Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 15strona oryginału ↗

PALETA MALARZA — ZACHOWAĆ DLA PRZYSZŁOŚCI Zasłużony działacz sztuki Ukrainy Wołodymyr NOWIKOWSKI, artysta, którego dzieła były eksponowane na wielu międzynarodowych wystawach, obecnie prezentuje nową wystawę indywidualną w Ukraińskim Funduszu Kultury przy ulicy Lipskiej 16.

Слово Просвіти, №18 за 2005 рік

Ponad dwie dekady artysta dzieli swój czas twórczy między malarstwo a grafikę. Jednak znaczna część dorobku malarskiego mistrza, w szczególności ta, która została zaprezentowana w salach Funduszu Kultury, jest szczególnie bliska kijowianom: chodzi o krajobrazy Puszczy Wodyckiej, gdyż właśnie tam znajduje się mała pracownia-dacz artysty. W tym podmiejskim lesie zna on z imienia wszystkie stare, jeszcze niezniszczone drzewa, cieszy się ptakami, które powracają tam każdej wiosny, wita młody podszyt, który podpowiada drogę do zacisznej grzybowej polanki. W tym cyklu Wołodymyr Nowikowski występuje w trzech osobach: jako malarz, obrońca przyrody-patriota i fantasta-baśniopisarz. Ale jego baśniowość nie jest ilustracyjna, nie jest fabularna. Jego baśń jakby otwiera przed bezpośrednim spojrzeniem widza subtelne życie podmiejskiego lasu jako żywej, świadomej istoty. Nieoczekiwane ujęcia znanych miejsc w pobliżu końcowych przystanków tramwaju czy marszrutek, płonący czerwienią klon, odbity w kałuży leśnej drogi, otoczonej (czy raczej — obrzeżonej) stromymi sosnami, — wszystko to jest przesycone żywym szumem gałęzi i niewybrednego ptactwa. A jednak artysta zaludnia las dobrymi duchami, które mają go chronić. Maluje drzewo, które jakby wyszło przed inne, by kogoś powitać z otwartą duszą. Puszcza Wodycka, bliska i ufna, która jeszcze kilka dekad temu pokrywała się każdej wiosny bzowym dywanem pierwiosnków, poprzez jasne, żywe obrazy Wołodymyra Nowikowskiego gdzieś głęboko, na dnie serca widza, dotyka struny wyrzutu sumienia: „Powiedz: czy dla rodzinnej ziemi jesteś kosmitą?” — i natychmiast niszczy konsumpcyjne zamiary miłośników wiosennych bukietów. Jeśli na pierwszy rzut oka płótna malarskie Wołodymyra Nowikowskiego są proste i otwarte: portret żony w obfitości sierpniowych darów, żaglówki na Dnieprze i na morskiej przestrzeni, niebiosa, koniecznie wysokie, z wymyślnym rysunkiem chmur czy przekątnymi promieniami słońca, smukłe drzewka na słonecznej polanie ogrodu botanicznego — albo też słynna już galeria portretowa hetmanów, którą artysta ukończył przed nową wystawą, — to przy uważnym, trwałym obcowaniu wszystko to nabiera cech szczególnych, jak przy poznawaniu człowieka przez człowieka. Widz odkrywa nowy niuans w samym sobie, wykonuje ruch spojrzeniem i najpierw zauważa „ubranie” — kolorystyczne rozwiązanie płótna, potem jakby słyszy jakąś melodię, a dalej już wędruje w czasie razem z autorem — przez minione stulecia czy niedawne, bliskie w pamięci, na swój sposób niełatwe, ale niepozbawione pozytywnych cech dekady. Wołodymyr Nowikowski to człowiek niezwykłej dobroci i uczciwości, nie narzuca swojego zdania, a po cichu budzi ludzkie sumienie, nie deklaruje, a zaprasza do przemyśleń. Dlatego wielbiciele jego obrazów to już RETROSPEKCJE Każdy człowiek, zwyczajowo, od dzieciństwa jest z szacunkiem i wzruszeniem zakochany w pieśniach stworzonych przez swój naród. To miłość genetyczna, ona, jak mówią, jest we krwi od urodzenia, od kołyski. Pieśń ludowa zawsze była i pozostaje najcenniejszym skarbem w kulturze muzycznej narodu ukraińskiego. Jej ponadczasowość, swoiste zabarwienie narodowe, charakterystyczna budowa ładowo-harmoniczna, zwłaszcza w brzmieniu chóralnym, — to nasze bogactwo duchowe, z którego jesteśmy dumni i które gorliwie chronimy. Nic dziwnego, że ukraińscy kompozytorzy-klasycy: Mykoła Łysenko, Kyryło Stecenko, Mykoła Łeontowycz, Petro Niżynski, Ołeksandr Koszyć, byli bezgranicznie zakochani w ukraińskiej pieśni ludowej, osiągając w jej opracowaniu chóralnym prawdziwą genialność. Po synowsku kochał pieśń ludową także nasz Prorok — wielki poeta i artysta Taras Hryhorowycz Szewczenko. Szczodrym źródłem historycznym, w którym rodziły się i szły w życie pieśni ludowe, zawsze była ukraińska wieś. Ileż mamy pieśni bohaterskich kozackich, burłackich, czumackich, obyczajowych, przejmujących lirycznych i wesołych żartobliwych z dawnych czasów. Boleśnie jest uświadamiać sobie, że wraz z degradacją ukraińskiej wsi zaczęła znikać z Nieogarniony temat, powiecie. I rzeczywiście. O tej wiecznej, pięknej sztuce napisano tomy prac dyplomowych, wyrażono liczne opinie wybitnych ludzi. Ale upływ czasu — jest zbyt gwałtowny. Zmieniają się pokolenia, a wraz z ich zmianą życie wnosi swoje korekty także w sztukę muzyczną, zwłaszcza w gatunek pieśniarski. Dziś ważne jest, aby rozumieć, jaka pieśń, jaka muzyka nas otacza, co w nich wpływa na nas, kształtuje nasze gusta, naszą duchowość. Temat nie jest prosty. Krótko nie powiesz. Wymaga krytycznej analizy, konkretnych przykładów. Porozmawiajmy o najbardziej lubianym i najpopularniejszym wśród ludu gatunku — pieśniarskim.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn