Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 7strona oryginału ↗

PODRÓŻ PO WIEDZĘ?

Слово Просвіти, №17 за 2008 рік

Swiatosław MIZERNIUK. Swiatowy rozwój gospodarczy i konkurencyjność coraz bardziej zależą od wdrażania najnowszych technologii internetowych, które zmieniają interakcję człowieka ze światem, tworząc zarówno nowe formy edukacji, jak i rynki bez powierzchni handlowych, zapewniają pracę firm bez zwykłych biur oraz nieograniczony, natychmiastowy dostęp do światowych baz informacji. Ale pomimo wszystkich know-how, głównym zasobem każdego kraju pozostaje kapitał ludzki. Inteligentnych, wykształconych ludzi, ich pracowitych rąk potrzebują na całym świecie. O posiadanie tego bogactwa toczy się prawdziwa wojna. Światowa globalizacja przyspiesza z każdym dniem, a era technologii informacyjno-komputerowych nieuchronnie zmienia zarówno utrwalone stereotypy, jak i orientacje gospodarcze, edukacyjne oraz życiowe większości krajów. Ukraina również stara się nie pozostać na uboczu. Dlatego, pomimo politycznych sporów, Rada Najwyższa ratyfikowała przystąpienie Ukrainy do WTO. W globalnym świecie, gdzie granice nie zatrzymują już swobodnego przepływu strumieni ludzkich, władzom krajów, podobnie jak pracodawcom, coraz trudniej jest znajdować motywacje finansowe, aby zatrzymać pracowników najemnych u siebie. Na przykład, obecnie migracja zarobkowa Niemców do USA to zjawisko powszechne, podobnie jak Polaków do Niemiec, Ukraińców do Polski; do nas przyjeżdżają z Azji… Z tego powodu rządy wielu krajów stykają się z tym, że na ich terytoriach brakuje wykwalifikowanych pracowników. Ukraina, która w ostatnich dziesięcioleciach stała się donatorem siły roboczej, straciła, według różnych szacunków, od 4 do 7 milionów obywateli, którzy pracują w UE i Rosji. Według danych badania Międzynarodowej Fundacji Charytatywnej „Caritas Ukraina” oraz pracowników Instytutu Etnologii NAN Ukrainy, wśród migrantów zarobkowych pracujących w UE i Rosji prawie 80% Ukraińców ma zamiar wrócić na Ukrainę. Ale prawie tyle samo respondentów nie wie, kiedy to nastąpi. Migranci ze stażem wspominają, że gdy tylko przyjechali na zarobek, mieli nadzieję wrócić po roku lub dwóch, jednak pozostają tam do dziś z powodu potrzeby materialnego zabezpieczenia swoich bliskich. Najbardziej prawdopodobny jest powrót ukraińskich migrantów, których wiek zbliża się do 60 lat. Natomiast młodzież w poszukiwaniu pracy za wszelką cenę pragnie pozostać za granicą. Nic więc dziwnego, że pomimo nieznacznego powrotu migrantów zarobkowych na Ukrainę z Grecji czy Portugalii, jeszcze więcej osób wyjeżdża do Unii Europejskiej i Rosji: zarówno ci, którzy mają legalny status pobytu i pracy za granicą, jak i ci, którzy nielegalnie wyjeżdżają i podejmują tam zatrudnienie. Choć mając pozwolenie na pracę w jednym kraju, nasi migranci zarobkowi jadą do innego, gdzie pracują nielegalnie dla lepszych warunków pracy i wyższego zarobku; na przykład z Czech czy Portugalii do Hiszpanii. Już tradycyjnie Ukraińcy obsługują prywatne domy, opiekują się dziećmi i osobami starszymi; pracują na budowach, w sferze usług, gastronomii i hotelarstwie. Obecnie naszych rodaków chętnie zapraszają także na bardziej wykwalifikowane i lepiej płatne stanowiska. Kierownik sektora badań etnonarodowych Instytutu Etnologii NANU Ihor Markow na konferencji prasowej w UNIAN opowiedział także o szerzeniu się „migracji wtórnej”: obywatele Ukrainy przyjeżdżają do swoich krewnych lub przyjaciół, którzy już urządzili się za granicą. Nasi migranci zarobkowi kupują na kredyt mieszkania we Włoszech, Grecji, Hiszpanii, Portugalii. Zatem dobrobyt materialny Ukraińców w tych krajach znacznie się poprawił: Ukraińcy po trochu „wciągnęli się w życie” w krajach UE, dla wielu z nich nieodłącznym nabytkiem jest panujący tam szacunek do praw człowieka i rozwinięta infrastruktura. Jednak nie wszystko jest tak bezchmurne: wielu ludzi z powodu swojego nielegalnego statusu wpada w niewolnicze warunki życia i pracy; największe niebezpieczeństwo czyha na południu Włoch i w Rosji. Dopóki na Ukrainie nie stworzy się sprzyjającego klimatu inwestycyjnego, który da impuls do rozwoju konkurencyjnych w świecie gałęzi gospodarki i zapewni uformowanie jakościowo nowego rynku pracy, dotąd nie ma co liczyć na masowy powrót migrantów na Ukrainę. Jeśli wcześniej ludzie wyjeżdżali do jakiejkolwiek niewykwalifikowanej pracy, mając nadzieję zarobić i wrócić na Ukrainę, to teraz utalentowana młodzież stara się najpierw wyjechać na naukę, a już później pozostać tam żyć i pracować. 11—13 kwietnia w Ukraińskim Domu odbyły się Międzynarodowa wystawa „Edukacja i kariera — Maturzysta 2008” oraz Czwarta wystawa zagranicznych placówek edukacyjnych „Education abroad—2008”. Spośród ukraińskich uczelni uwagę przyciągały kolorowe stoiska informacyjne o uniwersytetach, college'ach, szkołach w Wielkiej Brytanii, Australii, Estonii, Polsce, na Łotwie, Cyprze, Węgrzech, we Włoszech, Szwecji, Grecji, Kanadzie, Rosji, Niemczech, zapraszając naszą młodzież do siebie na naukę. Zapewne broszury, które oferują zagraniczne instytuty, zmuszą do zastanowienia niejedną młodą osobę, gdzie pójść się uczyć. Tym bardziej, że dla twórczo uzdolnionych naukę obiecują bezpłatną. Porozmawiawszy przy stoiskach z młodzieżą, byłem mile zaskoczony poziomem znajomości języka ukraińskiego przedstawicieli polskich uczelni. Okazało się, że młodzi ludzie to nasi rodacy, którzy pojechali tam się uczyć, tam zostali i nie śpieszą się z powrotem. Zatem, póki ukraińska władza rozmyśla, jak za pomocą niezależnych testów zwalczyć łapówkarstwo w szkolnictwie wyższym, zagraniczne uczelnie wyższe podkupują naszą utalentowaną młodzież. Kto zatem zapewni profesjonalną wiedzę dla rozkwitu naszego kraju? To pytanie niepokoi także ukraińskie kręgi biznesowe, których specjaliści i przedsiębiorcy zebrali się na Ogólnoukraińskim forum „Biznes i edukacja: nieuchronność współpracy”, które odbyło się 11 kwietnia w Ukraińskim Domu. Brak wysoko wykwalifikowanych kadr jest już obecnie dotkliwie odczuwany przez ukraiński biznes. Wszak wzrost gospodarczy i rozwój firm zmuszają je do prowadzenia z konkurentami „wojny o talenty”. Jednak absolwenci ukraińskich uczelni wyższych mają bardzo niski poziom wiedzy praktycznej i kwalifikacji, aby zaspokoić wymagania pracodawców. Dlatego są oni zmuszeni sprawdzać rzeczywisty poziom wiedzy, ponieważ posiadanie dyplomu jako dokumentu o wyższym wykształceniu nie gwarantuje jego jakości. Poziom kwalifikacyjny świadectw czy dyplomów na Ukrainie jest ogólnie niedoskonały, ponieważ nie daje obiektywnej informacji o głębi i jakości zdobytej wiedzy oraz umiejętności, zdolności stosowania ich w praktyce, czyli nie odpowiada realnym zapotrzebowaniom rynku pracy. Dlatego uczestnicy spotkania podkreślali pilną potrzebę opracowania nowoczesnych standardów edukacyjnych, ponieważ większość absolwentów posiada jedynie wiedzę teoretyczną, która jest niewystarczająca do skutecznego zastosowania w nowoczesnym biznesie. Pierwszy sekretarz Ambasady Królestwa Niderlandów w Kijowie, Pieter van Vliet, opowiedział, że ich studenci prawie 40% czasu nauki poświęcają właśnie na zdobywanie praktycznych umiejętności bezpośrednio w firmach. Mówiono także o potrzebie zmiany samej strategii nauczania: nauczyciel powinien uczyć uczniów nie swojej przeszłości, a ich przyszłości! A jeśli wziąć pod uwagę, że dzisiaj na Ukrainie jest prawie 3 miliony studentów, to przebudowa priorytetów edukacyjnych wymaga znacznych wysiłków. Ale na światowym zglobalizowanym rynku sukces odniesie tylko ten kraj, którego potencjał naukowy i edukacyjny zapewni sam rozwój najnowszym technologiom naukochłonnym. Zatem współczesna „wojna o talenty” trwa na całym świecie. Lecz kto będzie rozwijał ukraińską naukę w XXI wieku? Być może nasze dzieci i wnuki… Czy też Chińczycy, Koreańczycy, Wietnamczycy i… Afrykańczycy?!

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn