budynki administracyjne i władza jeszcze nie zdecydowała, czy je pozostawić w takim stanie, czy odnowić. A poza tym żadnych zniszczeń nie ma. Nasze ulice i drogi bardziej przypominają powojenne. A tak ogólna kultura, zwłaszcza młodzieży, bardzo rzuca się w oczy. Ani razu nie spotkaliśmy na ulicy młodych ludzi z butelką piwa albo takich, którzy zachowywaliby się brutalnie, czyli ogólny poziom kultury młodzieży jest bardzo wysoki. — Szkoda, że właśnie tych słów nie można wypowiedzieć ludziom, którzy stoją ostatnie tygodnie na Majdanie. Co dzieje się obecnie w Kijowie: nie tylko butelki po piwie pod nogami, zaśmieca się miasto, to jakaś choroba społeczeństwa. Dlaczego trzeba śmiecić tam, gdzie idziesz, stoisz, dokąd przyjechałeś w gości? Nasmiecić i pojechać. Wybaczcie, nie chcę wyjść na kłótliwą, ale zestawienia z zagranicą pogłębiają moje emocje. — Europejskie tradycje u nas nie bardzo się zakorzeniły, chociaż mamy wiele pięknych tradycji, ale nasza wolność nie stała się jeszcze zdobyczą kulturową. Chociaż w Belgradzie odwiedziliśmy kilka galerii, poziom dzieł których nie bardzo nam się spodobał — to coś typowego. Ale bardzo wysokie ceny dzieł sztuki. Piękne muzea, a księgarń jest bardzo dużo. Na każdym kroku nowy sklep i prawie cała literatura w języku serbskim. Oni drukują też jakieś swoje przewodniki turystyczne, historyczne, albumy o sztuce, różnorodną literaturę piękną. I du- Na otwarciu wystawy A ta wystawa jest pierwszą w murach instytucji państwowej. I uwierzcie mi, przez dwa tygodnie, które poświęciłem na jej przygotowanie razem z zastępcą przewodniczącego obwodowej administracji państwowej Ostapem Semerakiem i naczelnikiem wydziału kultury Wasylem Romanchyszynem, nie mieliśmy żadnych nieporozumień. Bardzo się cieszę, że znalazłem właśnie tutaj wsparcie dla projektu „Letnie spotkania w posiadłości Marczuka”. cieszy, że oni tak szybko pokonali skutki wojny. U nas są lepsze okoliczności, ale w Kijowie księgarnie, jak wiadomo, znikają. — Co interesuje Serbów w naszej kulturze, czy chcą oni jeszcze takich spotkań na naszej ziemi? — Myślę, że zawsze ciekawie jest każdemu narodowi dowiedzieć się więcej o sąsiadach, oni bardzo dobrze odbierali naszą muzykę. My jako akompaniament do naszej wystawy braliśmy płytę znanego ukraińskiego muzyka, którego bardzo szanujemy i cenimy — to Roman Hrynkiw z jego jazzowymi improwizacjami na bandurze. Opowiadaliśmy, czym jest bandura (oni nie mają takiego instrumentu), bardzo podobało im się brzmienie. Dobrze odbierali też naszą muzykę ludową i zespół „Kijów-Klasyk”. — A brzmi u nich muzyka na ulicach głośno, donośnie? — Takiego czegoś nigdzie nie zauważyliśmy. Jeśli ludzie chcą pić piwo, siedzą w barach i piją piwo, kawę — również w pięknych przytulnych kawiarniach i tam słuchają muzyki. Wszystko cywilizowane i kulturalne. — Jakie postacie teraz pojawią się w serii waszych nowych prac? — W maju przygotowujemy nową wystawę w galerii „Tryptyk”. Oprócz tych prac, które już mamy, kontynuacja serii o tematyce historycznej u Serhija, on bardzo kocha temat scytyjski, a ja kontynuuję serię portretów ulubionych mistrzów światowego malarstwa. Zawsze, kiedy odwiedzamy Europę, nam współczująco mówią: u was znowu jakieś problemy w kraju, za to tak piękna sztuka, tak wspaniałe osiągnięcia w sporcie. Nadzieja na lepsze żyje…

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn