Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 1strona oryginału ↗

Zjednoczenie słowem

Слово Просвіти, №18 за 2012 рік

Moim zdaniem dla wielu Ukraińców motywacja ta była i jest jedna — Ukraina, jej rodzime wartości narodowe. Ale, niestety, od samej „pierestrojki” walczono nie o Ukrainę i jej wartości państwowe, lecz o władzę. Apogeum wojen „przeciw” — „przeciwko wszystkiemu” jest obecna władza. To, co dzieje się teraz z Julią Wołodymyrowną, jest wynikiem wojny z politycznymi przeciwnikami (także z obozu narodowo-demokratycznego). Obecnie J. Tymoszenko wzywa do zjednoczenia siły opozycyjne, z których każda ma własny program polityczny, ale jak dotąd zjednoczenie odbywa się nie na sformułowaniu jasnych społecznych i narodowych wytycznych dla społeczeństwa, lecz w opozycji do Partii Regionów, co samo przez się nie przyniesie znaczącego zwycięstwa w wyborach. Obecna władza prowadzi wojnę przeciwko wolności słowa, przeciwko Konstytucji, przeciwko społeczeństwu obywatelskiemu. Oczywiście, w tej wojnie nie będzie zwycięzców, a samej wojnie nie widać końca. Zwycięzców się nie sądzi, ale zwycięzcy sądzą pokonanych, wtrącając ich do więzienia pod mantrami o sprawiedliwości i praworządności, o demokracji. Julia Tymoszenko walczyła nie tylko z Wiktorem Janukowyczem, ale także z Wiktorem Juszczenką — rywalizowała również z wartościami, których on bronił. Ile kpin słyszeliśmy na temat „trypolskich skorupek” — a to przecież jeden z najłagodniejszych politycznych dowcipów! A przecież właśnie na tych skorupkach są pierwsze litery alfabetu historycznej pamięci; czy naród słyszał, że Prezydent zbyt się zachwyca przeszłością — a czy nie Baturyn i ludobójstwa wobec Ukraińców wprowadziły zmiany w narodowe DNA? „Mały Ukrainiec” zmęczył się politycznymi aresztami, ale naród wciąż wierzy w jednoczącą siłę narodowych barw, które dominowały na początku lat dziewięćdziesiątych. Później flagi państwowe pojedynczo powiewały nawet na obwieszonych flagami mitingach przy pomniku Tarasa Szewczenki — pretendenci do władzy wyznają magię technologii politycznych, w arsenale których nie ma słowa „naród”. Dzisiejsza opozycja szuka autorytatywnych nazwisk — swoistego moralnego filtra dla list wyborczych. Ale, jak pokazuje życie, wszechwidzące oko to Wszechmogący. Nawet do najwyższych, najbardziej uznanych przez społeczeństwo autorytetów gromada zaczyna zwykle nasłuchiwać w gorzkie dni porażek i rozczarowań, a powierza się Bogu. „Bóg i Ukraina — ponad wszystko!” — czy ta idea dziś jest przestarzała?! Nie sposób mówić o w porę usłyszanych wyważonych głosach profesjonalistów. I to w każdej dziedzinie, w małym i w wielkim. Oto przykład, który mam, jak to się mówi, pod ręką, „na czasie”. Prawie rok temu nasz tygodnik „Słowo Proświty” opublikował ostrą polemiczną publikację „Kina nie będzie?”. Autor — prozaik i scenarzysta filmowy Wasyl Trubaj — niejednoznacznie ostrzegał: w sieci krąży scenariusz, według którego przygotowywana jest produkcja filmu o meczu piłkarskim z 1942 roku między niemieckimi faszystami a dynamowcami. W zamyśle widoczny jest wyraźny akcent ukrainofobiczny. Kto nie jest Ukraińcem — ten antysemita i kolaborant, wyszywanka — znak zdrajcy, chleb na haftowanym ręczniku w toalecie itd. Teraz ten film pod tytułem „Mecz” wszedł (najpewniej przed Dniem Zwycięstwa) do dystrybucji. I próbuje się go zatrzymać — albo rozreklamować — kto jak potrafi. Rok temu, gdyby to rzeczywiście było możliwe, na przekonującą publikację Wasyla Trubaja nikt nawet nie odpowiedział. Ani jednego odzewu — ani od kinematografistów, ani od artystów, ani od polityków… I nie tylko dlatego, że „Słowo Proświty” nie należy do ulubionych wydawnictw glamourowych, zeuropeizowanych patriotów i władców, „moralnych autorytetów”. Ostrzeżenia Wasyla Trubaja nie zostały usłyszane, bo władcy i pretendenci do władzy głuchną raz na zawsze, gdy chodzi o głosy z prowincji ludu. Dla nich dzieli się on na tych, którzy są „za”, i tych, którzy są „przeciw”. Wojny polityczne od dawna stały się wojnami elektoralnymi. Ich marszałkowie i generałowie podzielili Ukrainę na regiony, wprowadzili do obiegu słówka i zwroty w rodzaju „nacy”, „narodowo zaniepokojeni”, „mankurci”, „piple schowaje”, „w tym kraju”. Wreszcie uczyniono półlegalnymi uczucia patriotyzmu i odrzucono potrzebę narodowej samoidentyfikacji, choć europejska demokracja ich nie neguje… Aby czytelnicy nie łamali sobie głów nad moim stanowiskiem, powiem o tym sama. Od czasów mojej redaktorskiej współpracy z Jurijem Herasymowyczem Iłłenkiem wierzę w jego ideę swobody oraz w to, co napisał o swojej powieści „Doniesienie do apostoła Piotra” jako o określeniu pisarskiej i obywatelskiej postawy: „W »Doniesieniu« ja jedynie, jak chirurg plastyczny, zdejmowałem warstwa po warstwie te pisma, te nawarstwienia, żeby nie uszkodzić, uchowaj Boże, niższych tekstów, aż nie dotarłem do sakralnego: »Na początku było Słowo, i Słowo było u Boga, i Bogiem było Słowo…« A jeszcze Jurij Herasymowycz, analizując wszystkie dzisiejsze polityczne scenariusze, jak doświadczony reżyser mówił, że »Energie ekranu i energie widowni zderzą się i powstanie film. Mocny film energetyczny, jakby profesjonalnie zaminowane pole — przejść i nie wysadzić się nie zdoła nikt… te wybuchy… nazywają się katharsisami, a jeśli po naszemu — oczyszczeniami. Artysta, który potrafi tworzyć katharsisy, podobny jest do kominiarza, który czyści zaszlakowane kominy dusz«. („Doniesienie do apostoła Piotra”, t. 2). Wydaje się, że dziś nadszedł czas oczyszczenia, o którym pisał Jurij Iłłenko. Myślę, że „widzowie” i ci, którzy są na politycznym ekranie — na wspólnym zaminowanym polu: „przejść i nie wysadzić się nie zdoła nikt”. Zaszlakowane przez polityków ukraińskie płuca może oczyścić jedynie Ukraińskie Słowo-IDEA, z jego sakralną siłą jednoczącą. Ten majowy numer naszego „Słowa Proświty” oddajemy pisarzom. Tym, którzy królują w Słowie, żyją Słowem, wyznają je i nim się nadzieją. Wczytajcie się w ich przesłania, szukając barw zgodnych, a nie politycznych — szukajcie siebie w Słowie, a Słowo w sobie. Wreszcie ukraińskie autorytety moralne zawsze jednoczyły się Ukraińskim Słowem, a naród zawsze chronił je w sobie i siebie w nim.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn