Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 9strona oryginału ↗

ŚWIĘTO W KAŻDYM DOMU

Слово Просвіти, №17 за 2008 рік

Jasne Chrystusowe Zmartwychwstanie — największe święto świata chrześcijańskiego. Ukraińcy obchodzą święta wielkanocne jako najbardziej uroczyste. Wielkanoc symbolizuje przebudzenie przyrody, oczyszczenie. Dlatego też zawsze przygotowywano się do niego bardzo starannie i z wyprzedzeniem: bielono chatę, smarowano podłogę, obrazy przybierano w nowe haftowane ręczniki. Na święto wkładano wyszywanki, które przygotowywano zimą. W Wielki Czwartek piecze się paski — obrzędowy chleb z ciasta drożdżowego. Do ciasta wkłada się dużo jajek, masła i cukru, dodaje rodzynki, wanilię, szafran, skórkę z cytryny, migdały i inne przyprawy. Często piecze się paski serowe albo sernики — przygotowanie takiej paski wymaga cierpliwości, bo ciasto serowe trzeba postawić na zimnie pod gniotem na kilkanaście godzin. W piątek paski się nie piecze — tego dnia ukrzyżowano Jezusa Chrystusa, należy iść do cerkwi się modlić. Do wypieku używa się wysokich cylindrycznych foremek, napełniając je w jednej trzeciej. Paski ozdabia się zrobionymi z ciasta kwiatami, lokami, ptaszkami, wieńczykami itp. Wsadzając paskę do pieca, gospodyni prosi wszystkich, by wyszli — aby nie spłoszyć pasek — i odmawia modlitwę. Gotowy wypiek smaruje się lukrem cukrowym. Nieodłączny atrybut świąt wielkanocnych — kraszanki i pysanki. Tradycja farbowania i malowania kurzych jaj sięga czasów pogaństwa. Jajo symbolizowało narodziny nowego życia, a to zawsze coś niepojętego i tajemniczego. Ornamenty pysanek są najrozmaitsze, są głęboko symboliczne, wcielają wiedzę i światopogląd przodków. Do farbowania i malowania jaj od dawna używano wyłącznie barwników roślinnych. Na przykład żółtą farbę otrzymywano z kory słodkiej jabłoni lub ze słomy gryczanej, z plewy — brązową, ciemnobrązową — z kory olszy, zieloną — z plewy konopi. Ale najlepszym barwnikiem, uważają gospodynie, jest wywar z łupin cebuli. Daje on odcienie od złotawego do czerwonawego. Oprócz pysanek i krashanok znane są też szkrobanki — jajo farbuje się przeważnie ciemną farbą i ostrym przedmiotem (igłą lub szydłem) drapie się wzory. wyskrobują wzór. Do skrobanek brano jajka o ciemnej skorupce, bo jest ona twardsza niż jasna. Krashanki i pisanki po poświęceniu rozdaje się sobie nawzajem, kładzie się je na grobach podczas modlitwy za zmarłych. Nieodłączną częścią święta są gry i zabawy młodzieży. Dzieci najczęściej grały w „stukanie” (czyja krashanka jest twardsza), „toczenie” (toczyły krashanki po pochyłej płaszczyźnie, żeby trafić w jajko przeciwnika), „rzucanie” (trzeba było jednocześnie trafić w dwie krashanki) i inne. Po najdłuższym poście, który trwa siedem tygodni, świąteczny stół powinien być szczególnie obfity i urozmaicony. Gotować i piec trzeba w przeddzień, w sobotę. Zazwyczaj na Wielkanoc przygotowywano więcej potraw niż na Boże Narodzenie. Tradycyjnymi daniami na świątecznym stole, oprócz pasek i krashanek, są pieczone mięso, kiełbasy, książki, kalacze i inne. Ważne, aby był chrzan. Istnieje legenda, że życzliwi nie chcieli otruć Jezusa Chrystusa i nakarmili Go chrzanem (chrzan przez długi czas uważano za trujący). Ale Zbawiciel się nie otruł, pobłogosławił chrzan i nakazał chrześcijanom go jeść. Dziś ludzie jedzą chrzan, zwłaszcza w Lany Poniedziałek, aby wzmocnić się na cały post. Dlatego wszystkie wielkanocne potrawy stawiano na stole nakrytym śnieżnobiałym obrusem, aby podkreślić uroczystość święta. Pośrodku stołu należy postawić poświęconą paschę. Często stawia się gałązkę wierzby z Niedzieli Palmowej. Świeca na stole jest symbolem przyjaźni i ciepła w rodzinie. Wielkanocne śniadanie jest najbardziej uroczyste. Tego dnia dzwonnicy pozwalają uderzyć w dzwony każdemu chętnemu. Ponieważ takich jest wielu, dzwonienie rozbrzmiewa przez cały dzień. …Pod niebem płynie wielkanocny dzwon, zwołuje wiernych do jedności w modlitwie. Prowadzimy do świątyni dzieci, by włączyć je do niewyczerpanej studni ludzkiej duchowości. Bardzo ważne jest, by zasiać w dziecięcym sercu ziarno świętości i szacunku dla Boga, bo tam, gdzie Bóg, nie ma miejsca na bluźnierstwo i pogardę, oszustwo i podłość. Przygotowała Olena Szulha

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn