Strona · s. 4strona oryginału ↗
Tekst uszkodzony przy rozpoznawaniu — przeczytaj stronę oryginału
BATURYN. ZMARTWYCHWSTANIE
Слово Просвіти, №19 за 2004 рік
2 listopada 1708 roku hetmańska stolica Ukrainy — miasto Baturyn — została spalona przez wojska moskiewskiego cara Piotra I, którymi dowodził tak zwany “najjaśniejszy książę”, państwowy złodziej Mienszykow. Tysiące baturynian — obrońców twierdzy i pokojowych mieszkańców, w tym kobiety, dzieci, osoby w podeszłym wieku — zostało bestialsko zamordowanych. Ta tragedia przez prawie 300 lat była przemilczana przez władców carskiej i bolszewickiej Moskwii. ...Na wysokim wzgórzu nad spokojnym Sejmem położone jest to osiedle typu miejskiego w rejonie bachmackim. Dopiero po prawie trzech stuleciach, już w niepodległej Ukrainie, została odrodzona historyczna pamięć Baturyna — tragedia związana z imieniem sławnego hetmana Ukrainy Iwana Mazepy. W tym odrodzeniu wielką rolę odegrało towarzystwo “Proświta”, Ludowy Ruch Ukrainy (obecnie — UNP i RNU), tacy ukraińscy patrioci, jak lwowski pisarz Roman Iwanyczuk, autor powieści “Orda” — o tragedii Baturyna. Niestety, na szczeblu państwowym sprawa odrodzenia Baturyna, zarówno w planie historycznym, jak i socjalnym, nie posuwa się do przodu. Żaden z dwóch naszych Prezydentów — ani Krawczuk, ani Kuczma — nie bywali na kozackich świętach w Baturynie, które odbywają się tu każdego lata, ani na upamiętnieniu ofiar tragedii, które odbywa się co roku w listopadzie. Nie ma końca pracy przy renowacji i zachowaniu w należytym stanie zabytków starożytności. Dość powiedzieć, że na kilka dziesięcioleci rozciągnęła się nieskończona renowacja pałacu Cyryla Rozumowskiego — ostatniego hetmana Ukrainy (nawiasem mówiąc, jest to jedyna ocalała hetmańska rezydencja). Jeszcze kilka lat temu można było otworzyć w miasteczku pomnik Iwana Mazepy, który był już wykonany w Kijowie, ale nie zrobiono tego do dziś. Co tu mówić, skoro do tej pory nie było nawet skromnego pomnika ofiar Baturyńskiej tragedii 1708 roku. Dziwić się tu nie ma czemu: na Ukrainie — do tej pory nie ma ukraińskiej władzy. Lecz oto za sprawę wzięły się siły narodowo-demokratyczne, społeczeństwo. W zeszłym roku staraniami bloku Wiktora Juszczenki “Nasza Ukraina” została stworzona społeczna inicjatywa “Odrodzenie Baturyna”. Pracą tą pokierował zastępca przewodniczącego Ukraińskiej Partii Ludowej, deputowany ludowy z frakcji “Nasza Ukraina” Wiaczesław Kyryłenko. W krótkim czasie udało się odrodzić w osiedlu świątynię Ukraińskiego Kościoła Prawosławnego Kijowskiego Patriarchatu, pomóc muzeum “Hetmańska stolica”. Jeszcze jedną ważną sprawą “Naszej Ukrainy” stało się wzniesienie majestatycznego pomnika ofiar Baturyńskiej tragedii 1708 roku. Jego otwarcie odbyło się w przeddzień Wielkanocy. Wstrząsający i jednocześnie surowy pomnik w postaci ogromnego kamiennego krzyża z brązową figurą ukrzyżowanego Jezusa Chrystusa — symbol ukrzyżowanego i zmartwychwstałego Baturyna, ukrzyżowanej i zmartwychwstałej Ukrainy. Ustawiony jest on obok centrum osiedla — na wysokim wzgórzu nad Sejmem. Właśnie tutaj stała Baturyńska twierdza, podstępnie zdobyta przy wsparciu zdrajców i spalona przez Moskali. Autorem pomnika jest znany ukraiński rzeźbiarz, laureat Państwowej Nagrody Ukrainy imienia T. Szewczenki Anatolij Hajdamaka. Ceremonia rozpoczęła się od symbolicznej akcji — powtórnego pochówku u podnóża pomnika szczątków mieszkańca Baturyna, poległego podczas rzezi 1708 roku. Trumnę ze szczątkami nieśli do grobu, na miejsce pochówku, Wiktor Juszczenko, Iwan Pluszcz oraz inni goście ze stolicy. Obrzęd pogrzebowy sprawował biskup czernihowski i niżyński Ukraińskiego Kościoła Prawosławnego Kijowskiego Patriarchatu, najprzewielebniejszy Mychajło. Rozbrzmiała salwa z kozackiej armaty. Ostatni hołd rodakowi oddali kozacy Baturyna oraz wszyscy obecni. A potem odbył się liczny wiec. Na placu przed pomnikiem — baturynianie, goście z Kijowa, Czernihowa, wielu rejonów obwodu, przedstawiciele UNP, innych partii bloku “Nasza Ukraina”. Z poruszającym przemówieniem wystąpił przewodniczący osiedla Baturyn, przedstawiciel “Naszej Ukrainy” Mychajło Iwaszczenko. O naszej historycznej pamięci, o potrzebie odrodzenia niepodległej, silnej, kwitnącej Ukrainy mówili i Wiktor Juszczenko, i przedstawiciele jego frakcji: przewodniczący UNP Jurij Kostenko, Iwan Pluszcz (deputowany z tego okręgu), wybitny poeta i działacz społeczny Iwan Dracz, przewodniczący towarzystwa “Proświta” Pawło Mowczan, Wiaczesław Kyryłenko. Obecnych witał sławny ukraiński śpiewak Dmytro Hnatiuk, który wygłosił dla uczestników akcji “Mnohaja lita”. ...Na wiele kilometrów wokoło, aż za czarujący Sejm, rozciągnęły się malownicze lasy i łąki. Właśnie stamtąd, z Północy i Wschodu, często pełzały na Baturyn i inne ukraińskie ziemie drapieżne hordy. Niech nigdy więcej tego nie będzie. Historia zawsze jest w naszej pamięci, a teraźniejszość — z nami. Zmartwychwstał Baturyn, zmartwychwstała Ukraina! Petro ANTONENKO Zdjęcia autora i W. Czepurnoho. Na zdjęciu: pamiątkowy krzyż; podczas wiecu; kozacy Baturyńskiej sotni i ksiądz miejscowej cerkwi ojciec Roman.
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
