Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 8strona oryginału ↗

ALFABET ZNANYCH IMION

Слово Просвіти, №17 за 2008 рік

— Pani Kateryno, jest Pani znaną pisarką. W jakim gatunku literackim Pani pracuje? — Dominującą dla mnie formą jest proza. Chociaż mam dwie książki poetyckie, pracuję w publicystyce, a nawet napisałam jedną sztukę — „Kajdaszewa ziemia”. Prawda, że obecnie mam przerwę. Ale tak musi być. Człowiek musi gromadzić zapas energii, jak zwierzyna przed zimą nabiera tłuszczu i zmienia futro, tak i osoba twórcza w pewnym momencie musi się zatrzymać i odtworzyć tę wewnętrzną energetykę. Są jednak ludzie, którzy na-gora wydają codziennie. Niech tam, dobrze, że potrafią. — Jak pozycjonuje Pani swoją prozę względem współczesnej literatury? — Lepiej by o współczesną prozę nie pytano. Smutno, bardzo smutno, ale to, co czytam, niczego we mnie nie wywołuje. Szczególnie dziwią starsi, którzy próbują wtopić się w tę młodzieżową kałabanię. Ludziom wydaje się, że to proza, najnowsze prądy. Nie chcę powiedzieć, że to dotyczy wszystkich… Kiedy przestarzała mołodyca zakłada wianek — to zawsze jest fałszywe, śmieszne i smutne. Jeśli u młodych chłopców te słowobludy-słowotwory wychodzą naturalnie, to u starszych chłopców jest to wymuszone. Musiałam przeczytać jeden taki utwór. Bardzo nieprzyjemne wrażenie. Dlaczego pisarz, za którym stoi nie jedna godna powieść, nagle postanowił pisać z przekleństwami? Inny wypisał jakąś patologiczną seksomanię. Dla siebie mam wyjaśnienie. Człowiek jest istotą stadną. Trudno mu iść przeciw tłumowi. A ja nie mogę iść w tłumie i nie chcę pisać tak, jak piszą ci modni chłopcy. Chcę pozostać sobą. Słowo to dar Ducha Świętego. Osoba twórcza to jak błysk, jak promyczek, jak cząstka ognia niebieskiego. Pisarz powinien zostawiać ślad światła. Nieprzypadkowo słowa „twórca” i „twórczość” mają jeden rdzeń. Ale dziś, nie obawiam się tego powiedzieć, przez słowo często działa duch demoniczny. I jest on bardzo zaangażowany i bardzo popularny. I tłumowi się to podoba. Dlatego jestem zwolenniczką tego, by w moim słowie pozostało pierwotne wyznawanie czystości i zasad moralnych. Dziś może się to wydawać banalne, ale ja tak nie uważam. To wieczne sprawy. I będę je propagować, ile tylko zdołam. — Nieprzypadkowo znana jest Pani modlitwa o języku. Zapewne to swoisty sprzeciw wobec tego demonicznego ducha… — Był też wtedy czas, kiedy ktoś musiał wypowiedzieć to słowo. Modlitwę napisałam w 1987 roku. Niepodległej Ukrainy jeszcze nie było. Po raz pierwszy przeczytałam modlitwę w radiu jako własny utwór, nie wkładając w nią żadnej szczególnej idei. Nie spodziewałam się, że będzie miała taki rezonans. Redakcję zasypano listami. Jeden, napisany po rosyjsku, niezwykle mnie wzruszył. Mężczyzna napisał: „Stałem na kolanach i płakałem”. Jakby mówił: zapomnieliśmy, straciliśmy… To było trafienie w kod genetyczny. Wydawałoby się, że nie ma w tym nic szczególnego, zwykły tekst, a jednak poruszył ludzi. Później tę modlitwę kradziono mi całymi fragmentami i podawano jako własne teksty. Zdarzało się czytać, jak autor wplatał mój tekst we własny, i wychodziło coś takiego, jakby kożuch uszyto z jedwabną suknią. — W czym tkwi sekret Pani modlitwy? — Szczególnego sekretu nie ma. Zapewne leżała ona na sercu każdego, ale tak się złożyło, że wypowiedziałam ją właśnie ja. W końcu wtedy dopiero zezwolono mówić o języku. To był pierwszy łyk wolności i, pamiętam, napisałam ją bardzo szybko. — Obecnie mamy społeczeństwo otwarte, niepodległe państwo, ale problem języka w swej istocie się nie zmienił, co najwyżej forma… — Jeszcze niedawno wydawało mi się, że problem języka to największa tragedia mojego życia. Okazało się, że nie. Dziś mam większy ból społeczny niż kwestia językowa. To przede wszystkim świadomość naszych ludzi, to, jak ludzie kalają Ukrainę, swoją ziemię.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn