Strona · s. 15strona oryginału ↗
PIEŚŃ, KTÓRA ZATRZYMUJE CZAS
Слово Просвіти, №17 за 2008 рік
Ludmiła IWANNIKOWA, kandydat nauk filologicznych
Jak spadające gwiazdy lecą lata
W przeszłość, w wieki.
Drogi, którą przebyto, nie przejdziesz,
Co minęło — nie wrócisz.
Tylko pieśń zatrzyma nam czas,
Który tak ucieka od nas,
Tylko pieśń zwróci nam znów
Naszą młodość i miłość!
Te słowa Tarasa Petrynenki wydają się prorocze, gdy słucha się piosenek z serii „Hity ukraińskiej estrady lat 50—80.” (autor projektu Wołodymyr Kacan, redaktor muzyczny Jewhenija Riabcewa, mastering — Ołeh Hołubcow, projekt — Jurij Marusij). Ile głębokich i szczerych uczuć wywołują te, zdawałoby się, dawno zapomniane melodie! Komuś przywracają one dalekie dzieciństwo, kiedy jeszcze nieświadomie postrzegano upływ czasu, piękno przyrody, ból rozłąki, smutek za utraconą miłością, a tylko melodia dziwną tęsknotą poruszała dziecięcą duszę. Komuś darują one możliwość ponownego poczucia pierwszego dotyku wczesnej młodości, kiedy dusza, jak ptaszek, pragnie wzlecieć i zamiera w przedsmaku miłości, nie ma ani zdrady, ani bólu nieodwzajemnionych uczuć, a jedynie błękitne marzenie, miraż, zachwyt pięknem przyrody i dziewiczą dziewczęcą urodą, które zlewają się w dziwnej, dotąd nieznanej harmonii i napełniają otwartą młodzieńczą duszę („Na dolinie mgła”, „Spadły rosy na pokosy”, „Pójdziemy, gdzie trawy pochylone”, „Oczy chabrowe”):
Oj wy oczy chabrowe,
Jak róży płatki, usta,
Postać twa delikatna świerkowa,
Ty wiosenko moja czarowna.
A jaka krzepa i piękno w piosenkach o miłości! Przecież to — najwyższe, najdoskonalsze uczucie, właściwe tylko człowiekowi, choć zakochanym wydaje się, że miłością napełniona jest cała przyroda, cały otaczający świat — niebo, gwiazdy, zioła świętojańskie, ciepła rzeka, czerwone maki i róże, wszystko, co oddycha i żyje. I czyż to nieprawda? Ale ludzka miłość — to wysokie i wieczne uczucie, nad którym nie ma władzy ani czas, ani przestrzeń, to nie rosa, która znika z pierwszymi promieniami słońca, a głębokie, drżące i harmonijne pragnienie dopełniania się nawzajem („ty — moje skrzydło, ja — twoje skrzydło”), nieskończone i bezinteresowne poświęcenie, samowyrzeczenie w imię ukochanej czy ukochanego:
Będę cieniem dla ciebie chłodnym,
Tylko ty nie przechodź z pogardą.
Będę zawsze dla ciebie bliską,
Pościelę się ścieżką równą.
…Jeśli pragnienie będzie cię palić,
Stanę się kroplą ja nieprzylaną…
„Miłość moja”
Takie uczucie jest naturalne dla czystych i szczerych dusz, które jednoczą się na wieki, jak gołębie, jak klon z topolą albo jak słońce i niebo („Ty — moje słońce, ja — twoje niebo”; „Na górze trawa zielona, ja — topola przy klonie”). A jak delikatnie i pięknie powiedziano o tym, co najbardziej intymne — bez wulgarnego cynizmu, jak w nowoczesnych szlagierach, a przekazano przez głęboki poetycki symbol, który odkrywa się tylko temu, kto sam przeżył ten stan duszy:
Czerwoną różę tobie zachowałam,
Jedyny mój drogi, pożądany,
Lecz los czemuś nas oboje nie złączył —
Po co mi więc ta róża?
Czerwoną różę dzisiaj oddam ja —
To najdroższy podarunek dla ciebie…
Każda taka piosenka — to muzyczne i poetyckie arcydzieło, które wychowywało całe pokolenia, kształtowało nie tylko estetyczne gusta, ale i światopogląd, wiarę w nieśmiertelną i wieczną miłość, która towarzyszy człowiekowi przez całe życie i wraz z miłością do ojczyzny zachowuje i podnosi duszę, czyni cuda. Piosenki najzdolniejszych ukraińskich kompozytorów — Wołodymyra Iwasiuka, Ihora Pokłada, Ihora Szamo, Ołeksandra Biłasza, Wołodymyra Wermenycza, Platona Majborody, Stepana Sabadasza, Borysa Bujewskiego, Ołeksandra Złotnyka, Mykoły Mozhowego do słów Jurija Rybczynskiego, Mychajła Tkacza, Dmytra Pawłyczki, Dmytra Łucenki, Andrija Malyszki, Ołeksandra Wratariowa, Ihora Baracha w wykonaniu Dmytra Hnatiuka, Mykoły Kondratiuka, Diany Petrynenko, Kostiantyna Ohniewego, Ołeksandra Tarancia („Czeremszyna”, „Mariczka”, „Czerwona ruta”, „Dwa kolory”) stały się prawdziwie najbliższymi. Śpiewano je w wiejskich chatach i klubach, na weselach, wieczorami na ulicach i w ogrodach obok ludowych, gdyż najlepiej wyrażały uczucia, wpływały na stan duszy, organicznie wplatały się w życie. To poezja, która czerpała obrazy i symbole z folkloru i jednocześnie sama żywiła folklor, dlatego nie dziwi, że pod wpływem tych piosenek powstało wiele folklorystycznych nowotworów w latach 60—80., a czerwona ruta, czerwona róża, aksamitki, jesiony, słonecznik stały się symbolami Ukrainy. Odwołanie do źródeł folklorystycznych od razu zapewniło wielką popularność w narodzie wykonawcom estradowym Sofii Rotaru, Wasylowi Zinkewyczowi, Nazarijowi Jaremczukowi, zespołom wokalno-instrumentalnym „Wodohraj”, „Smericzka”, „Czerwona ruta”, „Kobza”, „Switiaź”, „Medobory”, triu Marenyczów. Podczas słuchania tych piosenek pojawia się głęboka nostalgia za epoką, która odeszła na zawsze. Bo co, oprócz duchowej pustki, niosą te pseudoestetyczne utwory, które obecnie zalewają koncertowe estrady, radio i teleekrany?
Z głęboką wdzięcznością zwróciłam się do autora projektu „Hity ukraińskiej estrady” Wołodymyra Kacana:
— Wielką i świętą sprawę robicie wy, rzucając wyzwanie tej nawałnicy!
— Nie akceptuję współczesnej kultury masowej, — mówi pan Wołodymyr. — Często zastanawiałem się: czyżbyśmy nie mieli nic lepszego? Bez wątpienia, mamy! Wtedy powstał pomysł popularyzowania przynajmniej tych piosenek, które brzmiały w radiu jeszcze w moim dzieciństwie. Więc przez ostatnie 10 lat nasza firma „Astra-rekord” przygotowała około 50 płyt audio z serii „Złota kolekcja”. To nagrania z funduszy Ukraińskiego Radia: „Piosenki o miłości”, „Czary ukraińskiego wielogłosowości”, „Ukraińskie tanga”, „Ukraińskie marsze”, „Sławne walce”, „Ukraińskie pieśni solowe”, „Najlepsze piosenki ukraińskiej estrady XX wieku” (w dwóch wydaniach), płyty poszczególnych wykonawców („Nina Matwijenko — najlepsza”, „Nina Matwijenko i „Złote klucze” itd.). Wyszła seria płyt ukraińskich pieśni ludowych, w szczególności „Pieśni kozackie i dumy”, „Ukraińskie pieśni strzeleckie i powstańcze”. Aby przygotować jedną płytę, trzeba przesłuchać setki nagrań, wybierając najlepszych wykonawców. Czasami przepytujemy ludzi w różnym wieku, aby wykryć najpopularniejsze niegdyś wzorce. Praca nie kończy się — są nowe zamysły, poszukiwania nie ustają. Wołodymyr zaprasza do współpracy, zapisuje tytuły piosenek. Dzięki wysiłkom autorów projektu świat staje się lepszy, bardziej duchowy, bo piosenki darują chwile prawdziwego szczęścia.
główek), zwłaszcza jego najmłodsi wykonawcy — uczniowie klas 6 i 8 szkoły-studia, która działa przy akademii. Dość galanteryjne i technicznie doskonałe wydało się adagio z baletu „Coppélia” L. Delibesa w wykonaniu Walerii Czerniak i Iwana Bojki. W drugiej części gali, we fragmencie z baletu „Dziadek do orzechów” P. Czajkowskiego (choreografia Walerija Kowtuna), wysoki profesjonalizm zademonstrowali studenci połączonych kursów KMUAT, którzy wykonali tańce hiszpański, wschodni, chiński i rosyjski. Nowe prace choreograficzne wykładowców Iryny Bodnarczuk, Serhija Pawluczenki oraz zasłużonego artysty Ukrainy Wołodymyra Denysenki — adagio i wariacja z baletu „Gwiazdy i pasy” F. Sousa (choreografia G. Balanchine’a) oraz „Muzycy troiści” (choreografia Wadyma Sabodasza) zachwyciły obecnych swoją oryginalnością, plastycznością i nowatorstwem inscenizacji. Na długo wejdą one do repertuaru koncertowego stołecznej akademii. Wariacja z baletu „Bajadera” L. Minkusa w wykonaniu Anastasiji Zabereżnej szczególnie poruszyła i oczarowała wykwintną gracją, głębią myśli, napiętym dramatyzmem i psychologizmem, podobnie jak pas de deux z baletu „Postój kawalerii” I. Armsheimera (choreografia Mariusa Petipy) w wykonaniu Aniko Bołotaszwili i Iwana Bojki. A zakończył się galowy koncert błyskotliwym występem grupy studentów akademii, którzy wykonali „Podolanoczkę” i „Hopaka” nowatora ukraińskiego ludowego tańca akademickiego Pawła Wirskiego. Barwne stroje narodowe, w których występowali artyści, wykonał dział kostiumowo-krawiecki Kijowskiej Miejskiej Ukraińskiej Akademii Tańca im. S. Lifara. Cieszyły one wzrok widzów przez cały czas trwania tego luksusowego i imponującego widowiska choreograficznego, którego imię brzmi — artystyczne forum młodych.
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
