Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 5strona oryginału ↗

„CERKIEW ZDAWAŁA SIĘ ZSTĘPOWAĆ Z NIEBA NA ZIEMIĘ”

Слово Просвіти, №17 за 2008 рік

Ta ciekawa rodzina z Proświty jest dobrze znana i szanowana w Czernihowie. Jej głową jest ojciec Myron, proboszcz cerkwi Piątnickiej — jednej z dwóch świątyń miasta należących do Patriarchatu Kijowskiego. Hanna Arsenycz-Baran jest pedagogiem, wykładowcą katedry języka i literatury ukraińskiej obwodowego instytutu dokształcania pedagogicznego, członkinią Narodowego Związku Pisarzy Ukrainy, autorką dziewięciu książek poetyckich i prozatorskich. I ulubieńcem rodziny jest syn Iwanko. Bardzo poważny, mówi mama. Niezwykle zajęty, bo w wieku 13 lat łączy naukę w zwykłej i muzycznej szkole (gra na fortepianie i skrzypcach) oraz jeszcze twórczość literacką. Iwan jest autorem pięciu książeczek. Z tą zgodną rodziną spotkaliśmy się przy cerkwi Piątnickiej po nabożeństwie, które odprawił ojciec Myron. Pani Hanna jest tu także regentką chóru cerkiewnego. Urokliwy skwer w centrum miasta. Piękna cerkiew z XI wieku, jeden z pięciu czernihowskich kościołów z okresu przedmongolskiego (nigdzie indziej w żadnym mieście Ukrainy ich nie ma). Petro ANTONENKO Zdjęcia autora — Pani Hanno, zapewne dobrze zna Pani historię swojego starodawnego rodu Arsenyczów, znanego rodu proświtiańskiego z Galicji? — Moi przodkowie uczestniczyli w ukraińskich walkach o wyzwolenie. Dziadek, jego bracia rodzeni i stryjeczni, byli Strzelcami Sicz­owymi. Podczas drugiej wojny światowej obaj moi dziadkowie byli w OUN-UPA. Tatę mojego ojca faszyści aresztowali i uwięzili w obozie koncentracyjnym już na początku wojny. Po wojnie wrócił. A ojca mojej mamy w 1948 roku aresztowało NKWD. Za udział w UPA zesłano go do obozu koncentracyjnego na Północy, skąd już nigdy nie wrócił. Arsenyczowie od założenia byli aktywnymi członkami „Proświty”. Dziadek ze strony ojca był nauczycielem szkoły ludowej, którą założyła „Proświta”. Wtedy, w latach 20., za Polski, to właśnie „Proświta” otwierała ukraińskie szkoły w Galicji. Mam nawet jedną nowelę na podstawie dokumentów: o tym, jak mój dziadek za własne pieniądze uczył w szkole sąsiedzkiego cygańskiego chłopca Fiodora. Ten później został łącznikiem UPA, bolszewicy go aresztowali i wysłali na zesłanie. Do moich rodziców odnoszono się jak do dzieci członków OUN-UPA. Władza radziecka nie dopuszczała ich do żadnego zawodu, w którym mogliby realizować się twórczo. Dlatego ukończyli szkoły handlowe. Pracowali w handlu, a tata jeszcze w kołchozie, w zakładzie. Oboje byli ludźmi ciekawymi, twórczymi, oczytanymi. Nie wiem, czy ktokolwiek w naszej wsi prenumerował tyle gazet i czasopism, co oni. Mieli też własną bibliotekę. Rodzice bardzo wiele dali mi w życiu. Mama i dziś często przyjeżdża z naszej wsi Niżniy Bereziw, która leży w rejonie kosowskim obwodu iwano-frankowskiego, do nas do Czernihowa i bardzo wiele daje dla duchowego, twórczego wychowania wnuka Iwanka. — Kiedy spotkała Pani swojego przyszłego męża? — Studiowaliśmy w jednej grupie Iwano-Frankowskiego Instytutu Pedagogicznego. Z pierwszego wykształcenia mąż jest filologiem. Też Galicjanin. Już na drugim roku, jeszcze bardzo młodzi, pobraliśmy się. Po ukończeniu instytutu pracowaliśmy razem w szkole w rejonie kosowskim. A potem mąż wstąpił do seminarium duchownego. Później przeniósł się do Czernihowa. Tu dopiero nabierał sił Ukraiński Kościół Patriarchatu Kijowskiego. A wkrótce zabrał także nas z synem. I oto wjeżdżamy do miasta od strony Kijowa. I jakby z nieba schodzi cerkiew Katarzyny. Aż zabrakło mi tchu, nie wiem, kiedy go wypuściłam. To pierwsze niezwykłe wrażenie. Bardzo kocham Czernihów. Zawsze mówię: mam Ojczyznę — tę, w której jest dom rodzinny, rodzinny próg, nic lepszego na ziemi nie ma. Ale jest jeszcze jedna Ojczyzna — Czernihów.— Ma Pani około dziesięciu książek poetyckich i prozatorskich. Jak to się zaczęło? — Zafascynowałam się jeszcze w latach studenckich. Pierwszą książkę wydałam w 1997 roku. Ten tomik wierszy „Rushnyk na kalinie” ukazał się drukiem w Kosowie. Do jego wydania skłonił mnie mój mąż. Nawet nie myślałam o wydaniu, pisałam coś do notesu. Ale ojciec Myron powiedział: „Albo wydasz książkę, albo te notesy spalimy”. Jak zawsze postawił sprawę kategorycznie. Więc mówię: lepiej wydać, niż palić. A potem powstały druga, trzecia książka. Prawie wszystkie wydano w Kosowie. W Czernihowie wydano nową powieść „Cicha ulica wieczornego miasta”. — Jaki wpływ ma duchowość i religia na Pani twórczość? — Duchowość to bardzo złożone, rozległe pojęcie. Religia, wiara — to podstawowe, pierwotne. A dalej idą poruszenia duszy ludzkiej. Na tym świecie wszystko pochodzi od Boga: piękno, które widzimy, a które przekazujemy w twórczości. Bóg miłuje wszystko, co piękne, dlatego myślę, że wszystko jest ze sobą wzajemnie powiązane. Poza tym staram się w swoich utworach propagować prawdy moralne, główne przykazania — miłować Boga i bliźniego. Wpływ chrześcijański odczuwam w swoich utworach. — Teraz o bardzo młodym pisarzu w Pani rodzinie. — Pierwsza książka Iwanka ukazała się, gdy miał 5 lat, choć wierszować zaczął w wieku trzech. Obecnie przygotowuje szóstą książkę. Cztery książki ukazały się także w Kosowie, piąta — w Kijowie, w wydawnictwie „Jarosławiw Wał”, dzięki Lidze Ukraińskich Mecenasów oraz Myhajłowi Słabosz­pyćkiemu. — Jakie utwory wykonuje Pani chór kościelny? — Bardzo wiele utworów do słów ukraińskich poetów. Liturgia, którą wykonujemy podczas nabożeństwa, to częściowo ukraińska ludowa liturgia, a część muzyki napisała moja dwoista kuzynka Hanna Hnatyszak, znana w Galicji kompozytorka. Mieszka ona w naszej wsi Niżni Berezów. Wydała kilka albumów. Są to zarówno muzyka cerkiewna, jak i świecka. Wiele chrześcijańskich utworów muzycznych siostra napisała do swoich i moich wierszy. Wkrótce ukaże się trzecia książka jej pieśni. — Czy Pani rodzina w szczególny sposób obchodzi Wielkanoc? — Tak jak wszyscy wierni, w gronie rodzinnym. Ale w tym roku chcę zaproponować naszym parafianom obchodzenie Wielkanocy w nieco niezwykły dla nich sposób, po galicyjsku. W Galicji przy Zdjęcie Oksany Ceacuri Parafie organizują wesołe gry masowe. Właśnie w Wielkanoc i przez dwa kolejne dni, a potem w „przewodnią” niedzielę, czyli tydzień po Wielkanocy. Dlatego chcemy także tutaj, przy naszym kościele na Piątnicy, zorganizować takie „wierzbowe hajówki”. Już się przygotowujemy, uczymy się pieśni i chorowodów. Przygotowuje się nasz chór kościelny, inni wierni. Będą świętować wszyscy: i dorośli, i dzieci. — U nas na Polesiu czegoś takiego nie ma… — To zwyczaj nie tylko galicyjski, dawniej istniał na całej Ukrainie, tylko tutaj go wykorzeniono, a tam zachowano. Ale weźmiemy też galicyjskie wiosnianki, a także siewierskie czy ogólnie lewobrzeżne. To będzie, jak mówią, wschód i zachód — razem! — Dziękuję, pani Hanno. A teraz — pytania do Waszej rodziny. *** — Iwanie, jakie masz upodobania, czym zajmujesz się szczególnie chętnie? Wielkanocne orędzie Patriarchy Kijowskiego i całej Rusi-Ukrainy FILARETA do wielebnych archipasterzy, bogomiłych pasterzy, czcigodnego zakonnictwa i wszystkich wiernych Ukraińskiego Kościoła Prawosławnego Patriarchatu Kijowskiego Zakończenie. Początek na s. 1 …komunii z Bogiem — źródłem życia i miłości. Zmartwychwstanie Chrystusa daje nam nie tylko nadzieję, lecz także siłę do zwycięstwa nad duchową śmiercią. Pascha jest świętem braterstwa całej ludzkości. Tego dnia każdy chrześcijanin powinien spojrzeć na człowieka jak na największy skarb, dostrzec w nim swego brata i siostrę, cieszyć się z nim jak z własnym przyjacielem. Wielkanocna radość skłania chrześcijan do wzajemnych objęć. Wielkanocne chrystosowanie to moment, w którym chrześcijanie mają czuć się prawdziwymi braćmi. Cieszymy się, że ostatnio zapłonął płomyk miłości między Ukraińskim Kościołem Prawosławnym Patriarchatu Kijowskiego a Ukraińskim Kościołem Prawosławnym Patriarchatu Moskiewskiego. Umacnia to naszą nadzieję na utworzenie jednego Pomiestnego Ukraińskiego Kościoła Prawosławnego. W tym roku Patriarchat Kijowski będzie obchodził 900-lecie Michajłowsk… —Bardzo lubię historię, to mój ulubiony przedmiot w szkole, czytam dużo literatury i marzę o tym, żeby zostać historykiem. Przygotowuję do druku swoją szóstą książkę. W muzyce też wszystko dobrze. Uczę się w miejskiej szkole muzycznej nr 2 w klasie skrzypiec i fortepianu. —Ojcze Myronie, duchowni kościoła oczywiście nie mogą stać z boku od życia społecznego. Co Pana jako kapłana, Ukraińca, obywatela cieszy w dzisiejszych czasach i czego chciałby Ksiądz widzieć więcej? —Cieszy mnie to, że ludzie zwracają się do Boga, pamiętają o swojej rodzinie, o swoich korzeniach, o tym, kim są. I dobrze byłoby, gdyby ludzie, którzy zajmują różne stanowiska w naszym państwie, zawsze pamiętali, że jesteśmy Ukraińcami, że powinniśmy być jednością, że jesteśmy narodem. Żeby rozwijało się państwo, Cerkiew. I oczywiście, żeby ludzie kochali swoją Cerkiew, Ukrainę, życie na naszej pięknej ziemi. …skiego Złotoverchego klasztoru, a także 1020-lecia chrztu Rusi-Ukrainy. Obchody chrztu Rusi-Ukrainy będą prowadzone na szczeblu państwowym. Mamy nadzieję, że kijowska kąpiel chrzcielna przyczyni się do pojednania prawosławnych i stanie się krokiem ku utwierdzeniu Jednej Pomiestnej Cerkwi. Składam Wam życzenia, przewielebni archipasterze, wielce czcigodni ojcowie, drodzy bracia i siostry, z okazji święta Zmartwychwstania Chrystusowego! Składam życzenia z okazji Wielkanocy Prezydentowi Ukrainy Wiktorowi Juszczence, Radzie Najwyższej, Rządowi, Siłom Zbrojnym, chrześcijanom wszystkich Kościołów i całemu narodowi ukraińskiemu! Serdecznie pozdrawiam z pasyjnym świętem wszystkich Ukraińców we wszystkich krajach świata, na wszystkich kontynentach. Niech światło Zmartwychwstania Chrystusowego zachowuje w naszych sercach radość życia, wzajemną miłość, braterstwo między ludźmi i pokój między narodami. A my, synowie i córki Niebiańskiego Ojca, umocnieni zwycięstwem życia nad śmiercią, dobra nad złem, przebaczmy sobie nawzajem winy; natchnieni Bożą miłością, objmijmy się i powiedzmy: Prawdziwie Chrystus Zmartwychwstał! FILARET, Patriarcha Kijowski i całej Rusi-Ukrainy Wielkanoc Chrystusowa 2008 roku Kijów

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn