Strona · s. 13strona oryginału ↗
Warto wiedzieć
Слово Просвіти, №17 за 2008 рік
...znaczenia słowa „lipowy”, czyli podrobiony, fałszywy. Korę drzewa zdzierano, a te pasma nazywano łykiem. Łyko wykorzystywano do plecenia łapci (pierwotnie — lipciaków), tanich i wygodnych chłopskich butów, które stosowano dla bezpieczeństwa i ciepła zimą i latem podczas niektórych prac gospodarskich (na ściernisku, w kamieniołomach), w trudnych i długotrwałych wędrówkach itp. W folklorze jest wiele powiedzeń, które charakteryzują nie tylko drzewo, lecz także pewne zjawiska społeczne, człowieka: „Z jednej lipy dwa razy łyka się nie drze”, „Krzyczy, jakby mu diabeł łyko drał”, „Drzeć łyko” (ciężko karać, bić, rabować); „Obdzierać jak lipkę” (rabować, zabierać wszystko; ściągać wielkie podatki); „Łyka nie wiąże” (bardzo pijany, nie może mówić składnie). Według wierzenia lipa przejmuje na siebie kobiece przekleństwa skierowane do mężczyzn. Te przekleństwa odbijają się na pniu i konarach lipy jako narośla. Obraz lipy spotykamy w pieśniach kalendarzowych i rodzinno-obrzędowych (zwłaszcza w kolędach noworocznych, pieśniach wiosennych, rusalnych, kupalnych, żniwiarskich, weselnych). Kiedy ubierano weselne gałązkowe drzewko, śpiewano: Na podwórzu lipa złotem oblepiona, / Podchodźcie, zbierzcie, gałązkę ubierzcie. Zakończenie ciężkiego dnia pracy w pieśni najemnika przedstawiono w pięknym obrazie: Już słońce nad lipką, / Trzęsie nasz pan sakiewką; / Trzęś, nie trzęś — po kopie dasz. W bajce „Złota lipka” mowa o dziadku i chciwej babie, która zapragnęła od złotej lipki bogactwa. Lipka spełniła babine zachcianki, ale kiedy stara zapragnęła, by wszyscy ludzie we wsi stali się jej parobkami, wszystko cofnęła — tak, jak było. W literaturze pięknej w obrazie lipy przedstawia się dziewczynę, młodą kobietę, starą, dobrą babcię. Klasycznym stał się wers P. Tyczyny: „Wiecie, jak lipa szeleści…”. I. Drach dwoma wierszami przedstawił treściwy obraz drzewa miododajnego z eskortą pszczół: Tylko złote wulkany lip dokoła / I jeszcze pogoń pachnie za plecami.
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
