Strona · s. 14strona oryginału ↗
KINO. UKRAIŃSKI RACHUNEK
Слово Просвіти, №18 за 2004 рік
REFLEKSJE
W ramach Tygodnia Ukraińskiego Kina zaprezentowano filmy różnych gatunków i różnych pokoleń twórców kinematografii — starszej, średniej i młodszej generacji reżyserów. Wśród nich są Jurij Illjenko, Kira Muratowa, Michaił Biełikow, Serhij Masłobojszczykow, Serhij Bukowski, Jurij Tereszczenko, Ołesь Sanin, Taras Tomenko, Stepan Kowal oraz wielu innych. Przeglądając zbiór dzieł filmowych, można sobie wyrobić obraz tego, co dzieje się w naszym kinie, jakie tendencje tematyczne dominują, jakie cechy mają nasze filmy. Ogólnie rzecz biorąc, dla naszego kina ostatnich lat (zarówno fabularnego, jak i niefabularnego) charakterystyczna jest w większym stopniu kontemplacyjność. Raczej kino refleksji, a nie działania… Praktycznie każdy film to autorski punkt widzenia, rozmyślanie nad naszą historią, nad realiami współczesnego życia lub nad istotą człowieka. Wśród najjaśniejszych filmów fabularnych można wymienić kilka. „Modlitwa za hetmana Mazepę” (reż. J. Illjenko) — osobiste i niezwykłe spojrzenie na wybitną, niejednoznaczną postać i jej działalność, otoczenie, epokę, historię w ogóle. I wszystko to jeszcze wyrażone unikalnym językiem kina… „Szum wiatru” (reż. S. Masłobojszczykow) — poetycka i wyrafinowana refleksja o nieustannym poszukiwaniu siebie w świecie, w którym niemożliwy jest dialog ani z innym, ani z samym sobą (właściwie to diagnoza naszych czasów). „Mamaj” (reż. O. Sanin) — film w interesującym gatunku dumy-legendy. Realiom współczesności, szaleństwu i zagubieniu obecnego czasu poświęcone są filmy „Drugorzędni ludzie” K. Muratowej, „Haftarka w zmierzchu” M. Siedniewa, „Myjący samochody” W. Tychego. Właściwie większość naszych filmów można nazwać kinem autorskim. Przewaga właśnie tego typu kina łatwo się tłumaczy, ponieważ z powodu braku środków nie ma możliwości kręcenia drogich filmów, nasyconych wszelkimi modnymi efektami. Dlatego wielu z naszych obrazów cechuje kameralność i lakoniczność środków wyrazu. Jednak trudność polega na tym, że kino autorskie praktycznie nie może trafić do szerokiej dystrybucji, a zatem — i zwrócić wydane pieniądze. Obecnie jedną z najlepszych możliwości kręcenia filmów jest zwrócenie się do gatunku filmu dokumentalnego. Nie wymaga on takich wydatków jak fabularny. Ale gdzieś go zobaczyć jest jeszcze trudniej. Wyjątkiem są filmy produkcji studia „1+1”, które były emitowane na tym kanale (zwłaszcza 9-odcinkowa „Wojna. Ukraiński rachunek” S. Bukowskiego). Natomiast nasze kino dokumentalne poświęcone jest na ogół wybitnym osobistościom (takim jak A. Horska, M. Jakowczenko, W. Kaluta, K. Biłokur i wielu innym). Wśród najlepszych filmów dokumentalnych warto wyróżnić „Pasażerów z minionego stulecia” W. Ołendera (wspomnienia operatora-dokumentalisty I. Goldsztejna), „Bez patosu” J. Łazarewskiej (Kijów, jego starzy mieszkańcy i odbicie,
to, co pozostawiła na nich tragedia Babiego Jaru), „Wieczny krzyż” J. Tereszczenki (dramatyczny los twórców filmu „Kamienny krzyż”, Leonida Osyki i Borysława Brondukowa), wspomniana „Wojna”. Mimo obecnego stanu kinematografii młodzi reżyserzy u nas istnieją i filmy kręcą. Ich kino jest jednak nadzwyczaj ponure zarówno pod względem stylistyki, jak i tematyki. Przeważnie czarno-białe, odzwierciedla (i widać, że boleśnie odczuwa) wszystkie rażące bolączki naszej rzeczywistości, i być może właśnie dlatego jest bardzo pesymistyczne, czasem nawet okrutne („Rzeź”, „Strzelnica” T. Tomenka, „Na skraju świata” A. Pasikowej, „Tato” O. Rosycza). Co ciekawe, najbardziej optymistycznym, dowcipnym i pomysłowym okazał się gatunek animowany. To właśnie filmy animowane są pełne subtelnego humoru i jednocześnie głębokiej myśli filozoficznej. Najjaśniejsi przedstawiciele to „Tramwaj nr 9 odjechał” S. Kowala (jeden dzień z życia pasażerów tramwaju), „Jednorazowa wieczność” M. Iljenka (ironiczna przypowieść o świecie i o nas w nim) oraz „Kompromiks” J. Syvokonia (kiedy czerń i biel przestają walczyć, wszystko wokół zamienia się w szare błoto). Technika animacji również jest bardzo różna: plastelinowa („Tramwaj nr 9 odjechał”), rysowana („Jednorazowa wieczność”), lalkowa („Nikogo nie ma w domu” O. Pedana), „sypka”, czyli z zastosowaniem proszku węglowego i soli („Kompromiks”). Nawiasem mówiąc, blisko duchem tych kreskówek okazał się krótkometrażowy film fabularny stri-
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
