Strona · s. 14strona oryginału ↗
OBCY WŚRÓD SWOICH
Слово Просвіти, №18 за 2004 рік
Od tego czasu ukraińskie kino można śmiało uznać za „ukryte” – niby coś kręcono, ale kto to potem widział… W kinach (nielicznych odnowionych i działających), jak wiadomo, wyświetlane są niemal wyłącznie hollywoodzkie produkcje, w większości wątpliwej jakości artystycznej. W telewizji obraz jest praktycznie taki sam, odsetek ukraińskojęzycznego kina zbliża się do zera. Nie wspominając już o wideo… Biorąc pod uwagę taki stan rzeczy, tygodniowy przegląd ukraińskiego kina wydaje się niemal jedyną okazją, by zapoznać szeroką publiczność z naszymi filmami. Właściwie takie wydarzenie okazało się czymś podobnym do pokazów zagranicznych filmów, które ostatnio często organizowane są w Kijowie – dni kina francuskiego, czeskiego, japońskiego (i wielu innych krajów). A obecnie Tydzień Kina Ukraińskiego dowodzi, że znajduje się ono w statusie obcokrajowca na własnej ziemi: organizuje się dla niego specjalny, oddzielny pokaz. Status ten okazuje się nawet gorszy – w każdym razie pokazy zagranicznego kina są aktywnie reklamowane, a o informację na temat wyświetlania ukraińskich filmów było dość trudno: informowały o nich jedynie plakaty w Domu Kina i rzadko – reklama telewizyjna. Jednym z pozytywnych aspektów tego wydarzenia okazał się bezpłatny wstęp, dzięki czemu oglądanie filmów było dostępne dla każdego. Bo przecież w telewizji i w kinach ukraińskie kino jest niedostępne w żadnych warunkach. Można hojnie poświęcić cały rok Rosji, a dla ukraińskiego – i tygodnia w zupełności wystarczy… Ale te niewesołe spostrzeżenia wcale nie mają na celu umniejszenia znaczenia tego wydarzenia. Niech chociaż w ten sposób uda się obejrzeć dorobek kinematograficzny ostatnich lat, i co ważne – w różnych gatunkach. W przyszłości planuje się przeprowadzenie tygodnia młodego ukraińskiego kina przed festiwalem „Mołodist”. Zresztą ten tygodniowy pokaz w dużej mierze zorientowany jest na młodzież – i to nie tylko na studentów uczących się na wydziałach filmowych, ale także innych, którzy naprawdę są zainteresowani tym, co dzieje się w naszej kinematografii. Niestety, dorobek ostatnich lat zmieścił się w zaledwie jednym tygodniu (choć bardzo nasyconym). Przecież w tym okresie liczba kręconych filmów katastrofalnie spada. Przytoczmy liczby. Na przykład w 1991 roku na Ukrainie wyprodukowano 68 filmów fabularnych (z nich w studiu filmowym im. O. Dowżenki – 16, w Odeskiej Wytwórni Filmowej – 28). A potem – gwałtowny spadek i już w 2000 roku wyszły zaledwie 4 filmy fabularne. W tym czasie w Rosji, przeciwnie, poziom produkcji filmowej znacznie wzrósł. Choć i tam swego czasu obserwowano problemy. Na przykład od 1992 roku zmniejsza się liczba produkowanych filmów, zwłaszcza fabularnych. Ale już od 1999 roku nastąpiły pozytywne zmiany. Z drugiej strony wzrost w rosyjskiej produkcji filmowej odbywa się w większej mierze dzięki ogromnej liczbie seriali (ich liczba wzrosła do 72 w 2002 roku). Zaczęła zwiększać się też liczba filmów fabularnych, ale w znacznie mniejszej skali, w szczególności Rosjanom tak i nie udało się powrócić do poziomu z 1992 roku – 166 filmów. Tymczasem serialowa lawina okazała się skutecznym środkiem wypełnienia naszej anteny i zawłaszczenia ukraińskiej przestrzeni telewizyjnej rosyjskojęzycznym produktem przy braku własnego. „Modlitwa za hetmana Mazepę”. W telewizji, odpowiednio, nasze kino też nie trafia. Przez to jakikolwiek rodzimy film po prostu nie jest w stanie się zwrócić. Zatem obecny stan kina może i nie wywołuje szczególnego optymizmu, ale mimo wszystko pewne zmiany się rysują. W szczególności, według słów dyrektora studia filmowego im. O. Dowżenki Wiktora Prychodźki, z budżetu mają wyasygnować 16 mln hrywien na techniczne przezbrojenie studia i zakup nowego sprzętu (przewiduje się zakup nowych kamer, sprzętu oświetleniowego, nowoczesnego systemu zapisu dźwięku). Projekt studia filmowego, w ramach którego przewiduje się nakręcenie 50 filmów krótkometrażowych, zapoczątkowano właśnie w celu poszukiwania talentów filmowych. A jeśli chodzi o kadry – to zdaniem reżyserki-dokumentalistki Łarysy Rodnianskiej, byłoby nieźle zorganizować kursy (zwłaszcza dla scenarzystów) podnoszenia kwalifikacji zawodowych. Lecz jedną z największych szkód naszej kinematografii wyrządzają, co dziwne, środki masowego przekazu. Warto wspomnieć, że nawet tę niewielką liczbę filmów, które wyświetlano na pokazach premierowych, prasa zazwyczaj oceniała skrajnie negatywnie. I sprawa nawet nie w jakości artystycznej (choć ona, „Szum wiatru”, film M. Illenki „Mała podróż na wielkiej karuzeli” – paradoksalna, ekscentryczna i filozoficzna komedia o naszym życiu w „przedłużeniu końca świata”). Co więc robić twórcom filmowym w obecnych warunkach, dopóki nie nastąpią jakieś zmiany na lepsze? Może skoncentrować się na produkcji niskobudżetowego kina festiwalowego?.. Rywalizować z Hollywoodem lub rosyjskimi serialami na razie nie ma sensu, więc możemy szukać swojej własnej niszy, a może nią stać się właśnie orientacja na niskobudżetowe kino intelektualne. Pierwsze przykłady już są. W szczególności triumfalny przejazd „Tramwaju nr 9” przez ogromną liczbę festiwali i zdobycie „Srebrnego Niedźwiedzia” na MFF w Berlinie (nominacja „film krótkometrażowy”). Trzeba przecież od czegoś zacząć… Stronę przygotowała Kateryna TARCZEWSKA. Niedawno w Domu Kina odbył się Tydzień Kina Ukraińskiego. W programie – pokaz filmów fabularnych, dokumentalnych, krótkometrażowych, studenckich, animowanych, wypuszczonych w ciągu ostatnich pięciu lat. Poprzednia podobna akcja miała miejsce jeszcze w dalekim 1991 roku…
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
