Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 8strona oryginału ↗

Ołeksandr Włyźko (1908—1934) Słońcepokłonnik z krótkowzrocznego Eldorado

Слово Просвіти, №17 за 2012 рік

Opracowanie i autor rozpraw literacko-krytycznych laureat Narodowej Nagrody im. T. Szewczenki Wołodymyr BAZYLEWŚKYJ I żyć słońcem, tylko słońcem żyć… O. Włyźko jest cały jak napięta struna — dotknij, a zadzwoni. Maksymalizmem młodości, pełnią sił życiowych, zuchwałością porywów, szlachetnością ogólnego tonu. Strunę zerwano w wieku 26 lat. Pozostaje tylko dziwić się, jak wiele zdążył, i smutno rozmyślać, jak potężny i integralny poeta zapowiadał się w jego osobie. W skromnym tomiku wyborów O. Włyźki z 1963 r., opracowanym Dziewiąta symfonia Monolog Ognia! Ognia! — Nadludzkiego bujania! Miłości nowej, bez słów, zbitych Ustami eunuchów, ustami serc, W rękawiczki włożonych, — by nie zobaczył kto, Jaki tam loch cuchnący i trujący, Z robakami i czerwiami — szlachetnym brudem. Co chronili potomkowie rachityczni Degeneratów z “błękitną krwią”, — Żeby zrozumieć poetę, trzeba zrozumieć w nim człowieka. Oto co pisał P. Usenko, który, jak początkowo i Włyźko, był “młodniakowcem”: “Przyjeżdżał do Kijowa, gdzie wtedy mieszkał i uczył się, zawsze wzburzony jakimś wydarzeniem, zakłopotany jakimiś nowymi planami i zawsze rozpoczynał ze mną napiętą rozmowę oczami i pismem. Siadał tak przy redakcyjnym stole, brał stos papierowych arkuszy i pisał pytanie lub jakąś swoją myśl i dawał mi do przeczytania. Na tym samym arkuszu odpowiadałem lub pytałem. I tak przez dwie-trzy godziny. Wyjaśniwszy wszystkie pytania, do syta się “nagadawszy”, wyrzucaliśmy całą tę “rozmowę” do redakcyjnego kosza i szliśmy na ulicę Kapłuniwską do klubu im. Błakytnego”. Przytoczyłem ten cytat po to, aby czytelnik mógł wyraźnie zobaczyć, jak skrzywdzony był poeta w niby to hałaśliwy kuter, za zgrzyt łańcuchów schowała się rdza, i znów w morzu dzień upadł za elewator, nad burtą złotym kanałem spod noża, O cichy porcie mój — wieczorna zatoko transu, co serce i myśli za redami zamknął, gdzie wieje zza pleców muskularnym renesansem, a z fajek, za dymkiem, — pachnący tatarak. Kocham twoją twarz, i te uśpione sztandary, i skromny ornament betonowych arkad. ...A gdzieś takie same, jak ty, kwitną archipelagi, — romantyka moja żelaznych estakad. Dziwacznie? Prawda? Tak? Jakąże lepić normę na serce młode — zdradliwą obłoń? Witaj ci, witaj… I burzy, burzy, sztormu! U nas z tobą wszystko …za ciszą — ogień! Dopóki W napięciu ramiona rąk chrapią rdzą dopóki, denerwując druty, — manometry i prądy, w chaosie rombów, cięciw, elips i sfer, namacawszy ludzi milionem atmosfer. Żelazo. Żeliwa. Grantów spazmatyczny lament. Zardzewiałe łańcuchy. Kotły, Cysterny. Cement. Sam czarny szatan, zabrudzony, jak wyrostek, ogłuchły spadkiem, — w red pluje za parapet! Sarkastyczne romancero Dokąd idę, dokąd niosę bezmierne serce — pełne słońcem? Wątpię czy mieczodzwonnym kaledończykiem pieśnią Ossianową piękno! I mimo wszystko patrzę na świat — w różową pryzmę! Jestem niedaleki od rafaelizmu! Lecz, droga, oto o tym i bliskim, i swoim, kiedyż powiem? Ognia, ognia! — Nadludzkiej miłości! Niech krew kipi w piersiach młodych! Biorę ciebie, o świecie mój cierniowy, W objęcia słoneczne! Jak ciepły ptak, i ptak ognisty, oblatuję sercem Po wszystkich światach, — nad ludem rozciągam Bezmierne skrzydła. — Niech przychodzą wszyscy, Pod ich opiekę. — Jak nie znajdą raju, To znajdą piekło młodych objęć, Wszechludzkich, silnych, że pod nimi złość Spłonie na popiół, — i zwierzęce serce, Co zębem kłapie i ssie krew Swojego brata, — upadnie i nie wstanie; Nie wstanie, nie, i nigdy nie zmartwychwstanie, Jak nie zmartwychwstanie ten, kto upadnie W krater ognisty, bezdenny krater Wulkanu groźnego — jak ludzkie serce!

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn