Strona · s. 9strona oryginału ↗
Ciąg dalszy artykułu «MAŁE MIASTA UKRAINY», s. 8
MAŁE MIASTA UKRAINY
Слово Просвіти, №19 за 2007 рік
Z czasem pojawiło się pytanie o jego zamknięcie. Wtedy do Nowogrodu Siewierskiego przyjechał wizytator szkół charkowskiego okręgu naukowego, profesor I. F. Tymkiwski. Dał on szkole wysoką ocenę — i w znacznym stopniu przyczyniło się to do przekształcenia w 1804 roku placówki w gimnazjum. Znamienne, że wtedy Ilia Fiodorowicz zwrócił uwagę na córkę dyrektora szkoły (później gimnazjum) I. I. Chałanskiego, Zofię, z którą ożenił się 5 września 1809 roku. Dzięki małżeństwu otrzymał Turanówkę w powiecie głuchowskim, gdzie osiadł w drugiej połowie 1811 roku. Z czasem I. F. Tymkiwski (od końca 1825 roku) zastąpił Chałanskiego na stanowisku dyrektora gimnazjum w Nowogrodzie Siewierskim. Nie można pominąć jego wpływu na wychowanków. Jeden z nich, K. D. Uszynski, tak ocenił jego rolę w przygotowaniu gimnazjalistów: „Wychowanie, które zdobyliśmy w latach 30. w biednym powiatowym gimnazjum małego miasteczka Małorosji, Nowogrodu Siewierskiego, było pod względem naukowym nie tylko nie niższe, ale nawet wyższe od tego, które w tamtym czasie zdobywano w wielu innych gimnazjach. Przyczyniała się do tego miłość do nauki i pewien wręcz pedantyczny szacunek do niej ze strony nieżyjącego już dyrektora N-skiego gimnazjum, starego profesora, którego imię S. S. Mohyłewcew (1846—1917)… Jeszcze pod koniec XX wieku na budynku było kilka tablic pamiątkowych. Odwiedzający dowiadywali się, że w murach placówki oświatowej w różnym czasie uczyli się, oprócz już wspomnianych M. O. Maksymowicza, P. O. Kulisza, K. D. Uszynskiego, także bracia Zabłoccy-Diesiatowscy (Andrij — ekonomista, pisarz; Mychajło — statystyk, metrolog; Pawło — profesor-chirurg); archeolog i historyk prawa D. J. Samokwasow, rewolucjonista-narodnik i wynalazca M. I. Kybałczycz; narodnik, jeden z organizatorów „Ziemi i Woli” O. D. Mychajłow. Lecz oto pod koniec prezydentury L. D. Kuczmy, po kosmetycznym remoncie budynku, te tablice pamiątkowe… zniknęły. Niedawno pojawiła się niewielka tabliczka, na której wymieniono tylko niektóre nazwiska. A Nowogród Siewierski jest zobowiązany nie tylko wymienić, ale i należycie naświetlić inne postacie. Pawła Osypowycza Naumenkę, dyrektora miejscowego gimnazjum w latach 1848—1856 i jego syna Wołodymyra (1852—1919), pedagoga, wydawcę, redaktora naczelnego czasopisma „Kijewskaja starina”, którego M. S. Hruszewski nazwał wśród „zasłużonych dla ukraińskiej nauki i ukrainoznawstwa działaczy”. Ołeksandra Petrowycza Ohłobłyna (1899—1992), ukraińskiego historyka, którego biologiczny ojciec M. M. Meźko pochodził z Nowogrodczyzny. Ten naukowiec, mieszkając prawie pół wieku poza Ukrainą, obszernie, szeroko i głęboko opisywał historię Ukrainy, a w szczególności Nowogrodczyzny, którą od dzieciństwa uważał za swoją ojczyznę. Jego życiorys przytoczono w książce „Siewierszczyzna w losach historyków i w badaniach historycznych” (Kijów—Nowogród Siewierski, 1996). Isaaka Prochorowycza Mazepę (1884—1952), ukraińskiego działacza społeczno-politycznego (w latach 1919—1920 był przewodniczącym Rady Ministrów Ukraińskiej Republiki Ludowej), historyka z powiatu nowogrodzko-siewierskiego (wieś Kostobobriw). Jako członek Proświty nie mogę milczeć w sprawie przykrych błędów i niezdarności, które (zwłaszcza w ostatnim czasie) wypełniają strony różnych wydawnictw. Czasem całkiem solidnych, naukowych. Nawet stołecznych. 30 lipca 1838 roku duchowieństwo, szlachta i inni mieszkańcy Nowogrodu Siewierskiego (w szczególności uczniowie gimnazjum) przy Putywelskim Zdjęcie O. Łytwynenki Monaster Spasko-Przemienienia Pańskiego”
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
