Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
← Archiwum «Slovo Prosvity»

Слово Просвіти, №18 за 2025 рік

16 s. · 36 wpisów · PDF w Wikimedia Commons ↗ · CC BY 4.0

Tłumaczenie maszynowe z ukraińskiego. Cytaty, nazwiska i liczby sprawdzaj ze stroną oryginału. 1 z 36 wpisów jest wyświetlanych po ukraińsku, dopóki tłumaczenie jest aktualizowane.

Tekst wyodrębniono z PDF i automatycznie podzielono na materiały. Granice części materiałów nie zostały sprawdzone redakcyjnie: jeden wpis może zawierać kilka materiałów, tylko część jednego lub blok serwisowy (np. ogłoszenie o prenumeracie). Źródłem pierwotnym jest strona gazety w PDF.

Strona · s. 1strona oryginału ↗

„Ukraina stoi, bo stoi piechota” LEONID MUŻUK – Ogólnoukraiński tygodnik kulturologiczny 18 (1301), 8–14 maja 2025

Z okazji Dnia Piechoty w Kijowie otwarto wystawę fotograficzną „Pierwsza linia”. To hołd dla tych, którzy w najtrudniejszych warunkach trzymają front. W ekspozycji zaprezentowano prace autorstwa zarówno żołnierzy Wojsk Lądowych, jak i fotografów cywilnych. Wśród nich są: Serhij Nużnenko, Włada i Kostiantyn Liberowie (LIBKOS), Oleg Petrasiuk, Roman Czop, Andrij Rubcow, Walentyn Kuzan, Jurij Mate, Ołeksandr Rychlicki, Wasyl Wesełowski, Andrij Andrijenko, Oksana Czorna, Anatolij Melnyk i Ołeksandr Denysenko. Podczas otwarcia wystawy szef Zarządu Komunikacji Dowództwa Wojsk Lądowych pułkownik Witalij Saranciew zauważył, że nowoczesna wojna to technologie. Zmieniają się one nieustannie, rozwijają się i doskonalą. A wszystkie innowacyjne rozwiązania wojny rosyjsko-ukraińskiej mają jeden cel – ocalić życie i zdrowie naszych żołnierzy. Lecz jakkolwiek technologiczne nie stawałoby się ukraińskie wojsko, jego bojowym kręgosłupem wciąż pozostaje piechota. „Dziś Ukraina stoi, bo stoi piechota” – podkreślił pan Saranciew. Wystawa „Pierwsza linia” została umieszczona na początku przejścia z dworca „Południowego” na dworzec kolejowy „Centralny” w Kijowie. Lokalizacja nie została wybrana przypadkowo, ponieważ dworzec kolejowy to miejsce spotkań tysięcy ludzi, którzy codziennie przyjeżdżają do Kijowa lub wyjeżdżają z miasta, a także witają przyjaciół, krewnych i znajomych. Dla cywilów to przypomnienie o codziennym tytanicznym wyczynie piechurów. Dla wojskowych – wyraz szacunku i znak, że na tyłach zawsze pamięta się o nich i będzie się pamiętać. Zdjęcia projektu „Pierwsza linia” będzie można oglądać przez dwa tygodnie. Z oficjalnej strony Wojsk Lądowych SZU na Facebooku ich uczestnikami walki o wolność. – Przeciwstawiać się rosyjskim manipulacjom – bo wypaczanie historii wykorzystuje Kreml jako narzędzie agresji. Pamiętamy dla przyszłości. Dziś Ukraina znów walczy o swoją wolność – tym razem przeciwko nowemu agresorowi, który chce przepisać historię. Naszym obowiązkiem jest pamiętać prawdziwą cenę Zwycięstwa, czcić swoich bohaterów i nie dopuścić do wymazania ukraińskiego oblicza zwycięstwa nad nazizmem. Potrzebujemy własnej historii, w szczególności o jednej z podstawowych ról Ukrainy w zwycięstwie w II wojnie światowej! Bądźmy godni heroicznej przeszłości Ukrainy, naszej historii. Ja z Pawłem Mowczanem, przewodniczącym OUT „Proświta” im. T. Szewczenki, oraz z Dmytrem Łomaczukiem – „Kinologos”, wspólnie z PATRIOTAMI już rozpoczęliśmy cykl filmów dokumentalnych od Swiatosława do Niebiańskiej Sotni i do Niebiańskich Pułków. Niech będzie z nami Bóg i Ukraina! JURIJ MOSENKIS EDUARD OWCZARENKO 14–15

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 1strona oryginału ↗

Pamiętamy. Zwyciężamy!

Mykoła HOŁOMSZA 8 maja – Dzień Pamięci i Pojednania, kiedy cały świat wspomina zwycięstwo nad nazizmem. Dla Ukrainy ta data ma szczególne znaczenie: Ukraińcy zapłacili za zwycięstwo nad faszyzmem straszliwą cenę, a dziś Rosja próbuje przywłaszczyć sobie to zwycięstwo i zniwelować rolę Ukrainy. Wkład Ukrainy w zwycięstwo nad nazizmem – Ponad 7 milionów Ukraińców zostało zmobilizowanych do szeregów Armii Czerwonej. Blisko 250 tysięcy Ukraińców walczyło także w szeregach armii sprzymierzonych – amerykańskiej, brytyjskiej, kanadyjskiej, polskiej. - Na frontach zginęło około 2,5 mln ukraińskich żołnierzy. - Terytorium Ukrainy stało się jednym z głównych teatrów działań bojowych: operacje kijowska, charkowska, dnieprowska, lwowsko-sandomierska określały przebieg wojny na froncie wschodnim. - Ukraina dostarczyła frontowi znaczną część sprzętu wojskowego, żywności i zasobów: fabryki Charkowa, Dniepru, Zaporoża pracowały na zwycięstwo. - To właśnie ukraińskie miasta – Kijów, Odessa, Sewastopol – jako jedne z pierwszych otrzymały zaszczytny tytuł „miast-bohaterów”. Ważne jest, by pamiętać: wojna przyniosła Ukrainie katastrofalne straty: 8–10 milionów zabitych, zniszczona gospodarka, deportacje, głód w latach 1946–1947. Jak Rosja przywłaszcza sobie zwycięstwo Po rozpadzie ZSRR Kreml rozpoczął systematyczną politykę: - Monopolizacja zwycięstwa – Rosja ogłosiła siebie „spadkobierczynią ZSRR” i jedynym „zwycięzcą”, ignorując wkład innych narodów ZSRR, w tym Ukraińców. - Manipulacje historyczne – w rosyjskich narracjach Ukraińcy są często przedstawiani albo jako zdrajcy, albo jako siła drugorzędna w czasie II wojny światowej. - Wykorzystywanie zwycięstwa jako propagandy – współczesna Rosja wykorzystuje kult „pobiedobiesia” do usprawiedliwiania własnej agresji, w tym wojny przeciwko Ukrainie po 2014 roku. - Dyskredytacja ukraińskiej pamięci – Rosja aktywnie piętnuje ukraiński ruch wyzwoleńczy, zniekształcając wizerunek UPA i ukraińskich bojowników o wolność. Dlaczego dla Ukrainy ważne jest przywrócenie swojej historii Ukraińcy mają prawo i obowiązek: - Uczcić własnych bohaterów – wszystkich, którzy walczyli o wolność Ukrainy i o zwycięstwo nad nazizmem. - Mówić prawdę o swoich stratach i wkładzie – aby świat wiedział, że Ukraińcy nie byli tylko „poddanymi” imperium, lecz także aktyw- PRENUMERATA—2025 Tygodnik „Słowo Proświty” (indeks 30617) można zamówić w oddziałach Ukrposzty za pomocą „Katalogu mediów Ukrainy” na 2025 rok (str. 22). Cena wynosi: 1 mies. — 65 hr. 3 mies. — 195 hr. 6 mies. — 390 hr. 7 mies. — 455 hr. Bądźmy, przyjaciele, razem!

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 2strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

nika języka ukraińskiego i poplecznika rosyjskich bolszewików komunistów była całkowicie niestosowna na grobie tego, kto pielęgnował ukraińskie słowo i należał do podziemnego „Bractwa Tarasowców” – komentuje działacz społeczny Wadym Pozdniakow, który wnioskował do właściwego departamentu Obwodowej Administracji Państwowej o demontaż tablicy. W Departamencie Kultury i Turystyki, Narodowości i Religii Czernihowskiej Obwodowej Administracji Państwowej poinformowano, że tablicę wymieniono wspólnie z muzeum-rezerwatem imienia Mychajła Kociubynskiego. Teraz znajduje się tam cytat Panasa Myrnego. Stało się to przed 112. rocznicą śmierci proświcianina, 25 kwietnia. Stan na 2025 rok: 58% Ukraińców jest przekonanych, że języka rosyjskiego w ogóle nie powinno się nauczać w ukraińskich szkołach. Takie są wyniki sondażu Kijowskiego Międzynarodowego Instytutu Socjologii. I jest to najwyższy wskaźnik w całej historii podobnych badań, donosi wydanie „WSWITI”. W 2023 roku takie samo stanowisko podzielało 52% ankietowanych, a jeszcze kilka lat temu liczby były zupełnie inne. Na przykład w 2019 roku tylko 8% występowało przeciwko nauce rosyjskiego, podczas gdy 30% uważało, że należy go nauczać na równi z państwowym. Jeszcze 26% chciało wtedy, aby poświęcano mu więcej uwagi niż językom obcym. Dziś sytuacja zmieniła się radykalnie. Tylko 29% Ukraińców jest gotowych postrzegać rosyjski jako język obcy – na równi z angielskim czy niemieckim. 6% uważa, że rosyjskiego można uczyć się częściowo, ale z większym akcentem niż w przypadku innych języków. I tylko 3% opowiada się za tym, aby nauczać go tak samo, jak ukraińskiego. Białoruski poeta Serhij Pryłucki od trzech tygodni znajduje się w składzie Legionu Międzynarodowego Sił Zbrojnych Ukrainy, poinformowało wydanie „Nasza Niwa”. Pryłucki od wielu lat mieszka w mieście Bucza w obwodzie kijowskim, które w 2022 roku stało się symbolem zbrodni wojennych rosyjskich okupantów. Białorusin ewakuował się z żoną i małym synem, ale wrócił do Buczy w maju 2022 roku. Według słów Serhija Pryłuckiego decyzja o wstąpieniu do ukraińskiego wojska nie była nagła – był gotowy pójść na wojnę jeszcze w 2022 roku, ale wtedy „przed komisjami wojskowymi były ogromne kolejki, była poważna selekcja”. Ludzi, którzy mieli problemy ze zdrowiem, odrzucano i on „nie był aż tak potrzebny z

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 2strona oryginału ↗

Przegląd mediów i sieci społecznościowych

Politolog Wołodymyr Cybułko uważa, że dopóki rosyjski dyktator Putin będzie żył, żadnego pojednania między Ukrainą a Rosją nie będzie. Taką opinię wyraził na antenie „Espreso”. Na kierunku Nowopawliwskim Rosjanie zaktywizowali się i zwiększyli liczbę działań szturmowych, w szczególności w ciągu 3 maja odnotowano tam 50 starć. Poinformował o tym na antenie telemaratonu rzecznik Sił Obrony Południa Ukrainy Władysław Wołoszyn. Według niego najniebezpieczniej jest obecnie na kierunku Nowopawliwskim, gdzie wróg ostatnio się zaktywizował. Wcześniej dochodziło tam do 15-20 starć w ciągu dnia, jednak 3 maja Rosjanie przeprowadzili 50 szturmów. Obecnie okupanci podejmują próby wyjścia na granice administracyjne obwodu dniepropetrowskiego, próbując przebić się w kierunku Prywilnego, Nowosiłki i Zełenoho Pola. 2 maja aktywiści Ludowego Ruchu Ukrainy na czele z przewodniczącym odeskiej organizacji obwodowej Wasylem Wełmożkiem oraz przewodniczącym organizacji miejskiej Maksymem Demydowem wraz ze zwolennikami LRU i nieobojętnymi odesytami uczcili pamięć bojowników o niepodległość Ukrainy 2 maja 2014 roku w Odessie. Uczestnicy wydarzenia złożyli kwiaty pod memoriałem ukraińskich patriotów i odśpiewali hymn Ukrainy. Tego dnia do memoriału przychodziły setki odesytów, aby uczcić ukraińskich patriotów, którzy uratowali Odessę przed terrorystami, poinformowali organizatorzy wydarzeń w sieciach społecznościowych. Narodowa Akademia Nauk Ukrainy nie przyznała przewodniczącemu Rady Najwyższej Rusłanowi Stefanczukowi tytułu członka korespondenta. Informuje o tym „Gławkom”, powołując się na „Apostrof”. Jak zaznaczono, jest to druga próba Stefanczuka uzyskania tytułu członka korespondenta (wydział historii, filozofii i prawoznawstwa). „Dzisiaj Narodowa Akademia Nauk odrzuciła przyznanie Stefanczukowi tytułu członka korespondenta. To już drugi raz. Zabrakło około 30 głosów” – poinformował rozmówca wydania. Deputowany rady miejskiej Zaporoża Wałerij Prozapas na swojej stronie na Facebooku zaznaczył, że następnego dnia po głosowaniu za 70 mln „na parki” Zaporoże zostało ponownie zaatakowane falą dronów uderzeniowych, w mieście są zniszczenia i pożary. „Nie trzeba być von Clausewitzem, żeby przewidzieć: wróg będzie robił to znowu i znowu, dopóki nie osiągnie krytycznego poziomu zniszczenia infrastruktury lub dopóki nie zostanie zatrzymany środkami obrony powietrznej i walki radioelektronicznej. W tych warunkach wydawanie zasobów na „zazielenianie” i „strefy zabaw” to nie tylko samobójstwo, ale zbrodnia. Wspierajcie zwiększenie liczby jednostek przeciwlotniczych pododdziałów Sił Zbrojnych Ukrainy, zapewniajcie im nowoczesny sprzęt, kupujcie środki walki radioelektronicznej i systemy antydronowe itd., bo żaden Trump nie pomoże, dopóki głupio ignorujecie rzeczywistość i kontynuujecie stare dobre rozkradanie na parkach, a potem w telewizorze konstatujecie „straszne skutki uderzeń”, jednocześnie oskarżając cały świat o obojętność. „Skutki” w tym między innymi przez waszą niezdolność do organizowania obrony, a świat nie jest winny waszemu idiotyzmowi i chciwości” – napisał Wałerij Prozapas. Na 86. roku życia zmarł ukraiński pisarz, laureat Nagrody Szewczenkowskiej Wałerij Ołeksandrowycz Szewczuk. Bloger Jurij Kasjanow na swojej stronie na Facebooku pisze: „Ja już dwa lata nie mogę zwrócić uwagi prezydenta na swoje propozycje dotyczące zwiększenia efektywności stosowania dronów. Przez dwa lata nawet Podolakowi stało się jasne, że mam rację. Ale prezydent zwołuje Radę Bezpieczeństwa Narodowego i Obrony nie w sprawie problemów dronów, które nie dolatują do Moskwy, chociaż trzeba atakować Plac Czerwony 9 maja, a po to, żeby nałożyć sankcje na Arestowycza, który nic nie rozumie w dronach i po prostu pi*dzi. No i gdzie sprawiedliwość?.. Gdzie mądrość? W czym korzyść dla Ukrainy?”. Ukraińska aktywistka w USA Mariczka Hłyteń opowiedziała o tym, jak około 100 Rosjan próbowało przeprowadzić w Waszyngtonie marsz „Nieśmiertelny pułk”. Poinformowała o tym na antenie Espreso. „Ukraińsko-amerykańska społeczność – i chcę podkreślić, że naprawdę bardzo wielu Amerykanów nas wsparło, i amerykańskich dziennikarzy, którzy wyszli relacjonować w ogóle to wydarzenie i pokazywać, naszą kontrakcję zorganizowali. I w zasadzie przerwali wielkie świętowanie tak zwanego nieśmiertelnego pułku, gdyż w bardzo wielu rosyjskich mediach można zobaczyć, że „Ukraińcy próbowali zerwać”, „Ukraińcy spróbowali...”. Ale uważam, że my nie po prostu spróbowaliśmy, a naprawdę zerwaliśmy tę akcję” – powiedziała. Mariczka Hłyteń zauważyła, że wszystkie okrzyki i muzykę Rosjan zagłuszyły ukraińskie hasła, syrena, którą ukraińscy aktywiści od czasu do czasu włączali. Również ukraiński antymarsz wspierali przechodnie. Wydanie „Bukwy” pisze, że ruch CZESNO przeanalizował deklaracje za 2024 rok deputowanych ludowych, którzy trafili do parlamentu z zakazanej obecnie prorosyjskiej OPZZ. Okazało się, że deputowani i ich zadeklarowani krewni w zeszłym roku zarobili prawie 270 milionów hrywien. Jak wskazują w CZESNO, na stronie NAZK już miały pojawić się deklaracje 32 deputowanych ludowych, jednak niektórych dokumentów nie można znaleźć w rejestrze. Na przykład Nestor Szufrycz i Ołeksandr Ponomariow, którzy obecnie są w areszcie śledczym pod zarzutem zdrady stanu, nie złożyli swoich deklaracji. W deklaracjach deputowanych z OPZZ pojawiło się 49 nowych jednostek nieruchomości (7 obiektów nieruchomości urzędnicy lub rodziny wynajmują). Najwięcej pojawiło się we własności działek ziemskich – 18 sztuk, potem mieszkań – 15 sztuk, 4 zwykłe domy i 3 domy letniskowe. Ogółem ten majątek kosztuje ponad 34 miliony hrywien. Z nich prawie 23 miliony hrywien wydał na nieruchomości deputowany Wadym Stołar. W deklaracjach pojawiło się także 20 nowych samochodów o łącznej wartości ponad 36 milionów hrywien. Dziennikarz śledczy Jurij Nikołow na swojej stronie na Facebooku reaguje na informację Darii Kałeniuk o kadrowej karuzeli w Ministerstwie Obrony Ukrainy na czele z Rustemem Umierowem. „Przez półtora roku jego rządów – już 30 nominacji/zwolnień zastępców ministra. Takiej karuzeli ja jakoś nie przypominam sobie gdzie indziej. Dlatego, żeby ją ogarnąć, spróbowałem narysować infografikę chociaż po jednym kierunku – po zastępcy ministra ds. międzynarodowych. To właśnie ten zastępca, który miałby łączyć się z Amerykanami, Europejczykami, Ramsteinami i wszystkimi innymi sojusznikami, żeby wypraszać i dostarczać broń. Zatem, jak tylko Umierow został ministrem, na sprawy międzynarodowe mianował Hajdera, który nawet nie władał angielskim. Potem na cztery miesiące Bałanucę. Potem na pół roku Bojewa. Teraz Bojewa przeniesiono na stanowisko 1. zastępcy zamiast Hawryluka. Hajdera i Hawryluka do rady nadzorczej „Agencji Zamówień Obronnych”. W sprawach międzynarodowych teraz w ogóle nikogo nie ma. Widocznie dlatego, że sam Umierow biega po świecie. Ależ on jest od wyższych spraw na poziomie pokojowych negocjacji. A kto ciągnie techniczną pracę z organizacji dostaw broni? Jednym słowem, nie takiego bałaganu oczekiwaliśmy, kiedy Jermak zmieniał Reznikowa na Umierowa. Ja nawet pomyśleć nie mogłem, że taki chaos w ogóle jest możliwy. Szczerze. Nie tylko w Ministerstwie Obrony, a w ogóle w jakimkolwiek urzędzie. 15 zmian zastępców ministra w zaledwie półtora roku. Czy ktokolwiek zdążył zrozumieć, co robi i dokąd biec w największym na Ukrainie ministerstwie z tysiącami starych pracowników?” – napisał Jurij Nikołow. Poseł do Rady Najwyższej Ukrainy Mychajło Wołyneć na swojej stronie na Facebooku zauważa, że pensje znów wzrosły, ale nie u nauczycieli, lekarzy, górników, energetyków czy nawet wojskowych. „Zgodnie z danymi pulpitu nawigacyjnego Ministerstwa Finansów, średnia pensja pracowników instytucji państwowych szczebla centralnego w marcu 2025 roku, w porównaniu z lutym 2025 roku, wzrosła z 51,4 do 54,22 tysięcy hrywien. Najwyższe pensje otrzymują w Narodowej Agencji ds. Zapobiegania Korupcji (NAZK) – średnio 115,9 tys. hrywien. Na drugim miejscu stabilnie znajduje się Narodowa Komisja Regulacji Energetyki i Usług Komunalnych (NKREKP) – 91,3 tys. hrywien” – pisze pan Wołyneć. Poseł przypomina, że niedawno Gabinet Ministrów wydał opinię w sprawie petycji dotyczącej konieczności podniesienia pensji pracownikom oświaty i nauki. Członkowie rządu odpowiedzieli na „petycję nauczycielską” w ten sposób: „Wspomniana podwyżka wymagałaby znacznych dodatkowych wydatków z budżetów wszystkich szczebli, co w czasie stanu wojennego jest problematyczne, ponieważ wszystkie własne wpływy budżetowe są kierowane na potrzeby Sił Bezpieczeństwa i Obrony…”. „Oto taka lipa, dzieciaczki” – podsumowuje poseł. W Kosmaczu na Iwano-Frankiwszczyźnie ustawiono pomnik byłego Patriarchy Ukraińskiego Kościoła Prawosławnego Patriarchatu Kijowskiego (1993–1995) Wołodymyra (Romaniuka). „Rok 2025 dla Iwano-Frankiwszczyzny jest znamienny: w tym roku mija 100 lat od dnia urodzin Świątobliwego Patriarchy Wołodymyra (Romaniuka), rodowitego mieszkańca Kosowszczyzny, który swoje życie ofiarnie poświęcił służbie Kościołowi i Ukrainie, walce o prawdę i wolność od moskiewskiego zniewolenia” – poinformowała Kosowska Rejonowa Administracja Państwowa. Wydanie „Suspilnyj korespondent” donosi, że w Czernihowie z grobu klasyka literatury ukraińskiej i szefa czernihowskiej „Proświty” Mychajła Kociubynskiego usunięto kolonialny znacznik – cytat rosyjskiego pisarza Aleksieja Pieszkowa, znanego jako Maksym Gorki. „Cytat tego nienawistnika

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 3strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

ze względu na jego nieco nieidealne zdrowie”. Serhij Pryłucki opowiada, że po ewakuacji z Buczy w 2022 roku zarejestrował się jako osoba podlegająca obowiązkowi wojskowemu w nowym miejscu zamieszkania (posiada również obywatelstwo Ukrainy) i od tego momentu oczekiwał, że kiedyś zostanie powołany. W dziecięcych internatach Ukrainy przebywa 25 620 dzieci. Poinformowała o tym ekspertka projektu Sekretariatu pełnomocnika Rady Najwyższej Ukrainy ds. praw człowieka Switłana Bereziwśka podczas dyskusji “Trasa rodziców o otwartym sercu”, przekazuje korespondent Ukrinformu. “Tutaj mówimy o prawdzie i doświadczeniu adopcji, które zazwyczaj pozostaje poza kadrem. W 2024 roku Ukraińcy adoptowali 1273 dzieci. To rekord w ciągu ostatnich pięciu lat. Będziemy mieć nadzieję, że w 2025 roku będzie ich jeszcze więcej” – oświadczyła Bereziwśka. Gazeta “Ukraina mołoda” (16.04.) pisze o prezentacji w Konotopie zbioru poezji Artema Dowhopołego – poległego żołnierza, absolwenta kolegium Uniwersytetu Państwowego w Sumach. “Stałyby się korzeniami” – tak nazywa się zbiór poety i żołnierza, który zginął 4 sierpnia 2022 r. w walkach o Bachmut. Opracowujący książkę Artem Zanora, oficer Gwardii Narodowej Ukrainy, najlepszy przyjaciel Artema Dowhopołego, zapoznał gości prezentacji z historią wydania zbioru. Szczególnie ważna dla wszystkich była obecność rodziców – Łarysy Mykołajiwny i Wałerija Borysowycza, którzy wychowali syna, którego głos wciąż żyje w jego wierszach, zaznacza gazeta. Ceny produktów w ukraińskim supermarkecie ATB w 2025 roku gwałtownie wzrosły w porównaniu z ich wartością zaledwie 4 lata temu, jeszcze przed pełnoskalową inwazją Federacji Rosyjskiej na Ukrainę, pisze TSN. Informują o tym Kontrakty.UA. W filmie na TikToku dwie klientki supermarketu znalazły katalog towarów ATB z 2021 roku i porównały wskazane w nim ceny z obecnymi. Kawa “Jacobs”, która w 2021 roku kosztowała 39,90 hrywien, teraz sprzedawana jest w cenie promocyjnej 149,90 hrywien. Konserwy “Makrela” sprzedawane są w supermarkecie za 94,40 hrywien, a wcześniej kosztowały 41,20, czyli 4 lata temu za te pieniądze można było kupić dwie takie puszki. Ser żółty “Tenero” teraz kosztuje 80,90 hrywien, a w 2021 roku jego cena wynosiła zaledwie 33,50 hrywien. Wcześniej lody można było kupić za 9,90 hrywien, a teraz – 35,90 hrywien. Wyroby makaronowe w 2021 roku kosztowały 22,30 hrywien, teraz – 55,50 hrywien. Zmieniły się ceny nie tylko produktów, ale także towarów towarzyszących, które sprzedawane są w supermarketach. Przygotował Ihor Zoc. Ogłoszenie. Ja, Sidiropuło Kateryna Mykołajiwna, zawiadamiam, że zagubione zaświadczenie rodziny wielodzietnej nr 008480 z dnia 06 listopada 2013 roku, wydane przez wydział ds. rodziny, młodzieży i sportu Pecherskiej rejonowej w m. Kijowie administracji państwowej, należy uznać za nieważne. pociągnięcie rosyjskich zbrodniarzy wojennych i kierownictwa FR do międzynarodowej odpowiedzialności karnej. Zapewnić skuteczne przywrócenie siły prawa międzynarodowego poprzez mechanizmy trybunałów, sankcji i pełnej odpowiedzialności prawnej za agresję. Porządek światowy nie może opierać się na ustępstwach wobec agresorów. Musi opierać się na sile prawa. Prawo musi chronić życie, wolność i sprawiedliwość. Jeśli prawo jest bezsilne, nastaje era przemocy. Wzywamy was: nie dopuśćcie do tego. Chrońcie świat prawem. Chrońcie Ukrainę – chrońcie świat. Z poważaniem – zasłużony prawnik Ukrainy Mykoła Hołomsza; zasłużony ekonomista Ukrainy, deputowany ludowy Ukrainy 3-4 kadencji Ludmyła Suprun; starszy pracownik naukowy Instytutu Państwa i Prawa im. M. W. Koreckiego Mykoła Siryj oraz inni

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 3strona oryginału ↗

Chrońcie świat prawem! Apel w imieniu znanych prawników Ukrainy do Kongresu USA, Senatu USA, Organizacji Narodów Zjednoczonych

Szanowni przedstawiciele wolnego świata! My, ukraińscy prawnicy, adwokaci, obrońcy praw człowieka i naukowcy, zwracamy się do Was z głębokim niepokojem i oburzeniem. W Ukrainie od ponad dziesięciu lat trwa agresja Federacji Rosyjskiej. Dziś ta agresja osiągnęła skalę ludobójstwa narodu ukraińskiego i etnobójstwa narodu ukraińskiego. Zbrodnie wojenne, zbrodnie przeciwko ludzkości, masowe morderstwa cywilów, przymusowa deportacja dzieci, systematyczne niszczenie dziedzictwa kulturowego – wszystko to dzieje się otwarcie i cynicznie. Jednocześnie stajemy się świadkami inicjatyw, które dążą do udobruchania agresora, zalegalizowania zaanektowanych terytoriów, usankcjonowania zbrodniczej agresji poprzez negocjacje na warunkach siły, a nie prawa. To nie są tylko błędy polityczne. To ciosy w fundamenty prawa międzynarodowego. Dziś zadajemy światu bezpośrednie pytanie: Roman PASTUCH, członek NSPU O tym, że obcojęzyczne imiona, nazwiska, nazwy własne, skrótowce nie podlegają tłumaczeniu, wiedzą nawet uczniowie, a tym bardziej dyplomowani naukowcy i specjaliści z wykształceniem uniwersyteckim. Tak jak wiedzą jedni i drudzy, że w języku ukraińskim należy odmieniać zarówno wyraz pospolity, jak i nazwę własną (toponim). Na przykład: urodził się w mieście Lwowie, przeprowadził się do miasta Kijowa, kąpał się w rzece Dnieprze, przebywał na górze Makówce, wspinał się na szczyt Howerlę itp. W praktyce jednak te zasady współczesnego ukraińskiego języka literackiego są wszędzie i zawsze lekceważone. Do wyliczenia faktów na potwierdzenie negatywnej tendencji nie wystarczyłoby nawet grubego zeszytu. Niestety, w tym swoistym wyścigu często przodują obciążeni naukowymi tytułami, stopniami i stanowiskami mężowie, w tym językoznawcy, a także dziennikarze, pisarze, blogerzy, politycy, politolodzy, komentatorzy i inni dyplomowani specjaliści. Są gotowi z pianą na ustach bronić swojej błędnej opinii, gdyż (zacytuję swój aforyzm): Łatwiej splunąć i złapać w locie, Niż przyznać się do błędu w swej istocie. Powiedzmy, moskiewskie skrótowce SSSR, GPU, OGPU, NKWD, MGB, MWD, KGB i inne oni z uporem godnym lepszej sprawy, bez cienia wątpliwości „ukrainizują”, „udomawiają”, „zmiękczają”, „wygładzają” itp., i nie ma na to rady. W rezultacie wychodzi tak, jakby to były nasze, ukraińskie struktury, a nie obce zbrodnicze moskiewskie resorty i urzędy z ich strukturami w tzw. republikach związkowych. Przez to SSSR u nich to wciąż SRSR, GPU – DPU, OGPU – ODPU, NKWD – NKWS, MGB – MDB, MWD – MWS, KGB – KDB, Krasnaja płoszczad – Czerwona płoszczad, Krasnaja armija – Czerwona armija. Odpowiednio nie było też pochodnych ukraińskich słów od wymienionych skrótowców: depeusznykiw, odepeusznykiw, enkawesiwciw, emdebis tiw, emwesiwciw, kadebistiw itp., a byli hepeusznyky, ohepeusznyky, enkawedysty, emhebisty, emwedysty, kahebisty. Przypomnę: właśnie pochodnymi słowami od moskiewskich, a nie sztucznie przetłumaczonych na język ukraiński skrótowców nazywano ich w narodzie. Czy nie jedynym wyjątkiem od reguły jest krwawa WCK lub pros Czyżby jurysprudencja w XXI wieku upadła na tyle, że nie jest w stanie obronić porządku światowego siłą prawa, a nie tylko milczącą zgodą na bezprawie? Czyżby prawo międzynarodowe nie miało już siły, by powstrzymać najeźdźców, a jedynie znosi odwrót za odwrotem? Czyżby akty, które gwarantowały suwerenność i bezpieczeństwo narodów – takie jak Memorandum Budapeszteńskie z 1994 roku – można było lekceważyć bezkarnie? Pod pretekstem „dążenia do pokoju” obecnie odbywa się demontaż międzynarodowo-prawnego systemu, dewaluacja tak fundamentalnych zasad, jak nienaruszalność granic, nietykalność suwerenności, odpowiedzialność za agresję. To nie jest tylko problem Ukrainy. To wyzwanie dla całego cywilizowanego świata. Jeśli dziś świat zgodzi się na aneksję i przemoc, jutro stanie się to nową normą w stosunkach międzynarodowych. Wzywamy Kongres USA, Senat USA, Organizację Narodów Zjednoczonych: Jasno i publicznie odrzucić wszelkie próby legalizacji agresji Federacji Rosyjskiej. Potwierdzić zasadę nienaruszalności integralności terytorialnej Ukrainy w granicach międzynarodowo uznanych z 1991 roku. Stanowczo wesprzeć pociągnięcie

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 3strona oryginału ↗

Początek tekstu może być niepełny — porównaj ze stroną oryginału

Nie tłumaczcie, lecz odmieniajcie!

to Czeka jako najświętsza poprzedniczka wszystkich nazw tej samej zbrodniczej instytucji – GPU, OGPU, NKWD, MGB, MDB, MWD, KGB. Drugim wyjątkiem można uznać bezpośrednią sprawczynię upadku ZSRR, tzw. GKCzP, chociaż podejmowano próby tłumaczenia także jej na kształt niezgrabnego DKNS. Ale coś u naszych mędrców od językoznawstwa i polityki nie zadziałało i przetłumaczone skróty NK oraz DKNS się nie przyjęły. Podobną praktykę obserwujemy także w pisowni po ukraińsku moskiewskich imion i nazwisk: Wasyl zamiast Wasilij, Kindrat zamiast Kondratij, Mykoła zamiast Nikolaj, Mychajło zamiast Michaił, Ołeksij zamiast Aleksiej, Serhij zamiast Siergiej, Hawryło zamiast Gawriił, Wira zamiast Wiera, Tetiana zamiast Tatjana, Paraskewija zamiast Proskowja itd., i nie ma im końca. Ukraińskie nazwiska Pawliw w ortografii pisano jako Pawłow, Petriw – jako Pietrow, Mykytyn – jako Nikitin, Mychajliw – jako Michajłow, Romaniw – jako Romanow itd. Przez bezczelność moskiewskich urzędników tysiące i tysiące Ukraińców automatycznie zamieniono w Moskali i musieli się z tym godzić, bo inaczej czekała ich Syberia. Od czasu do czasu wybuchają nowe dyskusje wokół tej kwestii. Zwolennicy tłumaczeń wysuwają przeważnie jeden i ten sam „żelazny argument”. Mianowicie, że obecnie tak się przyjęło i nie wolno odchodzić od ustalonej zasady. Ustalonej przez kogo? Przez historyczne tradycje języka ukraińskiego czy, wybaczcie ironię, przez poszczególnych przeprzekwalifikowanych lub niedoprzeszkolonych naukowców? Gdy obrońcom tłumaczeń wyczerpuje się kuszy zapas „dowodów” na ich obronę, zwolennicy nietłumaczenia pytają ich: czy potwierdzacie, że przykłady nierozumnej ukrainizacji skrótów, nazw własnych i imion zaczerpnięto z obcego nam języka rosyjskiego? Odpowiadają: to powszechnie wiadomo. A czy zgadzacie się, że znane z historii skróty SS, SA, SD, nazwy własne Wehrmacht, Abwehr, Reichstag i inne, imiona Wolfgang, Kurt, Fryderyk, Immanuel i inne funkcjonują w języku niemieckim; Siguranța, imię Michai i inne – w języku rumuńskim; Defensywa, imiona Jan, Adam i inne – w języku polskim; Intelligence Service, Foreign Office, Pentagon, imiona George, Charles, Joseph i inne – w języku angielskim; Jules, Émile i inne – w języku francuskim; Koloseum, imiona Giuseppe, Niccolò i inne – w języku włoskim; tabu – w języku polinezyjskim; weto – w języku łacińskim, i dalej – według „Słownika wyrazów obcych”? Oczywiście, jednym głosem się zgadzają, zaprzeczenie wyglądałoby śmiesznie. Pojawia się pytanie: dlaczego zatem uparci obrońcy tłumaczeń z języka moskiewskiego nie tłumaczą po ukraińsku zachodnioeuropejskich i innych skrótów, nazw własnych i imion? Mówią, że to absurd. W przeciwnym razie Charles Dickens powinien nazywać się Kyrylem Dickensem, George Byron – Herhijem lub Jurijem Byronem, Jules Verne – Juliuszem Vernem, Émile Zola – Omelianem Zolą, Joseph Conrad – Josypem Conradem, Giuseppe Garibaldi – Josypem Garibaldim itd. i tym podobnie. Nieprawdopodobne, antyhistoryczne, prawda? Idźmy dalej. Dla wielu niekrytycznych autorów publikacji i książek moskiewski rubel nadal funkcjonuje jako karbowaniec. Rzeczywiście, do 1917 r. i za czasów ZSRR wielu autorów posługiwało się właśnie tą „przetłumaczoną” nazwą jednostki pieniężnej i nawet pisało, jakoby T. Szewczenkę wykupiono z poddaństwa za 2,5 tysiąca karbowańców, a nie rubli. Problem tkwi w czym innym: ta sama praktyka obserwowana jest i teraz. Dziwne, jak to nasi nadgorliwi tłumacze nie wpadli na to, by po ukraińsku tłumaczyć amerykańskiego dolara, angielskiego funta szterlinga, izraelskiego szekla, chińskiego juana, japońskiego jena itp.? Kwintesencją powyższego mogą być „nieuczesane” inne aforystyczne wiersze autora niniejszej publikacji: Tłumacz rosyjskich skrótów, Imion i nazw, niech tam kto wariat, – To jak nie przeprzekwalifikowany despota, To niedoprzeszkolony nieszczęśnik. Tę nieco przydługą repliką „z przyczyny” można by rozwinąć w duży artykuł. Ale kto go przeczyta i wyciągnie właściwe wnioski na przyszłość w obecnym kryzysie prasy drukowanej? Jeszcze 17 listopada 2016 r. opublikowałem w czasopiśmie „Literaturna Ukraina” duży artykuł „Kropidłem nową chatę wymiatać” z podtytułami w tekście: „Ach, te „kadebiści” z „oesbebowcami”!”, „Próżne udomowienie”, „Rubel czy karbowaniec?”, „Toponimy się odmieniają”, „A lepiej spółdzielnia mieszkaniowa”, „Wyższe czy najwyższe?”, „Czym ty piec smaczniejszy od ciastka?”, „Dokąd wjedziemy pociągiem, który „następuje”?”, „Ukrainofobi”, poświęcony aktualnemu tematowi. Nie wiem jak wy, ale ja nie zauważyłem, by od tamtej pory cokolwiek się zmieniło na lepsze. Niestety, niestety, niestety... Prawda, pojawiają się już przebłyski. Niedawno w popularnym programie telewizyjnym humorystycznym po raz pierwszy za niepodległej Ukrainy usłyszałem poprawne wykonanie początkowego wersu pięknej pieśni do słów Michajła Staryckiego „Ночі яка, Господи, місячна, зоряна” zamiast przekręconego sowieckiego „Ніч яка місячна, зоряна, ясная”. Czyli jednak „rośniemy my, hej”? Obyśmy! Przy takim żółwim tempie, przy braku skutecznego ustawodawstwa, ciągłej kontroli i nieuchronnej odpowiedzialności za jego naruszanie, pewnie doczekamy się swojego „językowego Waszyngtona” nie wcześniej niż w przeddzień Sądu Ostatecznego.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 3strona oryginału ↗

Przyłączyły się do PCU

W ubiegłą niedzielę wspólnoty cerkwi Wniebowstąpienia Pańskiego i cerkwi Świętego Ducha w Baniliwie-Pidhirnym na Bukowinie wyraziły chęć przyłączenia się do PCU. Poinformowano o tym na stronie Bukowiński Dzwon PCU na Facebooku, cytując portal „Espreso. Zachód”. Otóż dwie prawosławne wspólnoty Baniliwa-Pidhirnego na swoich zebraniach zagłosowały za wystąpieniem z moskiewskiego patriarchatu. Wspólnoty cerkwi Wniebowstąpienia Pańskiego i cerkwi Świętego Ducha wyraziły chęć przyłączenia się do Prawosławnego Kościoła Ukrainy. Po zebraniach odbyła się modlitwa za Ukrainę oraz panichida za poległych na wojnie współwieśniaków. Informacja własna

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 4strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

nie przyjdzie nigdy tak, jak to błędnie wywnioskowano z litery Słowa. Bóg przyjdzie Błyskawicą Wielkiej Miłości, Wielkiej Energii, z Chmury jej naelektryzowania. Oto istota Powiedzianego u Daniela i Łukasza: oto przychodzi z chmur81. Z Mocą i chwałą wielką. Nie trzeba wielkiej pojemności, aby zrozumieć, jakiej to skali Zmiany. Trzeba tylko oderwać się od ziemskiego, nie myśleć o nim i nie mierzyć świata i Boga nim. To jest właśnie snem duchowego rozumu, snem ducha człowieka, snem nad przepaścią, snem jej przedzguby. Zmąceniem resztek umysłu od kłamstwa, pyłoinformacji i napromieniowań środkami technicznymi. Już ślepemu i szalonemu zrozumiałe jest, że nic z kazań ziemskich władz nie spełnia się i nie spełni; one grzeją uszy, a nie grzeją dusze – schlebiają uszom, a nie ratują naród. One takich połączeń słów nie znają, to na ile nie mają zamiarów robić tego?! One – każda! – myśli przeżyć sobie i pławić się do końca dni w ciepłych krajach na jachtach. One zapomniały zapytać Boga: jaki On przygotował im raj? I czy ogrzeją ich pieniądze TAM? Czy pomoże im ich bóg, któremu składali w ofierze kraje, narody, dzieci Boga. O, niedługa Jego cierpliwość! Czas, który i tak przeciągnął się od 93, 2014, może zakończyć się w każdej chwili. Bóg już ponad pół setki razy Go przenosił. Jedyny sposób, by zmniejszyć Gniew i Karę: uzgodnić siebie z Prawem Bożym, jak powiedziano wyżej. Zasługa samej Wiary – „ja i tak jestem wierzący” – nie jest przyjmowana do Rozpatrzenia. Bóg jest Prawem, a bezprawie – diabłem. Wszystko to, co obniża i wypacza Miłość w człowieku, jest diabłem w nim. Diabeł jako niska częstotliwość i wypaczona informacja. Bóg nie jest po prostu Miłością, a Miłością wyższego Energetycznego poziomu. Miłością jako Wielka Energia, jako Błyskawica Przyjścia82; jako oświecenie mózgu i myślenie strategemami, a nie mroczenie pyłem miłości do ziemskiego. Bóg w charakterze Miłości odrywa od niego i daje żyć wiecznością, czystym Życiem, Czystym Dobrem, co jest Wniebowstąpieniem. On po to właśnie Przyszedł. Wszyscy, którzy jeszcze zdążą się przemienić, przeżyją wszystko. Mocą wewnętrznego Życia w nich; Mocą sił Samego Boga; Mocą właściwej transformacji Jego Energii i kierunkiem Jego Sygnału. Wszyscy, którzy pokładali nadzieję w bogu pieniędzy i ochronie bunkrów, niech kradną więcej, zagarniają. Miejsca, dokąd je zniosą, staną się dla nich najgłębszymi i bez wyjścia grobami: portalem do tego, komu służyli i kogo czcili. Świat, przez nich przyuczony do futbolu i rechotu, jest na progu oceanu łez. Ale to jedyne, co otworzy mózg i duszę mu – do Boga. Kajajcie się i płaczcie, póki nie jest za późno. P. S. Początek przedstawienia się przeciągnął, ale nie zostało ono zdjęte z repertuaru. To show, w które nikt nie wierzy, ponieważ przyuczonym do pozytywu nie do przyjęcia jest co innego, obiecuje być najbardziej poruszającym i niezapomnianym. Aż do przywrócenia początku Mądrości, bojaźni Bożej. Wzrok, przyuczony widzieć małe, nie mieści wielkiego. To absolutna reakcja ziemskiego mózgu. Im mniej Miłości, tym więcej takiego postrzegania i rozumienia. Okno oznacza rozumienie. Małe – małe rozumienie, spóźnione uświadomienie: Wyjścia nie ma. Już niczego nie zmienić. Wąskie okno – zwężone postrzeganie świata. Mętne okno – zmącony rozum83. Przy braku Miłości mózg gaśnie, Ludzie szaleją od nienawiści. Takich przemów Boga przez sen jest teraz miliony. To oznaka przebudzenia duchowego mózgu. Nie czekajcie, że On przyjdzie Sam: To błędnie wywnioskowana z Litery Słowa idea. Bóg Przychodzi jako Sygnał. Impulsem Wielkiego Nadkosmicznego Człowieka – Boga. Stopniowo zwiększając Napięcie do zerwania stosunków, ustaleń, więzi. Zerwania relacji między bliskimi, narodami i kontynentami. Różnica energii, różnica doświadczeń, różnica w postrzeganiu świata obowiązkowo prowadzi do tego. Niewidzialna Siła, potężniejsza od supernowej, roznosi materialność. Zwiększenie Energii prowadzi do zwiększenia eskalacji. Zgorzknienie, wybuchy gniewu – nieodłączna część tego okresu. Wszystko zależy tylko od jego ekstrapolacji. Niskie na skokach Energii prowadzi do niskiego. Do agresji, nienawiści i polaryzacji. Do odczucia nieznośności życia. Do zaostrzenia wszystkich dawnych nieporozumień. Do przebudzenia wciśniętego w Karmę terytoriów. Do zamykania wszystkiego w całym Systemie. Do wybuchu wrogości między wszystkim. Do stopniowego Gniewu planety. To jest właśnie – wojna Boga i Artysty. Z rozniesieniem wszystkiego – w strzępy. ___________ 70 Malachiasza 4.5, 6. 71 Wyjścia 20.17. 72 Tamże. 73 Łukasza 12.49. 74 Kapłańska 24.20. 75 Łukasza 9.12-18. 76 Kapłańska 24.20. 77 Jana 6.9-13. 78 Nowa Biblia. 79 Nowa Biblia. 80 Łukasza 12.49, Ezechiela 1.4. 81 Daniela 7.13, Łukasza 21.27, Objawienie 1.7. 82 Mateusza 24.27. 83 Nowa Biblia. U wielu pracujący 1% neuronów mózgu. 12+28.03.2024 r.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 4strona oryginału ↗

Oryginał po ukraińsku · tłumaczenie jest aktualizowane

Художник і Бог

Євген ПАШКОВСЬКИЙ Закінчення. Початок у ч. 13—17 за 2025 р. Не май жадоби (ні до грошей, ні до статків, ні до їжі і пиття, ні до чогось іншого; одержимий жадобою не може ні про що думати, як тільки про гроші, статки, накопичення, він з відкритої руки, з принципу віддачі перетворюється в одну загребущість і паразитування; у Всесвіті є два принципи: віддачі і поглинання, відкритої і закритої руки, відкритості і закритості; через першу структуру Енергія Любові протікає, робить її функціональною і щасливою, поскільки в самій Енергії, в її реалізації і є Щастя; через другу не протікає, вона сама себе закрила, перетворюється в паразитарність і гине. Це Закон для всіх структур, галактик, сон цесистем, а не тільки людини. Коли в людстві надрозвинувся спо живатизм, грошолюбство, культ насолод, багато людей і народів перетворились в закритість. Це й позбавило їх до решти Енергії. У спробі відкрити їх, спасти хоч деяких, Бог дасть страждання і потрясіння, все те, що сприяє відкритості. Одержимий грошолюбством ніколи не може любити Істину, а в ній і Бога. Істина і Гроші, Гроші і Любов – протилежності. Взаємовиключні речі. Вибір “Гроші, а не Любов”, завжди не на користь Щастю. Спокусившись таким вибором, світ втратив Щастя в якості Енергії Любові Бога. І цим припинив собі життя. Любов, яка багатьом ні що, і є Життям, а не почуттів проявом. Єдиною життєдайною субстанцією вічності; Отцем, Тво рильністю Всього. Силою сил, яка і є Елохім, Ель ела, Аллах, Ілля. Нема Любові – нема життя. Той Ілля, якого ждали тисячоліттями70, означав Силу сил. Нема її – і нема життя. Відновленням подачі Любові відновляється життя. Любов і є Життя. Відсутність Любові автоматично запускає розпаді смерть. Від клітин до суспільства, від людини до цивілізації – один і той же процес. Наслідки жадоби і віддавання, закритості і відкритості – Смерть і Життя). Таке значення Заповіді не по бажай дому ближнього, жінки ближнього, землі ближнього71. Це духовний Смисл її. Небесний – ще глибший. Все Слово Бога, як і Закони Його, має небесний, духовний і буквальний Смисл. Що співвідносно душі, духу, тілу, От цю, Сину, Духу Святому, або Енергії, Інформації, Їх Аурі і Взаємодії в Єдиному Богові. Буква Слова без її енергетичного й духовного розуміння нежива. Тому Священні Писання багатьом не зрозумілі і вважаються марницею. Збірником переказом, ні чим у порівняні з прилизано, красиво написаними книгами людства. Книга Бога, записана різними авторами, створена Богом так у запобігання профанації, фальсифікації і використання з магічною і злочинною метою. Смисл дає взаємодію з Богом. Не май заздрості (не заздри ні славі, ні владі, ні красі, ні багатству, ні успіху й процвітанню, ні всьому іншому, що є у ближнього твого; у нього своє життя і своє щастя, у тебе своє; два життя і два щастя не можуть бути тотожними; щастя не залежить від володіння чимось чи кимось; щастя не є предметом чуттєвих задоволень; щастя є похідним одного – Енергії Любові; май Любов шляхом праведного життя і будь щасливим). Таке духовне значення Заповіді не побажай ні вола, ні осла, ні раба, ні рабині, ні всього, що є у ближнього твого72. Нерозуміння того, що Слово має закладений Богом Смисл, розділило уми людей з Богом і, зрештою, призвело до нечуваної деградації, знеструмлення, живої смерті. Зупинки розвитку і всіх позитивних процесів, скочення в енергетичну Долину, і запуску всіх негативних процесів по наростаючій; що і є Долиною смерті, станом армагедону. Ті, хто ждуть його як одну фізичну битву, не розуміють, що ця битва давно сталася в них самих. Не на користь них: вона програна ними брехні і Злу, сатані й дияволу, їхнім уловкам і хиб ностям земного, примітивного розуму. Не знаючи нічого від Істини, не живучи за внутрішнім звелінням Єдиного, вони не знають нічого від Бога, розірвали з Ним Заповіт, і не отримують Його Любові в якості Енергії. Стисло процес описаний Богом так: коли примножиться беззаконня, Любов багатьох охолоне: не стане Енергії73. Небесного Тепла. Енергокомпанія прийшла й обрізала Світло. Радійте: Бога нема, все позволено, завтра буде краще. Богодана Свобода, використана без внутрішнього Закону, не залишається без Уваги. Бог дає свободу дій в рамках Законів. Їх порушення понижує Енергію, зуб за зуб74; їх дотримання підвищує Енергію: примноження Хлібів75. Їх порушення потьмарює розуміння, око за око76. Їх дотримання, збільшенням Світла, прозріває розуміння. Нагодовує людину Дивом примноження Риби77. Риба духовно означає Істину. Велика Риба – велике узагальнення. Мала риба – частковості78. Для часів Кінця й переходу в нову еру, до загальновідомих десяти, знаючи нові залежності і вкрай низький рівень Любові, Бог додав ще Дві79: Не май любові до земного (до красот світу, подорожей, рибалок, полювань, як реальних, так і віртуальних, до машин, дач, палаців, квартир, до всього, що складає земне) Не май любові до плотського (до їжі, питва, до чуттєвих на солод, надмірних родинних стосунків, надмірної любові до тва Минулого тижня в Бібліотеці імені Степана Васильченка для дітей відбулась зустріч учнів восьмого та сьомого класів спеціалізованої школи № 139 з поглибленим вивченням математики з українським прозаїком, поетом, публіцистом та перекладачем Сергієм Чирковим. Сергій Миколайович майже двадцять років очолював журнал для підлітків “Однокласник”, понад десять років був засновником, видавцем і незмінним керівником журналів “Лель” і “Лель ревю”. Письменник розповів присутнім про свій літературний шлях, ознайомив зі своїми творами та презентував одну зі своїх останніх книг “Фігня”. Так називається книжка, написана на межі паперового і електронного жанрів, дуже цікавий формат. Учні готувались до зустрічі, заздалегідь прочитавши твір. Першою читачкою повісті “Фігня” стала Таня Мамітько, вона отримала від автора книжку з автографом. Пану Сергію було ці рин, своїх близьких і, в цілому, всього, що з плоті) як перше, так і друге, спрямовує Енергію не на розумовий розвиток і відновлення зв’язку з Богом і, таким робом, животворення Ним, а на насолоди плотським і земним, і подальше знеструмлення себе; все, що не розвивається або заважає розвитку інших, жорстко вибраковується. Все, через що не протікає Енергія, засихає. Бог всушує безплідну смоківницю за відмову приносити плоди Добра, робити Добро Ближнім Бога, а не тільки собі своєму. В стані любові до земного й плотського людина нездала робити Добро Великому, ближньому – країні, Церкві, Божим добрим людям – і приносити Користь Богові. У кожного вона своя. Принесення користі Богу є суттю Першої Заповіді – пріоритетності Бога. Хто думає, що любив Бога, а Користі не приносив, лжець і сатана. Як і той, хто ніякого Бога не любив. Пек люга вготована обом. Навіть, якщо людей в світі залишиться десяток, Бог навчить їх Страху Божому і шанобі Його. І зних, а не з покручів і богонена висників, сотворить Божий світ, нову цивілізацію. Кому ще не дійшло, що планетарні події і є Його Пришестям у вигляді Сигналу, збільшення Енергоінформації, кому ще не дійшло, що це і є земним Страшним Судом, Поверненням Бога на Землю, подумайте про своїх близьких, про всих і все, що ви любите – це Всьому Кінець. Усим їм. Якщо Ви не покаєтесь. Вже позавтрім Бог запустить процеси, проти яких війна – менше нічого. Зникатимуть континенти, планета зсередини ви бухатиме і йтиме в рознос. Сила Бога, яка в трильйони трильйонів раз сильніша Всесвіту, прийшла на Землю. Це той Вогонь, який Він приніс колись і так бажав, щоб він розгорівся80. Це Надмо гуть, якою буде перечищено все: від віруса до людства, від планети до сонцесистеми щонайменше. Атом Земля, яким він і є у Бога, назавжди пройметься страхом Бога і шаною Його. Ненавчених і богобезбоязних не залишиться. Бог не прийде вдруге в Тілі, як це хибно тлумачиться Церквами. Ця помилка і призвела до безлічі бід, нерозкаяння й неслуху Бога, що є самим страшним гріхом. Бог не
Strona · s. 4strona oryginału ↗

Początek tekstu może być niepełny — porównaj ze stroną oryginału

„Bzdura” w kijowskiej szkole nr 139

ciekawie było usłyszeć opinię czytelników o jego książce. I doszło do dialogu. Nie pominięto zbioru wierszy „Ja – ten, kto skamieniał”. W tym zbiorze zapisano pierwsze miesiące krwawej inwazji wojsk rosyjskiej federacji na Ukrainę. Według uczestników spotkania atmosfera była ciepła i serdeczna, w Sergij Czyrkow z uczniami w bibliotece, bo Sergija Czyrkowa zawsze ciekawie słuchać. O tym, między innymi, powiedziała kierowniczka biblioteki Iryna Plakina. Książki autora są w bibliotece – wszystkie z autografem i najlepszymi życzeniami dla czytelników! Informacja własna

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 5strona oryginału ↗

Epizod z biografii filmu „Studnia dla spragnionych”

Leonid MUŻUK Scenariusz filmu fabularnego „Studnia dla spragnionych” Iwana Dracza został początkowo opublikowany w czasopiśmie literackim „Witchyzna”. Stało się to jeszcze przed pojawieniem się samego filmu, który na podstawie tego oryginalnego scenariusza nakręcił Jurij Illenko. Jak wiadomo, przez wiele lat film przeleżał na tak zwanej „półce filmów zakazanych” (na „partyjne” żądanie film ten w rzeczywistości podlegał całkowitemu zniszczeniu). Kinematograficzna biografia „Studni dla spragnionych” jest nad wyraz dramatyczna i nasycona ostrymi konfliktami. Długotrwałe prześladowanie tego dzieła to szczególna karta kolonialnego okresu ukraińskiego kina. Ów historyczny zakaz był aż nadto wymowny. Totalitarna władza systemowo prześladowała tych ukraińskich twórców filmowych, których dzieła wyraźnie wyróżniały się narodową odrębnością kultury kinematograficznej. Mechanizm zakazu pokazywania ukraińskich filmów (z późniejszą likwidacją wszystkich wyjściowych materiałów filmowych) stosowano jako uprzedzony środek karny wobec najjaśniejszych dzieł „ukraińskiego kina poetyckiego”. Ówczesny reżim rządzący usunął z publicznego procesu kulturalnego ten nowatorski film Iwana Dracza i Jurija Illenki, aby w ukraińskiej kulturze nie utrwalał się jej samodzielny składnik narodowy. Warto zaznaczyć, że obaj twórcy wielokrotnie doświadczali „partyjno-sowieckiej” zemsty za naruszenie formalnych kanonów ideowych tak zwanego „metody socrealizmu”, skierowanej na ideowe wsparcie polityki kolonialnej, która panowała w ówczesnym imperium moskiewskim. Jednak skazany na zniszczenie film „Studnia dla spragnionych”, wbrew brutalnym żądaniom miejscowych pachołków moskiewskiego reżimu totalitarnego, Jurij Illenko uratował. I nie był to po prostu jakiś szczęśliwy fakt przypadkowego ocalenia, lecz bardzo skomplikowana, nad wyraz ryzykowna i pełna poświęcenia walka reżysera o życie swojego dzieła. Nie ma obecnie żadnego znanego filmowca, który nie zgłębiałby w swoim czasie struktury obrazowej tego filmu. Wszystkie pokolenia młodych filmowców, zachwycając się reżyserską pomysłowością Jurija Illenki, studiowały i studiują unikalny arsenał artystyczny jego oryginalnych wynalazków kinematograficznych, zastosowanych w tym filmie. I dziwią się artystycznej niepowtarzalności filmowych obrazów artystycznych. Duchowo wzbogacają się poruszającymi metaforami filmowymi i symbolami, którymi gęsto wypełnione jest to dzieło. Uratowany przez reżysera film i teraz kontynuuje w pewien sposób wypełnianie swojej twórczej misji dla ukraińskiego społeczeństwa. W biografii tego dzieła zdarzyło się jedno niezwykle ciekawe wydarzenie, które miało miejsce, rzecz jasna, nieprzypadkowo. A działo się to w konkretnym historycznym dniu – w dniu obchodów siedemdziesiątej rocznicy urodzin Iwana Dracza. Mowa tu zatem o fakcie historycznym, dotąd nieprzedstawionym w należyty sposób jako epizod dokumentalny naszej historii, który w istocie jest najjaśniejszym momentem historycznym, w którym publicznie i nad wyraz wymownie ujawniły się charaktery obu wielkich ukraińskich mistrzów kina, połączonych jedną sprawą kinematograficzną. Z tego faktu, wreszcie, wyłania się dla nas namacalny przykład wielkiej ludzkiej przyjaźni i prawdziwych relacji twórczych między scenarzystą a reżyserem. A Iwan Dracz z Jurijem Illenką nie tylko się przyjaźnili. I aby zrozumieć istotę ich relacji, proponuję wyobrazić sobie niepowtarzalne w swojej szczerości i pod względem reżyserii scenicznej widowisko, którego świadkiem byłem w tamtym niezapomnianym historycznym momencie. Na siedemdziesięciolecie Iwana Dracza przyszło mi organizować w Domu Kina wieczór autorski. Wydarzenie, biorąc pod uwagę biografię jubilata (poety, scenarzysty i działacza społecznego), wymagało niemałych wysiłków organizacyjnych i przemyślanej reżyserii zorganizowanej „imprezy masowej”. Na głównej liście szanowanych przez jubilata ukraińskich artystów, oczywiście, na pierwszym miejscu był Jurij Illenko. Iwan Dracz sam do niego zadzwonił i zaproponował, aby podzielił się swoimi wspomnieniami z pracy nad ich wspólnym filmem. Zatem wstępnie uzgodniona z jubilatem, a potem zgodnie z jego życzeniami i dzięki, co prawda, niemałym wysiłkom fizycznym filmowych plastyków starannie udekorowana scena, zaledwie na pół godziny przed rozpoczęciem tego wydarzenia doznała najistotniejszego uzupełnienia. Namalowany na białym płótnie złotymi farbami gigantyczny słonecznik – symbol twórczości poetyckiej Iwana Dracza („Słonecznik” – jego pierwsza książka) – znalazł się na drugim planie. Natomiast, nieco na lewo od środka sceny, jako akcent znaczeniowy, pyszniła się już „nowa dekoracja” – prawdziwa wiejska studnia z wygiętym korbą żurawiem. Ta żelazna korba sterczała w okrągłym cembrowinie studziennej, owiniętej również prawdziwym łańcuchem studziennym z przyczepionym do niego niemałym wiadrem do wyciągania wody ze studni. Jurij Illenko własnoręcznie to wszystko zmontował. Wystawił wtedy na głównej scenie kinematograficznej Ukrainy nie tylko prawdziwą, ale i legendarną historyczną ukraińską studnię. A było to tak. Najpierw pojechał na prawobrzeżną Czerkaszczyznę. Odnalazł lokację plenerową, gdzie kręcono jego słynny film. I choć droga była daleka, ale studni, którą kiedyś filmował, tam już w całości nie znalazł... Opowiedział mi później, że całkowicie spróchniały cembrowiny. Dlatego pojechał starą „Mazdą” na prawy brzeg rodzinnej Czerkaszczyzny. Pojechał tam, gdzie ponad półtora wieku stała stara studnia i żywiła wodą wszystkich spragnionych... Z tej studni i on sam pił wodę. Bo pojechał do swojej posiadłości, gdzie mieszkał latem i gdzie wykuwał większość zamysłów dla swoich filmów. Jego posiadłość przylegała sadem do rozległego terenu, na którym kiedyś rejonu rówieńskiego obwodu rówieńskiego; Witalina Jaszczuk, uczennica 6 klasy filii Pilnooleksynieckiej placówki wspierającej Liceum nr 2 w Gródku Rady Miejskiej w Gródku obwodu chmielnickiego; Sołomija Łytwyn, uczennica 10 klasy Liceum w Kniahynynku Rady Obwodowej w Wołyniu. W nominacji „Poezja” zwyciężyli: Demian Kowalow, uczeń 4 klasy Liceum nr 1 w Osterze Rady Miejskiej w Osterze obwodu czernihowskiego; Mychajło Udowyczenko, uczeń 6 klasy Liceum nr 1 Rady Miejskiej w Ochtyrce obwodu sumskiego; Ksenija Bihus, uczennica Iwan Dracz miał majątek Maksymowicza (pierwszego rektora Uniwersytetu Kijowskiego). Illenko często chwalił się geografią swojej posiadłości, która ściśle przylegała do dawnego terytorium jego znanego historycznego sąsiada. Kiedy mowa schodziła na „niezamuloną” starą studnię, z której pił wodę Taras Szewczenko, gdy przyjeżdżał do Maksymowicza, to Illenko bez żadnych żartów i bardzo stanowczo konstatował, że i jemu, Illence, również przypadła możliwość picia wody z tej historycznej studni. Bo, jakoby, jak mogło być inaczej, skoro ta studnia znajduje się przy jego ogródku... Więc na ten jubileuszowy wieczór twórczy Jurij Illenko sam zdemontował całą górną (otwartą nad ziemią) część „historycznej” studni. Umieścił na dachu swojego samochodu cembrowinę studzienną i resztę detali, włącznie z zadartym do góry łukiem korby, i popędził o świcie do Kijowa. Dostarczył ją na czas i zamontował na pierwszym planie stołecznej sceny kinematograficznej. Tak studnia zajęła tam główne miejsce i, jak się potem okazało, odegrała tam dla tego jubileuszowego wydarzenia swoją kluczową rolę. Ten wieczór moi operatorzy w całości nagrali na DVC PRO. Ta taśma magnetyczna, przy długotrwałym (archiwalnym) jej przechowywaniu, ma niestety zdolność do utraty jakości obrazu. Niektóre fragmenty wieczoru włączyłem do mojego autorskiego programu „Kino i czas”, jednak w całości jako dzieło ekranowe tego wydarzenia nie udało się ukazać. Gospodarka kraju w tym okresie wyraźnie podupadła, a na produkcję filmową nie wystarczało nawet minimalnych zasobów, aby zmontować i udźwiękowić pełnowartościowy film dokumentalny. A było na tym wieczorze tak, że wyszedłszy na scenę, Illenko już z niej nie zszedł do finału wieczoru. Kolejka gotowych do wystąpienia mówców ostatecznie utknęła i nikt z nich już nawet nie silił się, by wejść na scenę. Bo Illenko natchnienie opowiadał o „Studni dla spragnionych”. Wszyscy byli oczarowani. Nikt wtedy nie odczuł, jak minął czas wieczoru. Co prawda, sam Dracz kilka razy prosił: uczennica 10 klasy Boryspolskiego Liceum Akademickiego imienia Anatolija Fedorczuka Boryspolskiej Rady Miejskiej obwodu kijowskiego. „Ten konkurs to nie tylko Iwan Franko. To siła ukraińskiego ducha. O dzieciach, które się nie złamały, a wręcz przeciwnie – przekuły swoje przeżycia w poezję, prozę i ilustracje. W tym roku najwięcej jest utworów o wojnie, o marzeniach, o wolności. Dzieci reagują na współczesność bardzo subtelnie i szczerze. I ten konkurs jest dowodem na to, że ukraińska kultura ma przyszłość” – podkreśliła koordynatorka konkursu Olha Nyznyk. „Jurku! Daj możliwość jeszcze komuś coś powiedzieć!”. Była nawet chwila, kiedy Iwan Fedorowycz padł na kolana przed Illenką, błagając: „Ja cię ostatni raz proszę!”. Ale i ten żart nie przekonał Illenki, bo widział, jak społeczność kinematograficzna z zachwytem przyjmowała wszystko, co mówił. Na drugi dzień Jurij Illenko tę studnię odwiózł i postawił tam, gdzie stała. Kiedy zaś ciężka choroba złamała go tak, że poczuł swoją ostatnią chwilę, poprosił obu synów, aby postawili go na nogi, by mógł umrzeć stojąc. Tak też się stało... Synowie spełnili jego wolę: stał wtedy w izbie swojego domu – i widział w swoim oknie swoją studnię... Czterdziestego dnia po tym, jak Jurij Illenko odszedł do lepszego świata, nagrałem z Iwanem Draczem dla autorskiego programu telewizyjnego „Kino i czas” 30-minutowe wspomnienie – zarówno o Juriju Herasymowyczu, jak i o ich wspólnej z Iwanem Fedorowyczem „Studni...”. Scenariuszowy zaś aspekt w historii tego filmu jest zbyt zagadkowy. I aby wyjaśnić dlaczego, przytoczę myśl Iwana Dracza, wyrażoną przez niego w tym już teraz również historycznym wspomnieniu, które nagrałem dla telewizji: „Illenko nakręcił film tak, jak chciał... Bo właśnie tak zobaczył mój scenariusz. Ale ja takiego niby nie pisałem. Kiedy Illenkę krzyżowano za ten film, ja słowa nie uroniłem, że mój scenariusz jest inny. Gdybym powiedział, że to nie mój scenariusz, to Illenkę by wsadzili. Nie mogłem tego powiedzieć...”. Odszedł do lepszego świata i niezapomniany Iwan Dracz. A zrehabilitowany film jednak żyje. Bogaty język filmowy „Studni dla spragnionych” studiują wszyscy młodzi filmowcy. Co więc kryje się za tym historycznym faktem i wszystkim tym, co zjawisko wyłożyłem tutaj? Jeśli krótko, to jest to przede wszystkim głęboka tajemnica technologii tworzenia obrazu filmowego. To subiektywne przekodowanie przez reżysera artystycznej treści tekstu literackiego, napisanego przez scenarzystę. To ekwiwalentne przeniesienie siły obrazu artystycznego, stworzonego słowem, na język ekranowy kina. Ja czasami czytam w starym czasopiśmie „Witchyzna” tekst tego scenariusza Iwana Dracza. I za każdym razem widzę tam wszystko to, co Jurij Illenko postawił w filmie, subiektywnie przekodowując tę nowelę filmową, nie najmniej znaczący przykład ukraińskiego kina poetyckiego. Poetycki składnik talentu Iwana Dracza zaznaczył się na dramaturgii i innych filmów, stworzonych przy jego scenariuszowym udziale. Ale to już znacznie szerszy i również znaczący historyczny aspekt kunsztu scenariuszowego w ścisłym jego powiązaniu z działalnością reżyserską. Międzynarodowa Fundacja Iwana Franki wyraża szczere podziękowania sponsorom konkursu: przewodniczącej Zarządu Lwowskiego Towarzystwa w Kijowie Tamarze Smowżenko, SA „Europejski Bank Przemysłowy” oraz przewodniczącemu Rady Nadzorczej banku Witalijowi Romanczukewyczowi, a także Organizacji Charytatywnej „Serca jedności” i jej dyrektorowi Mykole WirioWkinowi. Organizatorzy szczerze dziękują również Siłom Zbrojnym Ukrainy, dzięki którym mamy możliwość wspierać dziecięcą twórczość nawet podczas wojny. Inf. wł.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 5strona oryginału ↗

„Ścieżkami Kamieniara”

Zakończył się Ogólnoukraiński uczniowski konkurs literacko-artystyczny „Ścieżkami Kamieniara” – zakrojona na szeroką skalę inicjatywa, która w tym roku zgromadziła 2271 uczestników ze wszystkich zakątków Ukrainy oraz z zagranicy. W centrum uwagi znalazła się twórczość Iwana Franki oraz jej współczesna reinterpretacja oczami dzieci. Konkurs przeprowadzono w trzech kategoriach: „Proza”, „Poezja” oraz „Najlepsza ilustracja do utworu Iwana Franki”, a uczestnicy rywalizowali w trzech grupach wiekowych: 6–9, 10–13 oraz 14–16 lat. W kategorii „Najlepsza ilustracja do utworu Iwana Franki” zwyciężyli: Lubow Piskun, uczennica 4 klasy liceum „Perspektywa” rady osiedlowej Troickiego w obwodzie ługańskim; Jarosława Bażan, uczennica 7 klasy zakładu komunalnego „Orilski liceum” rady miejskiej Łozowej w obwodzie charkowskim; Sofja Basowa, uczennica 11 klasy Charkowskiego prywatnego akademickiego liceum plastycznego w obwodzie charkowskim. W kategorii „Proza” zwyciężyli: Andrij Antykało, uczeń 4 klasy liceum w Karpyliwce rady osiedlowej Klesowa w rejonie sarneńskim

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 6strona oryginału ↗

Wybitnej badaczce dawno-ukraińskiego pogaństwa Halynie Łozko Weles – dawno-ukraiński bóg pogańskiej poezji

Jurij MOSENKIS, zasłużony działacz sztuki Ukrainy, doktor nauk filologicznych. Szamańskie bóstwo – słowiański Odyn. Dawno-słowiańskie tradycje znają imię tego bóstwa w dwóch formach – Weles i Wołos (jak welet i wołot, Welyń i Wołyń). Imię Welesa można porównywać z wielkyj i welity (jak Bojan z bajaty), wił (win skotij boh – bóg bydła), wołos i wołochatyj (o zwierzętach), wołchw, indoeuropejskimi korzeniami wel+ “widzieć” (stąd dawno-germańska kapłanka-prorokini Weleda i dawno-irlandzcy poeci-prorocy filidzi) i wel+ “świat pozagrobowy” (stąd dawno-germański pogański raj dla poległych wojowników Wal+halla). Z imieniem Welesa spokrewniają także imię dawno-germańskiej prorokini völvy (wariant wala). Imię bóstwa mogło magicznie kojarzyć się z różnymi paralelnymi znaczeniami jednocześnie. Tak, dawna nazwa gwiazd Plejad Wołosyni od Wołos (jak w Nowogrodzie wzgórze Peryń od Perun) wskazuje na gwiazdozbiór Byka (którego częścią są Plejady) jako na Woła i Wołosa. Według słów Jurija Pysarenki, “Wołos przeszedł ewolucję od boga pierwotnych myśliwych do bóstwa hodowców i rolników”. Jeśli postawiona przez Włodzimierza cerkiew świętego Wasyla (niebiańskiego patrona Włodzimierza-Wasyla) zbudowana jest na miejscu pogańskiego idola, to może chodzić o Welesa. Przy tym z imieniem Welesa mogły kojarzyć się oba imiona księcia – i pogańskie (Wołodymyr – władza – wołost – welity – Weles+Wołos), i chrześcijańskie (Wasyl – Weles). Weles musiał magicznie kojarzyć się z w lisi “w lesie”, podczas gdy lesh (przymiotnik, dosłownie “leśny”) “leszy” z Welesh “Welesowy”. Oczywiście, i wołswy “wołchwy” utworzono od przymiotnika Wołosowy (wtedy liczba pojedyncza pochodzi od mnogiej), jak chorosh “dobry” od Xorsh “Chorsowy”. Jest przypuszczenie, że wołchwowie pierwotnie byli kapłanami właśnie Welesa. Weles – szamańskie bóstwo. Kateryna CZABAN, dyrektorka Chmielnickiej Obwodowej Uniwersalnej Biblioteki Naukowej. Z okazji Światowego Dnia Książki i Praw Autorskich przez dwa dni tętniło życiem XIX obwodowe forum “Książkowa wiosna na Chmielniczyźnie”, które połączyło tych, którzy tworzą książkę, są przychylni jej wydawaniu, rozpowszechnianiu, promocji, czytelników i miłośników ukraińskiego słowa. Wydarzenia odbywały się w bibliotekach i muzeach centrum obwodowego, terytorialnych wspólnotach Chmielniczyzny. Podczas twórczych spotkań, dyskusji, uroczystych posiedzeń, imprez literackich, prezentacji książek, questów, wieczorów poezji odwiedzającym przedstawiono bogatą paletę książki Chmielniczyzny: naukowej, popularnej, artystycznej. Program objął 22 wydarzenia dla różnej czytelniczej publiczności, jej upodobań i gustów. Otworzyło się forum w Chmielnickiej Obwodowej Uniwersalnej Bibliotece Naukowej okrągłym stołem na temat: “Uzupełnianie zbiorów bibliotek w warunkach wyzwań teraźniejszości”. Do dyskusji zostały wniesione pytania wydawania książek podolskich autorów w warunkach wyzwań wojny, jej obecności na półkach bibliotek, wsparcia wydawnictw z państwowego i. W czeskiej kolędzie w zapisie XV w. są słowa Vele, vele, dubec stoji prostred dvora (gdzie imię Welesa dwukrotnie powtórzone w wołaczu). Tutaj Weles związany jest z dębem – porównajmy Sołowija Rozbójnika (którego imię anagramatycznie wiążą z imieniem Welesa) na siedmiu lub dziewięciu dębach, Diwa “Słowa” wrchu drewa; w naszej rekonstrukcji *Weles klyczet wrchu drewese, Welyt ciuty zemli ciuż. Zacytowane wersy – przykład takiego miejsca “Słowa o wyprawie Igora”, gdzie imię pogańskiego boga usunięte przez redaktora. Inne dwa przykłady (w naszej rekonstrukcji): *Swniesiesia huła na chwału, Tresnusia wołost na wolu, Wrżesia Weles na zemlu; *Aże i Welesia dusza W kniaże telese suszcza…. Bóg-wąż – słowiański Hermes. W poszukiwaniach w innych indoeuropejskich tradycjach mitologicznych postaci, bliskich Welesowi, należy zwrócić uwagę na dawno-greckiego Hermesa. Ten bóg związany jest z: a) duszami i światem pozagrobowym (przewodnik dusz zmarłych – “Odyseja” 24.1–14), b) handlem (patron podróżników i kupców – Diodor Sycylijski 5.75; jeden z jego epitetów – Ktaros “Zyskowny”), c) bydłem (kradnie Apollinowi stado krów), d) muzyką (twórca wielu instrumentów muzycznych i grający na nich), sztuką oratorską (Lukian “Dialogi bogów” 24; epitet Logios – “Słowny”). Te same cechy ma i Weles, związany z duszami (bałtyckie paralele), handlem (rola w umowach Rusi z Bizancjum), bydłem (skotij boh) oraz sztuką słowną (przodek-patron śpiewaka Bojana). Imiona obu bogów można wywieść z nazw robaka jako uosobienia podziemnego świata (mitologicznie tożsamego z wężem): Hermesa z korzenia werm+ (stąd angielskie worm “robak”), Welesa z korzenia wel+ “kręcić się” (stąd greckie helmins “robak”). Przemiana Wołcha (wariant Welesa) w mrówkę w bylinie, którą uważają za najbardziej archaiczną i związaną z rodowym myśliwskim bytem, wskazuje na wariacje indoeuropejskiego korzenia werm+ “robak” – merw+ “mrówka”. Najbliższe odpowiedniki słowiańskiego Welesa – litewski velnias, velinas, łotewski velns, vels. W języku litewskim vele “dusza”, veles “cienie zmarłych” (porównajmy o duszy w “Słowie”). Bałtycki Wels-Welnias pasie dusze zmarłych – ostatnie w łotewskim obrzędowym folklorze związane są z krowami (szczegółowiej w badaniach Jurija Pysarenki). Związek magicznego słowa i muzyki z obrazem świata pozagrobowego ma paralele w innych mitologicznych tradycjach – porównajmy nie tylko podróże w inny świat dawno-skandynawskiego boga-szamana Odyna, trackiego (znanego z dawno-greckiej mitologii) czarodziejskiego śpiewaka Orfeusza, fińskiego śpiewaka-szamana Väinämöinena, ale i grę bylinowego Sadki na gęślach w podwodnym królestwie. Praindoeuropejskie korzenie Welesa. Weles – nie tylko prasłowiańskie, ale i praindoeuropejskie bóstwo. Najbliższe jego paralele – w bałtyckiej i dawno-indyjskiej mitologii. Litewski Velnias – najpopularniejsza postać bajek, a także zagadek i przysłów. Włada zwierzętami, a nawet tworzy je, przemienia się w drzewo, węża, inne zwierzęta, czasem sam ma rogi i kopyta, związany z wodą (zatarasowuje rzeki), muzyką i tańcami. Kradnie bydło Perkunasowi, który razi go piorunami i odzyskuje bydło. Podobny obraz ma i łotewski Velns, znana jest i prostsza bałtycka forma tego imienia Vels. Oczywiste paralele z Welesem jako bogiem bydła i patronem śpiewaka-gęślarza Bojana. Ale jeszcze bliższe paralele – w imionach i obrazach dawno-indyjskich braci-demonów Vala i Vritra – pierwszy ukrywa krowy, ukradzione gromowładnemu Indrze, drugi zatarasowuje wody. Pozasłowiańskie paralele zaświadczają pierwotność formy Weles, a nie Wołos. Kojarzenie z włosem (porównajmy mitologiczny obraz niebezpiecznego mieszkańca rzek – “żywego włosa”) i patronem bydła świętym Błażejem musi być późniejsze. Perun (idol na Starym Kijowie) i Weles (idol na dole na Podolu) to postacie wspólnoindoeuropejskiego „mitu podstawowego” o pojedynku gromowładcy i węża. Ślady ich przeciwstawienia można znaleźć w legendzie o śmierci Olega od węża (w czaszce konia – jak szaman Odyn na koniu) oraz w bylinach o Dobryni, który zwycięża węża w Poczajnie, oraz o Wołdze-wojowniku i Mikule-rolniku. U dawnych Skandynawów są to szaman Odyn i wojownik Thor. Te pary odpowiadają dwóm warstwom indoeuropejskiej elity – kapłanom i wojownikom, przy czym ci pierwsi byli wyżsi (jak staroindyjscy bramini w porównaniu z kszatrijami, chociaż do tych ostatnich należeli nawet królowie). Pojedynek bohatera ze wężem w ukraińskich bajkach może odzwierciedlać ten sam „mit podstawowy” Indoeuropejczyków o pojedynku gromowładcy i węża. Szczególnie bliski Welesowi jest bylinowy wąż w rzece Poczaj (kijowskiej Poczajnie), którego pokonuje Dobrynia (którego imię włączone jest do magicznej formuły dobr domb „dobry dąb” i który przeciwstawiony jest Welesowi, jak Wernydub – Krutywusowi). Można przypuszczać korelację z obrazem Welesa także Żmija i Koszczeja. Wtedy Jagę (której imię oznacza „węża”) można uważać za żeńską wersję tego samego Welesa lub powiązać z Mokoszą (boginią przędzenia, czyli losu i śmierci). Wtedy główny bohater (często na koniu) – to jednoznacznie Perun. Ustalenie paraleli dawnych ukraińskich obrazów mitologii pogańskiej i baśni pozwala obalić wyobrażenie o odmienności pogaństwa w różnych źródłach. W ten sposób Welesa w jawnej lub ukrytej formie znajdujemy i w kronikach, i w tekstach cerkiewnych, i w bylinach, i w baśniach, i w „Słowie o wyprawie Igora”. Taka różnorodna reprezentacja poświadcza wielką wagę Welesa w pogańskiej kulturze duchowej Rusi Kijowskiej. Odbyło się podsumowanie obwodowej ankiety „Najlepsza książka Chmielnicczyzny”, w której wzięło udział około 900 czytelników bibliotek obwodu. Dyplomami Departamentu działalności informacyjnej, kultury, narodowości i religii Chmielnickiej Obwodowej Administracji Państwowej wyróżniono wydanie „Silni duchem: historie saperów wojny rosyjsko-ukraińskiej” (opracowanie: Olha Poworoźniuk, Ołeh Rarycki) w nominacji „Wydanie naukowe i popularnonaukowe”. W nominacji „Wydanie informacyjne” – informator o kierownikach bibliotek dla dzieci w obwodzie „Natchnieni miłością dla dzieci” Chmielnickiej Obwodowej Biblioteki dla Dzieci im. T. H. Szewczenki. W nominacji „Wydanie literacko-artystyczne” – poetycko-pieśniarska antologia Chmielnicczyzny „Nasze słowo – broń!”. Zbiór wydano kosztem żołnierza Sił Zbrojnych Ukrainy Jurija Konstantynowskiego. Podczas forum zaprezentowano katalog adnotowany „Książka Chmielnicczyzny – 2024”. To wydanie informuje o książkach krajoznawczych, które wpłynęły do zbiorów Chmielnickiej Obwodowej Uniwersalnej Biblioteki Naukowej w 2024 roku. Katalog przygotowano w celu zapewnienia szerokiemu kręgowi społeczeństwa informacji o działalności wydawniczej na Chmielnicczyźnie, asortymencie podolskiej książki i jej autorach. Forum zakończyło się podsumowaniem obwodowej ankiety i rankingu „Najlepsza książka Chmielnicczyzny – 2024”, a także wręczeniem dyplomów zwycięzcom. Ogółem forum „Książkowa wiosna na Chmielnicczyźnie” odwiedziło ponad 1500 czytelników. Do zbiorów Chmielnickiej Obwodowej Uniwersalnej Biblioteki Naukowej podarowano 83 egzemplarze książek.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 6strona oryginału ↗

Początek tekstu może być niepełny — porównaj ze stroną oryginału

„Książkowa wiosna na Chmielniczczyźnie”

budżetów lokalnych, możliwości akcji charytatywnych i funduszy na rozpowszechnianie książek, wydawania gazet Chmielniczczyzny. Wydarzenie odbyło się z udziałem przedstawicieli Ukraińskiego Instytutu Książki, Chmielnickiej Obwodowej Administracji Państwowej, wydawnictw Chmielniczczyzny, organizacji społecznych pisarzy, regionalistów, dziennikarzy, bibliotek. Literaci skupili uwagę na kwestiach dostępności produkcji książkowej, a także na metodach popularyzacji wydawnictw i rozwoju procesu literackiego. Podkreślili znaczenie wspierania lokalnych autorów dla wzbogacania życia kulturalnego obwodu. Pracownicy bibliotek publicznych, szkolnych i wyższych uczelni wymienili się innowacyjnymi praktykami pozyskiwania środków pozabudżetowych na odnawianie zbiorów. Podczas spotkania mówiono o oczyszczaniu zbiorów bibliotek z rosyjskiej literatury i konieczności napływu nowych ukraińskich wydawnictw, wśród których istotne miejsce zajmuje książka Chmielniczczyzny. Podczas forum zaprezentowano naukową książkę regionalistyczną autorstwa Swietłany Markowej, Halyny Kosiuk, Denysa Dudka, Serhija Jesunina, Kateryny Zahorodnioj, gdzie poruszano kwestie Hołodomoru w Ukrainie, rozwoju medycyny na Podolu, architektury w ujęciu historycznym oraz sylwetek jej właścicieli, a także omawiano doświadczenia ukraińskich zarobkowych migrantów w Turcji. Twórczość literacką zaprezentowali członkowie NSPU Olha Salipa, Olena Iskowa-Myklaszczuk i Elwira Moldowan. Poezję i prozę przedstawiły Nelja Nahorianśka, Nina Kaczerowśka, Tetiana Hrynczuk, Jarosława Słobodian, Jana Bodnarczuk, Myra Bo (Myrosława Kucharyszyna), Julija Kryworuczko, Tetiana Bezuszko Hrab. Czytelnicy mieli możliwość skosztowania literackiej degustacji „Abrykosowe wino” Natalii Michajłowej, imprezy muzyczno-poetyckiej Tetiany Kuchareskiej, a także odkrycia poezji przewodnika turystycznego Ihora Bajdaka. W Chmielnickim Obwodowym Muzeum Literackim uczczono uroczystościami literatów Chmielnickiej Obwodowej Organizacji NSPU z okazji 45-lecia powstania związku. Dyplomami honorowymi i upominkami Chmielnickiej Rady Obwodowej oraz Rady Miejskiej odznaczono aktywnych członków związku. Tradycyjnym w ramach forum

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 7strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

sławy – ważnego zwrotu na ziemskich ludzkich rozstajach. Właśnie Sława występuje jako znaczeniowa stała, która wchłania w siebie wszystko, co zdołał świadomie oddać skrzywdzonym „prawdziwy rzecznik”: „duszę, miłość i siłę myśli”. I dopiero gdzieś pod koniec utworu do podsumowujących filozofowań Stefanyka nie bezpodstawnie zagląda Miłość, która „była pierwszym kochaniem”. Autorka dramatu jakby przenosi pisarza w różne stany wiekowe, kiedy rozumiał słowne czary jej, Miłości, słów, kiedy na jego ustach osiadał smutkiem wspomnienie, i on żałośnie uświadamiał sobie tragiczność jej aksamitnego śpiewu. Przeżywam jeszcze jeden rozdział książki – i wyraźnie dotykam tego stołu, na którym żywe arkusze bólu Stefanyka. Gdzie one teraz, jaki jest ich los?.. I oto świeca. Przepływają białe chmurki, zwężają się kroki wiosnodrzew. Gdzieś pomiędzy tymi „osobami” przez minorowość łez zaglądają kuplety pieśni „Świeć, księżycu, nocko…”, „Oj, za gajem, gajem…”, i żałosna mamina „Oj, nie koś, bocianie, siana…”. I tuż obok szlochanie czasu, epoki, mojego rozbolałego pożegnania z odejściem pisarza… Zamyka swoją poetycką dramatyczność Oksana Tebeszewska nowelistyczną opowieścią, która z etnograficzną dokładnością oddaje stan rodzinnego wczytywania się w utwory Stefanyka. lecą nieubłaganie lata”, wiązankę kozackich, strzeleckich i powstańczych pieśni. Wzruszająco zabrzmiały wersy „Dedykacji jubilatowi”, napisanej specjalnie na to wydarzenie przez Nadię Pasiczniak. Na końcu ze słowami podziękowania wystąpili sam jubilat oraz jego żona Oksana Julianiwna. Zespół „Jesienne złoto” razem z obecnymi odśpiewali mu „Mnoga lata”.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 7strona oryginału ↗

I ból, i radość rozkwitu

Wołodymyr KACZKAN, doktor nauk filologicznych, profesor Przede mną niewielka rozmiarem i objętością książka, która jakimś dziwnym magnetycznym przyciąganiem układa się w moich dłoniach – i dosłownie po chwili czytania poetyckich strof zapominam o swoim bycie, niby rozpływam się w czasoprzestrzeni, bo książka z białych arkusików, przetykanych serdeczną szczerością autorki, jej zaniepokojonym obrazowym poznaniem losu jako ziemskiej i jednocześnie irrealnej substancji – porusza się, niby coś żywego, powstaje białym ptakiem – i wzlatuje sprzed oczu do nieosiągalnej wysokości, zatacza pod sufitem mojego pokoju jakieś czarodziejskie koła, obniża się ku mnie i znowu, przygasiwszy mój wzrok, wznosi się jakimś boskim ptakiem do światła okna… To dziwne zaproszenie do przeczytania i zrozumienia tajemnicy twórczości, do widzenia, jak króluje myśl w słowie, jak subtelnie i harmonijnie przekazuje fizyczny i moralno-psychologiczny stan tego, komu zesłano zadanie nadrzędne: tworzyć nowatorskie Słowo… O wybitnym, ba, genialnym architekcie myślącego słowa Wasylu Stefanyku napisano już niemało – różnego, ale przeważająca większość podziwiała, spoglądając na teksty pisarza jak na przedmiot literaturoznawczej analizy, doszukując się w treści nowel społecznego przeniknięcia w warstwy życia, a nawet szczupłego, mistrzowskiego modelowania typów i ich uatrakcyjnienia, a także panowania w formotwórstwie, utrwalając tym nowatorskie zjawiska w literaturze. Literatka Oksana Tebeszewska uszczęśliwiła czytelników dramatycznym poematem, który, jestem pewien, stanowi unikalne uzupełnienie z pola stefanykoznawstwa. Wiem, jak poetka jest oczytana w twórczości nowelisty, jak poprzez badawcze przeniknięcie w historyczne pierwociny jego życiorysu „wrosła” w ten społeczno-etnologiczny grunt, który trzymał samego pisarza Stefanyka, w te moralno-etyczne konstanty, które przez całe życie tworzyły właściwie jego niepodobieństwo, oryginalność. Będąc genetyczną Ukrainką, z utwierdzeniem Maria POROCH, członkini Klubu Inteligencji im. I. Pełypejka oraz Kosowskiego Oddziału Rejonowego „Proświty” Zdjęcie autorki Roman Wasylowycz Kabyn – wykładowca, działacz społeczny, proświcianin, stały członek Klubu Inteligencji im. I. Pełypejki, wieloletni członek zarządu Kosowskiej rejonowej organizacji towarzystwa „Proświta” im. T. Szewczenki, uczestnik ludowej kapeli chóralnej „Huculszczyzna” oraz proświciańskiego męskiego chóru ludowego „Homin”, chóru cerkiewnego w cerkwi św. Bazylego Wielkiego, członek Ludowego Ruchu Ukrainy. 26 kwietnia Roman Wasylowycz Kabyn ukończył 90 chwalebnych lat i właśnie z tej okazji świetlica Kosowskiej Centralnej Biblioteki Miejskiej zgromadziła nie tylko członków Klubu Inteligencji im. I. Pełypejki, ale także przedstawicieli władz, znanych działaczy kultury i sztuki, organizacji rejonowej „Proświta”, pedagogów, bibliotekarzy – wszystkich, którzy szanują i cenią R. Kabyna za jego pełną poświęcenia pracę na rzecz Ukrainy. Pobłogosławił jubilata i wręczył mu pamiątkowy prezent ojciec nimi zasadami służenia narodowi, poetka umiejętnie rozszyfrowała istotę tradycji pieśni ludowej i w ten sposób postawiła znak krzyżyka w każdym rozdziale dramatu: tutaj motyw pieśni „Oj, nie koś, bocianie, siana…” przenosi wyobraźnię czytelnika na płaszczyznę filozoficzną, staje się kluczem wyboru tonacji tego czy innego rozdziału utworu. Nie raz czytano i przeczynano, że Wasyl Stefanyk był miłośnikiem kobiet, czarował damy swoją postawą i rozumem, zrywał płatki róż szczęścia. Literatka w poemacie rozwinęła zupełnie nowy wątek, w którym Stefanyka przez całe życie otaczają takie „kobiece postacie”, jak: Los, Droga, Wiosna, Miłość, Męka, Prawda chłopska, Prawda pańska, Radość, Samotność, Sława. Z taktem ogólnego dramatu życiowego twórczego życia wypala się Samotność. W niej, niczym w niewidzialnej duchowej kryjówce, wszystkie realia codzienności, które do bólu raniły ciało i duszę Stefanyka, pocieszały jego rozum, pieściły jak dziecko i jednocześnie szarpały jakąś niezrozumiałą nieznajomością i niewytłumaczalnością. Jakby wszystko, co otacza, miało cieszyć, rozweselać (bo jest chata – „pałacyk”, staw, mamina wieczność, która odbija się echem i rezonuje anielskie słowa śpiewanki „Oj, nie koś, bocianie, siana…”, słoneczna jasność, która gładzi okoliczne pola i wzgórza – piękno przecież nieskończone!...), – a jednak nie, rozmarzenie i smutek, nawet widoczne odczucie dotyku maminych spracowanych rąk, „aksamitne spojrzenie” – nic nie uśmierza siły Samotności. I kiedy na arenę polilogu wychodzi Los, jemu, Stefanykowi, nie jest lżej, bo choć „w ludowy strój ubrany”, nie może pokonać okrucieństwa „zgniłego rdzenia” społecznego „czarnego świata”, chociaż dniem i nocą męczy się, by „służyć skrzywdzonym”, ich ból przenieść na nutę własnego sumienia, „przetopić na słowa” – i rozsiać, niczym jare ziarno, wszędzie – aby dało zdrowy wschód. Stefanyk nie miał innej rady, pisze, przetapiając ludzki smutek i żal na wosk, a z niego, ma nadzieję, powstaną świece i rozniesie się od nich światło, które będzie zabijać „nieznośną wszechobecną mękę”. Ale Męka dręczy swoje odwieczne i niezatarte: a jak ty, pisarzu ludzkiego bytu i pożądanego duchowego oświecenia, chcesz żyć i bez mnie coś wartościowego pozostawić po sobie? Nie, nie, będziesz dźwigać rozumem i uczuciem nie święta, ozdobione pochwałami, a niczym ciężki głaz-bryłę, będziesz nieść między rękami. Wiedz, twórczo, bez mnie, Męki nie będziesz mógł ty „coś stworzyć”. O, właśnie to „coś” będzie pojawiać się spod ręki nowelisty, kiedy jakoś milcząco-niewidzialnie podejdzie Radość. Ona roztopi „czarną noc”, utwierdzi przekonanie, że jednak „był szczęśliwy w pracy, w miłości”. Ale radość, jak i szczęście, ma swoje parametry, dopuszczalne granice. I gdyby w pisarskim rozumieniu „nie płakało chłopskie niebo”, to i „zgasłby ten ból, który niczym żmija piecze…”. Rdzeniem losu jest prawda, jeszcze głębiej – istota. Poetka przywołuje do Stefanyka Prawdę pańską i Prawdę chłopską. Po co to, w jakiej potrzebie? Aby usłyszeć przekonane twierdzenie Stefanyka: „nie chodzi pańska prawda po kamieniach, glinie”, ona zdradza językami, podczas gdy Prawda chłopska, choć cierpka w słowie, za to „najwyższa dla ludzi”, bo „pokonuje podstępy, prześladowania, pułapki pokus”. Stefanyk, według autorskiej wizji, staje do walki z prawdą czarną, która namawia do wyrzeczenia się chłopskiego życia, porzucenia na zawsze „ciemnego świata, głuchej wsi” i radowania się darami prawdy pańskiej. I tutaj poetka twardo staje na ukrainocentrycznym progu, wkładając w usta nowelisty wyjawione credo jego własnej osobowej istoty, bytu: a jednak będzie on z prawdą chłopską do ostatniego tchu, bo właśnie ona, ta prawda, trzyma go mocno na ziemi przodków, bo jednak tylko na niej on jest „sam ze sobą”, a nie z tymi, którzy są „bez kręgosłupa”, i właśnie tutaj jest zdolny i potrafi „szlifować” takie słowa, które stają się balsamem dla chłopskiej zbolałej, pogrążonej w żalu duszy. Ale wszystko to osiąga się, zdobywa na utrudzonej drodze, która zaczyna się u twórcy wąskimi ścieżkami pomiędzy krzyżami ludzkich losów na rusowskich wzgórzach. I oto pani Oksana wyprowadza naszą wyobraźnię i postrzeganie na drogę Stefanyka. Jaka ona jest, ta Droga? Ona i prowadzi go za rękę, i spotyka, błogosławi, i uświęca natchnieniem. Ona, Droga, jak rodzona matka, wysypuje ze swoich dłoni siłę człowieczą, przypina za plecami skrzydła chodu, pomaga przekraczać przeszkody i prowadzi go do świadczyły honorowa dyplom organizacji obwodowej WUT „Proświta”, którą powitał jubilata Bohdan Hlibczuk, a także podziękowania. Serdeczne życzenia łączyły się ze szczerymi uśmiechami, kwiatami, pamiątkowymi prezentami, wierszami-dedykacjami na cześć jubilata, którego kocha i szanuje Kosowszczyzna. Zespół „Jesienne złoto” pod kierownictwem Zoriany Romaniw wykonał dla R. Kabyna „Urodziny u Ciebie”, „Le Tebeśewśka O. „Oj nie koś, bocianie, siana…”: Dramatyczny poemat. Opowiadanie / O. S. Tebeśewśka; przedm. Kaczak T. B. Iwano-Frankiwsk: Misto NV, 2024. 108 s.; il.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 7strona oryginału ↗

Początek tekstu może być niepełny — porównaj ze stroną oryginału

Błahodatne – 90-lecie

dziekan Iwan Bliźniuk. Prowadząca uroczystość Adelia Hryhoruk – zasłużona pracownica oświaty Ukrainy, członkini NSPU, NSŻU, NSKU, mówiąc o wybitnej osobowości twórczej Romana Kabyna, podkreśliła, że swoim udziałem w różnych wydarzeniach „Ruchu”, Klubu im. I. Pelypejka, „Proświty”, wystąpieniami na zebraniach publicznych, prezentacjach książek, wystawach i spotkaniach wykazuje on żywiołową energię, wszechstronną uzdolnienie oraz talent do wykonywania każdej sprawy bez odkładania jej na później. Karty życiowej drogi Romana Wasylowicza prowadząca połączyła w harmonijną kompozycję z koncertowymi numerami ludowego amatorskiego zespołu folklorystycznego „Jesienne złoto” oraz powitalnymi słowami gości. Serdeczne słowa skierowali do jubilata Wołodymyr Petrychuk – zastępca przewodniczącego Kosowskiej Gminy Terytorialnej, Roman Pecyżak – kierownik wydziału kultury, Wasyl Szkurhan i Mykoła Bliźniuk – pisarze, Bohdan Hlibczuk – przewodniczący zarządu Kosowskiego Rejonowego Oddziału „Proświta” im. T. Szewczenki. Romana Wasylowicza powitali koledzy wykładowcy: Kateryna Susak – zasłużona pracownica oświaty Ukrainy, Myrosław Radysz – zasłużony artysta Ukrainy, członkowie Klubu Inteligencji Uliana Knysz, Switłana Kryckaliuk – nauczycielka Kosowskiej Szkoły Sztuk Pięknych, Zorjana Romaniw – kierowniczka Kosowskiego Ludowego Amatorskiego Zespołu Folklorystycznego „Jesienne złoto”, Nadija Pasiczniak, Jurij Stefurak – dyrektor Narodowego Parku Przyrodniczego „Huculszczyzna”, Mykoła Bliźniuk – doktor nauk pedagogicznych, profesor, Wasyl Hlibczuk – dziennikarz, Ludmyła Łukaniuk – kierowniczka muzeum walk wyzwoleńczych, Wiaczesław Kabalij – inżynier-energetyk i inni. Wysoki szacunek dla jubilata za

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 8strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

niezwykłe dzieła o wybitnym talencie, które mogłyby być stosowne w różnorodnych stołecznych ekspozycjach. Lakoniczne, niemal graficzne linie, metaliczna faktura, która wywołuje zdziwienie i uśmiech, zachwyt nad smakiem artystycznym twórcy, fantazyjnością detali – od spontanicznej prostoty do uogólnienia, kiedy umowność staje się szczerością, a znak twórczy jest znakiem metalowej twardości, która właściwie jest językiem artysty. Można by rzec, akt twórczy nigdy nie jest uwarunkowany koniecznością uporządkowania samej przestrzeni czy jej wzbogacenia, a przede wszystkim jej przemyślenia. Tak, nie jesteś tu sam, nie jesteś jedyny, tutaj przed tobą istnieli, modyfikowali i ubóstwiali, urządzali ten świat – zarówno w pionie, jak i w poziomie. Każda rzeźba Jurija Handziuka nie jest inicjacją aktu tworzenia, a istotnym dopełnieniem już istniejącego ładu świata. Każde dzieło u J. Handziuka nigdy nie jest przedmiotem imitacji, a jest pewnym cytatem kulturowym tego, co otacza człowieka: świat metafor, świat widm i świat wyobraźni... Każde z tych dzieł istnieje na takich samych prawach, co inne znaki i symbole w naszym życiu: chronotypowe umowności, trajektorie umownych metalowych linii, abstrakcyjnych znaków. Język plastyczny Jurija Handziuka jest oryginalny, nie zapożyczony, a całkowicie organiczny dla człowieka, który nie mając pretensjonalności, posiada stałe wyobrażenia o wartości artystycznej obrazów, symboli, znaków. Jego dzieła rodzą w nas, widzach, naturalne impulsy, które budzą stany emocjonalne rozpoznawalności, pokrewieństwa i dopełniania się. Każdy, kto ogląda rzeźby Jurija Handziuka, bez wątpienia zechce zobaczyć jego nowe prace, ponieważ zauważy, że ta twórczość to nie cel, a droga, która wróży odkrycia i sukces. Powodzenia twórczego, przyjacielu! Pawło MOWCZAN laureatów konkursu w każdej nominacji i w każdej grupie wiekowej. Zgodnie z wynikami konkursu we wszystkich nominacjach jury według własnego uznania podejmuje decyzję o przyznaniu Grand Prix. Wszyscy uczestnicy festiwalu nagradzani są pamiątkowymi nagrodami. Prawa organizatorów: Komitet organizacyjny ma prawo bezpłatnie publikować imiona, dane i fotografie konkursowiczów oraz wykorzystywać je w materiałach drukowanych, audio i wideo. Koszty finansowe: Konkurs przeprowadzany jest bez wpisowego. Przejazd, zakwaterowanie, wyżywienie – na koszt delegujących organizacji lub we własnym zakresie. Komitet organizacyjny zapewnia warianty optymalnego zakwaterowania i wyżywienia uczestników oraz osób im towarzyszących i zapewnia wypoczynek kulturalno-rozrywkowy. Skład jury ukraińskiego przeglądu poetycko-prozatorskiego „Frankowe zorze”: Przewodniczący i współzałożyciel konkursu – Ołeksandr Bałabko, prozaik, poeta, zasłużony działacz sztuki estradowej Ukrainy, laureat państwowej nagrody imienia Iwana Franki w dziedzinie działalności informacyjnej (Kijów). Członkinie jury: Wałentyna Dawydenko, poetka, artystka, tłumaczka, zasłużona dziennikarka Ukrainy (Kijów); Hałyna Daciuk, publicystka, naukowczyni (Kijów); Olha Kamińska, primadonna opery chorwackiej i operetki kijowskiej, ludowa artystka Ukrainy (Rijeka-Kijów); Marta Martinčić, dziennikarka, tłumaczka (Rijeka); Nadija Morykwas, poetka, prozaiczka (Lwów). We wszystkich sprawach organizacyjnych prosimy zwracać się pod adres elektroniczny [kontakt ukryty] z dopiskiem „Konkurs i Festiwal”, pod numer telefonu kontaktowego komitetu organizacyjnego +3[kontakt ukryty] lub przewodniczącej komitetu organizacyjnego Olhy Kamińskiej: [kontakt ukryty]

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 8strona oryginału ↗

Codzienne pozdrowienia

Codziennie, spotykając na podwórku posłańca radosnego okrzyku „Pawle!”, przesyłam pozdrowienia mojemu współtowarzyszowi Jurijowi Handziukowi, autorowi dwóch dzieł artystycznych, które zadomowiły się na moim podwórku: „Posłańca światła” oraz niezwykle rozdrażnionego kota, ponieważ co noc, bez względu na pogodę i porę roku, pilnuje ona ogrodu, zauważając obcą mysz w krzakach i nocne ptaki na drzewach. Zrozumiała rzecz, że witając się z tymi dwoma mieszkańcami-rzeźbami mojego ogrodu, posyłam promyk swojej pozytywnej energii ich twórcy Jurijowi Handziukowi, niestrudzonemu w różnych dziedzinach działalności: przedsiębiorczej, prawniczej i twórczej. Dziś wyodrębnię ostatnią z nich. Bo choć dorobek jest pokaźny, bardzo niewiele osób zapoznało się z jego rzeźbami w szczególnej technice – konstrukcjach metalowych. Artystycznym placem zabaw Jurija Handziuka jest właśnie podwórko, gdzie skupione i umieszczone są jego

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 8strona oryginału ↗

Nagroda dla poetki

Znana ukraińska poetka i dysydentka Lina Kostenko, urodzona w mieście Rzyszczów w rejonie obuchowskim, została laureatką międzynarodowej nagrody imienia Metropolity Andrzeja Szeptyckiego. Informuje o tym portal informacyjny „Moja Kijowszczyzna”, powołując się na RBC. Tę zaszczytną nagrodę wręcza się za wybitny wkład w rozwój dialogu między narodami, wspieranie wartości humanistycznych oraz przywództwo moralne. Ceremonia wręczenia odbyła się 30 kwietnia w Waszyngtonie (USA). Wraz z Liną Kostenko wyróżnienie otrzymał francuski filozof, reżyser i działacz społeczny Bernard-Henri Lévy. Za pośrednictwem połączenia wideo poetka podziękowała za nagrodę. Jej przemówienie pod tytułem „Za Waszą i naszą Przyszłość” odczytała wnuczka pisarki – Jarosława Francesca. W swoim wystąpieniu Lina Kostenko wspomniała tragiczną historię swojego dzieciństwa w Kijowie – los żydowskiego chłopca Josiego, który zginął w Babim Jarze. Podkreśliła niebezpieczeństwo zarówno antysemityzmu, jak i ukrainofobii, zaznaczając, że obie formy nienawiści mają wspólne źródło – pogardę dla ludzkiej godności i życia. Lina Kostenko urodziła się w 1930 roku w mieście Rzyszczów, które obecnie wchodzi w skład rejonu obuchowskiego obwodu kijowskiego. W 2023 roku została honorową obywatelką Rzyszczowa. Jej poezja, postawa i pryncypialność stały się przykładem kulturowej niezłomności dla wielu pokoleń Ukraińców. W Rzyszczowie regularnie odbywają się wydarzenia kulturalne poświęcone Linie Kostenko, jej utwory są omawiane w szkołach, a imię poetki stało się symbolem duchowej siły Ukrainy. Własna inf. Już po raz drugi w chorwackiej Rijece w ramach Dziewiątego ukraińskiego festiwalu pieśni, muzyki, tańca i sztuki plastycznej odbędzie się poetycko-prozatorskie rewii „Frankowe gwiazdy”. Nazwano je na cześć naszego wielkiego poety i myśliciela, który w 1909 roku przebywał na leczeniu w tym kraju, a w mieście Lovran w 2022 roku, na nabrzeżu Lungomare, ustawiono mu oryginalny znak pamięci. Założycielem tego konkursu jest ukraińskie towarzystwo kulturalno-oświatowe „Dniepr-Rijeka”, kierowane przez ludową artystkę Ukrainy, primadonnę chorwackiej opery i kijowskiej operetki Olgę Kamińską. Sponsorami medialnymi festiwalu w tym roku będą: I.TV.NOVA Rijeka, RiTV, czasopismo „Wisnyk” ukraińskiej społeczności w Chorwacji, Novi list oraz redakcja tygodnika „Słowo Proświty” (Kijów, Ukraina). Do udziału zapraszani są członkowie związków pisarskich i dziennikarskich, uczestnicy stowarzyszeń literackich, współpracownicy i autorzy redakcji wydawnictw periodycznych, radia i telewizji, indywidualni literaci spośród studentów wyższych uczelni, uczniów szkół ogólnokształcących, placówek zawodowo-technicznych i pozaszkolnych o profilu kulturalno-artystycznym oraz osoby czasowo niepracujące lub przebywające na emeryturze. Konkurs przeprowadzany jest w kategoriach wiekowych: młodsza: od 10 do 16 lat; średnia: od 17 do 30 lat; starsza: od 31 do 70 lat plus.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 8strona oryginału ↗

„Franka gwiazdy” nad Adriatykiem. Zapraszamy do międzynarodowego konkursu literackiego

W programie konkursu są cztery kategorie: poezja (w tym tłumaczenia z innych języków); proza (powieści, opowiadania, nowele, opowieści, a po przedstawieniu także scenariusze filmowe i utwory dramatyczne); publicystyka (eseje, szkice, artykuły, korespondencje analityczne); deklamacja (sceniczne odtwarzanie wzorów poezji, prozy, publicystyki, dramaturgii). Zgłoszenia do udziału w konkursie należy przesyłać do 8 czerwca 2025 roku na adres e-mail: [kontakt ukryty] z dopiskiem „konkurs »Franka gwiazdy«” lub na adres [kontakt ukryty]. Do zgłoszenia należy dołączyć: a) krótką notę biograficzną uczestnika; b) teksty własnych utworów, a w kategorii „deklamacja” utwory innych autorów w dowolnej formie; c) zdjęcie uczestnika w dowolnym formacie. Przebieg konkursu: 1. Konkurs odbędzie się 18.06.2025 roku w mieście Rijeka (Chorwacja) pod adresem J. Rakovca 33, Hrvatska čitaonica TRSAT, w ramach Ósmego Ukraińskiego Festiwalu Pieśni, Muzyki, Tańca i Sztuki Artystycznej. Końcowy koncert galowy odbędzie się 21.06.2025 r. 2. Ocenę występów uczestników konkursu przeprowadza jury. 3. Program konkursowy jest prezentowany publicznie, w jednej turze. 4. Ostateczny podział miejsc i nagród między uczestników odbywa się na końcowym posiedzeniu jury w głosowaniu jawnym, imiennym, osobno dla każdej kandydatury. 5. Decyzja jury jest ostateczna i nie podlega zaskarżeniu. Kryteria oceny: Występ konkursantów ocenia się w 10-punktowym systemie, który obejmuje: aktualność tematyki utworów; twórczą oryginalność; zastosowanie oryginalnych środków artystycznego wyrazu; stopień przyciągania uwagi czytelnika do przedstawionego utworu; sprawność językową; umiejętność sceniczną prezentacji przedstawionego utworu. Program konkursu: Uczestnik otrzymuje 10 minut na prezentację swojego utworu (a w nominacji „deklamacja” – utworów innych autorów), która może obejmować: czytanie wierszy lub fragmentów prozy i publicystyki; użycie booktrailera (wideo do 2 minut o treści utworu); inscenizację utworu lub jego wykonanie w formie piosenki z udziałem pomocników, którzy nie biorą udziału w konkursie, albo teledysk do piosenki. Jury przeznacza 10 minut na pytania oraz ocenę utworu i jego prezentacji. Wręczenie nagród zwycięzcom: odbywa się podczas gali koncertowej. Jury wyłania laureatów (I, II, III miejsce) oraz dypl

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 9strona oryginału ↗

„Kijowski marsz” – pieśniowy symbol niepokonanej stolicy

Tetiana ALISOWA, kierowniczka biblioteki Centralnego Domu Oficerów Sił Zbrojnych Ukrainy, m. Kijów Jestem bibliotekarką z obwodu ługańskiego, z początkiem pełnoskalowej raszystowskiej inwazji przeprowadziłam się z rodziną do Kijowa i od razu zakochałam się w tym pięknym mieście. Zawodowo kontaktuję się z wieloma twórczymi ludźmi – prozaikami, poetami, muzykami i artystami. Latem 2023 roku, podczas występu poety, barda i wojownika Dmytra Linartowycza w Domu Oficerów, poznałam kompozytora i wykonawcę Ołeksandra Jurowa – i wkrótce przygotowaliśmy oraz z powodzeniem przeprowadziliśmy koncert-spotkanie pod hasłem „Niewyczerpana twoja studnio, Ukraino!” z kursantami jednej z kijowskich wyższych uczelni wojskowych. Wtedy, właściwie, po raz pierwszy usłyszałam piosenkę „Kijowski marsz „Kijowowi z miłością” w wykonaniu autora. Utwór spodobał się mnie i kursantom – śpiewaliśmy refren i klaskaliśmy w dłonie. Zainteresowałam się historią powstania i rozwoju tego dzieła, wiele informacji znalazłam w internecie i wydawnictwach drukowanych, ciekawe szczegóły opowiedział Ołeksandr. W tym artykule zwięźle podzielę się tym, co jest związane z „Kijowskim marszem”. Narodziny utworu: bez „Kijowie mój” nie byłoby „Kijowowi z miłością”! Ołeksandr wspomina: „Piosenkę „Kijowski marsz „Kijowowi z miłością” napisałem w noc Bożego Narodzenia 2006 roku w mieście Ryga, gdzie w tym czasie pracowałem jako radca Ambasady Ukrainy na Łotwie. Mnie – kijowianinowi, od dzieciństwa zapadła w duszę piosenka Ihora Szamo do słów Dmytra Łucenki „Kijowie mój” – uznany przez wszystkich narodowy hymn Kijowa. Jednak ten utwór napisany jest w formie muzycznej walca, którą trudno wykorzystać do kroku defiladowego na paradach i innych uroczystościach, i u mnie od dawna pojawił się pomysł na marsz poświęcony Kijowowi. Muzyką zajmowałem się od lat szkolnych – uczyłem się w studiu muzycznym Dziecięcej Szkoły Muzycznej nr 5 w Kijowie. W latach studenckich i aspiranckich brałem udział w amatorskich zespołach rockowych, czasami pisałem piosenki o tym, co porusza, i zawsze marzyłem o wyrażeniu swojej miłości do rodzinnego Kijowa w formie piosenki tak, aby uzupełnić ukochany „Kijowie mój”. Z czasem, podczas służby dyplomatycznej, często śpiewałem przy gitarze w ambasadach i ukraińskich ośrodkach kulturalnych, zajęcia muzyką pozwalały utrzymywać psychiczny tonus w warunkach często nienormowanej i napiętej pracy, a także pozytywnie wpływały na relacje z zagranicznymi ukraińskimi społecznościami. Wieloletnie oddalenie od Ojczyzny i rodzinnego Kijowa wywoływały nostalgiczne odczucia, przyjemne wspomnienia i zaostrzenie pragnienia wyrażenia szacunku do nich. Właśnie podczas służby na Łotwie to pragnienie nabrało masy krytycznej i w wolnym od pracy czasie stworzono muzyczny program koncertowy „Rock-projekt „Kijów–Ryga”. Współautorem szeregu piosenek tego projektu wystąpił Kost Owerczenko – poeta rodem z obwodu kirowohradzkiego. Centralnymi utworami projektu stały się moja piosenka „Kijowowi z miłością” i utwór do słów K. Owerczenki „Ukrainie”, który na dziś znany jest jako poświęcona przez Mychajła Horynia „Pieśń zagranicznych Ukraińców”. Na Łotwie piosenki rock-projektu „Kijów–Ryga” brzmiały w wykonaniu ryskiego zespołu „Ukrajinoćka” oraz Ołeny Nowikowej – solistki i kierownika ukraińskiego zespołu „Mrija” w mieście Ventspils”. Z czasem Ołeksandr wrócił na Ukrainę i „Kijowski marsz”, jak to mówią, „poszedł w lud”. Autor wspomina: „Znaczącym wydarzeniem na tej drodze stało się spotkanie z Tamarą Iwaniwną Łucenko – wdową po poecie-pieśniarzu, autorze słów ukochanego przez naród „Kijowie mój”. Symboliczne, że wydarzyło się to w ojczyźnie Dmytra Omeljanowycza – we wsi Berezowa Rudka w obwodzie połtawskim 12 września 2009 roku podczas XVIII Festiwalu „Jesienne złoto”, poświęconego pamięci i twórczości wybitnego artysty. W rozmowie Tamara Iwaniwna pochlebnie oceniła tekst mojego wiersza „Pamięci Dmytra Łucenki” i „Kijowskiego marszu”. Powiedziała, że są teksty, znaczy, będą piosenki, i życzyła sukcesu. Z radością przyjąłem takie słowa, wyraziłem wdzięczność za twórczy wkład narodowego pieśniarza w ukraińską kulturę i przyznałem, że bez „Kijowie mój” nie byłoby „Kijowowi z miłością”. Z czasem napisałem muzykę do wiersza „Pamięci Dmytra Łucenki”, a piosenkę pod takim tytułem z powodzeniem wykonał Ukraiński Chór Narodowy imienia Stanisława Pawluczenki w Kijowie na świątecznym koncercie z okazji 95-lecia od dnia urodzin Dmytra Łucenki”. „Kijowski marsz” – w Operze Kairskiej! Ołeksandr Jurow kontynuuje: „Pochwała Tamary Iwaniwny Łucenko zainspirowała do dalszej pracy z „Kijowskim marszem”, kolejnym zwycięskim stopniem dla którego stało się trzecie miejsce na Ogólnoukraińskim konkursie współczesnej patriotycznej piosenki i marszu marszowego pod egidą Ministerstwa Obrony Ukrainy (Kijów, 2011). Utwór „wzięły na uzbrojenie” jedne z najlepszych kolektywów muzycznych Ukrainy – Orkiestra Kompanii Honorowej Oddzielnej Brygady Prezydenckiej im. hetmana B. Chmielnickiego oraz Wzorcowo-pokazowa orkiestra Sił Zbrojnych Ukrainy. Stopniowo „Kijowski marsz” rozprzestrzenia się za granicą – tam, gdzie mieszkają Ukraińcy. Ciekawym i ważnym na tej drodze stało się wymuszone okolicznościami autorskie wykonanie utworu w Operze Kairskiej na uroczystym wieczorze z okazji obchodów 20. rocznicy Niepodległości Ukrainy. Wtedy nasi egipscy przyjaciele zaproponowali Ambasadzie Ukrainy w charakterze wyrazu szacunku dla naszej strony bezpłatny koncertowy występ Narodowego zespołu tańca (poziom naszego zespołu im. P. Wirskiego). Propozycja – wspaniała! Ale pierwsze słowo w koncercie po powitalnych wystąpieniach kierownika placówki dyplomatycznej i egipskich oficjalnych osób musi być za nami! Jednak po to, żeby ktoś z ukraińskich artystów przyjechał do Kairu, trzeba zapłacić, a środków na to nie przewidziano. Wtedy zaproponowałem otwarcie koncertu moim występem z „Kijowskim marszem” i podałem argumenty: utwór certyfikowanej ogólnoukraińskiej jakości; zrobiono nowoczesną aranżację i nagrano „podkład”; śpiewałem marsz swoim przyjaciołom – im się podoba, więc postaram się i dla miejscowej publiczności. Zatem występ z powodzeniem się odbył, transmitowało go kilka egipskich kanałów telewizyjnych, widzowie reagowali oklaskami i pochlebnymi okrzykami!” „Na ich „moskwa, zwoniat kołokoła” jest nasza odpowiedź!” Warto zaznaczyć, że przed wojną na Ukrainie marsz z powodzeniem wykonywał Markijan Swiato (baryton, jeden z najlepszych kijowskich wykonawców partii Figara w 2008 roku), „przymierzali na siebie” piosenkę inni śpiewacy, w szczególności eks-frontman VIA „Kobza” Wałerij Witer. W warunkach stanu wojennego i skomplikowanej sytuacji na Ukrainie oraz wokół kraju stało się niełatwo współpracować z wiodącymi profesjonalnymi wykonawcami i kolektywami muzycznymi. Dlatego z początkiem pełnoskalowej raszystowskiej inwazji w piosence rozpoczęło się nowe życie na Ukrainie i za granicą: realną możliwością dotarcia z własnymi utworami do publiczności stało się autorskie wykonanie. Ołeksandr opowiedział, że latem 2022 roku zapoczątkował artystyczny patriotyczny projekt „Niewyczerpana twoja studnio, Ukraino!”, do którego włączył dziesięć własnych piosenek i kilka wierszy. Z utworami tego projektu zaczął występować przed kursantami, wojownikami, rannymi, wolontariuszami, weteranami, członkami rodzin wojskowych w bibliotekach, szpitalach, centrach rehabilitacyjnych, placówkach oświaty. Przy tym często końcówką takich występów stawało się wspólne wykonanie „Kijowskiego marszu”: widzowie otwierają na telefonach przez Google tekst utworu i chętnie śpiewają refren „O, Kijowie, z miłością wypowiadamy, Zofii śnią się złociste kopuły!”. Jedno z takich spotkań (koncert) odbyło się w Centralnym Domu Oficerów SZU 27 czerwca 2023 roku, to był nasz pierwszy wspólny projekt. Przy okazji zaznaczę, że 14 marca tego roku z Ołeksandrem występowaliśmy pod egidą Związku Oficerów Ukrainy na uroczystym otwarciu ekspozycji muzealnej „Tarasowa świetlica” w muzeum miasta Wołodarka (obwód kijowski) na cześć obchodów Dnia Ochotnika Ukrainy, a widzowie chętnie śpiewali z autorem, kiedy wykonywał swój „Kijowski marsz”. Symboliczne, że kilka razy autorskim wykonaniem „Kijowskiego marszu” kończyły się wydarzenia artystyczne kijowskiej „Proświty” (raz nawet podczas alarmu przeciwlotniczego w westybulu stacji metra „Teatralna”). Z okazji Dnia Niepodległości Ukrainy „Kijowski marsz” w autorskim wykonaniu brzmiał na licznych wiecach Ukraińców w Genewie na placu przy Przedstawicielstwie ONZ w 2022 roku oraz w Pradze na Výstaviště w 2023 roku. Ważne dodać, że intensywna artystyczno-patriotyczna działalność Ołeksandra Jurowa z powodzeniem uzupełnia jego główną pracę w Narodowym Centrum „Mała Akademia Nauk Ukrainy”: od początku pełnoskalowej raszystowskiej agresji wspólnie z ukraińskimi naukowcami, którzy pracują w Europejskiej Organizacji Badań Jądrowych – CERN (Genewa, Szwajcaria), zajmuje się organizacją i prowadzeniem zdalnych programów edukacyjnych dla uczniów i pedagogów miast przyfrontowych i obwodów Ukrainy. Takie wydarzenia mają znaczenie edukacyjne i służą moralnym wsparciem osobom uczącym się oraz nauczycielom, którzy zmuszeni byli opuścić przedwojenne miejsca nauki, pracy i zamieszkania. Decydującym wydarzeniem w losie „Kijowskiego marszu” stało się jego wykonanie na Dzień Kijowa-2023 przez jeden z najlepszych w kraju współczesnych big-bandów – Kijowską Akademicką Miejską Orkiestrę Dętą „Kyiv Orchestra” pod batutą głównego dyrygenta kolektywu – Mykoły Łysenki-młodszego (praprawnuka sławnego fundatora ukraińskiej muzyki klasycznej, patrioty, oświeceniowca i pedagoga – Mykoły Witalijowycza Łysenki-starszego). Naświetlając to wydarzenie, zaznaczmy, że w noc niedzielną 28 maja 2023 roku, w przeddzień Dnia Kijowa, raszyści przeprowadzili zmasowany atak rakietowo-dronowy na stolicę. Jednak obrona przeciwlotnicza mężnie odparła atak i wroga złość z nieba nie zastraszyła kijowian, obrońców i gości stolicy – święto narodowe się odbyło! „Kyiv Orchestra” podarowała pod gołym niebem widzom jasny program muzyczny z ukraińskich piosenek ludowych i estradowych. Symbolicznego znaczenia nabrały słowa Mykoły Łysenki-młodszego przed wykonaniem „Kijowskiego marszu”, który stał się ojcem chrzestnym utworu jako symbolu niezłomności Kijowa: „...mamy państwo, i ono ma stolicę, i ono ma serce, i to serce bije bez względu na wszystko! Nasi wrogowie mają popularną piosenkę „moskwa, zwoniat kołokoła”, a kijowski kompozytor Ołeksandr Jurow napisał muzyczną odpowiedź – „Kijowowi z miłością”. Wierzę w to, że właśnie miłość do naszego miasta, naszego kraju napełni wasze serca, kiedy usłyszycie tę muzykę...”. W internecie jest kilka klipów-nagrań wideo różnych wariantów aranżacji i wykonania „Kijowskiego marszu”, które występują jako muzyczny symbol niezłomności Kijowa, zdobywają wiele wyświetleń i przyciągają licznych widzów. Mimo wojny ten utwór, poświęcony niepokonanej stolicy, na dziś brzmi w wielu krajach świata, gdzie znajdują się Ukraińcy, i z każdym dniem znajduje coraz więcej zwolenników wśród naszych rodaków i przyjaciół. Jednak na dziś możliwości marszu zdobywania sympatii i serc ludzi, czynienia ich naszymi zwolennikami i sojusznikami są ograniczone barierą językową: słowa piosenki w języku ukraińskim są niezrozumiałe dla wielu partnerów, przyjaciół i zwolenników Ukrainy w walce z raszystowską agresją. Utwór mógłby przyciągać więcej uwagi narodów świata do pomocy Ukrainie i niepokonanemu przez wrogów Kijowowi, gdyby rozpowszechniany był w języku angielskim. Z uwzględnieniem tego charytatywny serwis artystyczny „Ukraiński Świat Muzyczny” ogłosił międzynarodowy konkurs na najlepsze tłumaczenie tekstu „Kijowskiego marszu” na język angielski. Wyniki konkursu w maju tego roku będą podsumowywane przez szanowne jury społeczne, uczestnicy otrzymają pamiątkowe dyplomy, zwycięzca otrzyma dyplom Grand Prix i honorową nagrodę – broszurę poświęconą gwieździe światowej sceny operowej Sołomii Kruszelnyckiej, z autografem kompozytora Myrosława Skoryka. Życzmy sukcesu uczestnikom konkursu i wszystkim ukraińskim artystom, którzy mimo wojny dokładają talent i siły dla przybliżenia Zwycięstwa! Oleksandr Jurow i Mykoła Łysenko-młodszy – ojciec chrzestny „Kijowskiego marszu”. 22 marca 2025 r., Kijów, Muzeum Wybitnych Działaczy Ukraińskiej Kultury. Uczestnicy koncertu Kijowskiej Akademickiej Miejskiej Orkiestry Dętej „Kyiv Orchestra” w Dniu Kijowa. 28 maja 2023 r., Kijów, Obołoń, park „Natalka”.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 10strona oryginału ↗

Przez piekło i ogniste dni wrogiej nawały O czym świadczą lekcje brytyjskiej walki z nazizmem

Taras HOŁOWKO Obecna wojna rosyjsko-ukraińska pod wieloma względami przypomina inną, nie mniej okrutną i krwawą, wojnę radziecko-niemiecką z lat 1941–1945, jakby stopniowo zapomnianą i w pewnym stopniu odsuniętą z ludzkiej pamięci przez codzienne przerażające wydarzenia, zarówno na froncie, jak i na tyłach. Przypomina o niej dwutomowe wydanie „Wspomnień o drugiej wojnie światowej” Winstona Churchilla, które pojawiło się na krajowym rynku księgarskim kilka lat temu. W czasach radzieckich podobna publikacja mogła ukazać się drukiem jedynie w języku rosyjskim, i to zapewne z klauzulą „do użytku służbowego”, ponieważ wojna przedstawiona we wspomnieniach przez Winstona Churchilla zasadniczo różniła się od tej, której nauczano w ówczesnych podręcznikach historii, w pamiętnikach emerytowanych dowódców wojskowych i publikacjach ideologicznie zaangażowanych dziennikarzy. Większość z nich, w odróżnieniu od byłego premiera Wielkiej Brytanii, subiektywnie oceniała działania sojuszników w koalicji antyhitlerowskiej, przede wszystkim USA i Zjednoczonego Królestwa, sztucznie wyolbrzymiając rolę Armii Czerwonej w zwycięstwie nad hitleryzmem, a jednocześnie unikając mówienia prawdy o kolosalnych stratach państwa radzieckiego w sile żywej i technice w początkowym okresie zbrojnej konfrontacji, umniejszając znaczenie lend-lease’u w zaopatrywaniu wojsk radzieckich w amunicję, sprzęt i żywność podczas wojny. Przekład tego fundamentalnego dzieła wybitnego angielskiego polityka XX wieku na Ukrainie po raz pierwszy wykonał Petro Taraszczuk. Trudno zrozumieć, według jakiej zasady formowano dwutomowe wydanie „Wydawnictwa Żupanskoho”, ponieważ autentyczne wydanie, publikowane w ojczyźnie Winstona Churchilla w latach 1948–1953, liczyło aż sześć tomów. Z czasem to fundamentalne dzieło, z woli autora, rozrosło się do dwunastu tomów, ustanawiając swoisty rekord w wydawaniu publikacji o podobnej tematyce historycznej. Nieprzypadkowo za sześciotomową pracę jej autor w 1953 roku otrzymał literacką Nagrodę Nobla, na zawsze wzbogacając światową naukę historyczną o bezcenne świadectwa. Już od pierwszych stron porywającej opowieści Winston Churchill wprowadza pewną intrygę, kategorycznie stwierdzając, że drugiej wojny światowej można było nie tylko uniknąć, ale i zapobiec jej, zachowując tym samym życie milionom obywateli różnych krajów świata, gdyby konkretni przywódcy państw europejskich nie dopuścili się fatalnych błędów, które w rezultacie doprowadziły do planetarnej katastrofy. Argumentacja autora wygląda na tak przekonującą w opisie znaczących wydarzeń i analizie decyzji podejmowanych przez tego czy innego urzędnika, że czytelnik bez zastrzeżeń wierzy we wszystko. Refrenem brzmi myśl o tym, że żaden z przedstawicieli ówczesnej europejskiej elity politycznej nie potrafił przewidzieć skutków stopniowych tektonicznych przesunięć na kontynencie europejskim, które zwiastowały zbliżanie się katastrofy. Churchill również pomylił się w swoich przewidywaniach, gdyż na przykład był przekonany, że Hitler nie odważy się zaatakować Rosji w 1941 roku. Jedną z przyczyn, które sprowokowały wybuch drugiej wojny światowej, jak uważa Winston Churchill, stało się podpisanie w czerwcu 1919 roku traktatu wersalskiego przez Ententę (blok wojskowo-polityczny w składzie Imperium Rosyjskiego, Francji, Wielkiej Brytanii) i inne kraje, które do niej dołączyły, z jednej strony, a z drugiej – Niemcy, które przegrały pierwszą wojnę światową. Traktat zobowiązywał te ostatnie do wypłacenia krajom zwycięskim 20 mld marek, ogólna zaś suma roszczeń stanowiła niesłychaną jak na tamte czasy kwotę – 132 mld marek. Autor szczegółowo opisuje nastroje w Republice Weimarskiej, proklamowanej w wyniku rewolucji w powojennych Niemczech, kryzys gospodarczy, który powstał z powodu spadku produkcji, totalne bezrobocie, utratę wszystkich kolonii i 1/8 terytorium z 7-milionową populacją, uciążliwe wypłaty pieniężne dla państw Ententy. Jednym słowem, chodziło o to, co powołało do życia najbardziej radykalne warstwy społeczne, zdolne do wzięcia rewanżu i odpłacenia zwycięzcom za upokorzenie, którego doznali Niemcy. Wśród licznych polityków, którym Winston Churchill w sposób argumentowany stawia zarzuty, pojawia się nazwisko premiera Francji Raymonda Poincarégo. To właśnie on w szczytowym momencie kryzysu finansowego w Niemczech kategorycznie odmówił odroczenia spłaty przez nie kontrybucji, wprowadzając w styczniu 1923 roku francuskie wojska okupacyjne do przygranicznego niemieckiego okręgu Ruhry, aby w ten sposób ściągnąć zadłużenie. Według przekonania autora, ta decyzja Poincarégo miała dla Francji fatalne skutki, którym towarzyszyły w przyszłości liczne ofiary w ludziach nie tylko wśród wojskowych, ale i pokojowych cywilów, wielkoskalowe zniszczenia, utrata niepodległości państwowej i ustanowienie nazistowskiego reżimu okupacyjnego. Znamienne, że wówczas oficjalny Londyn w osobie lidera Partii Liberalnej, premiera Davida Lloyda George’a, nie poparł kategorycznego kroku Paryża, co wzmocniło rozbieżności między Wielką Brytanią a Francją w podejściu do prowadzenia polityki zagranicznej na kontynencie europejskim, pogłębiło sprzeczności w stosunkach międzypaństwowych, na które nie raz zwraca uwagę Winston Churchill. Co więcej, wydarzenia wokół Ruhry stworzyły przesłanki do rozwiązywania niezgód i sprzeczności w stosunkach międzynarodowych za pomocą siły militarnej. Winston Churchill od samego początku kariery politycznej wielokrotnie demonstrował wiedzę o skomplikowanych procesach państwowotwórczych, które zachodziły na przestrzeni wieków w Europie Zachodniej i Wschodniej. Jako głęboki analityk od razu zrozumiał, czym w rzeczywistości była tak zwana rewolucja w Imperium Rosyjskim, gdzie zburzono despotyczny reżim monarchiczny i ustanowiono jeszcze okrutniejszy w formie dyktatury jednej partii – partii bolszewików, która wyznawała ideologię marksistowsko-leninowską. Początkowo Lenin, a potem Stalin stanął na czele państwa z abrewiacją ZSRR, które w tradycjach teraz już byłego Imperium Rosyjskiego zaczęło prowadzić taką samą agresywną politykę ekspansjonistyczną wobec sąsiednich państw. Tam, gdzie nie udawało się zająć cudzego terytorium potęgą militarną, potajemnie wysyłano agentów wpływu, sztucznie podsycano antagonistyczne nastroje społeczne, finansowo wspierano antypaństwowe ruchy polityczne. W narodzinach faszyzmu we Włoszech i nazizmu w Niemczech autor dostrzega bezpośredni związek z powstaniem bolszewizmu w Rosji, co ostatecznie doprowadziło najpierw do ideologicznej konfrontacji między tymi krajami, a z czasem i do zbrojnego starcia. „Jak faszyzm wywodził się z komunizmu, tak nazizm rozwinął się z faszyzmu – wyciąga wniosek Winston Churchill. – Zatem zrodziły się te pokrewne ruchy, którym wkrótce było pisane wciągnąć świat w jeszcze ohydniejszą walkę, o której nikt nie może powiedzieć, że skończyła się wraz z ich zniszczeniem”. Dziesięć lat przed wybuchem drugiej wojny światowej w Stanach Zjednoczonych wybuchł długotrwały kryzys gospodarczy, co od razu odbiło się na gospodarkach krajów europejskich, zwłaszcza na Niemczech, obłożonych powojennymi długami. Ich system finansowy w krótkim czasie podupadł, a powszechne bezrobocie, deficyt różnorodnych produktów, spadek produkcji, wygasanie aktywności biznesowej doprowadziły ludność do skrajnej granicy biedy i nędzy, tym samym powołując do życia radykalnie nastawione siły polityczne. Winston Churchill wielokrotnie zatrzymuje się przy postaci Adolfa Hitlera, z którym zaoczne zapoznanie nastąpiło poprzez przeczytanie politycznego i ideologicznego manifestu „Mein Kampf” („Moja walka”) jeszcze w 1925 roku. Już wtedy zakwalifikował przyszłego führera narodu niemieckiego jako jawnego rasistę. Właśnie prześladowania Żydów nie pozwoliły Brytyjczykowi spotkać się z przyszłym kanclerzem Rzeszy w 1932 roku w Monachium, faktycznie w przededniu jego dojścia do władzy, gdzie Winston Churchill gościł, pracując nad książką o swoim heroicznym przodku – księciu Marlborough. Wystarczyło, że sekretarz prasowy partii nazistowskiej dowiedział się o kręgu zagadnień, które Winston Churchill chciał poruszyć w rozmowie z liderem NSDAP, a ten od razu odmówił spotkania z wpływowym mężem stanu Wielkiej Brytanii tylko dlatego, że ten, jego zdaniem, zbyt przejmował się problemami światowego żydostwa. Kto wie, jak koło historii mogłoby się obrócić, gdyby to spotkanie jednak doszło do skutku, bo przecież polityk-arystokrata mógłby dowieść byłemu kapralowi armii cesarskiej całą bezperspektywiczność podbijania krajów europejskich za pomocą broni. Rozczarowanie – to najdokładniejsze słowo, którym można scharakteryzować stosunek Winstona Churchilla do polityki zagranicznej USA, prowadzonej przez władców kraju w latach 20. i 30. ubiegłego wieku. Faktyczny brak udziału w europejskim życiu politycznym z powodu niechęci do wstąpienia do Ligi Narodów nie sprzyjał osiągnięciu pełnowartościowego pokoju i bezpieczeństwa między narodami na kontynencie, zapobieganiu łamaniu prawa międzynarodowego przez Włochy i Niemcy, zwłaszcza wtedy, gdy na czele tych krajów stanęli Benito Mussolini i Adolf Hitler. Nie mając odpowiedniego wsparcia ze strony USA na arenie międzynarodowej, Zjednoczone Królestwo ostatecznie w latach 40. znalazło się sam na sam z Trzecią Rzeszą, która stopniowo rozwinęła skrzydła i zaczęła, niczym ten orzeł przedstawiony w herbie najpierw Narodowosocjalistycznej Niemieckiej Partii Robotników, a z czasem całego kraju, w dosłownym tego słowa znaczeniu szarpać sąsiednie państwa, odrywając od nich kawałki terytoriów. Ale nawet w 1933 roku, kiedy prezydent Paul von Hindenburg pod naciskiem okoliczności politycznych mianował Adolfa Hitlera kanclerzem, Winston Churchill wciąż miał nadzieję, że ten ograniczy się jedynie do przeprowadzenia niezbędnych dla Niemiec reform, aby wyprowadzić kraj z długotrwałego kryzysu społeczno-gospodarczego, i nie odważy się zburzyć ustaleń międzynarodowych, utrwalonych odpowiednimi umowami międzypaństwowymi po zakończeniu pierwszej wojny światowej. Tym bardziej dramatyczne wydarzenia w lipcu 1934 roku wskazywały na to, że władza w rękach nowo mianowanego polityka jest dość chwiejna i realnie może ją stracić. W książce autor szczegółowo i ze znawstwem opisuje wszystkie perypetie, które wydarzyły się podczas „nocy długich noży” – operacji zaplanowanej wewnątrz NSDAP, która przewidywała czystkę partyjną i fizyczną likwidację Ernsta Röhma – współpracownika Adolfa Hitlera od momentu narodzin ruchu narodowosocjalistycznego, dowódcy formacji zbrojnej partii – szturmowców, zjednoczonych w organizacji pod nazwą SA. Rozprawa z buntownikiem Ernstem Röhmem i zbliżonymi do niego partyjczykami, takimi jak Kurt von Schleicher, Gregor Strasser, Karl Ernst, a wraz z nimi jeszcze od pięciu do siedmiu tysięcy szturmowców, ostatecznie utwierdziła Churchilla w przekonaniu, że Hitler maksymalnie wzmocnił swoje pozycje w rządzącej wierchuszce nazistów i teraz będzie jednoosobowo podejmował decyzje, nie oglądając się na nikogo. Od czasu do czasu autor powraca do poszczególnych postanowień traktatu wersalskiego, na mocy którego jego sygnatariusze istotnie ograniczyli Niemcy w ich prawach suwerennych. Wraz z dojściem Hitlera do władzy rozpoczęło się planowe ignorowanie podjętych zobowiązań przez kraj, który doznał dotkliwej porażki w wojnie. Zachowując początkowo w całkowitej tajemnicy swoje plany ekspansjonistyczne, Hitler w dość krótkim czasie przestawił gospodarkę i przemysł Niemiec na tory wojenne, aby odtworzyć wojska lądowe – Wehrmacht, marynarkę wojenną – Kriegsmarine oraz siły powietrzne – Luftwaffe, tym samym ignorując te punkty traktatu wersalskiego, które to jasno regulowały lub w ogóle zabraniały. Ten proces, jak wynika ze wspomnień Winstona Churchilla, nie przeszedł obok jego uwagi. I tutaj czytelnik staje się świadkiem kolizji między nim jako aktywnym deputowanym parlamentu a urzędującym w tamtym czasie premierem Wielkiej Brytanii Neville’em Chamberlainem. Ten ostatni do pewnego czasu żywił iluzję, że Wielkiej Brytanii uda się jednak ustanowić długotrwały pokój z hitlerowskimi Niemcami poprzez zawarcie układu pokojowego, ignorując faktyczne łamanie przez kanclerza Rzeszy prawa międzynarodowego, jego agresywną retorykę polityczną, zainicjowane przez niego przezbrojenie wojsk, przeprowadzenie ukrytej mobilizacji i jeszcze wiele innych rzeczy, które stanowiły realne zagrożenie dla Brytanii. W książce podana jest dość krytyczna autorska ocena polityki zagranicznej Chamberlaina na przełomie lat 30. i 40., skonkretyzowane są istotne błędy w obliczeniach i popełnione pomyłki. Bezkompromisowe były oceny Churchilla wobec Chamberlaina jako polityka niezdolnego do podejmowania adekwatnych decyzji w świetle okoliczności, które kształtowały się w przedwojennej Europie: „Sformułował twarde sądy o wszystkich ówczesnych działaczach politycznych, zarówno w ojczyźnie, jak i za granicą, i czuł się zdolny do radzenia sobie z każdym z nich. Ale przede wszystkim miał nadzieję przejść do historii jako wielki rozjemca i w tym celu zawsze był gotów działać wbrew faktom i podejmować wielkie ryzyko zarówno dla siebie, jak i dla kraju. Na nieszczęście, wpadł w nurt, którego siły nie mógł zmierzyć, i zderzył się z huraganem, przed którym się nie ugiął, ale któremu nie był w stanie się oprzeć”. Chmury nad kontynentem europejskim coraz bardziej się zagęszczały, a pierwsze błyskawice zwiastowały potop, który lada moment miał wszystkich pochłonąć. Odczuwano go nie tylko na zachodzie, ale i na wschodzie Europy, w szczególności w ZSRR, któremu Winston Churchill poświęca znaczną część uwagi, podając w swoich wspomnieniach rozbudowaną charakterystykę konkretnych postaci historycznych, analizuje etapy narodzin państwa radzieckiego, zatrzymuje się przy tej katastrofie społecznej, która spotkała zniewolone przez Rosję narody, w tym Ukraińców, podczas tak zwanej kolektywizacji. Churchill posiadał wszechstronną informację o tym, jak Lenin i jego zwolennicy najpierw brutalnie rozprawili się w toku rewolucji i wojny domowej z całymi warstwami społecznymi w celu ustanowienia autorytarnego reżimu w kraju, a potem – ponownie skolonizowali terytoria, które wcześniej należały do Imperium Rosyjskiego. Polityka narodowościowa, która była wcielana w życie w barbarzyński sposób przez kolejnego władcę Rosji – Stalina, zapewne najbardziej budziła zainteresowanie Churchilla, który jako urzędnik państwowy trzy

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 11strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

...przez dłuższy czas zajmował się sprawami dominiów i kolonii Imperium Brytyjskiego, brał udział w kampaniach wojskowych na Kubie, w Indiach, Egipcie i Południowej Afryce na początku minionego stulecia. Interesował się także reformami w rolnictwie i przemyśle, zainicjowanymi przez Kreml w latach 20. i 30., których skutki, szczerze mówiąc, go szokowały, ponieważ podczas spotkań ze Stalinem w czasie wojny wielokrotnie demonstrował swoją znajomość tematu, zadając dyktatorowi nie zawsze przyjemne dla ucha pytania doprecyzowujące. Ale to miało nastąpić nieco później, gdy wydarzenia zaczną rozwijać się z kalejdoskopową szybkością, i Churchill po raz pierwszy w życiu przyjedzie do nienawistnej mu bolszewickiej Rosji, gdzie w moskiewskim Kremlu spotka się z dyktatorem o odrażającej powierzchowności. W 1936 roku Adolf Hitler, wbrew traktatowi wersalskiemu i umowie lokarneńskiej, podjął decyzję dotyczącą tzw. remilitaryzacji, a w istocie okupacji Nadrenii. Aby usprawiedliwić się przed światową opinią publiczną za ten krok, główny nazista Niemiec przywołał wcześniej ratyfikowany radziecko-francuski pakt o wzajemnej pomocy, który, jak twierdził, doprowadzi w razie wojny do zmiany granic między państwami europejskimi. Większość polityków, w tym Chamberlain, jakby nie słyszała wyjaśnień Hitlera, jednak właśnie to wydarzenie skłoniło Winstona Churchilla do przenikliwego przewidzenia wszystkich kolejnych działań potencjalnego agresora, przy całkowitym przekonaniu, że dalsze uspokajanie dyktatora nieuchronnie sprowokuje wojnę, ponieważ ten będzie stale zwiększał swoje żądania w odpowiedzi na ustępstwa. Drugim w brytyjskiej hierarchii politycznej po Chamberlainie, którego polityka zagraniczna wywoływała sprzeciw Churchilla, był premier Stanley Baldwin. Autor nie bez podstaw zarzuca mu błędne rachuby popełnione w budowaniu dobrosąsiedzkich stosunków Wielkiej Brytanii i Francji, co nie pozwoliło wypracować wspólnego stanowiska wobec zajęcia Abisynii (dzisiejsza Etiopia) przez faszystowskie Włochy. Istniejące rozbieżności między Stanleyem Baldwinem i francuskim premierem Édouardem Daladierem z jednej strony, a dyktatorem Benito Mussolinim z drugiej, zmusiły tego ostatniego po nałożeniu przez Ligę Narodów sankcji gospodarczych wobec Włoch za okupację Abisynii, po pierwsze, do wystąpienia z tej międzynarodowej organizacji, a po drugie, wiosną 1939 roku do podpisania tzw. Paktu Stalowego z nazistowskimi Niemcami i już w czasie wojny do występowania w roli ich sojusznika przeciwko państwom koalicji antyhitlerowskiej. We wspomnieniach Churchilla stale pojawiają się nazwiska znanych polityków i mężów stanu różnych krajów, z którymi musiał współpracować przez długą karierę polityczną. Te spotkania miały dla niego wyjątkowe znaczenie, ponieważ w pojedynczych przypadkach zapowiadały przyszłe wydarzenia o kolosalnych tragicznych skutkach dla milionów ludzi. W 1937 roku jako wpływowy konserwatywny poseł odbył rozmowę z Joachimem von Ribbentropem, który wówczas pełnił funkcję nadzwyczajnego i pełnomocnego ambasadora nazistowskich Niemiec w Wielkiej Brytanii. Ten w dość szczerej rozmowie podzielił się z Churchillem najbliższymi planami Hitlera dotyczącymi Europy Wschodniej, zwłaszcza Polski, Białorusi i Ukrainy, wzywał Anglię i kraje Brytyjskiej Wspólnoty Narodów do prowadzenia wyważonej polityki zagranicznej wobec... Trzeciej Rzeszy. Churchill, uważnie słuchając i analizując to, co powiedział dyplomata-nazista, zrozumiał ostatecznie, że zagarnięcie przez hitlerowskie Niemcy państw Europy Środkowo-Wschodniej i Zachodniej jest kwestią czasu. Blisko 70 milionów osób, które wówczas mieszkały na terytorium Ukrainy i Białorusi, miało paść ofiarą ekspansjonistycznej polityki przywódcy Trzeciej Rzeszy w imię lebensraum (przestrzeni życiowej), proklamowanej w nazistowskiej doktrynie politycznej. Churchill dość ironicznie kpi we wspomnieniach ze swojego rozmówcy, ponieważ ten pod koniec swojej kariery politycznej zapłacił najwyższą cenę – własne życie – za służbę reżimowi nazistowskiemu, fanatyczne oddanie Hitlerowi, urzeczywistnianie jego szalonych idei podporządkowania świata. Należy oddać Churchillowi sprawiedliwość, że jak nikt inny spośród ówczesnych brytyjskich polityków bardzo ostro reagował na flirt kierownictwa kraju z hitlerowskimi Niemcami, które coraz szybciej zbliżały się do wojny. Lecz tego w paradoksalny sposób nie rozumieli ani Chamberlain, ani Daladier, starając się zaspokoić apetyty Hitlera, a także Mussoliniego, jałmużną w postaci nabytków terytorialnych. Zarówno w Anglii, jak i we Francji wśród ówczesnej rządzącej elity utrwaliło się przekonanie, że wojnie można zapobiec, proponując dyktatorom inicjatywy pokojowe, zdolne odwrócić nieodwracalne procesy na arenie międzynarodowej. Churchill, nawet zajmując twardą pozycję w kwestii stosunków międzypaństwowych Wielkiej Brytanii z sowiecką Rosją (we wspomnieniach wielokrotnie to podkreśla, opierając się na własnych antykomunistycznych przekonaniach), mimo to krytykuje Chamberlaina za to, że ten kategorycznie odmówił przed wojną prowadzenia rozmów ze Stalinem, aby zapewnić sobie jego poparcie w przyszłym zbrojnym starciu z hitlerowskimi Niemcami. Właśnie taka krótkowzroczna polityka doprowadziła do tego, że skłoniła Sowietów do zawarcia za plecami Zachodu z nazistami niesławnego paktu Mołotow–Ribbentrop. W rozdziale „Gwałt na Austrii, luty 1938 roku” autor argumentacyjnie i przekonująco analizuje przyczyny i cel aneksji sąsiedniego kraju, rolę Hitlera w okupacji, reakcję najwyższego kierownictwa wojskowego kraju, bezsilność austriackiego kanclerza Engelberta Dollfussa wobec niemieckiej nawały. Nawet po okupacji Austrii, odebranej przez Churchilla jako jeden z ostatnich dzwonów przed początkiem światowej katastrofy zbrojnej, większość jego kolegów w parlamencie, nie wspominając o obecnym premierze, dopracowywała tekst przyszłego traktatu pokojowego z Niemcami, prowadziła konsultacje międzyrządowe, zachęcała do pogłębiania handlu. Autor bardzo wyraźnie ukazuje czytelnikowi istotę faktycznej okupacji przez Hitlera, po czym przed nim otworzyły się nie tylko drzwi do Czechosłowacji, lecz także szerokie wrota do Europy Południowo-Wschodniej. Hitler, badając reakcję światowej opinii publicznej i przywódców głównych państw europejskich na aneksję Austrii, realnie wyczuł niezdecydowanie elit rządzących Europy, by uciec się do działań siłowych, aby zapobiec hipotetycznej ekspansji wojskowej ze strony Niemiec. Jedną z przyczyn takiego postępowania, zdaniem Churchilla, była niegotowość armii Wielkiej Brytanii i Francji na przełomie lat 30. i 40. do prowadzenia wielkoskalowych bitew na lądzie, w powietrzu i na morzu, z powodu braku nowoczesnych wzorów uzbrojenia, zwłaszcza czołgów, samolotów, okrętów, broni strzeleckiej, a także niedostatecznego obsadzenia wojsk personelem, deficytu amunicji, niedokończenia systemów umocnień na granicach z potencjalnym agresorem. Jednocześnie brano pod uwagę również opinię publiczną, która w najlepszych tradycjach kultury politycznej Anglików wpływała na parlamentarzystów i urzędników, by prowadzili właśnie taką politykę zagraniczną – nie wojowniczą, lecz pokojową, ponieważ nikt moralnie nie wykazywał gotowości do walki na Albionie, nie mówiąc o dominiach i koloniach należących do Imperium Brytyjskiego. Wobec tego Wielka Brytania chętnie, jak konkluduje Churchill, wraz z Francją, Niemcami i Włochami podpisała niesławne porozumienie monachijskie jesienią 1938 roku. W radzieckiej terminologii historycznej utrwaliła się za nim nazwa „spisek monachijski”, w tradycjach czeskiej i słowackiej przyjęto nazywać je wyłącznie „zdradą monachijską”, gdyż państwa-sygnatariusze zgadzały się na oderwanie części terytorium ówczesnej Czechosłowacji – Kraju Sudeckiego – na rzecz Trzeciej Rzeszy, ponieważ tam zwarcie zamieszkiwała niemiecka mniejszość narodowa. W zamian Wielkiej Brytanii i Francji ze strony Niemiec i Włoch gwarantowano bezpieczeństwo i pokój, tworzono pozory wspólnego przeciwstawiania się rozszerzaniu wpływów Związku Radzieckiego na kraje Europy Środkowej i Wschodniej, co zmuszało Hitlera, jak wielu wówczas się wydawało, do przeorientowania swojej polityki zagranicznej z Zachodu na Wschód. O innym spojrzeniu na to, co wydarzyło się w stolicy Bawarii, czytelnik ma możliwość dowiedzieć się ze wspomnień Churchilla, który nie bez racji uważał: Hitler owinął sobie wokół palca Chamberlaina, tak samo jak Daladiera, składając swój podpis pod porozumieniem monachijskim 30 września 1938 roku. Bo przecież, oprócz tego, że nazistowskie imperium terytorialnie się rozszerzyło i pod jego kontrolą znalazło się dodatkowo, według podanych w pamiętnikach statystyk, 3 500 000 Niemców sudeckich, a wcześniej 6 750 000 Austriaków; ta masa ludzi natychmiast uzupełniła liczbę robotników zatrudnionych w przedsiębiorstwach militarno-przemysłowego kompleksu Trzeciej Rzeszy, a ponadto z niej sformowano dziesiątki nowych dywizji dla Wehrmachtu. „W wyniku wszystkich powyższych rozważań roczna przerwa, która, jak mówiono, została „wywalczona” dzięki Monachium, postawiła Brytanię i Francję w znacznie gorszym położeniu w porównaniu z hitlerowskimi Niemcami, niż było ono przed kryzysem monachijskim” – do tak niepocieszającego wniosku dochodzi Churchill w analizie błędnych kalkulacji, popełnionych w przededniu wojny przede wszystkim przez brytyjską dyplomację. Autor ilustruje ten stopień oburzenia, który później powstał w angielskim życiu politycznym jako reakcja na niedotrzymanie przez Hitlera zobowiązań, zapisanych w umowie monachijskiej. Pod różnymi pretekstami nie tylko od razu okupował Sudety, ale w ciągu kilku miesięcy faktycznie rozczłonkował Czechosłowację, zajmując Pragę. Jak przekonuje Churchill, to była ta kropla, która przepełniła czarę cierpliwości Chamberlaina, i on odwrócił swoją politykę zagraniczną o 180 stopni. Oczywiście straconego czasu nie można już było odzyskać, by spróbować, gdy okoliczności na to pozwalały, zniszczyć nazistowskie zło w zarodku, zanim nabrało ono potęgi. Teraz zaś apetyty Hitlera tak wzrosły, że jego kolejną ofiarą miała stać się Polska, wobec której Brytania miała bezsporne zobowiązania. Dylemat – walczyć czy nie walczyć – po prostu topniał w oczach. I tu Churchill w swoich wspomnieniach wykazuje wyjątkową mądrość, właściwą człowiekowi szczerze oddanemu swojemu narodowi i ojczyźnie, nauczonemu wieloletnim doświadczeniem życiowym, uzbrojonemu w głęboką wiedzę, a co najważniejsze – obdarzonemu wrodzoną intuicją. Formułuje sens ludzkiego istnienia w świecie, w którym działają okrutne prawa przetrwania, proponuje bezalternatywną formę postępowania jednostki, gdy grozi jej fizyczna zagłada, ustanawia zasady dla społeczeństwa, które musi się przebudować, by przeciwstawić się potencjalnemu zagrożeniu zewnętrznemu: „…jeśli nie chcecie walczyć o sprawiedliwość, gdy można łatwo zwyciężyć, nie przelewając krwi, jeśli nie chcecie walczyć, gdy wasze zwycięstwo byłoby pełne i niezbyt kosztowne, można dojść do chwili, gdy będziecie musieli walczyć przy wszystkich szansach przeciw wam i jedynie niepewną szansą na przetrwanie. A może być jeszcze gorsza sytuacja. Może będziecie musieli walczyć, gdy nie ma żadnej nadziei na zwycięstwo, bo lepiej zginąć, niż żyć jako niewolnicy”. Złote słowa, jak na obecne czasy, gdy rozstrzyga się los narodu ukraińskiego w jego walce z moskiewską ordą. Winston Churchill przedstawia swoje wyjaśnienie, dlaczego Stalin zawarł porozumienie pokojowe z Hitlerem, legalizując w Moskwie niesławny pakt Mołotow–Ribbentrop w sierpniu 1939 roku. Oprócz ustanowienia mitycznego pokoju na okres dziesięciu lat, ZSRR i Niemcy rozstrzygały o losie Polski, rozdzielając między siebie jej terytorium, a także realizując swoje plany geopolityczne. Churchill wspomina o rozwiązaniu problemu Gdańska–Danzigu, który, jak ość w gardle, drażnił Führera, a Sowieci otrzymali możliwość odebrania Galicji Rzeczypospolitej, biorąc tym samym odwet za dotkliwą klęskę Armii Czerwonej w bitwie warszawskiej, która rozegrała się podczas wojny polsko-sowieckiej w sierpniu 1920 roku. Ale bardzo szybko Stalin odczuje ciężki kac na skutek uświadomienia sobie, że jego rachuba na wykrwawienie Hitlera dzięki ekspansji wojskowej nazistowskich Niemiec przeciwko sąsiednim krajom zachodnioeuropejskim okaże się daremna, a dziesiątki milionów obywateli zapłacą własnym życiem za błąd bolszewickiego wodza. Jak wiadomo z biografii wybitnego angielskiego polityka, w ciągu jego kariery dziennikarskiej, wojskowej, politycznej, a także jako urzędnika państwowego, piastował on różne odpowiedzialne stanowiska. W 1917 roku mianowano go ministrem amunicji, dzięki czemu rozwinął intensywną działalność i w stosunkowo krótkim czasie osiągnął znaczące wyniki w zaopatrzeniu brytyjskiej armii w amunicję, a ponadto zainicjował budowę czołgów i samolotów, przyczynił się do przyspieszenia przezbrojenia Królewskiej Marynarki Wojennej. Churchill się spieszył, bo wcześniej niż inni odczuł nieuchronność wojny, która zagrażałaby samemu istnieniu Wielkiej Brytanii. Dzięki jego niestrudzonej energii udało się nie tylko przygotować kraj do oporu wobec zewnętrznej agresji, ale także przełamać nastroje społeczeństwa, w którym przeważał pacyfizm i błędne wyobrażenie o pokojowej polityce faszystowskich Włoch i nazistowskich Niemiec. I to się udało, ponieważ nie przestawał wierzyć w wielkość Wielkiej Brytanii i jej historyczną rolę w Europie, w wolnościowego ducha Brytyjczyków, którzy, jak mówił, choć nienawidzili musztry i przez prawie tysiąc lat nie doznali interwencji, to jednak wraz z nadejściem realnego niebezpieczeństwa stawali się wewnętrznie zajadli, a gdy ono przeradzało się w śmiertelne – nieustraszeni. 3 września 1941 roku Wielka Brytania wypowiedziała wojnę Niemcom w trzeci dzień po napaści nazistów na Polskę, zgodnie z przyjętymi na siebie zobowiązaniami sojuszniczymi. Winston Churchill jeszcze wcześniej, przed tymi wydarzeniami, został mianowany na stanowisko Pierwszego Lorda Admiralicji – organu przy rządzie Wielkiej Brytanii, odpowiedzialnego za kierowanie Marynarką Wojenną Zjednoczonego Królestwa. Najprawdopodobniej to okazało się za mało, i Chamberlain, odczuwając popełnione przez siebie błędne kalkulacje w polityce zagranicznej w przededniu wojny oraz presję parlamentu z powodu swojej nierozstrzygalności, zaproponował Churchillowi, by sformował również specjalny gabinet wojenny przy rządzie Wielkiej Brytanii w składzie pięciu–sześciu ministrów, wolnych od obowiązków resortowych, skupiając ich wyłącznie na wojnie. Armia polska po napaści hitlerowskich Niemiec pierwszego dnia jesieni 1939 roku zdołała wytrzymać pod uderzeniami Wehrmachtu i Luftwaffe 35 dni, stale się cofając i tracąc siłę żywą. I nie przypadkowo, bo 56 dywizjom Niemców (w tym zmotoryzowanym i pancernym) przeciwstawiało się 30 dywizji Polaków, co, jak pisze w swoich wspomnieniach Churchill, stanowiło zaledwie dwie trzecie ich regularnej armii (mogli sformować więcej, ale bali się sprowokować agresywnie nastawione państwo sąsiednie). Znamienne, że na polu bitwy wojsko polskie w tym czasie jeszcze wykorzystywało kawalerię, która na tle szybkiej opancerzonej techniki nazistów miała dość archaiczny wygląd. Ciąg dalszy nastąpi.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 12strona oryginału ↗

Mykoła Iwasiuk – malarz zniszczony przez system

Wasyl SZENDEROWSKI, doktor nauk fizyczno-matematycznych, profesor, członek rzeczywisty NTSz. Niezliczone są ofiary stalinowskiego reżimu totalitarnego. Dziesiątki milionów najlepszych synów i córek narodu na terenach byłej przestrzeni sowieckiej zostały zniszczone w katowniach NKWD lub zamorzone głodem. Chyba najstraszniejsze skutki tej wojny przeciwko własnemu narodowi odczuli na sobie Ukraińcy, przede wszystkim ich elita intelektualna. Warto wspomnieć jedynie ponad tysiąc (1111) rozstrzelanych w Sandarmochu (Karelia) do 20-letniego jubileuszu bolszewickiego przewrotu 1917 roku w ciągu października–listopada 1937 roku, wśród których było prawie 300 Ukraińców. A była jeszcze Bykownia – osada na północno-wschodnich obrzeżach Kijowa, gdzie kijowscy czekiści zaczęli zacierać ślady swoich zbrodni już pod koniec lat 20., a od jesieni 1936 roku Las Bykowniański staje się głównym miejscem pochówku straconych ludzi… Wśród nich byli politycy, naukowcy i działacze sztuki; wielu z nich znał lub zna świat. Nadszedł czas, aby przywrócić prawdziwe imiona ukraińskiej elity, imiona każdej niewinnie zniszczonej ukraińskiej osoby na podstawie uzasadnionych dowodów historycznych, niezniszczonych materiałów archiwalnych tych przerażających tragedii… Z jedną taką osobą, o której życiu i twórczości póki co jest mało wiadomości (do niedawna nieznana była nawet data śmierci), mamy zamiar zapoznać czytelnika. To Mykoła Iwanowycz Iwasiuk – wybitny malarz-realista. Oto co czytamy w URE, t. 4, drugie wydanie, s. 332: “Iwasiuk Mykoła Iwanowycz [16.(28).04.1865, m. Zastawna, teraz obw. czerniowiecki – 1930] – ukraiński malarz. Kształcił się w Wiedeńskiej (1884–89) oraz Monachijskiej (1890–96) Akademiach Sztuk Pięknych. Pracował w Czerniowcach, Lwowie i Kijowie. Autor obrazów hist. na tematy walki wyzwoleńczej ukr. narodu (“Bitwa pod Chocimiem”, 1903; “Wjazd Bohdana Chmielnickiego do Kijowa”, 1892–1912; “Bohun pod Beresteczkiem”, 1919), płócien rodzajowych (“Przy studni”, “Pocałunek”, “Czekanie”, “Hucułka pod drzewem”, “Żniwa”, “Bukowińczyk”, 1889; “Matka”, 1908), portretów (J. Fedkowycza, 1885; autoportret, 1887; O. Kobylańskiej, O. Myszugi; T. Szewczenki, I. Franki, obaj – 1925). Dzieła przechowywane są we Lwowskim muzeum ukr. sztuki; DMUOM. I. – organizator pierwszej szkoły artystycznej (1899–1908) w Czerniowcach”. Ciekawie jest porównać przytoczoną w URE informację z tą, która została podana w “Encyklopedii ukrainoznawstwa” pod red. W. Kubijowycza (EU, t. 3, s. 854, 1959): “Mykoła Iwasiuk (1865–1936), malarz-realista, rodem z Bukowiny; studiował w Wiedniu i Monachium. Od 1913 miał w Czerniowcach Szkołę Malarską, 1925 wyjechał do Kijowa, gdzie był krótki czas prof. Instytutu Artystycznego. Wystawiał we Lwowie, Wiedniu i Czerniowcach. Specjalizował się w malarstwie hist., z prac najważniejsze: “Chmielnicki pod Zborowem” (1893); “Wjazd Chmielnickiego do Kijowa” (1912); “Bohun pod Beresteczkiem” (1921); oprócz tego obrazy obyczajowe i rodzajowe, portrety i ikonostasy. Dzieła Iwasiuka odznaczają się żywym kolorytem i starannością rysunku. Pozostawił ok. 500 dzieł, których los w większości jest nieznany”. Oto i wszystko. Dlaczego przytaczamy w całości te niewielkie artykuły? Przede wszystkim widzimy, że nie ma dokładnych wiadomości o dacie śmierci artysty, zupełnie skąpa informacja o działalności Mykoły Iwasiuka po przeprowadzce na Radziecką Ukrainę, w większości nieznany jest los jego obrazów. Mamy nadzieję, że ten szkic przyciągnie uwagę badaczy do studiowania naukowego i artystycznego dziedzictwa wielkiego artysty, 160 lat od dnia urodzin którego minęło całkiem niedawno. *** Urodził się Mykoła Iwasiuk 28 kwietnia 1865 roku w miasteczku Zastawna w rodzinie stolarza. Ojciec Iwan zajmował się także rzeźbieniem w drewnie, a mama przyszłego artysty pięknie wyszywała. Rodzina była wierząca, od małego dzieciom wpajano miłość do rodzinnej ziemi. Toteż u chłopca wcześnie obudziła się zdolność odczuwania piękna przyrody, cudownego świata rodzinnego kraju… Zastawniwszczyzna obejmuje północną część Bukowiny, która przylega do Dniestru i jest najbardziej malowniczą częścią pozagórskiej Bukowiny. W okolicach miasta jest kilka grup dawnych kurhanów, w uroczyskach Bazar i Wacki pagórek odkryto pozostałości wczesnosłowiańskich osad kultury czerniachowskiej II–IV wieku, w jednym z kurhanów odkopano skurczony pochówek epoki brązu (II tysiąclecie p.n.e.). Oto w takim otoczeniu dorastał chłopak. Kształcił się Mykoła najpierw w miejscowej szkole, po ukończeniu której wstąpił do wyższej szkoły realnej w Czerniowcach, którą założył w 1863 roku władyka Eugeniusz Hakman, z zamiarem poświęcenia się sztuce. Toteż od 1884 roku Mykoła Iwasiuk kształci się przez pięć lat w Wiedeńskiej akademii u profesora L. Allemanda, a od 1890 do 1897 roku kontynuuje naukę w Monachijskiej akademii sztuk pięknych u profesora A. F. Liezen-Mayera. W 1892 roku młody malarz po raz pierwszy wystawiał na wystawie Towarzystwa Miłośników Sztuki we Lwowie. W następnym roku z sukcesem wystawił pracę “Chmielnicki pod Zborowem”. Po tym obrazie zafascynował się gatunkiem historycznym. Zapewne w umocnieniu tego zamiaru w jego życiu odegrało decydującą rolę takie wydarzenie: w 1893 roku wybitny malarz Ilja Riepin (1844–1930) odwiedził Monachijską akademię sztuk pięknych w celu zapoznania się z organizacją edukacji artystycznej za granicą. Wykładowca akademii Józef Brandt dokładnie zapoznał go ze strukturą nauczania. “Wjazd Bohdana Chmielnickiego do Kijowa w 1649 roku” procesu oraz studentami różnych narodowości. Z czasem I. Riepin jako artysta, pedagog i krytyk napisze książkę „Dalekie bliskie”, opublikowaną w 1953 roku po śmierci artysty. W niej, w szczególności w liście z 5 listopada 1893 roku, Riepin pisze: „Spodobał mi się bardziej od innych pewien Słowak z Bukowiny – Iwasiuk. Dobrze mówi po ukraińsku i traktuje przeważnie ukraińskie tematy: to kozaka z dziewczyną, to zaporożca w stepie, już długi czas opracowuje temat „Wjazd Bohdana Chmielnickiego do Kijowa”. I tutaj jak najlepiej sprawdziło się moje przekonanie o przeszkodzie profesora. Pierwszy szkic, który Iwasiuk zrobił sam, bez niczyjej rady – jest lepszy. W szkicu jest życie i naturalność wykonania. Ale Lizen-Mayer, profesor Iwasiuka, odrzucił jego scenę, stworzoną bezpośrednio wyobraźnią, i wprowadził klasyczną umowność – nienaturalną, teatralną. Iwasiuk jednak to poczuł i odłożył wykonanie do bardziej sprzyjających warunków”. Obraz, nad którym artysta pracował przez dwadzieścia lat (1892–1912), odzwierciedla moment, gdy po zdjęciu oblężenia Zamościa w dniu Wigilii 1648 roku Bohdan Chmielnicki na czele kozackiego wojska uroczyście wkroczył do Kijowa. Przejechawszy przez Złote Wrota, hetman ze starszyzną zbliżył się do Soboru Sofijskiego, gdzie witali go metropolita i duchowieństwo. Zamiłowanie do gatunku historycznego Mykoła Iwasiuk zawdzięczał swojemu pierwszemu nauczycielowi – artyście Justynowi Pihulakowi oraz Osypowi Makowejowi. Byli oni jego duchowymi mentorami w tworzeniu obrazów na tematy narodowowyzwoleńczej walki narodu ukraińskiego. Justyn Pihulak urodził się w pobliżu Czerniowiec w 1845 roku, studiował w akademii sztuk pięknych w Wiedniu, po której został nauczycielem w prawosławnej wyższej szkole realnej w Czerniowcach. Namalował portrety Fedkowycza i Worobkewycza, które wisiały w wielkiej sali Domu Narodowego w Czerniowcach. Osyp Makowej (1867–1925), czytamy w „Encyklopedii ukrainoznawstwa” Wołodymyra Kubijowycza, – „pisarz, krytyk literacki i działacz społeczny, rodem z Jaworowa. W 1893 roku ukończył Uniwersytet Lwowski, był redaktorem czasopisma „Zoria” i gazety „Bukowyna”, jednym z redaktorów „Literacko-Naukowego Biuletynu”. Od 1899 roku wykładał język i literaturę ukraińską w seminariach nauczycielskich w Czerniowcach, Lwowie, Zaleszczykach, gdzie zmarł…”. Osyp Makowej na łamach gazety „Bukowyna” w 1897 roku po raz pierwszy wystąpił z dużym artykułem o Mykole Iwasiuku. Pisał m.in.: „Co mi się podoba w obrazach Iwasiuka, to naturalność i piękno... Nie ma u niego pogoni za krzykliwymi efektami na sposób dzisiejszych malarzy dziwaków. Szlachetniejszym zadaniem sztuki i literatury jest pokazywanie ludziom tego, co podnosiłoby ich na duchu... Taki pogląd na zadanie sztuki widzę i u Iwasiuka i myślę, że taki pogląd nigdy nie straci swojej wartości i wysokoludzkiego znaczenia”. Mykoła Iwasiuk. Pastel. Artysta Stanisław Janowski. 1894 r. Obraz „Wjazd Bohdana Chmielnickiego do Kijowa” przyniósł Iwasiukowi wielką popularność i, według świadectw współczesnych, przed I wojną światową w Zachodniej Ukrainie jego kolorowa reprodukcja była prawie w każdej ukraińskiej chacie, u każdego ukraińskiego inteligenta. A oto przez 74 lata władzy radzieckiej obraz w formie reprodukcji ściennej nie był wydany ani razu. Ilja Riepin, obejrzawszy jego prace, radził Iwasiukowi po ukończeniu akademii powrócić na Ukrainę, ponieważ tam dla niego było najlepsze pole działalności. A wybitny rumuński malarz Verona, który znał Iwasiuka jeszcze z Akademii Monachijskiej, świadczył, że to zdolny i utalentowany malarz, profesorowie akademii bardzo go lubili i już wtedy próbował odtwarzać na płótnie różne fragmenty z historii Ukrainy. Po pomyślnym ukończeniu nauki Iwasiuk powraca na Bukowinę, planując zająć się działalnością pedagogiczną i pracą artystyczną. Trzy lata później w Czerniowcach otwarto pierwszą wystawę indywidualną artysty, na której zaprezentowano wiele płócien rodzajowych, portretów, jeden ze szkiców „Wjazdu Bohdana Chmielnickiego do Kijowa”. Zasługują na uwagę także takie historyczno-batalistyczne obrazy Iwasiuka, jak „Bitwa pod Chocimiem” (1903), „Kubańscy kozacy we Lwowie” (1917), „Bohun pod Beresteczkiem” (1919). Właśnie ten ostatni obraz Wasyl Kasijan odnalazł w 1963 roku w Bukareszcie i wywiózł stamtąd na Ukrainę. Teraz znajduje się on w Muzeum Narodowym we Lwowie. Znaczące są także obrazy Iwasiuka na różne tematy rodzajowe i obyczajowe. Do najlepszych portretów należą portrety Jurija Fedkowycza, Olhy Kobylańskiej, Ołeksandra Myszuhi, autoportret, portret żony artysty i pierwszy portret jego dzieci, portret siostry Domicelli i inne. W 1910 roku artysta wykonał malowidła na suficie kasy oszczędnościowej w Czerniowcach (za władzy radzieckiej mieścił się tu komitet miejski partii). Tematem tej monumentalnej alegorycznej kompozycji Iwasiuk wybrał „Oszczędność”. Świat artysty przepełniony jest głęboką miłością do rodzinnego kraju. Jego obrazy „Bez chleba”, „Biedna chłopska chata”, „Matka z dzieckiem pod słonecznikami” (zamieszczony w Ukraińskiej Radzieckiej Encyklopedii), „Zachód słońca nad Prutem”, „Huculi pod drzewami” tworzą majestatyczną panoramę Bukowiny, a jego obrazy o tematyce historycznej wysławiają heroiczne karty walki narodu ukraińskiego o swoje narodowe i społeczne wyzwolenie. Przed I wojną światową sejm krajowy Bukowiny przydzielił Mykole Iwasiukowi tysiąc koron na otwarcie szkoły artystycznej. W 1904 roku artysta wraz z kolegą Justynem Pihulakiem taką szkołę otwiera dla biednej, ale utalentowanej młodzieży kraju. Mieszkał wtedy w Czerniowcach przy ulicy Józefa, blisko Domu Narodowego, gdzie miał też swoje pracownie. W tym domu Iwasiuk miał jeszcze jedną pracownię, w której pracowali młodzi uczniowie, malujący dla niego obrazy cerkiewne do ikonostasów. Dwóch z nich – Kornelij Dzer

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 13strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

Dzierżyk oraz P. Wydyniowski – z czasem stali się znanymi bukowińskimi malarzami. Kornel Dzierżyk urodził się w Czerniowcach, ukończył szkołę ludową oraz szkołę przemysłową (wydział budownictwa i architektury). Wstąpił do szkoły realnej Mykoły Iwasiuka. Po wyjeździe Iwasiuka do Wiednia Dzierżyk wyjechał razem z nim i tam uczęszczał do prywatnych szkół malarskich, w których pogłębiał swoją wiedzę z zakresu sztuki malarskiej. Drugim uczniem ze szkoły Iwasiuka był Wydyniowski, pochodzący z Suchowerchiwa, niedaleko Kicmania. Wydyniowskiego profesor Mykoła Iwasiuk również zabrał ze sobą do Wiednia, gdzie doskonalił się w prywatnych szkołach malarskich. Podczas I wojny światowej został powołany do wojska i dostał się do niewoli. Jako jeniec żył na Syberii, po powrocie przez pewien czas mieszkał w swojej wsi, a następnie przez kilka lat pracował na stanowisku nauczyciela gimnazjum w Kicmaniu. Szkoła Mykoły Iwasiuka istniała niedługo, zaledwie kilka lat. Jego uczniowie opracowywali szkice, a profesor Iwasiuk doprowadzał je do końca. Ikonostasy Iwasiuka znajdują się w Zastawnej, Kicmaniu oraz w niektórych wsiach na Bukowinie. Przez pewien czas Mykoła Iwasiuk przebywał za granicą, a potem powrócił do Lwowa, gdzie w 1912 roku zorganizował wielką wystawę indywidualną swoich płócien. W tym okresie na podstawie oryginału Iwasiuka „Walczcie – zwyciężajcie” („Kaukaz” T. Szewczenki) we Lwowie wydano kartkę z okazji jubileuszowego zjazdu szewczenkowskiego – „Sokoła ojca”, „Ukraińskiego Związku Siczowego” i towarzystwa sportowego Ukrainy. Z początkiem I wojny światowej armia rosyjska odniosła pewien sukces i 21 sierpnia (3 września) wojsko rosyjskie wkroczyło do Lwowa. W pierwszych dniach kwietnia 1915 roku do Lwowa przyjechał Mikołaj II, którego tam uroczyście witano. Szkic obrazu „Wjazd Mikołaja II do Lwowa” znajduje się w Narodowym Muzeum Ukraińskiej Sztuki Plastycznej, podobnie jak portret śpiewaka operowego O. Myszugi, przekazany w 1993 roku muzeum przez rodzinę śpiewaka z Kanady. Ale już 18 kwietnia wojska niemiecko-austriackie przeszły do kontrofensywy i odzyskały większą część Galicji. Wycofujące się wojska carskie wzięły ze sobą jako zakładników kilku czołowych ukraińskich działaczy. Olena MOLNAR, przewodnicząca Wierchniodnieprowskiego oddziału wydzielonego Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. T. Szewczenki. Wasyl Artemowycz Sida – postać znana nie tylko na Wierchniodnieprowszczyźnie, ale i w całej Ukrainie z tego, że większą część swojego życia poświęcił badaniu historii rodzinnych stron, swojej wsi Dniepro-Kamianka, która istnieje prawie 460 lat i słynie z kozackiej przeszłości, malowniczej przyrody, utalentowanych ludzi. Na dwa miesiące przed swoimi 100. urodzinami (01.04.2025 r.) kozak Wasyl odszedł do wieczności. Ponieważ Wasyl Artemowycz był również jednym z założycieli „Proświty” na Wierchniodnieprowszczyźnie, Wierchniodnieprowski oddział wydzielony Towarzystwa „Proświta” im. T. H. Szewczenki wystąpił z inicjatywą uczczenia go na spotkaniu poświęconym jubileuszowi sławnego rodaka. W wystąpieniu podczas wydarzenia członek zarządu Towarzystwa „Proświta”, członek Narodowego Związku Pisarzy Ukrainy Jewhen Bezus z wdzięcznością wspominał dzień poznania Wasyla Sidaka, szczerość i gościnność, z jaką przyjął on jego oraz gości z Kijowa i USA w swoim domu. „Takie wrażenie, że znaliśmy się długie lata” – mówi Jewhen Fedorowycz. Córka Wasyla Artemowycza, Natalia Wasyliwna, podzieliła się materiałami o dziecięcych i młodzieńczych latach ojca. O tym, jak go, nastolatka, w latach II wojny światowej wywieziono do Niemiec, jak musiał uciekać od „gospodarzy”, o tułaczce w ZSRR po wojnie, o ucieczce zimą w szynelu na bieliźnie z kopalń rosyjskiego dalekowschodniego Kopiejska i ciężkiej „podróży” między wagonami pociągów do rodzinnego domu, o służbie w wojsku, pracy w zakładzie w Dnieprze, nauce w technikum ogrodniczym i wreszcie – powrocie do swojej wsi. Z tej opowieści obecni mogli wyciągnąć wniosek o tym, jakiej siły charakteru był to człowiek. Budował później profesor E. Lipecki, po kilku latach M. Iwasiuka tam „wygładzono”, a profesor malarz Wasyl Kryczewski opowiadał, że przed śmiercią Iwasiuk bardzo biedował i był rozczarowany „taką Ukrainą”. Wiadomo, że od 1927 roku M. Iwasiuk pracował w systemie Wszechukraińskiego Zarządu Fotokinematograficznego (WUFKU), stworzył szereg rysunków dla czasopisma „Kino”, a także plakaty artystyczne do filmów WUFKU. Cztery takie plakaty z podpisami Iwasiuka przechowywane są w Centralnej Bibliotece Naukowej Narodowej Akademii Nauk Ukrainy. Tam jeszcze cudem zachował się namalowany farbami olejnymi portret Mykoły Skrypnyka, datowany na fatalny 1933 rok. Co stało się z obrazami Iwasiuka – nie wiadomo, zwłaszcza z tymi, które przedstawiały fragmenty walk Strzelców Siczowych. Profesor E. Lipecki wspominał, że w Czerniowcach w rezydencji Metropolity widział portret Metropolity Repy naturalnej wielkości, w Domu Narodowym – portret Jasienieckiego; portrety Angawcha i inne. Wiadomo, że w zbiorach Muzeum Tarasa Szewczenki przechowywany jest olejny portret Szewczenki (prawie naturalnej wielkości) autorstwa malarza Iwasiuka (olej, 1918), podarowany muzeum przez Kryżaniwską Zoję Fedoriwnę, a jeden ze szkiców (stworzono cały szereg szkiców) obrazu „Wjazd B. Chmielnickiego do Kijowa” znajduje się w Narodowym Muzeum Sztuki Ukraińskiej. Co do daty śmierci Mykoły Iwasiuka mamy dużą rozbieżność w materiałach informacyjnych: 1926, 1930, 1935 r. Ale ostatnie badania życia i działalności Mykoły Iwasiuka świadczą, że pewnego jesiennego dnia 1937 roku wybitny malarz nurtu historycznego został aresztowany pod sfabrykowanymi zarzutami, rozstrzelany w bolszewickiej katowni w Kijowie i pochowany w Bykowni 25 listopada 1937 roku. Niestety, dorobek artystyczny wielkiego mistrza nurtu batalistycznego nie został jeszcze zbadany i dzisiaj wymaga gruntownych badań, a także stworzenia muzeum artystycznego Mykoły Iwasiuka na Bukowinie. Przecież ogólnie mamy dzisiaj chyba tylko tablicę pamiątkową na domu w Zastawnej, która zaświadcza, że prawdopodobnie w tym domostwie urodził się malarz o światowym imieniu. Imię Mykoły Iwasiuka godne jest naszej pamięci. ników Wasyla Artemowycza grupa weteranów z m. Kamieńskie „Ukraińskie marzenie” (solistka i kierownik Walentyna Wasyliwna Tanasijczuk). Swoje wspomnienia o aktywnym proświcianinie i krajoznawcy przekazała była przewodnicząca rejonowego zjednoczenia „Proświta”, a obecnie członkini rady Walentyna Nowodon. Mamy nadzieję, że te wspomnienia znajdą swoje miejsce w przyszłej książce o Wasylu Artemowyczu. Wydaje się, że marzenie Wasyla Sidaka choć częściowo się spełniło. Jego badania nad historią rodzinnego kraju stały się nieodłączną częścią nauki krajoznawczej i nadal skłaniają innych amatorów oraz naukowców do jeszcze głębszego poznawania przeszłości swojej ziemi, swojego narodu. Naczelnik wydziału ds. humanitarnych Rady Miejskiej w Wierchniednieprowsku Switłana Wołodymyriwna Siergiejewa podsumowała, że materiały o Wasylu Artemowyczu i innych wybitnych ludziach regionu warto rozpowszechniać i włączyć do systemu wychowania dzieci i młodzieży w placówkach oświatowych wspólnoty. Wierchniednieprowski oddzielny oddział „Proświta” im. Tarasa Szewczenki wyraża szczerą wdzięczność Wierchniednieprowskiemu Miejskiemu Domowi Kultury, w szczególności kierowniczce artystycznej i prowadzącej Ninie Dmytriwnie Danyłenko, za istotną pomoc w organizacji, przygotowaniu i przeprowadzeniu wieczoru pamięci. Spotkanie było emocjonalne, ludzie – szczerzy, każdy z uczestników poczuł się częścią wielkiej tajemnicy życia, ogniwem w łańcuchu pokoleń. Po zakończeniu wydarzenia nie chciało się rozchodzić. Ludzie obejmowali się, trzymali za ręce, dziękowali sobie nawzajem i Wasylowi Artemowyczowi, który zjednoczył ich wokół siebie tego dnia. Bywają ludzie, którzy świecą jak gwiazdy. Wśród nich jest pamięci jasnej Wasyl Artemowycz Sidak, kozak i proświcianin.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 13strona oryginału ↗

Pamięci proświcianina

Uczestnicy zjazdu pisarzy z okazji 1005-lecia wydania „Eneidy”. Lwów, 31 października 1898 r. Mykoła Iwasiuk — skrajny z prawej w górnym rzędzie. Do ich liczby trafił także Iwasiuk i jego, jako niemieckiego szpiega, wysłano z Kijowa do Rostowa nad Donem. Po obaleniu carskiego samowładztwa Iwasiuk znów powraca do Kijowa, a od 1919 roku mieszka we Lwowie i Czerniowcach. W Czerniowcach mieszkał u swojego brata, a malował w atelier profesora Jewsewija Łypeckiego. Jewsewij Łypecki urodził się w 1889 roku w Werchiwcach (koło Zastawny) w rodzinie prawosławnego księdza. Szkołę ludową i średnią ukończył w Czerniowcach. W 1910 roku wyjechał do Monachium, gdzie studiował w Monachijskiej Królewskiej Akademii Sztuk Pięknych u profesorów Karla Ravna i Petera Halma, a u profesora Dermera uczył się malowania fresków i konserwacji. Miał stypendium cesarza Franciszka Józefa oraz stypendium Prawosławnego Funduszu Religijnego w Czerniowcach. W 1918 roku powrócił na Bukowinę, a rok później został nauczycielem rysunku w ukraińskim gimnazjum w Czerniowcach. Wiadomo, że w tym okresie rząd Dyrektoriatu zleca mu stworzenie oryginałów dla znaczków pocztowych Ukraińskiej Republiki Ludowej. Według jego rysunków wydano sześć znaczków o następujących nominałach: 2 hrywny (Ukrainka z żółto-niebieską flagą, jaskrawofiołkowa), 3 hrywny (ukraińska chata, pomarańczowa), 30 hrywien (Połubotok w więzieniu, jaskrawobrunatna), 50 hrywien (kozacy-bandurzyści, oliwkowa), 80 hrywien (zaporoskie bajdaki na morzu, jasnoniebieska w brunatnej ramce), 200 hrywien (wiatrak, szara w czerwonej ramce). Znaczki zostały wydrukowane w Wiedniu w drukarni wojskowo-geograficznego instytutu. Z czasem, przy totalitarnym reżimie, sam fakt istnienia znaczków pocztowych URL starannie przemilczano, a o eksponowaniu ich na wystawach nie mogło być mowy. W 1925 roku M. Iwasiuka i J. Łypeckiego zaprosił przewodniczący Rady Komisarzy Ludowych USRR Włas Czubar na stanowiska profesorów malarstwa w Kijowskiej Akademii. J. Łypecki nie przyjął tego zaproszenia i odradzał Iwasiukowi wyjazd do ZSRR, bo wiedział o tamtejszym komunistycznym reżimie od uciekinierów. Ale Mykoła Iwasiuk nie posłuchał tej rady i, jak donoszono w gazecie „Proletarska prawda”, na zaproszenie rządu Ukraińskiej SRR pod koniec 1926 roku wraz z rodziną przeprowadził się na stałe do Kijowa. Mieszkali to w Bojarce, to w Puszczy Wodicy, to w Irpieniu. Czasopismo „Nowe mystectwo” (nr 24 z 1926 roku) informowało, że artyście proponuje się stworzenie serii obrazów na temat ruchu rewolucyjnego na Ukrainie. Jak wspominano, z ust Natalii Wasyliwny usłyszano, jak Wasyl Artemowycz zaczął zbierać eksponaty historyczne, które po zalaniu wiejskich łęgów wodami Zbiornika Środkowodnieprzańskiego zaczęły być wymywane z brzegu przez dnieprowe fale. Kolekcja Wasyla Artemowycza rosła i w domu nie wystarczało już dla nich miejsca. Krajoznawca marzył o muzeum historii Dnieprowokamianki. Niestety, pomieszczenia na ten cel w rodzinnej wsi nie znaleziono, więc część zebranych eksponatów Wasyl Artemowycz przekazał do muzeum historii miasta Kamieńskie, o czym z wdzięcznością mówiła kierowniczka działu naukowo-ekspozycyjnego muzeum Iryna Wołodymyriwna Szapoczkin. Pani Iryna zaprezentowała także wideo z ekspozycji. Wasyl Sidaк napisał wiele artykułów historycznych. To i badania nad Hołodomorem w okolicznych wsiach, i pochodzenie nazw okolicznych wsi, rzek, wzgórz. U podstaw tych artykułów położył żywe historie, opowieści ludzi. Jego szkice krajoznawcze publikowano w prasie i wydawnictwach naukowych, na przykład „Swiata sprawa”, „Swiczado”, „Siczewśkyj kraj”. Dlatego redaktor czasopisma „Swiata sprawa”, krajoznawca Petro Tymofijowycz Czehorka z radością przyjął zaproszenie do udziału w wydarzeniu pamięci Wasyla Artemowycza. Pod koniec swojego wystąpienia podarował córce Wasyla Artemowycza ostatni numer czasopisma i wyraził przekonanie, że wysiłkami prośwician i krajoznawców oraz przy wsparciu władz lokalnych zostanie wydana książka o naszym sławnym rodaku. Z ciepłem wypowiadał się o Wasylu Sidaku Andrij Andrijowycz Czepurnyj, kierownik kółka reżysersko-operatorskiego dziecięcego studia telewizyjnego „Rakurs” Pałacu Twórczości Dzieci i Młodzieży, i przedstawił uwadze widzów jeden z nakręconych w studiu telewizyjnym filmów o jubilacie. Wasyl Sidaк był proświcianinem, krajoznawcą, kronikarzem. Bardzo kochał poezję. W kręgu przyjaciół i ludzi o podobnych poglądach często recytował z pamięci wiersze i poematy T. H. Szewczenki. Nawet w dniu swoich 99. urodzin proświcianie, którzy przyjechali pogratulować Artemowyczowi dnia urodzin, z przyjemnością słuchali jego recytacji z pamięci, wszak jego oczy przez ostatnie sześć lat nie mogły już widzieć światła. Na wieczorze pamięci lokalni poeci Wiktor Szkuro, Ołena Mołnar, Wołodymyr Fomicz i Kateryna Peretiatko recytowali własne wiersze, poświęcone Wasylowi Sidakowi. Obecni wysłuchali wspaniałych występów zespołu „Homin” w składzie Tetiany Marczenko, Wałentyny Bielikowej oraz Hałyny Szewczenko. Pieśni o Ukrainie i kozakach odbijały się bólem w sercach obecnych ludzi. Z przyjemnością śpiewał dla szanownych.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 14strona oryginału ↗

Twórcze poszukiwania Teatru na Mychajliwśkij

Eduard OWCHARENKO Zdjęcie udostępnione przez teatr Spektakl „Najlepszy dzień i inne kłopoty” powstał na podstawie sztuki Maryny Smilianec. Gatunek przedstawienia jego twórcy określili jako imprezę bez antraktu. Właśnie tego dnia główny bohater Matwij kończy dwadzieścia lat. I po raz pierwszy w życiu świętuje swoje urodziny tak, jak zawsze marzył… Wreszcie ma pyszny tort ze świeczkami, a nawet zabawne czapeczki, wszystko jak w kinie. A co najważniejsze – obok są bliscy przyjaciele, z którymi jest co wspominać. Jednak czy warto wspominać? Przecież wymarzony „najlepszy dzień” może łatwo zmienić się w wieczór bolesnych wspomnień i poszukiwanie dawno zagubionej sprawiedliwości. A jednak w duszy żyje wiara, że dzielona radość się pomnaża, a dzielony ból – staje się mniejszy. A jeszcze pojawia się możliwość uwolnienia się od ciężaru przeszłości i znalezienia siły, by iść dalej. Ta bolesna, ale jednocześnie jasna historia ma na celu przypomnieć nam wszystkim, że nawet po najcięższych próbach jest miejsce na nadzieję i zmiany, zwłaszcza gdy nie jesteśmy sami na tej drodze. Spektakl powstał z inicjatywy i przy wsparciu Międzynarodowej Organizacji Charytatywnej „Fundacja Charytatywna SOS Wioski Dziecięce” i jest poświęcony ważności reformowania systemu opieki i wsparcia dzieci (deinstytucjonalizacji), co ma na celu zapewnienie prawa każdemu dziecku do kochającej rodziny. – Z naszym teatrem skontaktowała się Międzynarodowa Organizacja Charytatywna „Fundacja Charytatywna SOS Wioski Dziecięce” – opowiedziała autorka sztuki Maryna Smilianec. – Wpadli na pomysł stworzenia spektaklu, który opowiadałby o realnej sytuacji w ukraińskich internatach i skłaniał ludzi do takiego kroku, jak adopcja, lub przynajmniej informował, jak mogą pomóc naprawdę. Wcześniej stworzyli już podcast „Zagłuszone głosy”, dla którego zebrali dziewięć wywiadów z byłymi wychowankami placówek instytucjonalnych, i na podstawie tych dokumentalnych historii zaproponowano mi napisanie sztuki. Przesłuchałam ponad dziesięć godzin absolutnie różnego, ale dość strasznego doświadczenia i, wychodząc od tego, stworzyłam utwór artystyczny. Dalej reżyser Witalij Kino wraz z zespołem naszego Teatru na Mychajliwśkij wystawił na podstawie tej sztuki spektakl. Na stworzenie utworu poświęciłam około półtora miesiąca. Zaraz po tym zaczęły się próby. Każdy z uczestników wywiadów wspominał, że nigdy nie miał takich urodzin, jakich by chciał. Zazwyczaj w internatach świętuje się urodziny od razu wszystkich, którzy urodzili się w tym miesiącu, po prostu dając każdemu po cukierku. Dlatego, opuszczając internat, człowiek często nawet nie wie, w jaki dokładnie dzień się urodził. Więc postanowiłam, że wydarzenia naszego spektaklu będą dziać się w dniu, w którym główny bohater wreszcie mógł sam sobie urządzić prawdziwe święto. Swój „najlepszy dzień”. Biorąc pod uwagę, że ten spektakl jest projektem społecznym i poświęcony jest dość bolesnemu, aktualnemu tematowi, staraliśmy się zrobić go tak, aby miał szansę stać się popularnym, ponieważ zależy nam na tym, aby o tych historiach dowiedziało się jak najwięcej ludzi. Dlatego spektakl wyszedł jasny, z humorem, fabułą, która trzyma w napięciu i wciąga, nawet z piosenkami i tańcami… Ale przy tym z niezwykle ważną ideą. Moim zdaniem to ten przypadek, kiedy wszystko nam się udało. Widzowie płaczą, śmieją się, zastanawiają się, a co najważniejsze – po spektaklu mają chęć czynić dobro, więc specjalnie w tym celu umieściliśmy przydatne informacje w naszych programach. Cały czas byłam w kontakcie z reżyserem i zespołem, razem redagowaliśmy i dopracowywaliśmy tekst. Jeśli chodzi o proces przygotowania spektaklu, to tutaj całkowicie polegałam na reżyserze. Wydaje mi się, że wyszedł dobry spektakl, który spełnia powierzoną mu misję. Jeśli za rok czy dwa na sali znajdzie się przynajmniej jedna osoba, która odważy się adoptować dziecko, to i tak będzie wielki sukces. Byłoby bardzo dobrze, gdyby każdy poruszał podobne tematy. ją. Autorki wyjaśniają, że każdy z nas wkłada własny sens w pojęcie „bezpieczeństwo”. Dla jednego – to być w domu w objęciach ukochanej osoby, dla innego – przebywać w schronie, a jeszcze dla kogoś – obecność oświetlenia ulicznego. W zaprezentowanych pracach jest dużo cielesności, kruchości, przestrzeni dla interpretacji widza. Na przykład dyptyk Kateryny Koniuszenko „On i ona w ogrodzie” (2024 r.) pokazuje moment rozluźnienia obok ukochanej osoby. Obraz Anny Antoniuk „Zakochani” (2024 r.) pokazuje parę, która czule się obejmuje, na tle pasiastej tkaniny. To scena bliskości, jednak niesie ona więcej niż tylko obraz miłości. Obraz został namalowany kilka dni po tym, jak bez „Najlepszy dzień i inne kłopoty” *** Spektakl „Nie siadajcie za kierownicę, jeśli wypiliście wino” to surrealistyczna komedia, spektakl-żart. Co tak naprawdę definiuje człowieka – jego zamiary czy realne czyny? Czy jesteśmy zdolni kierować własnym życiem, czy tylko dostosowujemy się do okoliczności? Główny bohater tej absurdalnej i dowcipnej historii próbuje znaleźć odpowiedzi na te pytania. Ale robi to w najbardziej nieoczekiwany sposób. Lekka ironia, paradoksalne sytuacje i subtelna filozofia przeplatają się w spektaklu, który jednocześnie bawi i zmusza do refleksji. – W tym sezonie w naszym teatrze zaczęła pracować aktorka i reżyserka Ołena Al Jusef – opowiedział dyrektor artystyczny Nowego Ukraińskiego Teatru Witalij Kino. – Pierwszą pracą twórczą dla niej było wprowadzenie do jednej z głównych ról w spektaklu „Erotyczne sny naszego miasta” według nowel Tani Malarczuk, kolejną propozycją stało się wyreżyserowanie spektaklu. Zaproponowano kilka sztuk do pracy. I w końcu wybraliśmy tę surrealistyczną, niemal absurdalną komedię. Praca trwała dość długo. Bowiem zgodnie z zamysłem reżyserki spektakl wymagał od aktorów doskonałej pracy w plastyce i pantomimie. Pracowali zawzięcie! Kilka miesięcy. W lutym obejrzałem pierwszy pokaz przedpremierowy przyszłego spektaklu. Podzieliłem się swoimi wrażeniami i przemyśleniami z reżyserką i aktorami. Zaproponowałem pewne pomysły dotyczące rozwiązania przestrzeni scenicznej przyszłego spektaklu, dotyczące doprecyzowania muzycznego rozwiązania. Centrum „Szewczenkiwśkyj” w Odessie zostało zniszczone przez wrogą rakietę. Tej nocy mąż Anny, na kilka sekund przed wybuchem, nakrył ją swoim ciałem. Artystce wydawało się, że to koniec, ale nigdy nie czuła się tak chroniona, jak w tamtym momencie. Wystawę kończy obiekt artystyczny Anny Antoniuk „Najbliższy schron” (2025 r.). Poprzez mapę, na której zaznaczono schrony oraz zdjęcia zniszczonych przez okupantów odeskich budynków, artystka przypomina, jak ważne jest wiedzieć, gdzie szukać bezpieczeństwa w czasach niebezpieczeństwa. Ten projekt pokazuje, jak ważne jest nie tylko szukanie fizycznego schronienia, ale także rozumienie, gdzie znaleźć wsparcie emocjonalne w momentach niepokoju. Anastasija TITARCZUK. Spektakl, moim zdaniem, wyszedł bardzo jasny, z ciepłym humorem, ze wspaniałą myślą – sam musisz tworzyć swoje własne życie! Aktorzy czerpią przyjemność, grając spektakl! A wraz z nimi zadowoleni są także widzowie! W planach Teatru na Mychajliwśkij są nowe spektakle projektu „Debiut”. Już w tym sezonie planujemy wypuścić trzy spektakle, w których zadebiutują reżyserzy, aktorzy, scenografowie. Pod koniec maja przedstawimy spektakl dyplomowy studentów-aktorów katedry sztuki scenicznej i kultury Kijowskiego Narodowego Uniwersytetu Technologii i Designu „Kawa pierwszych randek”, a w czerwcu w afiszu ma pojawić się spektakl absolwentów KNU TKiT imienia I. Karpenki-Karego, katedry teatru lalek „Italiano Vero” oraz spektakl studentów-aktorów i reżyserów NAKKKiM „Iwasyk-Telesyk”. Nie zapominamy też o naszych młodych widzach. Teatr dla dzieci „Soneczko” przygotowuje nowy spektakl pod roboczym tytułem „Kraina guzików”. – Za podstawę wzięłam sztukę „Uczcie się prowadzić samochód zaocznie” Claude’a Fortunota, jednak przepisałam ją, aby przybliżyć do współczesności – kontynuowała rozmowę Ołena Al Jusef. – Martwi mnie problem myślenia – krzesło. W epoce wysokich technologii to, co ma dać człowiekowi skrzydła, nierzadko te skrzydła podcina. Rzeczywiście, online nierzadko może mieć zalety. Tak możemy nauczyć się języka obcego, odbyć podróż online. Ale czasami bardzo nie chcemy wychodzić ze strefy komfortu, czepiamy się wirtualnego świata, żyjemy w niewoli komputerowych iluzji. Naprawdę człowiek musi działać, życie trzeba przeżywać, w nim będą i błędy, i ryzyka. Wspomniana sztuka została napisana w latach 60. ubiegłego wieku. Czyli ten problem był już wtedy, a teraz nabiera jeszcze większej aktualności. Szczególnie niepokoją nastolatki, które znajdują się za ścianą świata online. Oni tam komfortowo się czują, a w prawdziwym życiu u nich pojawiają się problemy z komunikacją. Pracuję w Nowym Ukraińskim Teatrze jako aktorka, a także zrealizowałam kilka inscenizacji w Teatrze Dramaturgów. I nasz dyrektor artystyczny Witalij Kino zaproponował mi wyreżyserowanie spektaklu. To miała być inscenizacja bliska grupie docelowej naszego teatru, a konkretną ideę miałam zaproponować sama. Określiłam, że grać będzie dwoje aktorów i będą oni głównym środkiem wyrazu w spektaklu. Zaproponowałam dużo plastyki, żywego i ciekawego komunikowania się. Żeby przy minimalnym rozwiązaniu scenicznym zawrzeć głębokie sensy i spektakl „Nie siadajcie za kierownicę, jeśli wypiliście wino” był ciekawy do oglądania. Początkowo planowano, że spektakl będzie składał się z dwóch nowel. Kiedy zrobiłam pierwszą nowelę, to zrozumiałam, że te dwie historie trudno połączyć w jednym spektaklu. Dopisałam niektóre sceny do pierwszej historii i wyszedł pełnowartościowy spektakl. Ogółem praca trwała dwa i pół miesiąca. W spektaklu grają aktorzy teatru i kina Maksym Burłaka oraz Andrij Hurin, z którymi znam się już nie pierwszy rok. Bohater Maksyma jest fizycznym ucieleśnieniem systemu, który hipnotyzuje, a kursy online często są prawdziwym oszustwem. Nieprzypadkowo w centrum rozwiązania scenograficznego u nas jest krzesło. Bowiem właśnie siedząc na krześle, dzisiaj niektórzy chcą przeżyć życie. Natomiast rower, który też jest na scenie, to działanie. Niby wszystko tak proste i zrozumiałe, ale czasami nam trudno dokonać właściwego wyboru. Definiują nas nie nasze zamiary, a nasze czyny. Dlaczego tak trudno przejść do działania? Bo to odpowiedzialność, którą musimy ponosić za swój wybór. Kiedy człowiek zaczyna działać, to pojawia się u niego strach, czy się nie pomyli. Niektórzy pragną spróbować innej, wirtualnej drogi, ale ona, moim zdaniem, jest błędna. Kostiumy, z jednej strony, są neutralne, a z drugiej – chcieliśmy zrobić stylizację na automobilistów lat 70. XX wieku. O dojrzałym spektaklu będzie można mówić gdzieś na piątym-szóstym pokazie. Na dzisiaj jestem zadowolona z tego, że to się wydarzyło. Zadaniem aktorów jest, aby spektakl był na potrzebnym stopniu emocjonalnym, a widz wchodził w wewnętrzny kontakt z nimi. I na zakończenie kilka słów od samych wykonawców. Maksym Burłaka: „Do pewnego stopnia gram samego siebie. Pamiętam, jak przyszedłem na jedną z pierwszych prób w skórzanej kurtce i to dodało mi pewnej brutalności w ruchach. Pomyślałem, że mój bohater może być sprzedawcą kursów, ale przy tym trochę awanturnikiem. On ciągle wypada z roli. Stara się zrobić wszystko pięknie, jednak czasami mu to szkodzi”. Andrij Hurin: „Mój bohater przechodzi w czasie spektaklu ewolucję. Początkowo brakowało mu pewności siebie i myślał, że szybko pomoże mu magiczna tabletka. W końcu okoliczności zmusiły go do zrozumienia, że trzeba pracować nad sobą i szukać wyjścia ze skomplikowanej sytuacji w samym sobie. Uświadomił sobie całą absurdalność uczenia się metodą online i niebezpieczeństwo uzależnienia od niej. Dalej będę pracował nad postacią. Muszę lepiej rozumieć, czego mój bohater pragnie naprawdę”. Teatr na Mychajliwśkij, który wchodzi w skład Centrum Sztuki „Nowy Ukraiński Teatr”, w ciągu tego sezonu teatralnego przedstawił dwa spektakle premierowe – „Najlepszy dzień i inne nieprzyjemności” (reżyser Witalij Kino) oraz „Nie siadajcie za kierownicę, jeśli wypiliście wino” (reżyserka Ołena Al Jusef).

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 14strona oryginału ↗

Iluzja bezpieczeństwa w warunkach zagrożenia

Problem bezpieczeństwa i jego poczucia jest jednym z centralnych dla współczesnego społeczeństwa. Ludzie się adaptują, wypracowują rytuały i zasady, które rzekomo mają ich chronić. Ale czy mogą one naprawdę zagwarantować spokój? Odpowiedzi na to pytanie szuka projekt artystyczny „Najbliższe schronienie” ukraińskich artystek Anny Antoniuk, Kateryny Koniuszenko i Heleny Katarinej, którego otwarcie odbyło się w Muzeum Książki Ukraińskiej Biblioteki Odeskiej im. M. Hruszewskiego. Ekspozycja składa się z instalacji, malarstwa, video-artu i performansu i bada, jak balansujemy między rzeczywistością a iluzją.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 15strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

maємо спільну гримерку — Mamy wspólną garderobę. Co jakiś czas podpowiadaliśmy sobie nawzajem albo po prostu radziliśmy się w sprawie postępków naszego bohatera. Z Oleksijem pracowało się komfortowo. Pracujemy z widzem i wiele niuansów się wtedy szlifuje. Przypominam sobie koryfeusza naszego teatru Mykołę Ruszkowskiego. Mówił, że zaprasza na spektakl z własnym udziałem dopiero po dziesiątym pokazie. I w tym jest sens. Bo z każdym nowym pokazem pojawiają się ciekawe niuanse. – To pierwsza taka rola, w której trzeba zagrać wszystko – od tragedii i dramatu po komedię – zauważył Ołeksandr Greков, wykonawca roli Rocca. – Trzeba było zrobić wiele, aby zagrać tego włoskiego chłopca. Filozofia tego spektaklu polega na tym, że człowiek nie może być zupełnie dobry ani zły. Bo z samej dobroci więcej szkody niż pożytku. Oczywiście człowieczeństwo jest ważne, ale zdarzają się sytuacje, w których trzeba adekwatnie odpowiedzieć. A Rocco to bardzo dobry człowiek, kocha swoich braci, mamę i jest gotów dla nich pójść na wszystko. Proces repetycyjny był krótki. Na początku przygotowywaliśmy się jeszcze przed samymi próbami, robiliśmy ćwiczenia plastyczne, ćwiczenia na przewartościowanie... przewartościowują twoje wartości, rozumieją misję teatru tak, jak rozumiesz ją ty. W Narodowej Operetce można nie tylko rodzić nowe wnętrza w obrębie Orfeuszowej architektury, ale można rodzić także nowe postacie. Nawet ci, którzy dobrze znają fabułę, będą zaskoczeni. Ja wystawiłam sześć oper. Za każdym razem wybieram utwór muzyczny do inscenizacji według różnych zasad. Czasem ze względu na teatr, czasem ze względu na dyrygenta, czasem ze względu na sytuację polityczną. Oczywiście dla mnie ważna jest też dramaturgia, bo to moje pole działania. I bardzo ważne jest dobre libretto, ile tam świeżego powietrza, które mogę wypełnić własnym światopoglądem. Czy ta opera, to libretto, ten temat dają mi możliwość zaangażowania tych ludzi, których zapraszam do zespołu? Ważne jest dla mnie, abym była zdolna sama się "zarazić" i "zarazić" zespół. Ważne, aby człowiek, który wychodzi na scenę, uświadamiał sobie odpowiedzialność za sensy, które wypowiada. Dilaver Osman, dyrygent-reżyser, zasłużony działacz sztuki Ukrainy: – Ta opera po raz pierwszy brzmi nie tylko w murach Teatru Operetki, ale także na Ukrainie. To bardzo ciekawa praca. Rozpoznawalna muzyka i porywająca fabuła współgrają z wydarzeniami współczesności. Osobiście dla mnie Księżyc, który najpierw został skradziony, a potem zwrócony, to mój Krym. I mam możliwość przynajmniej na scenie zwrócić ten rodzinny półwysep. W życiu to na razie niemożliwe, ale i tak się stanie. Jestem pewien, że nasz „Księżyc” będzie migotać. Kiedy siedzieliśmy na krzesłach, reżyser Ołeksandr Kobzar mógł powiedzieć rzekomo zabawne zdanie: „Wyobraźcie sobie, że jesteście majonezem”. Albo wyobrazić sobie siebie jako człowieka z niepełnosprawnością, człowieka, który pędzi, mknie na nartach albo skacze ze spadochronem. Były też ćwiczenia taneczne. Włączano muzykę i tańczyliśmy tak, jak robiłby to nasz bohater. Albo tak, jakby zalecał się do dziewczyny. Takie przygotowanie było potrzebne, aby zrozumieć język reżysera. Rzeczywiście, po tych ćwiczeniach rozumieliśmy język Ołeksandra Kobzaria, a sam spektakl przygotowaliśmy w ciągu miesiąca. Pomagaliśmy sobie nawzajem, radziliśmy się, w pewnym momencie zamienialiśmy się miejscami, aby spróbować spojrzeć na siebie z boku. Zespół spektaklu to prawdziwi profesjonaliści. Począwszy od rekwizytów, kostiumów, mebli, dekoracji, światła, muzyki, a skończywszy na scenografie, reżyserze, aktorach. Nie mogę powiedzieć, że nauczyłem się partytury mojego bohatera i ją utrwaliłem. Spektakle nie mogą być takie same i ja będę dalej pracować nad postacią. Przyznaję: nawet kiedy nie jestem na scenie, stale wracam do postaci Rocca. de nie mniej uderzającym niż prawdziwy satelita Ziemi”. Krystyna Szyszkarowa, balletmistrzyni i choreografka-realizatorka: „Cieszę się, że mogę pracować z profesjonalistami, kiedy reżyserka ma jasną wizję tego, co chce powiedzieć. To ciekawy eksperyment, gdy wchodzi się we współautorstwo z ludźmi, którzy dokładnie wiedzą, co chcą zrobić – znaleźć wspólną nić, ideę, by przekazać ją widzowi”. Jana Iwanicka, tłumaczka na język ukraiński: „To wielkie szczęście pracować w zespole Narodowej Operetki Ukrainy. Po raz pierwszy na Ukrainie wystawiany jest „Miesiąc”, po raz pierwszy na świecie – w języku ukraińskim. To oryginalny projekt, który nigdzie poza naszym teatrem nie mógłby powstać. Przeczytałam libretto o tym, jak ukradziono światło i jak ludzie pogrążyli się w ciemności. Nawet nie pojawia się u nas pytanie, kto mógł to zrobić. Poradziłam się Tamary Trunowej, czy mogę wprowadzać konkretne cytaty. Okazało się, że jesteśmy na tej samej fali. Zaczęło się od cytatu: „Budźcie się, martwe duchy. Nudno, chce się ruchu, akcji. Więc zagarnijmy w sieci Ziemię, Słońce, wszystkie planety”. Tak bardzo się zapaliliśmy do tego procesu, że wyszła rzecz aktualna, zrozumiała dla wszystkich. Niestety, ludzkość mało czego się uczy, ale oświecenie jest. Bo Miesiąc jednak wraca na niebo. I światło wraca. Będziemy wierzyć, że na Ukrainie również będzie zwycięstwo i zobaczymy to światło”. Zdjęcie Anatolija Fiedorcowa Materiały przygotował Eduard Owczarenko

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 15strona oryginału ↗

O osobliwościach braterskiej miłości

W Narodowym Akademickim Teatrze Dramatycznym imienia Łesi Ukrainki odbyła się premiera spektaklu „Bracia”, który Ołeksandr Kobzar stworzył na motywach scenariusza filmu Luchino Viscontiego „Rocco i jego bracia”. Historia opowiada o Rosarii – pełnej woli wdowie, która wraz z czterema synami przeprowadza się z rodzinnej wsi do Mediolanu w nadziei na lepsze życie. Jednak życie w mieście staje się dla rodziny poważną próbą, która rozdziela braci i niszczy ich marzenia. Miasto, obojętne i podstępne, nie wybacza słabości i zmusza każdego do przystosowania się do nowych warunków. Jeden z braci odnajduje się w pracy, drugi – w świecie przestępczym, trzeci – w wojsku. Relacje między braćmi zaostrzają się przez pokusę, która ostatecznie zrywa ich więzi. Historia nabiera tragicznego zabarwienia, stawiając ważne pytania o przebaczenie, moralność i granice rodzinnej miłości. – To nie reżyser znajduje materiał, a materiał znajduje reżysera – wyznał w jednym z wywiadów Ołeksandr Kobzar, reżyser-inscenizator, ludowy artysta Ukrainy. – Coś oglądasz, czytasz, coś leży u ciebie w szufladzie. Poruszył mnie ten temat, byłem go ciekaw. Historie braterskie – przeszedłem przez to w młodości. Zaproponowałem ten materiał dyrektorowi artystycznemu naszego teatru Kyryłowi Kaszlikowowi. Zapytał: „Czy masz to w sercu?”. Mówię: „Tak”. Aktorzy musieli opanować boks lub jakieś sztuki walki. To było ważne, bo bohaterowie historii to bokserzy i na tym wszystko się opiera. Zebrałem młodzież teatru. Mamy małą salę sportową, do której chodziliśmy i trenowaliśmy. Zaznaczę, że Ołeksandr Hrekow dziesięć lat trenował boks tajski, a Pawło Tekuczew poszedł na sekcję boksu. Potrzebowaliśmy tygodnia prób tylko po to, żeby znaleźć wspólny język. Bo to, co wiem od innych reżyserów, różni się od tego, co chłopcy otrzymali na uniwersytecie i w teatrze. I język teatru, tak jak go czuję na scenie, też jest nieco inny. Oni po prostu nie wiedzieli o takich sposobach istnienia na scenie. Kto mnie usłyszał i zrozumiał, ci otworzyli się inaczej. Przed premierą wprowadziliśmy pewne poprawki. I premiera, uważam, odbyła się wspaniale. – Moim zdaniem, dzisiaj takich ludzi jak Rocco prawdopodobnie nie ma – jest przekonany Wiaczesław Nikołenko, zasłużony artysta Ukrainy, wykonawca roli Vincenzo. – Jego czyny, w szczególności to, co robi dla swojego brata, budzą wielkie zdziwienie. Rocco staje się jakby kulami dla chorego człowieka. A takich jak Simone jest prawdopodobnie bardzo wielu. Z nimi trzeba postępować inaczej i umieć bronić się przed takimi ludźmi, nawet jeśli są członkami twojej rodziny. Reżyser Ołeksandr Kobzar chciał stworzyć wielką rodzinę, spektakl o rodzinnych relacjach braterskich. W pewien sposób przesunął akcenty i dzięki temu historia staje się dla nas bliższa. Nie warto zapominać, że świat dzisiaj żyje według innych zasad niż 65 lat temu. Jeśli chodzi o moją postać Vincenzo – jest najstarszym bratem w rodzinie. A jako starszy staje się też za ojca. Matka uważa, że powinien utrzymywać swoją rodzinę, tak jak całe życie robił to ojciec. W swoim czasie Vincenzo wyjechał ze wsi do miasta. Zobaczył inne życie i przewartościował rodzinne tradycje. Nie uważa, że musi sam utrzymywać całą rodzinę. Proponuje braciom znalezienie swojego miejsca w tym mieście, znalezienie pracy, nauczenie się zarabiania. Jednemu z braci, Ciro, w końcu się to udaje. Uczy się, znajduje pracę i wreszcie pomaga rodzinie. Jednocześnie chce być samodzielny i iść naprzód. Ale wróćmy do Vincenzo. Wydał pieniądze ojca, poczuł życie w mieście, walki. Możliwe, że miał kontuzję i nie zdołał wytrwać w walkach, zostać mistrzem. A może po prostu nie chciał. Myślę, że w pewnym momencie zrozumiał, iż jest po prostu wykorzystywany i może zostać kaleką. Vincenzo stara się dać braciom impuls, aby rozwijali się sami. I moim zdaniem to słuszne. Przecież w przeciwnym razie człowiek może degradować albo „usiąść ci na karku”. Mówiąc obrazowo, Vincenzo nie daje braciom ryby, a daje im wędki, żeby nauczyli się tę rybę łowić w wielkim mieście. Ale matka tak nie uważa i nie akceptuje jego postępowania. Z Ołeksandrem Kobzarem jako reżyserem pracowałem po raz pierwszy. Wcześniej nakręcił film „Ojciec”. Więc temat rodziny jest dla Ołeksandra bardzo ważny. Chciał, żebyśmy stali się jedną zżytą rodziną. Dawał nam różne ćwiczenia na pracę z ciałem i wyobraźnią, ponieważ w spektaklu jest dużo plastyki i pracy z ciałem. Osobiście musiałem znaleźć i uczynić swoją plastykę boksera, bo sam nigdy nie trenowałem boksu, a gram byłego boksera. To był ciekawy proces. I naprawdę staliśmy się jak jedna rodzina, ze sceny wyglądaliśmy jak zżyta rodzina. W innej obsadzie moją postać gra Ołeksij Poliszczuk. Równolegle pracowaliśmy nad jedną rolą. Mamy dobre relacje,

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 15strona oryginału ↗

Światło odzyskanego Księżyca

„Księżyc” to baśń braci Grimm w muzycznej interpretacji Carla Orffa. Lekka na pierwszy rzut oka, skrywa głęboką historię o awanturze, chciwości, konsekwencjach i przywróceniu sprawiedliwości. To nie tylko muzyczna podróż – to zanurzenie w paradoksalny świat, gdzie komedia graniczy z tragedią. W przeddzień pierwszego premierowego pokazu miałem okazję porozmawiać z osobami zaangażowanymi w tworzenie spektaklu. Bohdan Strutyński, dyrektor generalny – kierownik artystyczny teatru, artysta ludowy Ukrainy: „86 lat temu w Operze Bawarskiej (Monachium) odbyła się premiera „Księżyca” Carla Orffa. Na Ukrainie ten kompozytor jest znany dzięki utworowi „Carmina Burana”. A dzisiaj jego „Księżyc” po raz pierwszy zaświecił nad Ukrainą. Z Tamarą Trunową to już nasza druga praca w teatrze. Dla mnie jest zasadnicze, że w programie rozwoju naszego teatru wykorzystujemy różne gatunki muzyczne. Mieliśmy kilka wariantów i propozycji, ale najbardziej spodobała mi się propozycja Tamary dotycząca Carla Orffa. Bardzo lubię tego kompozytora za utwór „Carmina Burana”. W nowym spektaklu brzmi również fragment tego utworu. „Księżyc” to niezwykła historia o tym, co dzisiaj przeżywamy. Zawsze mówię: niech będzie więcej światła niż ciemności. A tutaj jest niby forma gry, a z drugiej strony – widzimy wiele paraleli. Przeżyjemy to, że ukradziono nam światło. W rzeczywistości ludziom ukradziono domy, terytoria, ciepło, a dzieciom ukradziono dzieciństwo. To filozoficzna historia, która mówi o tym, że wolności nigdy nie da się odebrać. Może być ciężko, zimno, niekomfortowo (to, co teraz przeżywamy). Ale możesz świecić swoim wewnętrznym ciepłem. Nikt i nigdy nie będzie w stanie odebrać ci wiary, a to jest światło. I nikt nie będzie w stanie odebrać ci miłości, a to też jest światło”. Tamara Trunowa, reżyserka-wystawczyni: „Rozpoczęliśmy rozmowy z Bohdanem Strutyńskim jeszcze w 2020 roku. Było niemało różnych wariantów. A w zeszłym roku miałam szczęście wystawiać „Księżyc” w Operze Bawarskiej. W czymś nie w pełni się wypowiedziałam, niedopowiedziałam. A sensy, które rodzą się wewnątrz muzyki, są współbrzmiące z tym, co się z nami dzieje dzisiaj. Opowiadamy o tym nie językiem wiadomości telewizyjnych, a czymś wyższym. Kiedy Bohdan Dmytrowycz zapytał, jaki dyrygent jest potrzebny do inscenizacji, powiedziałam – odważny, tak też się stało. Jedna sprawa to po prostu robić spektakl, a inna – robić go z ludźmi, którzy podzielają. Na głównej scenie Narodowej Operetki Ukrainy niedawno odbyła się premiera opery „Księżyc” w inscenizacji Tamary Trunowej.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 16strona oryginału ↗

Kilka ziaren z jej unikalnego życia

Halyna DACIUK, dziennikarka. Zakończyła się wspaniała impreza z okazji 95-lecia wybitnej kobiety Ukrainy Niny Opanasiwny Wirczenko, doktor nauk fizyczno-matematycznych, profesor, działaczki społecznej, byłej więźniarki politycznej systemu sowieckiego KGB. Pełna sala ludzi – nie tylko tarnopolan, ale i tych, którzy przyjechali specjalnie na uroczystość, w szczególności ze Lwowa, Białej, Kijowa, Wełykich Hajiw. Nina Opanasiwna z wnukami Iwanką i Andrijkiem. Potężnym akordem wstępnym zabrzmiał chór „Zahrawa” z pieśnią wolności „Zrodyliśmy my wełykoji hodyny”. Powitania od Tarnopolskiej Obwodowej Administracji, Lwowskiej Rady Miejskiej, Tarnopolskiego Miejskiego Zarządu Kultury, Lwowskiego Obwodowego Towarzystwa Więźniów Politycznych i Represjonowanych (Oresława Chomyk). A potem – powitania od macierzystej katedry analizy matematycznej i teorii prawdopodobieństwa Narodowego Uniwersytetu Politechnicznego imienia Ihora Sikorskiego, było ich 14. I każdy chciał powiedzieć to, co najważniejsze – o wybitnych osiągnięciach Niny Opanasiwny w dziedzinie nauki, o jej błyskotliwym talencie wykładowczyni z bożej łaski, o jej unikalnych zdolnościach organizacyjnych, o patriotyzmie, przykładzie służby Ukrainie, zdolności do jednoczenia ludzi wokół tego, co najważniejsze, o Międzynarodowych Konferencjach poświęconych Mychajłowi Krawczukowi. To była historia długa na 95 lat – „Ziarenka z dróg życia mego...”. Dzisiaj zmieściły się one w naszych dłoniach, ziarenka wdzięczności, szacunku, zachwytu. W rzeczywistości pani Nina zebrała ich przez życie pełne spichlerze. Z nich przez całe życie piekła chleb duchowy, dzieliła się nim z tymi, którzy go pragnęli, nawracała do dobra, ładowała siłą poświęcenia. Kiedyś z panią Niną odwiedziłyśmy klasztor w Wełykich Hajach, ku pamięci ihumenii Josyfy, legendarnej Ołeny Witer. Z nią pani Nina odbywała wyrok na Wschodniej Syberii, wiedziała wiele o cierpiętniczym życiu w obozie Matki, widziała jej siłę wiary, niezłomność. „Pani Nina jakby przekazała nam, jako łączniczka, pamięć o Matce” – powiedziała mniszka Anatolija, która wraz z siostrami przyjechała na to święto Ducha i Miłości. Siostra żarliwie mówiła o tym, że dla każdego młodego człowieka dewizą życia powinno być – Bóg i Ukraina – ponad wszystko! – właśnie w takiej kolejności. Bóg dzisiaj chroni Ukrainę i Bóg dał pani Ninie tak wspaniałą długowieczność. Niech ona trwa! Rodzina była obok – córeczki Ołenka, kandydatka nauk medycznych, lekarka, Mariczka – również naukowczyni, dyplomatka kulturalna. Wnuki Iwanka i Andrijko od czasu do czasu przytulały babcię, przeczytały wiersze z jej najnowszej książki... Szczególnym akordem zabrzmiały powitania dla pani Niny od najwierniejszych przyjaciół rodziny. Kiedyś towarzysze broni Rostysław Docenko i Mykoła Biłorus obiecali sobie nawzajem, że jeśli coś stanie się jednemu z nich, to drugi będzie opiekował się jego dziećmi. W niepewnych czasach prześladowań rodziny wspierały się nawzajem, przyjaźniły się i przyjaźnią się między sobą ich dzieci. Dlatego dzisiaj córka pana Mykoły, Wira Biłorus, powitała Ninę Opanasiwnę, dzieląc się wzruszającymi wspomnieniami i życzyła wielu lat. Od rodziny świętej pamięci towarzyszki broni Nadiji Kuryło-Perłyny powitał Jubilatkę Jurij Kuryło, opowiadając o tym, że przez wszystkie lata w dniu jego urodzin pani Nina przesyła mu prezenty. I nie tylko jemu, ona do dziś obdarowuje wszystkie dzieci swoich towarzyszek broni. Niestety, jej drogie „dziewczyny” jak gołębice odleciały do nieba... Pozostawiając w dzieciach wyhodowaną wdzięczność, wzajemne wsparcie i przyjaźń jak skałę. Właśnie małżeństwo Kuryłów – Ołenka i Jurko – wezwali panią Ninę do Tarnopola w pierwszych dniach Wielkiej wojny, kiedy Kijów drżał od rosyjskich uderzeń. Jeszcze jeden pozdrowienie z Kijowa zaczynało się tak: „Droga Ninoczko, przyjmij moje serdeczne powitania z okazji twojego jubileuszu!”. Były to słowa towarzyszki broni pani Marty Blichar-Czornij, która właśnie świętowała swój stuletni jubileusz. Pani Marta opowiedziała, jak kiedyś w GUŁAG-u, przy wyrębie lasu, wysokie drzewo upadło i zabiło ich młodziutką przyjaciółkę. Następnego dnia Nina zorganizowała bunt i nakazała dziewczynom nie wychodzić do pracy, dopóki nie zapewnią im odpowiednich warunków. Stały na mrozie, nie pracowały i dopięły swego w kwestii poprawy bezpieczeństwa. „To wszystko dzięki naszej drogiej, odważnej i niezłomnej Ninoczce!”. Słowem, było na święcie wzruszająco, ciepło, gorąco, podniośle. Na końcu obejrzeliśmy niezwykle ciekawy film dokumentalny Ołeksandra Riabokrysa „UŻMA” o pani Ninie. Herbata, smakołyki, uściski. Wdzięczność za błyskotliwą organizację święta dla Biblioteki-Muzeum „Literackie Tarnopolszczyzna”, osobiście panu Wołodymyrowi Chanasowi i pani Oksanie Lechickiej. Szczerze dziękuję za zaproszenie do poprowadzenia wydarzenia drogim Ołenie i Marii Docenko. Miałam zaszczyt. Wielu lat Ninie Opanasiwnie, kobiecie o niewiarygodnej wewnętrznej sile, Rycerce wśród Bohaterek Ukrainy. Już jestem na dworcu, pociąg mają zaraz podstawić, jednak zdążyłam napisać kilka słów-ziaren, aby zasiać je na hojnej Tarnopolszczyźnie, gdzie teraz mieszka pani Nina. Tymczasowo, oczywiście, bo katedra na nią czeka, tak jak i biurko. Tak jednogłośnie oświadczyli dzisiaj wszyscy koledzy na czele z dziekanem Ołehem Iwanowyczem Klosiowem. Z posmakiem tego wielkiego wydarzenia wracam do Kijowa, jeszcze mocniej utwierdziwszy się w przekonaniu, jak ważne jest dzisiaj pamiętanie i honorowanie niezłomnych bojowników o niepodległość Ukrainy, zwłaszcza póki są jeszcze wśród nas. To podnosi na duchu i dodaje sił w walce o naszą wolność, która trwa. Mając za wzór takich niezłomnych Wojowników światła, jak Nina Opanasiwna Wirczenko, czyż nie jesteśmy narodem zwycięzców? Oresława Chomyk, Nina Wirczenko, Ołeksandr Riabokrys (skrajny po lewej), Wołodymyr Chanas (skrajny po prawej). Z nagrodami i książkami pani Niny – Iwanka, Andrijko, Oresława Chomyk, Halyna Daciuk, Ołenka (skrajna po lewej) oraz Mariczka Docenki.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 16strona oryginału ↗

Apel do naszych czytelników, prenumeratorów, prośwician

Przyjaciele! Tygodnik „Słowo Proświty” – jedna z niewielu istniejących obecnie wysp niezależnego ukraińskiego słowa w informacyjnym morzu – przy pewnym „wsparciu” naszych władz znalazł się na granicy zaprzestania swojego istnienia. I tylko my sami, którzy kochamy, szanujemy i cenimy ukraińskie prawdziwe i obiektywne słowo, możemy pomóc „Słowu Proświty”. Każde wsparcie finansowe wydawnictwa to ważny wkład w ukraińską sprawę. Podajemy zatem Państwu nasze dane bankowe: AT KB „PRYWATBANK” (EDRPOU banku 14360570, kod banku 305299) otwarto rachunek: nr UA263052990000026004036804116; odbiorca: GO „Ogólnoukraińskie Towarzystwo „Proświta” im. Tarasa Szewczenki; kod EDRPOU: 00031756. Cel płatności wypełnia płatnik tak, aby przekazać pełną informację o płatności. Sekretarz odpowiedzialna Iryna SZEWCZUK Redaktorka literacka Hałyna DACIUK Korektorka Ołena HŁUSZKO Skład komputerowy Iryna SZEWCZUK Księgowość 279-41-46 Adres redakcji: ul. Chreszczatyk, 10-B, m. Kijów, 01001 E-mail: slovo_prosvity@ukr.net Wydrukowano w TOV „Mega-Polihraf”, 04073 m. Kijów, ul. Marka Wowczka, 12/14. Korespondencja z czytelnikami – tylko na łamach gazety. Odpowiedzialność za wiarygodność informacji ponoszą autorzy. Redakcja zastrzega sobie prawo do redagowania i skracania tekstów. Redakcja nie zawsze podziela poglądy swoich autorów. Przy wykorzystywaniu naszych publikacji powołanie się na „Słowo Proświty” jest obowiązkowe. Indeks gazety „Słowo Proświty” – 30617

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 16strona oryginału ↗

TYGODNIK OGÓLNOUKRAIŃSKIEGO TOWARZYSTWA «PROŚWITA» imienia TARASA SZEWCZENKI ZAPOWIEDŹ

Założyciel: Ogólnoukraińskie Towarzystwo «Proświta» imienia Tarasa Szewczenki Świadectwo rejestracji KV nr 4066 z 02.03.2000 r. Szef-redaktor Pawło MOWCZAN Redaktor naczelny Ihor ZOC Kolegium redakcyjne Lubow HOŁOTA (przewodnicząca) Pawło MOWCZAN Mykoła TYMOSZYK Heorhij FILIPCZUK Mykoła HOŁOMSZA Jurij HANDZIUK Hałyna DACIUK Jewhen BUKET

Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn