Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 6strona oryginału ↗

Język to ojczyzna

Слово Просвіти, №17 за 2017 рік

Andrij BUDKEWYCZ 26 marca w mieście nad Dnieprem wydarzyło się zdarzenie, które byłoby bezprecedensowe dla każdego europejskiego kraju, ale nie dla Ukrainy. Następnego dnia w programie TSN kanału „1+1” pokazano materiał o tym, jak sprzedawczyni w sklepiku pobiła wdowę po poległym bohaterze Andriju Szyrokowie. Atak został dokonany za… porozumiewanie się w języku ukraińskim. Policjanci, którzy przybyli na miejsce zdarzenia, doszli do wniosku, że to zwykła kłótnia dwóch kobiet. Oni też rozmawiali w języku moskiewskim, bo tak wygodniej… Podobne przypadki stały się smutną prawidłowością dla miast i miasteczek Wschodniej, Południowej, a nawet częściowo Centralnej Ukrainy. W numerze 13 tygodnika „Słowo Proświty” z pierwszej strony ukraińska pisarka i redaktorka Lubow Hołota pyta nas: „To na co czekamy, bracia Ukraińcy? Dopóki nam zaczną wyrywać nasze języki?…”. Tę historię aktywnie omawiali w sieciach społecznościowych ludzie, których to, co się stało, naprawdę oburzyło. I wszystko?.. Spróbujmy rozważyć nie skutki tej niedopuszczalnej sytuacji, a przyczyny, które pośrednio, ale jednoznacznie wpływają na pojawienie się podobnych przypadków. O mieście nad Dnieprem w ostatnich miesiącach pojawiło się w mediach niemało pochlebnych publikacji, ale nie bardzo obiektywnego, a zdarza się, że i otwarcie nieprawdziwego charakteru… Szef tej metropolii demonstruje „językowy patriotyzm”, posługuje się niemal wyłącznie językiem sąsiedniego państwa, sesje rady miejskiej prowadzone są w tymże języku. Podczas wyścigu wyborczego na stanowisko mera tego miasta, pan B. Fiłatow dokonał „naukowego” odkrycia, mówiąc: „…dnipropietrowiec — to tożsamość”. Jaka?.. Ta sama kampania wyborów lokalnych odznaczyła się też taką „ciekawostką” — w gazetce, na stronach której agitowano za panem Zahidem Krasnowem (obecnie sekretarz rady miejskiej Dniepru), mieszkańców miasta próbowano nastraszyć procesem Bohdan WYCHANSKIJ, nauczyciel historii, emeryt, osiedle typu miejskiego Dublany, Samborszczyzna W mojej wsi jedną trzecią mieszkańców stanowili Ukraińcy, dwie trzecie — Polacy, dlatego niemal każda rodzina była mieszana (naszą w pewnym stopniu to ominęło, bo ojciec ożenił się z dziewczyną-Ukrainką z sąsiedniej wsi), choć nie do końca, bo dziadek Mykoła był Ukraińcem, a babcia Franciszka — Polką. Jak to wpłynęło na ich los? Jednoznacznie odpowiedzieć trudno, bo siostry ojca, na przykład, chodziły z mamą do kościoła, a ojciec z dziadkiem do cerkwi, a wychodząc za mąż, — jedna za Ukraińca, a druga za Polaka, — już miały dzieci zupełnie różne: u jednej byli Ukraińcy, a u drugiej Polacy (byli moimi rówieśnikami i nazywali się Edzio i Tadzio). To był wymuszony środek: cerkwie walczyły o wiernych i dlatego zawarły takie warunki Konkordatu między nimi. Dlatego kwestia porozumienia między nacjami zawsze mnie interesowała i zawsze wyszukiwałem najlepszy wariant dla tej czy innej rodziny. Ponieważ było to powszechne zjawisko, jakichś ekscesów nie było, gdzie ojciec był Ukraińcem, świętowano ukraińskie święta, gdzie Polak — polskie. Na wielkie święta krewni, ci i ci, z dziećmi szli do kościoła, na ukraińskie — do cerkwi, wspólnie szli potem do jednego domu, gdzie wymieniali się opłatkiem czy święconym jajkiem, wspólnie kolędowali. przemianowania ulic: mówiąc, wyjdziecie jutro na ulicę, a tam tabliczka: ulica imienia G. Gongadzego lub Bohaterów Krut. Takie wybryki otwarcie antypaństwowego pokroju nie powinny kończyć się na niczym… Oprócz tego, Z. Krasnow zupełnie nie włada językiem państwowym, nie wiem, czy go rozumie. Krocząc ulicami Dniepru, jeśli usłyszycie ukraiński, z reguły to od turystów czy przyjezdnych, nie usłyszycie go też w sklepach, tramwajach, marszrutkach. Nie jest w szacunku w tym mieście. Jak czuje się Ukrainiec, który porozumiewa się w ojczystym języku pośród tego moskiewskiego „językowego” morza, które zalało niemal więcej niż połowę Ukrainy? Okupowanym, nie inaczej! A co w tej kwestii mówią poważni uczeni i mądrzy ludzie?… „My przez długie lata bezpaństwowości przywykliśmy, że główny sens nacjonalizmu, narodowego życia — to aspekt obronny: bronić swojego; dowodzić, jacy my dobrzy, a jacy nasi sąsiedzi źli. Ja nie zaprzeczam temu aspektowi obronnemu, ale on zawsze jest wtórny. …Prawdziwe głębokie zasoby można znaleźć tylko sposobem ofensywnym. Tak by rzec, aspekt obronny prowadzi do Marusi Bohusławki; do Mazepy on nigdy nie doprowadzi. Prawdziwą siłę zawsze daje atak, a nie obrona. Zatem — nasza kolej!”, — urywek z przemówienia profesora Wałentyna Moroza we Lwowie, jeszcze w kwietniu 1996-go, czyż został usłyszany… My pozwoliliśmy, żeby u nas w niby naszym państwie ukradli język. Ale nie tylko język, u nas ukradli główną podstawę: „Ukraina — to państwo dla ukraińskiego narodu. My musimy przede wszystkim dopiąć tej formuły. Dopóki tego nie ma — wszystko, co budujemy — zbudowane jest na piasku…” — ta aksjomat też należy do profesora Moroza. Dzięki poprzednim kierownikom kraju, a i obecnym też, powstała Ukraina bez ukraińskiej idei. Powstało państwo, jako taki uniwersalny hotel dla wszystkich, w którym mniejszości narodowe wymagają dla siebie niemal większych praw (Rosjanie w całej Ukrainie i Węgrzy na Zakarpaciu), niż przedstawiciele tytularnego narodu. A Ukraińcy w ogóle czegoś wymagają?! Oto jest jedna z przyczyn oderwania Krymu przez Rosję od ciała Ukrainy, pojawienia się „drl” i „łrl”, innych szkodliwych zjawisk. Ukraina dzisiejsza — to bardziej pojęcie terytorialne, a nie narodowe. Znowu popiera Wałentyn Moroz: „My nie musimy niczego wymyślać, my musimy tylko odnowić. Zachował się list Rumiancewa, generał-gubernatora Ukrainy do Katarzyny II, gdzie on narzeka, jak mu ciężko na Ukrainie. On mówi, że ci ludzie (ma na myśli ukraińską elitę) uważają, że oni najlepsi na świecie, i że co jest na świecie dobrego — to tylko u nich. Zatem: my mieliśmy tę rasę ludzi, którzy uważali, że Ukraina najlepsza. To normalny pogląd normalnego Ukraińca”. Przychodzi godzina, kiedy należy przestać władzy poniżać naród, przestać tę obłudę i kłamstwo, które wylewają na Ukraińców wiadrami z ekranów TV, odrzucić defetystyczne nastroje i wieczny pesymizm, wiele czego jeszcze… I o arcyważnym. Jeśli nie będzie zorganizowana potężna przeciwwaga nie tylko zbrojna, ale i intelektualna, informacyjna, duchowa, — moskiewskiemu impernazizmowi i imperialnej ekspansji ekonomicznego oraz religijno-ideologicznego pokroju (UPC MP) możemy stracić państwo. Proces częściowo już poszedł. FR nigdy nie uspokoi się, aż do całkowitego zniszczenia (lub kolejnego zniewolenia) Ukrainy. Z ich strony przy wsparciu moskiewskich służb specjalnych będą urządzane wszelkie dywersje, — na przedsiębiorstwach, składach wojskowych, kopalniach itd. Panowanie tego czy innego języka na swoim terytorium, wykrojonym czy darowanym przez Boga — to świadectwo udanego rozwiązania zadania samego życia, w określonych klimatycznych, geograficznych warunkach, harmonijne połączenie ze środowiskiem wspólnoty ludzi jednego narodu. Kiedy zaczynasz porozumiewać się nie w ojczystym języku, a z czasem i myśleć, wtedy przejawia się u jednostki inne, nowe „Ja”. Czyli, to nowe „Ja” już cudzoziemiec… U niego rodzą się myśli, sądy, się, że nasza “obrona” jest nic niewarta, bo nie jest systemowa, nie jest masowa, nie jest twarda, dlatego nic im nie grozi, choćby nie wiadomo co wyprawiali z naszym językiem i jak by się nad nim znęcali. My zaś jesteśmy miękcy, niezdecydowani, zbyt tolerancyjni, bojaźliwi, nie chcemy robić hałasu, boimy się kogoś urazić. A nasi przeciwnicy to źli, zdecydowani, agresywni osobnicy, którzy pragną wywołać skandal za wszelką cenę; im będzie on głośniejszy, tym bardziej komfortowo będą się czuli. Z reguły są to ludzie ograniczeni (jestem pewien, że “bohaterka” skandalu — sprzedawczyni, nie przeczytała w swoim życiu żadnego traktatu moralnego, nie słyszała o Albercie Camus, w regale z książkami ma skorupy zamiast książek itp.), zafiksowani na tym, że ich język jest “wielki i potężny”, a ten, kto nim włada, jest godzien sławy i zaszczytów i kropka. Nie należy odrzucać także tego, że być może pochodzi ona z plemienia “przebierańców”, którzy wyrzekli się języka ojczystego i dlatego szczególnie wścieka ich to, że są jeszcze ludzie, którzy tego nie zrobili, nie zostali zdrajcami. Wiadomo przecież od wieków, że najstraszniejszą istotą są właśnie tacy ludzie. Lecz nie zapominajmy: aby atakować, trzeba mieć choć jakieś zaplecze za plecami. Kiedy w 1954 roku Ołeksija Iłarionowycza Kyryczenkę mianowano Pierwszym sekretarzem KC KPU, to nie zostało powiedziane przez nikogo ani pół słowa, a całe kijowskie kierownictwo przeszło na ukraiński

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn