Strona · s. 4strona oryginału ↗
SKRZYDŁAŁA ICH MIŁOŚĆ DO UKRAINY
Слово Просвіти, №17 за 2008 рік
Kateryna MALYSZEWSKA, m. Mariupol, obwód doniecki. W ramach projektu mariupolskiego oddziału Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” pt. „Stronami narodowo-wyzwoleńczej walki narodu ukraińskiego o niepodległość” w Pałacu Kultury osiedla Kamiensk w rejonie iliczowskim odbył się jubileuszowy wieczór-koncert, poświęcony 125. rocznicy ukraińskiego teatru koryfeuszy oraz 50. rocznicy amatorskiego zespołu teatralnego „Łastiwka” (Jaskółka), który działał w tym osiedlu w latach 1961—1973. Na wieczór zebrali się byli uczestnicy tego kolektywu oraz szkolnych klubów sztuki ukraińskiej „Czerwona chustyna” (Czerwona chusta) i „Żywa watra” (Żywe ognisko) (lata 1975—1990). Organizatorem i kierownikiem wszystkich tych zespołów twórczych przez 30 lat był dyplomant republikańskiego konkursu recytatorów, wyróżniający się pracownik oświaty USRR, nauczyciel języka i literatury ukraińskiej Iwan Bondar, który niedawno skończył 70 lat. „Czas tylko podkreśla wielkość patriotycznego czynu, którego dokonali M. Kropywnycki, M. Starycki, I. Karpenko-Karyj, M. Sadowski, P. Saksahanski, M. Zańkowecka dla narodowego i duchowego odrodzenia Ukrainy w czasach, gdy przeżywała ona straszny imperialny mrok, gdy samo słowo ukraińskie było zakazane” — powiedział podczas wieczoru. I. Bondar uważa, że wiele sztuk M. Kropywnyckiego i I. Karpenki-Karyja jest aktualnych do dziś. Część koncertową wieczoru otworzyła Ludowa orkiestra młodzieżowa Pałacu Metalurgów zakładów im. Ilicza pod kierownictwem Wałentyna Kaszkela. Solistka Olha Mojsejewa wykonała pieśń O. Biłasza „Łastiwka”, która była hymnem członków kółek dramatycznych podczas ich występów w wioskach Nadazowia w latach 60. I. Bondar przeczytał fragment poematu-symfonii P. Tyczyny „Skoworoda”, który w 1972 r. podczas występu „Łastiwki” na Uniwersytecie Donieckim cenzorzy usunęli z programu wieczoru, poświęconego 250. rocznicy urodzin Hryhorija Skoworody. Starszy wykładowca PGTU Ż. Miłaszczenko mówiła o atmosferze życia politycznego lat 60. ubiegłego wieku, o przyczynach, które powołały do życia grupę dramatyczną „Łastiwka”. Podkreśliła, że przyjazne wsparcie okazywali M. I. Merzlikin (później główny reżyser Kijowskiego Teatru Młodego Widza), artyści z Kijowa W. Zarecki i jego żona A. Horska. W. Arabadżi, major MSW w stanie spoczynku, zatrzymał się przy spektaklach „97” Mykoły Kulisza oraz „Orgia” Łesi Ukrainki. „A wszystko to działo się w przededniu »styczniowych czystek« ukraińskiej inteligencji w 1972 r.”. Wspomniał, jak pracował z grupą w kolonii wychowawczo-pracy, gdzie również organizowano wieczory ukraińskie. Olha Stebelśka, nauczycielka języka ukraińskiego, przeczytała fragment listu-dedykacji dla Iwana Bondara „Temu, kto dał skrzydła…”: „Właśnie wtedy my, absolwenci szkoły nr 19, zdążyliśmy wykupić wszystkie egzemplarze utworu, które dotarły do Żdanowa (chodzi o »Sobór« Ołesia Honczara). Przeczytawszy powieść, napisaliśmy wypracowanie na temat »Strzeżcie soboru duszy swojej«. Wtedy, gdy próbowaliście pielęgnować sobory naszych dusz, partyjni bonzowie cięli te dusze na żywo, przyklejając Wam etykietę »ideologicznego dywersanta«. Z perspektywy przeżytych lat rozumiemy: to był trudny egzamin z odwagi i mądrości, który zdaliście na »celująco«”. W słowie końcowym Iwan Bondar wspomniał lipiec 1988 r., kiedy gazeta „Literaturna Ukrajina” opublikowała fragment „Odezwy do młodzieży Ukrainy”, w której członkowie kółek wzywali do wstępowania do Towarzystwa Języka Ukraińskiego im. T. Szewczenki, a we wrześniu kółko „Czerwona chustyna” broniło honoru Doniecczyzny na pierwszym Ogólnoukraińskim święcie języka ojczystego w Kirowohradzie. W 1989 r. miały miejsce dwa znaczące dla Mariupola wydarzenia: w marcu na wieczorze T. Szewczenki w teatrze dramatycznym po raz pierwszy podniesiono trzy narodowe niebiesko-żółte flagi, z których jedną zdążyli zdjąć pracownicy KGB. Organizatorem akcji był L. S. Hudz. Uczestnicy wieczoru ciepło powitali Lubomyra Stepanowycza kwiatami i wierszem W. Arabadżi „Ukrainie…”, który autor zadedykował jemu oraz jego ojcu — żołnierzowi UPA. Pod koniec 1989 r. Iwan Bondar został wybrany pierwszym współprzewodniczącym Towarzystwa Języka Ukraińskiego im. T. Szewczenki w rejonie żowtnewym Mariupola. „Rozwój ukraińskiego teatru ludowego w drugiej połowie XIX w. (za czasów Imperium Rosyjskiego), tak jak po 100 latach, w drugiej połowie XX w. (za imperium radzieckiego), odpowiadał zadaniom walki narodu ukraińskiego o niepodległość!” — podsumował jubilat. Obecni zapoznali się z wystawą fotografii (ponad 300), które opowiadają o najważniejszych spektaklach kolektywów. Wśród spektakli: „Nazar Stodola” T. Szewczenki, „Beztalanna” I. Karpenki-Karyja, „Daj sercju woliu, zawede w newoliu” M. Kropywnyckiego, „Lisowa pisnia”, „Orgia” Łesi Ukrainki, „97” M. Kulisza, „Skoworoda” P. Tyczyny, „Marusia Czuraj” Liny Kostenko.
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
