Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 4strona oryginału ↗

Andrij Parubij: „Poczuliśmy się wielkim narodem”

Слово Просвіти, №18 за 2012 рік

Andrij Parubij — deputowany ludowy Ukrainy. W odróżnieniu od wielu swoich kolegów z Rady Najwyższej, już od 17. roku życia walczy z reżimem okupacyjnym. W 1988 roku stanął na czele podziemnej nacjonalistycznej organizacji młodzieżowej „Spadczyna” (Dziedzictwo), która brała najaktywniejszy udział we wszystkich ówczesnych akcjach protestacyjnych i rozwinęła szeroką działalność narodowo-kulturalną (Andrij musiał wtedy trafić za kraty). Od 1991 roku był członkiem organu kierowniczego Socjónarodowej Partii Ukrainy. W 1995 roku stworzył i stanął na czele Towarzystwa Wspierania Sił Zbrojnych i Marynarki Wojennej Ukrainy — „Patriot Ukrainy”. Był deputowanym rady obwodowej (od 1991 roku) oraz rady miejskiej Lwowa (od 1994 roku). To polityk nowej generacji. „Dla mnie Ukraina zawsze była najwyższą wartością” — mówi Andrij Parubij. Uważa, że energię należy wydatkować na walkę z antyukraińską władzą, a także na poezję i publicystykę, które również powinny pracować dla dobra narodu. Ten wywiad to bezpośrednia wypowiedź polityka i poety. „Bardzo łatwo jest iść zgodnie z prawdą” — Ponad pięćdziesiąt lat temu Jurij Szerech (Szewelow) w artykule „Moskwa, Marosiejka” zdefiniował trzech strasznych wrogów ukraińskiego odrodzenia: Moskwę, ukraiński prowincjonalizm i kompleks kocubejowszczyzny, które, jego zdaniem, „żyją i dzisiaj” (chodzi o lata 50. ubiegłego wieku). A jaki wróg jest obecnie najstraszniejszy? — I 100, i 200 lat temu te problemy pozostawały niezmienne. Państwo ukraińskie początku ubiegłego wieku dobrze wiedziało, kto był jego zewnętrznym i wewnętrznym wrogiem. Kocubejowszczyznę w ogóle można rozpatrywać i jako zdradę, i jako atamańszczyznę. Odgrywają one jednakowo negatywną rolę… Jak w „Jeźdźcach” Janowskiego. Każdy z czterech synów, którzy wjechali do wsi, niósł swoją wielką prawdę o Ukrainie i żadnego z nich nie można nazwać zdrajcą, bo za prawdę umierał. Zatem rozdzieliłbym je — atamańszczyznę i zdradę. W tym konkretnym przypadku — atamańszczyzna jako brak konceptualnego rozumienia państwowości. Dlatego te zjawiska rozdzielam. Ale na pierwszym miejscu postawiłbym zagrożenie zewnętrzne. Rozumie Pan, o kim mówię. Stąd płynęły bodźce dla zdrady i atamańszczyzny. Zagrożenie zewnętrzne bardzo często jest tym czynnikiem, który prowokuje zagrożenie wewnętrzne. — Wybitny ukraiński pisarz W. Wynnyczenko, przewodniczący pierwszego ukraińskiego rządu rewolucyjnego — Sekretariatu Generalnego Ukraińskiej Republiki Ludowej, już w 1930 r. zapisał w dzienniku: „Dopóki wykonujesz jakąś pracę, wierz w siebie jak w geniusza. Kiedy skończyłeś, traktuj ją jak wytwór twojego wroga, nie wybaczając ani jednego błędu, ani jednego niedopatrzenia”. Co genialnego zrobił Pan w swoim życiu? I czy może Pan wymienić główne niedopatrzenia? — Nie uważam, że człowiek może samodzielnie oceniać siebie, zwłaszcza w kwestii genialności, bo to rzadkie zjawisko. Jeśli jednak spojrzeć na swoje życie… Od 17. roku życia wszedłem w ruch narodowowyzwoleńczy. To było znaczące i dla mnie ważne. Wpływ rodziny, ojca. Udało się zgromadzić do walki dużą liczbę młodzieży, a wtedy (lata 80.) była to poważna groźba dla każdego z nich. A co do niedopatrzeń, błędów… Było ich wiele. I w polityce, i w życiu starałem się nie konfliktować ze sobą. — Iwan Dracz w jednym z wierszy powiedział: „Bardzo ciężko jest iść zgodnie z prawdą”. A Panu — jak? — Ja bym te słowa sparafrazował: „Bardzo łatwo jest iść zgodnie z prawdą”. Bo kiedy słuchasz siebie, swojego serca, wtedy jesteś w harmonii i ze sobą, i ze światem. — 28 listopada 1918 roku Wynnyczenko, już jako przewodniczący Dyrektoriatu, z bólem konstatował: „Nie ma u nas narodu. Jest ciemny, odurzony wszelkimi historycznymi narkotykami lud. Chcemy uczynić go narodem, a on patrzy ukosem na nasze manipulacje i gniewnie mruczy”. Pańska wizja obecnej sytuacji. — Jest naród. Był, jest i będzie. Wynnyczenko pozostawał w niewoli idei socjalistycznych, nie zdołał nawiązać dialogu z Ukrainą. Winni temu nie są Ukraińcy. — „Oto już i Janukowycz znalazł się w sytuacji Mazepy!.. I każdy nowy hetman dla niej (Rosji — B. Z.) — jest już potencjalnie Mazepą”. Czy zgadza się Pan z Wołodymyrem Panczenką? — Janukowycz — to nie Mazepa. Mylą się ci, którzy uważają, że Rosja chce zbyt wiele, w rzeczywistości ona chce wszystkiego. A oddać wszystko nie jest gotowy nikt. Dlatego tak właśnie wychodzi. — Wielu ludzi starszego pokolenia, przyzwyczajonych do paternalizmu poprzedniego systemu, skarży się: państwo o nich nie dba. — Oto przykład. Wieś. Przyjechałem tam po Pomarańczowej Rewolucji. Mówią: co to za władza? U nas nawet światła na placu nie ma! Kupiłem żarówkę. Poszedłem, wkręciłem. I pytam ludzi: teraz już jest władza? Pragnienie, by kogoś obwinić, zamiast zrobić wokół siebie to, co można i trzeba — to bardzo proste, ale czy efektywne? Czy rozsądne? — Jest Pan politykiem, deputowanym ludowym. Wasyl Stus pisał swego czasu: „Jeszcze — gardzę politykami”. Jeszcze wcześniej Iwan Franko wyznawał: „Wcale nie jestem żadnym politykiem, bo polityka — to cygaństwo i krętactwo”. W 1993 roku nie wytrzymał Ołes Honczar, zapisując w „Dzienniku”: „Politycy, mężowie stanu — co za podłość!” — To są sformułowania literackie, bo tak można powiedzieć i o innych zawodach: w końcu wszędzie jest i podłość, i ludzie oddani swojej sprawie. Uogólnionymi wypowiedziami niwelujemy samo znaczenie i polityki, i polityków, i mężów stanu. A to — oznaka narodu kolonialnego, która jest nam narzucana z zewnątrz. „Każda rodzina buduje ukraiński świat” — W jednym z Pana wierszy czytam: „Przyjdziemy, by rządzić prawdą”. Na ile jest to możliwe? — Ależ to wzięte z ukraińskiego archetypu: prawo, prawda! Działać zgodnie z prawdą, jak podpowiada serce — to główna misja działacza. W kwestiach konceptualnych musi być właśnie tak. — Jakie książki przeczytał Pan w ostatnim czasie? — Čapka „Rozmowy z Masarykiem”. Utwory Marii Matios. Zafascynowały mnie książki Lyuko Dashvar: lekka, masowa literatura. — Jak, Pana zdaniem, Zachód powoli „sprzedaje Ukrainę”? — Nie może być państwa całkowicie uzależnionego od czynników zewnętrznych. — Iwan Dziuba uważa, że dla bogatych Ojczyzna jest jedna, a dla biednych — inna. Zgadza się Pan? — Ojczyzna jest jedna. Kiedy człowiek wygrał na loterii milion, nie będzie Pan przecież twierdził, że w tym momencie zmieniła się dla niego Ojczyzna. Albo kiedy komuś spłonął dom i stał się żebrakiem. Czy zmienił się u niego stosunek do Ojczyzny? To socjalistyczne podejście. — Lina Kostenko pisała: „Jest walka o los Ukrainy, wszystko inne — to wielkie miskowanie”. Zgadza się Pan, że mamy jeszcze sporo miskowania? — Tak jest w każdym społeczeństwie: jest pewien procent, który walczy, a jest… Choć powiedziałbym tak: a czy ludzie, którzy rodzą dzieci, którzy czytają im ukraińskie bajki — to nie jest działalność na rzecz Ukrainy? Więc nie zawsze muszą być manifestacje polityczne. I nie zawsze tylko działalność urzędnicza. Każda rodzina buduje ukraiński świat, zakłada go. Nie walczy, a buduje. — Swego czasu został Pan komendantem Ukraińskiego Domu — twierdzy Pomarańczowej Rewolucji? — Zgromadziliśmy młodzież, ponieważ rozumieliśmy, że w Kijowie będą masowe protesty. Jedną z niewielu dużych, działających grup w stolicy była nasza, ze Lwowa. Stworzyliśmy sztab, postanowiliśmy zająć Ukraiński Dom. Początkowo był potrzebny po to, aby ludzie mogli się ogrzać lub otrzymać pomoc medyczną. A z czasem stał się już sztabem Pomarańczowej Rewolucji. — Dmytro Doncow wzywał w swoich pracach, by nie wierzyć w cudzych bogów. A czy obecnie jeszcze wielu ludzi w nich wierzy? — Kiedy ludzie stawiają Ukrainę na drugim czy trzecim miejscu po pseudoideologii, to jest właśnie służenie cudzym bogom. Tak czynił również Wynnyczenko. — Czy ogląda Pan program „Priamym tekstom” („Wprost”), który prowadzi Ostap Drozdow w lwowskiej telewizji? — To jedna z najlepszych regionalnych audycji, w Kijowie wielu moich znajomych ją ogląda. — Kto kogo na Ukrainie „wychowuje”: elita społeczeństwo czy społeczeństwo elitę? — Musi być dialog, kiedy elita i społeczeństwo słyszą siebie nawzajem. Wtedy właśnie dokonują się wydarzenia historyczne. Takie, jak, powiedzmy, Majdan. — Jak długo Cyryl będzie „bezbronnie” głosił na Ukrainie „ruski mir”? — Przecież to nie jest kapłan, to FSB. Z nim nie ma o czym dyskutować. „My już nie jesteśmy Rosją” — Jakie niebezpieczeństwo jest największe dla Ukrainy — informacyjne, duchowo-intelektualne, wojskowe, ekolo-

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn