Strona · s. 3strona oryginału ↗
Hymn moskiewskiego najeźdźcy
Слово Просвіти, №17 за 2014 рік
Anatolij KOŁODNYJ, profesor, prezes Ukraińskiego Stowarzyszenia Religioznawców, zasłużony działacz nauki Ukrainy, doktor nauk filozoficznych, profesor, zastępca dyrektora — kierownik Oddziału Religioznawstwa Instytutu Filozofii im. H. S. Skoworody Narodowej Akademii Nauk Ukrainy, m. Kijów. Kontynuacja. Pocz. w nr 16 z 2014 r.
Mogą mnie zapytać: dlaczego używacie terminu „Moskowia” czy „moskwini”? Sami siebie tak nie nazywają. Ja w odpowiedzi zapytam czytelnika: „Jaki jeszcze naród na świecie nazywa siebie przymiotnikiem?”. „Ja — russkij”. Wtedy co: ja — ukraiński, a Polak — polski? Skądże więc wzięło się to nazywanie swojej przynależności narodowej przymiotnikiem russkij? Nie będę zagłębiał się w dyskusje, które istnieją co do pochodzenia samej starodawnej i historycznej nazwy „Ruś”, w te rozważania, czy wywodzi się ona od Waregów, czy wcześniej była słowiańska, ma słowiański rdzeń prawdopodobnie od rzek Roś i Rosawa. Odnajdujemy jeszcze koncepcje chazarskiego, litewskiego, greckiego i gockiego pochodzenia tej nazwy. Zagłębmy się w historię, w stulecia istnienia Rusi jako imperium, które rozszerzało swoje posiadłości daleko poza Kijów. Wtedy wszyscy, którzy żyli w centrum tego tworu państwowego (u-kraju, czyli w centrum kraju, skąd, jak sądzą, wzięło się obecne nazywanie naszego kraju), występowali w swojej nazwie jako Małorusini, a ci, którzy zasiedlali wielkie, powiem tak — skolonizowane terytoria Rusi Kijowskiej poza jej centrum (u-krajem), kiedy pytano ich o ich przynależność, deklarowali: ja — ruski (obecnie russkij), czyli należący do Rusi Kijowskiej. Cesarz Konstantyn Porfirogeneta, współczesny księżnej Olgi, w połowie X wieku pisze: „Państwo Ruskie składa się z dwóch części: z Rusi oraz terytoriów poza Rusią. Te drugie nie są Rusią, ale do Rusi należą i płacą Rusi daninę”. Inni — to narody, które zrodziły się znacznie później na innych (oprócz macierzystych ziem Ukraińców) terytoriach dawnej Rusi. Nie będę zagłębiał się również w kwestię pojawienia się nazwy „Ukraina”. Historia mówi, że istniała ona na długo przed tym, jak powstała Moskwa, zanim mała Polska mogła patrzeć na potężną Ukrainę jak na swoje pogranicze lub wysuwać pretensje do ukraińskich wysokokulturowych księstw. W Latopisie Hipackim (XII w.), opowiadając o śmierci księcia Włodzimierza Hlebowicza, piszą: „O niem że Ukraina mnogo postona”. Zatem rozważania o Ukrainie jako ziemi granicznej między Europą a Azją, kraju granic w dziedzinach biogeograficznej i antropogeograficznej, na granicach rodziny narodów europejskich i kultur europejskich są naiwne. Ci, którzy tworzyli tę nazwę, nie myśleli takimi kategoriami naukowymi. Ukraina — to nie nazwa pogranicza między Europą a Azją. Takie myśli — to zniekształcona interpretacja naszej nazwy narodowej. Ukraina — to nasze odwieczne imię narodowe. Pochodzenie słów „kraina”, „Ukraina” czy „Wkraina” gubi się w dawności wieków antycznych. (Szczegółowo o tym: Hubko Ołeksij. Psychologia narodu ukraińskiego. W 2 t. — Kijów, 2010 i 2014). Do czasów Piotra I państwo, rządzone przez carów moskiewskich, nazywało się Moskowią. Dopiero ten car (a jest to początek XVIII wieku) za radą Niemców, którzy pierwszymi nazwali Moskowię Rosją, Russland (Russland oder Moskau), zmienił nazwę swojego państwa na Rosja, kradnąc przy tym nie tylko nasze terytorium, które ostatecznie przywłaszczyła Moskowia po klęsce Mazepy pod Połtawą w 1709 roku, ale i naszą nazwę. Piotr I w 1713 roku pisze do Wasyla Dołgorukowa, posła w Kopenhadze: „We wszystkich wydawnictwach nazywają nasze państwo moskiewskim, a nie rosyjskim, dlatego postarajcie się, aby odtąd drukowali „Rosyjskie” i żeby o tym wszędzie i na wszystkich dworach pisano”. Na początku XVIII wieku Francuz Dalamar rozsyła do wszystkich francuskich instytucji list „Naród europejski, zapomniany przez historię”. W nim zaznacza, że moskwini i Rusini lub ruscy — to dwa różne narody. Rusini czy Ruteni wcześniej mieli imię Rusinów i ruskich. Moskwini przywłaszczyli sobie ich nazwę, aby nadać sobie widoczne prawa do rządzenia tym narodem i uczynić jego historię swoją. Na mapach geograficznych terytorium etnogeograficzne Ukrainy nazywało się Ukrainą, a Moskowia zwie się Moskowią, a nie Rusią i nie Rosją. Stopniowo nazwa Moskowii zastępowana jest nową — Rosją. Do końca XVIII wieku w Europie jeszcze odróżniano Ruś od Moskowii. W 1754 roku francuski funkcjonariusz François Dran pisze do króla Ludwika XV, że Moskowię można osłabić przy udziale Ukrainy, że Ukraina — to najurodzajniejszy kraj na świecie, który zajmuje centralne miejsce między Siedmiogrodem, Polską a Krymem i jest barierą przeciwko „russkim barbarzyńcom” (tak Francuz zwie moskwinów — A. K.), Tatarom i Turkom. W notatce francuskiego ministra Vergennesa z 1860 roku mowa o tym, że „naród ukraiński jest teraz ujarzmiony przez „russkich” (czyli moskiewskich) i że „russkie” prowadzą politykę ucisku i niszczenia wolności Ukrainy. Naród ukraiński, w odróżnieniu od russkiego, jest inteligentny i kulturalny. Z uwzględnieniem takiego postrzegania Ukrainy władza moskiewska dołożyła wiele wysiłku, aby w światowej opinii publicznej ukształtować postrzeganie Ukrainy jako nieznaczącej prowincji Imperium Rosyjskiego, aby zamiast używanej przez nich ludowej nazwy narodowej nazywać Ukraińców Małorusinami. Moskwini zaś, jak ustalili naukowcy, nie mieli nawet swojej dawnej historii, bo przecież oni, jak obecnie świadczy niektórzy historycy, nie byli właściwie nawet Słowianami, a jakimś połączeniem dalekich od słowiańszczyzny północnych i wschodnich etnosów, plemion ugrofińskich. Możliwe, że dlatego przez ich duchowość często przebija się pradawna, raczej od Mongołów przejęta, azjatycka żywiołowość. Nie została ona pokonana u moskwinów ostatecznie do dziś, o czym świadczy ich ekstrawertyczność. Tutaj rację miał moskiewski publicysta Wissarion Bielinski, który jeszcze w XIX wieku podkreślał, że jeśli dobrze podrapać Rosjanina, to obowiązkowo odnajdziesz wewnątrz niego Tatara. Ten rzecznik rosyjskości przy tym jeszcze pisał tak: „Nadeszli Tatarzy i spoiły rozproszone członki Rosji jej własną krwią. W tym zawierała się wielka korzyść tatarskiego dwustuletniego jarzma… Sama nietolerancja Rosjan wobec obcokrajowców w ogóle była skutkiem tatarskiego jarzma, a wcale nie religijnego fanatyzmu”. Przyjmując do nazywania swojego kraju nazwę Ruś, moskwini ukradli też historię tego kraju, przypisali ją Moskowii. Zatem Askold i Dir, chrzest Rusi za księcia Włodzimierza, latopis Nestora „Powieść minionych lat”, książęta Światosław i Jarosław i wszystko następne, nawet metropolia Piotra Mohyły i Akademia Kijowsko-Mohylańska stały się elementami historii Imperium Rosyjskiego. Zatem swoje złodziejstwo moskwini przejawiali nie tylko w kradzieży nazwy kraju, kradzieży terytoriów i przekształcaniu ich w „nasze”, ale i na swój sposób w kradzieżach naszej historii, naszych sławnych postaci itp. Tak, chrzest Rusi w 988 roku został przywłaszczony przez Moskowię. Nawet obchody 1025-lecia tego wydarzenia Moskiewska Cerkiew Prawosławna w 2013 roku rozpoczęła z Moskwy, a nie z Kijowa. Zatem moskwini zaczęli nazywać siebie „russkimi”, a nas postawili rzekomo na należnym nam „obrzeżu”. Właśnie dlatego, nie uznając prawomocności tych przywłaszczeń, autor artykułu nazywa moskwinów ich własną wyjściową, rdzenną nazwą. Jak świadczy historia, całkiem sprawiedliwą idea misji narodowej każdego narodu pozostaje dopóty, dopóki nie przeradza się w ideę wyjątkowości narodowej, mesjanizmu narodowego — powołania. Wtedy pojawia się egoizm narodowy, hipertrofia egocentryzmu narodowego, swoista mania wielkości, wyjątkowości etnicznej, wyobrażenie mesjanizmu narodowego. Ideę swojego mesjanizmu najpełniej opracowali Żydzi, Niemcy i Rosjanie. Dotykając różnicy pojęć misja i mesjanizm, rosyjski myśliciel M. Trubecki w pracy „Dawny i nowy mesjanizm narodowy” pisał: „Tak czy inaczej rosyjski mesjanizm narodowy zawsze wyrażał się w utwierdzeniu rosyjskiego Chrystusa, w mniej lub bardziej subtelnej rusyfikacji Ewangelii. …Oznaką mesjanizmu narodowego jest obstawanie przy wyjątkowej bliskości jednego narodu do Chrystusa, uznanie jego pierwszeństwa w Chrystusie. Zatem narodów ze swoją misją historyczną może być wiele, a oto narodów-mesjaszy, narodów-bogonośców, powołanych rzekomo do ratowania całego świata — może być tylko jeden. Ta idea jest poronna i bezpodstawna”. Zatem ogłaszając się mesjaszem, a zatem narodem-bogonoścą, zbawicielem świata, czy moskwini mają jakąś szczególną misję w historii? Jeśli Żydzi swój mesjanizm wyrażali przeważnie w formie religijnej i jako swoistą podstawę prawną dla tego podawali Biblię, gdzie ten naród ogłasza się Wybranym przez Boga, to Rosja takich podstaw nie miała, bo w Biblii nawet wzmianki o niej nie ma. Wtedy weszła ona na drogę przypisywania sobie mesjanizmu za pomocą także nieco religijnej teorii „Moskwy — Trzeciego Rzymu”. Oto co pisał z tego powodu Mikołaj Bierdiajew: „Po narodzie żydowskim narodowi rosyjskiemu najbardziej właściwa jest idea mesjańska, przechodzi ona przez całą historię rosyjską aż do komunizmu. Dla historii rosyjskiej świadomości mesjańskiej bardzo duże znaczenie ma-
Zdjęcie Hanny Oborskiej jest historiozoficzną ideą mnicha Filoteusza o Moskwie jako Trzecim Rzymie… Ludzie Carstwa Moskiewskiego uważają się za naród wybrany. Moskiewscy carowie uważali się za następców cesarzy bizantyjskich… Sukcesja przez nich prowadziła jeszcze dalej, dochodziła do Nabuchodonozora… Duchowa klęska idei Moskwy jako Trzeciego Rzymu polegała właśnie na tym, że starożytny Rzym przedstawiano jako przejaw carskiej potęgi, mocy państwa, że ukształtował się on jako Carstwo Moskiewskie, później jako imperium i wreszcie jako Trzecia Międzynarodówka”. Swoją siłę Moskwa poczuła po upadku w 1453 roku Cesarstwa Bizantyjskiego: „Dwa Rzymy upadły, trzeci stoi, a czwartego nie będzie”. Książę Iwan III, pragnąc odziedziczyć rolę tego imperium, ożenił się z siostrzenicą ostatniego cesarza bizantyjskiego, księżniczką Zofią, przejął dla swojego państwa bizantyjski herb — dwugłowego orła, dziedziczy bizantyjską ideę zbierania ziem, wielkomocarstwowości itp. Właśnie w tym czasie rodzi się i na wszelkie sposoby uzasadnia idea Bożego zamysłu w historii Moskwy, „historycznego przeznaczenia”, „mesjanistycznego powołania Trzeciego Rzymu”. Fiodor Tiutczew o tym ostatnim pisał później: „Niech nie wierzy w Świętą Ruś kto chce, // Lecz niech wierzy ona sama sobie, — // A Bóg odroczy nam wszystkie nieszczęścia // Na korzyść ludzkiego tchórzostwa. // To, co obiecane przez losy, // Już w kolebce było jej, // Co jej zapisane wiekami // I wiarą wszystkich jej carów!”… // „Wieńca i berła Bizancjum // Nie uda wam się nas pozbawić! // Światowego losu Rosji — // Nie, nie uda wam się go zatamować!”. Podobny apel słyszymy i dziś z ust putinowskiej bandy, jak nazwał ich metropolita czerkaski Ukraińskiego Kościoła Prawosławnego Patriarchatu Moskiewskiego Sofroniusz. Prawie pół tysiąclecia ogólnie demokratycznego, cywilizowanego rozwoju ludzkości absolutnie nic nie wniosło w zmianę krwawej natury moskiewskiego wielkomocarstwowego szowinizmu, który rozpoczął się jeszcze od lat dwóch Iwanów — Trzeciego i Czwartego. Powołanie Rosji do światowego panowania, do „wszystkiego, co przeze mnie przebyte”, uzasadniał A. Puszkin w swoim „Jeńcu kaukaskim”. Wysławiał on krwawy wyczyn generała Jermołowa i jego watahy w niszczeniu wolności kaukaskich narodów: „Na oburzony Kaukaz // Wzniósł się nasz orzeł dwugłowy… // Ciebie wysławię, bohaterze… // Dokądkolwiek pędziłeś jak burza — // Twój pochód, jak czarna zaraza, // Gubił, unicestwiał plemiona… // Ukorz się, Kaukazie: idzie Jermołow!… // Wszystko rosyjskiemu mieczowi podległe”. Orgie Moskwy w Czeczenii dwa wieki po Jermołowie z rozkazem Putina, by „moczyć w wychodku”, zaświadczyły o stałości krwawej natury moskiewskiego najeźdźcy. Ciąg dalszy nastąpi. Z winy pracownic redakcji w poprzednim numerze „Słowa Proświty” w pierwszej publikacji błędnie podano nazwisko autora tego artykułu. Przepraszamy profesora Anatolija KOŁODNEGO
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
