Strona · s. 9strona oryginału ↗
Włodymyrowi Rutkiwskiemu — 80!
Слово Просвіти, №17 за 2017 рік
Włodymyr Rutkiwski — postać znakomita we współczesnej literaturze dla dzieci i młodzieży. Jego tetralogia „Dżury” („Dżury kozaka Szwajki”, „Dżury-charakternicy”, „Dżury i łódź podwodna”, „Dżury i Kudłatyk”), dylogia „Sinie wody” („Książę bродników”, „Strzały z bliska”), powieść „Strażnica” zapełniają niszę prozy historyczno-przygodowej, w nowym ujęciu odsłaniają młodym czytelnikom ukraińską historię i narodowych bohaterów. Autor przedstawia te karty, które przemilczano lub podawano w zniekształconej postaci; pokazuje, że mamy nie tylko porażki, ale i zwycięstwa. Dynamiczne fabuły i opowieści o szczególnych wydarzeniach, wykorzystanie źródeł historycznych i folklorystycznych, splatanie rzeczywistego, wymyślonego, bajkowego, mistycznego czasu/przestrzeni, koncentrowanie się na barwnych postaciach historycznych, kreślenie dziecięcych charakterów i głębokie portrety psychologiczne — to bynajmniej nie pełna lista cech stylu, które sprawiają, że pisarstwo Włodymyra Rutkiwskiego jest szczególne i rozpoznawalne, a jego utwory — czytelne i popularne wśród czytelników różnych grup wiekowych.
mich rozdiłów, które są epizodami-kadrami ze taśmy życia autora. W twórczości Wołodymyra Rutkiwskiego każdy znajdzie dla siebie ciekawe teksty, bliskie doświadczenie emocjonalne, będzie mógł nacieszyć się prawdziwą sztuką artystyczno-estetycznego pisania.
Tetiana KACZAK, kandydat nauk filologicznych, docent, m. Iwano-Frankiwsk
Wysokoartystyczna i stylistycznie sprawna, poznawcza i treściwa, ciekawa i wesoła, wzruszająca i szczera, porywająca i impulsywna, otwarta i organiczna, dobra, mądra — taka jest twórczość WIELKIEGO ukraińskiego pisarza dziecięcego Wołodymyra Rutkiwskiego. Jego powieści i romanse dla dzieci i młodzieży, zarówno nowe, jak i napisane jeszcze w podradzieckiej Ukrainie, są bardzo popularne wśród młodych czytelników. Są ponadczasowe! I nie jest to przypadkowe: w każdej historii, którą opowiada autor, dzieci znajdują odpowiedzi na aktualne dla nich pytania „wymiaru duchowego”, które dziś i teraz ich nurtują, poznają złożony i niepowtarzalny świat, historię swojego narodu, poznają siebie i swoich przyjaciół.
Wołodymyr Rutkiwski to ciekawy rozmówca: nie poucza dziecka, lecz przeżywa z nim każdą chwilę, każdy epizod ze swoich książek, opowiedziany żywo i jasno, z zadziwiającym ładunkiem emocjonalnym i ciepłem duszy. Tak, w powieści „Gannusia” na tle
Zatem mamy solidny tom liczący niemal 600 stron. Wśród jego autorów-laureatów są pisarze znani na Ukrainie i poza jej granicami: Jurij Muszkietyk, Anatolij Dimarow, Walerij Szewczuk, Mychajło Słaboszipycki, rodak z tego kraju, niedawno zmarły przewodniczący Związku Pisarzy Ukraińskich Izraela Ołeksandr Deko, a także poprzedni przewodniczący NSPU Wiktor Baranow oraz interesujący prozaik Iwan Szewczenko z Kijowszczyzny. W książce znajduje się znany poeta i prozaik, więzień polityczny reżimu sowieckiego Mykoła Adamenko z Dowżenkowej Sośnicy, przewodniczący miejscowej „Proświty”. Kolejnym więźniem politycznym jest Mykoła Kłoczko z Iczni. Obaj autorzy mają po 80 lat, ale również obecnie są w szeregach twórczych. Białoruska poetka Lilija Bondarewicz od ponad trzech dziesięcioleci mieszka na Ukrainie, w Pryłukach, jest członkinią dwóch związków pisarzy – Ukrainy i Białorusi, pisze i wydaje książki w trzech językach. Czernihowszczyznę reprezentują Michaś Tkacz,
fragment przygodowej fabuły z wieloma niespodziankami, podróżami i zabawnymi sytuacjami autor przedstawia czytelnikowi historię dziewięcioletniej dziewczynki, koncentrując się nie na biegu wydarzeń, lecz na emocjonalnej i zmysłowej sferze bohaterów. Ganna dosłownie wpada w tekst jak huragan emocji, szczególnie objawia się w trakcie dziecięcej zabawy: podczas podróży statkiem parowym proponuje Kostii zabawę w wiersze, i ta gra demonstruje emocjonalną naturę dziewczynki, jej oryginalne postrzeganie świata, odzwierciedla dynamikę jej uczuć. Rozmowa z Ganną w Woronówce duchowo wzbogaca Kostię. Zaczął patrzeć innymi oczami na rzekę i las, na wiejski sad, który w dzieciństwie sadził ze swoimi kolegami z klasy. Leitmotivem opowiadania jest jednak miłość do Ojczyzny. Dla autora utworu nie ma na tym świecie nic lepszego niż rodzinna wieś. Matka Ganny pisze reportaż o życiu Ukraińców na Dalekim Wschodzie i nie przestaje się dziwić, że żyją z Ukrainą w sercu przez całe swoje życie. List skłania dzieci do bardzo szlachetnego czynu: ugotować konfitury i wysłać je dzieciom Dalekiego Wschodu, aby poczuły miłość i troskę o siebie ze strony rodaków. W. Rutkowski sprzeciwia się moralizatorstwu i otwartemu dydaktyzmowi w komunikacji dorosłego z dzieckiem, jak praktykowali przedstawiciele literatury socrealistycznej, proponując w zamian relacje koleżeńskie, szczerą przyjaźń, porozumienie i wsparcie.
Ołeksij Browyk, Petro Dydowycz, Olena Konecznaja, Ihor Korbacz, Witalij Leus, Stanisław Marynczyk, Walentyna Masterowa, Petro Antonenko, Mychajło Rudenko. W ich twórczym dorobku wiele ciekawych wydań, a u wielu w biografii — prestiżowe nagrody literackie, w tym nasza główna — Szewczenkowska. I bez wątpienia wszyscy są dumni z nagrody noszącej imię Mychajły Kocjubynskiego, który ostatni okres życia spędził właśnie w Czernihowie, napisał tu swoje najlepsze utwory i znalazł wieczny spoczynek. Nie mniej imponujący jest także autorski, laureacki skład antologii poezji. Obie książki wydano w ramach obwodowego programu wsparcia lokalnego wydawnictwa książkowego i warto tu dobrze powiedzieć o lokalnych władzach. Choć jakkolwiek skromny byłby budżet obwodu, wszystkie ostatnie lata znajdują w nim środki na wydawanie książek lokalnych autorów.
W powieści „Потерчата” („Potercziata”) komponent autobiograficzny jest wyraźnie zaznaczony stylistyczną paletą, typem moralnych kolizji, autorskim dążeniem do wyrażenia własnego stosunku do świata, staraniem o życie według kryteriów od dawna ustalonego dobra. I choć w utworze często poruszane są dość trudne problemy filozoficzne (opór ideologiczny, śmierć, strach, sens życia itp.), praktyka recepcji mimo to przekonująco świadczy o dostępności tekstu dla odbiorców w wieku młodzieńczym i nastoletnim. Ogólny ton utworu jest posępny, ponieważ odsłania czytelnikowi tragiczne karty historii narodu ukraińskiego, oddaje społeczną atmosferę połowy XX wieku. W nowelistycznych szkicach, z których składa się powieść, pomija się faktograficzne przedstawienie wydarzeń; są to raczej pisarskie wrażenia z przeżytego, utrwalone tym czy innym epizodem dzieciństwa. Bohater „Потерчат” musiał poznać wiele nieszczęść w czasie wojny: głód, okupację, utratę domu, życie bez ojca, konflikt matki i dziadka, strach przed śmiercią itp. Kody semantyczny i obrazowy utworu odzwierciedlają wiarę w życiodajność, optymizm autora. Znajdują się one w zabawnym jeżyku z rajskimi jabłuszkami na kolcach, kijowskich cukierkach-pomadkach, których smak pozostał na całe życie, kaszy w garnuszku z pachnącą skórką, kawałku cukru podarowanym przez strażnika-Niemca w czasie okupacji, lodowisku na podwórku, na którym w czasie wojny jeździło się boso przed lekcjami w szkole, zabawnym psi-
Wyjątkowe wydanie o pieczęciach i herbach Hetmanatu
Pieczęcie, herby, emblematy i znaki czasów Hetmanatu – tym tematem czernihowski historyk Ihor Syty zajmuje się od lat dziewięćdziesiątych XX wieku. Ponad dwadzieścia lat żmudnej pracy z materiałami muzealnymi i historycznymi. I jako rezultat – unikatowa monografia na niemal tysiąc stron „Kozacka Ukraina: pieczęcie, herby, znaki i emblematy (koniec XVI – XVIII wiek)”. Historyk zaprezentował ją szerokiej publiczności w Obwodowym Muzeum Historycznym w Czernihowie im. W. Tarnowskiego, które wydało książkę. I. Syty pracuje jako naukowiec.
Autor zbadał 845 pieczęci, 1832 odciski i stemple, znajdujące się w zbiorach obwodowego muzeum historycznego, obwodowego archiwum, w archiwach Narodowego Muzeum Skarbów oraz Ławry Peczerskiej. A także ponad 600 pieczęci z archiwalnych i muzealnych kokowi, co do czasu strzegł snu dziecka, ojcu chłopca, który, jak bajkowy pastuszek z bożonarodzeniowej pocztówki, powrócił w końcu do swojej rodziny.
Elementy witalistycznego światopoglądu wyraźnie potwierdza epizod z życia już dorosłego narratora, gdy trafił na stół operacyjny. W układzie współrzędnych utworu ten epizod jest kamertonalny, ponieważ na poziomie refleksyjnym odtwarza duchowo-emocjonalny stan pisarza. Przeżywszy długie życie, niechrzczony główny bohater (on sam jest też autorem utworu) podczas narkozy trafia ani do piekła, ani do czyśćca, lecz do raju. Przywołuje przeżyte lata, w jednej chwili przeżywając je na poziomie asocjacyjnym, i mimo licznych tragicznych kart życia, tego zła, które prowadziło ludzkość ku zagładzie, ogólnej atmosfery okrucieństwa, wierzy w świat pełen miłości. Właśnie ta szczerosercza wiara we wszechzwyciężającą siłę miłości i dobra jest kamertonem całej twórczości pisarza.
Witalina KYZYŁOWA, doktor nauk filologicznych, profesor, Starobielsk na Ługańszczyźnie
Z serca przesyłamy najserdeczniejsze życzenia szanownemu panu Wołodymyrowi z okazji JUBILEUSZU! Mocnego zdrowia, twórczego długowieczności, sił, pokoju, dobrobytu! Niech każdy Pana dzień będzie słoneczny i radosny, niech wokół Pana panują miłość i harmonia! Przyjemnych jasnych spotkań z młodymi czytelnikami, nowych ciekawych historii, jaskrawych soczystych barw w życiu!
zbiorów Ukrainy, Rosji, Białorusi, Polski, Szwecji oraz materiały prywatnych kolekcji. W książce przedstawiono, między innymi, państwową pieczęć Hetmanatu, pieczęcie instytucji państwowych, starszyzny pułkowej i setniczej, ukraińskich miast i miasteczek, ukraińskiego mieszczaństwa, dotąd nieznane pieczęcie zwykłego kozactwa. Badane są pieczęcie i związane z nimi emblematy, znaki, symbole, napisy, formy, techniki wykonania oraz praktyka stosowania pieczęci. Ramy chronologiczne badania obejmują koniec XVI – XVIII w. Na ten okres przypada istnienie Hetmanatu, państwa, którego społecznym fundamentem było ukraińskie kozactwo. Był to okres kształtowania się i rozwoju oryginalnej ukraińskiej emblematyki. Zrobiono także ekskursy w wcześniejszy okres i czas po zniesieniu Hetmanatu.
Przygotował Petro ANTONENKO
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
